قاضیِ مظالم قاضیای است که برای رفعِ هر مظلمهای گماشته میشود که دولت علیه هر شخصی، خواه این شخص شهروندِ دولت باشد یا کسی که زیر اقتدار آن زندگی میکند، روا داشته باشد، و خواه این مظلمه از سوی خلیفه یا کارگزارانِ او، چه فرمانروایان و چه کارمندانِ دولتی، واقع شده باشد. این است تعریفِ قاضیِ مظالم. ریشهی نهادِ قضاوتِ مظالم از روایاتی گرفته میشود که به رسول الله ﷺ منسوب است، آنجا که ایشان ستمهایی را که فرمانروا در حکمرانی بر رعیت روا میدارد، مظلمه نامید. انس روایت کرد: .

The judge of Mazalim is a judge appointed to remove every Madhlima (unjust act) perpetrated by the State against any person, whether this person were a citizen of the State or a person living under its authority, and whether this Madhlima were perpetrated by the Khalifah or those working under him, be they rulers or civil servants. This is the definition of the judge of Mazalim. The origin of the judiciary of Mazalim is derived from reports referred to the Messenger of Allah ( PBUH), where he described the unjust acts perpetrated by the ruler while ruling over the subjects as being a Mazlima. Anas reported: .

در زمان پیامبر خدا ﷺ قیمت‌ها بالا رفت؛ پس به ایشان گفتند: «ای پیامبر خدا، چرا قیمت‌گذاری نمی‌کنی؟» فرمود: «همانا الله آفریدگار، گیرنده، گسترش‌دهنده رزق، روزی‌دهنده و قیمت‌گذار است، و امیدوارم که با الله (سبحانه و تعالی) دیدار کنم، در حالی که هیچ‌کس مرا به ستمی که بر او روا داشته‌ام، چه در خون و چه در مال، متهم نکند.» این حدیث را احمد روایت کرده است [نگاه کنید به: المسند، ۳/۲۸۶]. بنابراین پیامبر ﷺ قیمت‌گذاری را ستم دانست؛ زیرا اگر ایشان چنین می‌کرد، یعنی قیمت‌گذاری را وضع می‌کرد، بدون داشتن اختیار شرعی عمل کرده بود.