Bahagian 1: Zakat atas madu menurut mereka yang mewajibkannya dan mereka yang tidak mewajibkannya.

Section 1: Zakah on honey according to those who obligate it and those who do not.

Bahagian 2: Kadar yang diwajibkan.

Section 2: The obligated rate.

Bahagian 3: Nisab madu.

Section 3: Nisab of honey.

Bahagian 4: Produk haiwan seperti produk tenusu, sutera, dan lain-lain.

Section 4: Animal products such as dairy products, silk, etc.

Madu ialah salah satu kurniaan yang dianugerahkan oleh Tuhan kepada manusia sebagai makanan, ubat, dan pemanis. Tuhan menyebutnya sebagai tanda rahmat-Nya kepada manusia dalam surah yang dinamakan sempena lebah, iaitu Surah An-Nahl. Tuhan berfirman: {Dan Tuhanmu mewahyukan kepada lebah: "Buatlah sarang-sarang di bukit-bukit, di pohon-pohon kayu, dan di tempat-tempat yang dibikin manusia. Kemudian makanlah dari tiap-tiap (macam) buah-buahan, dan tempuhlah jalan Tuhanmu yang telah dimudahkan (bagimu)." Dari perut lebah itu keluar minuman (madu) yang bermacam-macam warnanya, di dalamnya terdapat obat yang menyembuhkan bagi manusia. Sesungguhnya pada yang demikian itu benar-benar terdapat tanda (kebesaran Tuhan) bagi orang-orang yang memikirkan.}1

Honey is one of the goods bestowed by God on humanity as a food, medicine, and sweet. God mentions it as a sign of His grace to human beings in a sura that is named after bees, sura al Nahl. God says "And thy Lord taught the bee to build its cells in hills, on trees, and in people's habitation, then to eat of all the produce (of the earth) and find with skill the spacious paths of its Lord: There issues from within their bodies a drink of varying colors, wherein is healing for men; verily in this is a Sign for those who give thought."1

Abu Hanifah dan murid-muridnya berpendapat bahawa zakat wajib dikenakan ke atas madu, dengan syarat sarang lebah tidak terletak di atas tanah kharaji. Ini merupakan lanjutan daripada prinsip mereka bahawa kharaj dan 'ushr tidak boleh dikenakan secara serentak. Zakat juga wajib dikenakan ke atas madu yang dihasilkan di atas tanah yang tidak boleh ditanam, yang secara tersirat bermakna tanah tersebut tidak dikenakan zakat. Pendapat ini juga adalah pendapat Ahmad.

Abu Hanifah and his disciples say that zakah is obligated on honey, provided that the beehives are not located on kharaji land. This is an extension of their principle that kharaj and 'ushr are not concurrent. Zakah is also obligated on honey produced on nonarable land, which is by implication non-zakatable.2 This is also the opinion of Ahmad.

Al Athram berkata: Ahmad pernah ditanya sama ada beliau berpendapat madu wajib dizakatkan, lalu beliau menjawab: "Ya, memang; 'Umar pernah memungut zakat daripada madu." Al Athram kemudian bertanya sama ada penternak lebah menyumbangkan kadar zakat tersebut secara sukarela. Ahmad menjawab: "Tidak, ia dikenakan ke atas mereka."3

Al Athram says Ahmad was asked whether he believes that honey is zakatable, and answered. "Yes indeed; 'Umar collected zakah on honey." A1 Athram then asked whether honey growers contribute the amount of zakah voluntarily. Ahmad answered, "No, it was imposed on them."3

Pandangan ini turut dikongsi oleh Makhul, al-Zuhri, Sulaiman bin Musa, al-Awza'i dan Ishaq.4 Pengarang al-Bahr juga menisbahkannya kepada 'Umar, Ibn 'Abbas, 'Umar bin 'Abd al-Aziz, al-Hadi, al-Mu'ayad bi Allaah, dan satu riwayat kepada al-Shafi'i. Al-Tirmidhi menyebutkan bahawa kebanyakan ulama menerima pandangan ini. Pandangan ini disangkal oleh Ibn 'Abd al-Barr, yang menegaskan bahawa yang sebaliknya adalah benar.5

This view is shared by Makhul, al Zuhri, Sulaiman bin Musa, al Awza'i, and Ishaq.4 The authorof al Bahr also attributes it to 'Umar, Ibn 'Abbas, 'Umar bin 'Abd al Aziz, al Hadi, al Mu'ayad bi Allaah, and a narration to al Shafi'i. Al Tirmidhi mentions that most scholars accept this view. This is challenged by Ibn 'Abd al Barr, who asserts the opposite is true.5

Pendapat ini disokong oleh dua kumpulan dalil: riwayat daripada Nabi ﷺ dan para Sahabat, serta hujah akal dan qiyas. Pertama, nas-nas.

This opinion is supported by two groups of evidence: reports from the Prophet and the Companions, and rationale and analogy. Firstly, the texts:

'Amr bin Shu'aib, daripada ayahnya, daripada datuknya, meriwayatkan bahawa Nabi ﷺ

A. 'Amr bin Shu'aib, from his father from his grandfather, narrates that the Prophet (p)

"mengumpulkan sepersepuluh yang wajib dari madu." Diriwayatkan oleh Ibn Majah. Al Daraqutni berkata, "Ini diriwayatkan dari 'Abd al Rahman bin al Harith dan Ibn Lahi'ah dari 'Amr, yang disambungkan kepada Nabi ﷺ, dan dari Yahya bin Sa'id al Ansari dari 'Amr secara mursal." Al Hafiz mencatat bahawa inilah kelemahan pada hadith ini, terutama kerana 'Abd al Rahman dan Ibn Lahi'ah tidak dikenali sebagai perawi yang tepat. Disebutkan bahawa 'Amr bin al Harith, yang dipercayai, dan Usamah bin Zaid turut meriwayatkan perkara yang sama dari 'Amr bin Shu'aib, sebagaimana diriwayatkan oleh Ibn Majah dan yang lain.6

"collected the one-tenth due from honey." Reported by Ibn Majah. Al Daraqutni says "This is narrated from 'Abd al Rahman bin al Harith and Ibn Lahi'ah from 'Amr as linked to the Prophet, and from Yahya bin Sa'id al Ansari from 'Amr as mursal." Al Hafiz notes that this is the problem with this saying, especially since 'Abd al Rahman and Ibn Lahi'ah are not known as accurate. It is noted that 'Amr bin al Harith, who is trustworthy, and Usamah bin Zaid also narrate the same from 'Amr bin Shu'aib, as reported by Ibn Majah and others.6

Abu Daud dan Al Nasa'i meriwayatkan bahawa Hilal, dari Bani Mat'an, biasa membayar kepada Nabi ﷺ

Abu Daud and Al Nasa'i report that Hilal, from Bani Mat'an, used to pay the Prophet (p)

sepersepuluh yang wajib atas sarang lebah itu, dan (Nabi) memberinya perlindungan atas sebuah lembah yang dikenali sebagai Salabah. Ketika 'Umar menjadi ketua negara, Sufian bin Wahb menulis kepadanya mengenai perkara ini. 'Umar membalas, "Selagi Hilal memberimu apa yang dahulu dia berikan kepada Rasulullah ﷺ, iaitu sepersepuluh yang wajib atas madunya, maka teruskanlah melindungi Salabah untuknya. Jika dia tidak berbuat demikian, maka apa yang ada di lembah itu adalah untuk semua orang." Al Hafiz dalam al Fath berkata bahawa rangkaian riwayat ini adalah sahih sehingga ke 'Amr bin Shu'aib. Riwayat 'Amr adalah kukuh, sekurang-kurangnya apabila ia tidak bertentangan dengan perawi yang lebih kuat.7

Malik, al-Shafi'i, Ibn Abi Laila, al-Hasan bin Abi Salih dan Ibn al-Mundhir berpendapat bahawa madu tidak wajib dizakatkan, berdasarkan ketiadaan mana-mana hadith yang kuat atau ijma' dalam perkara ini, serta persamaan antara madu dan susu, yang disepakati tidak wajib dizakatkan.

Malik, al Shafi'i, Ibn Abi Laila, al Hasan bin Abi Salih, and Ibn al Mundhir believe that honey is not zakatable, based on the lack of any strong saying or ijma' on the matter, and the similarity between honey and milk, which is unanimously not zakatable.

Abu 'Ubaid nampaknya mengambil kedudukan di tengah. Selepas menyebut dua pendapat itu, beliau mengulas, "Nampaknya lebih utama agar pengeluar madu digalakkan membayar zakat, kerana mereka mungkin berdosa jika tidak membayarnya. Tetapi mereka tidak wajib melakukannya, dan mereka yang enggan membayar zakat madu tidak boleh diperangi sebagaimana golongan yang enggan membayar zakat lain boleh diperangi. Tiada riwayat yang sahih daripada Rasulullah ﷺ mengenai perkara ini, dan madu juga tidak disebut dalam surat-surat ketetapan baginda ﷺ mengenai zakat. Jika zakat madu sama seperti zakat-zakat lain, tentu ada nas yang menerangkan syarat-syaratnya, kadar nisabnya, dan tarikh pemungutannya. Menerima bayarannya, sebagaimana 'Umar lakukan ketika zakat madu dibawa kepadanya, adalah perkara lain. Pihak pemerintah hendaklah menerima zakat ini apabila dibayar oleh para pengeluar."16

Abu 'Ubaid seems to have taken a position in the middle. After mentioning the two opinions, he comments, "It seems preferable that producers of honey be encouraged to pay zakah, because they may be sinning if they do not pay it. But they should not be obligated to do so, and those who prevent zakah on honey must not be fought the way the preventors of other zakah can be fought. There is no correct tradition from the Messenger on this subject, nor is honey mentioned in his written ordinances on zakah. If zakah on honey was like other forms of zakah, we would have some text that documents its conditions, minimum exemption, and the date of collection. Accepting its payment, as 'Umar did when zakah of honey was brought to him, is another issue. The state must accept this zakah when paid by producers."16

Kesimpulan peribadi saya ialah madu, seperti mana-mana hasil tanaman lain, dihasilkan untuk keuntungan dan oleh itu wajib dikenakan zakat. Ini berdasarkan perkara berikut:

My personal conclusion is that honey, like any other crop, is produced for profit and must therefore be zakatable. This is based on the following:

A. Nas-nas umum tidak membezakan antara satu jenis harta dengan jenis yang lain, seperti firman {Ambillah zakat daripada harta mereka}, {Belanjakanlah sebahagian daripada hasil usahamu yang baik-baik dan daripada apa yang Kami keluarkan untuk kamu dari bumi}, dan {Belanjakanlah sebahagian daripada apa yang Kami rezekikan kepadamu}, dan lain-lain.

A. The general texts do not make a distinction between one sort of wealth and the other, such as the verses "Out of their wealth take zakah," "Spend out of the good things you have earned and out of what We have produced for you from the earth," and "Spend out of what We have given you as subsistence," etc.

B. Terdapat satu qiyas (analogi) dengan biji-bijian dan buah-buahan yang wajib dizakatkan. Hasil pertanian sama seperti hasil sarang lebah, dan kedua-duanya mesti dilayan secara setara.

B. There is an analogy to grains and fruits that are zakatable. The output of farming is like the output of the beehives, and must be treated equally.

C. Kata-kata dan kisah-kisah yang secara khusus berkaitan dengan madu, yang meskipun dikritik, saling menguatkan, sebagaimana dinyatakan oleh Ibnu al-Qayyim. Mungkin itulah sebabnya al-Tirmidzi tidak menafikan keotentikannya, tetapi berkata, "Tidak ada sesuatu yang penting yang diriwayatkan secara sahih dari Nabi ﷺ dalam masalah ini." Pernyataan ini menyiratkan bahwa hal-hal kecil mungkin pernah diriwayatkan. Al-Tirmidzi melanjutkan, "Tetapi ini adalah pandangan kebanyakan ulama."18

C. The sayings and stories that deal with honey in specific, which, although they are criticized, support each other, as stated by Ibn al Qayim. That is perhaps why al Tirmidhi does not negate their authenticity but says, "Nothing of importance is authentically reported from the Prophet on this issue."17 This statement implies that small things may have been reported. Al Tirmirdhi continues, "But this is the view of most scholars."18

Al-Syaukani, dalam al-Durar al-Bahiyyah, memilih pandangan bahawa madu wajib dizakatkan, dengan berkata, "Sepersepuluh wajib dikeluarkan ke atas madu." Dalam ulasannya, Siddiq Hasan Khan menyokong pandangan ini, dengan menyatakan bahawa "hadis-hadis tersebut, apabila dihimpunkan, tidak kurang daripada mencukupi untuk membuktikan kewajipan zakat."

Semua pihak yang mewajibkan zakat atas madu bersepakat bahawa kadarnya ialah sepuluh peratus, berdasarkan nas-nas yang diriwayatkan mengenai perkara ini dan dengan kiasan kepada buah-buahan dan biji-bijian.21 Adapun mengenai pertimbangan kos pengeluaran, Abu 'Ubaid meriwayatkan bahawa 'Umar berkata bahawa madu yang dihasilkan di lembah dan dataran dikenakan zakat sebanyak sepuluh peratus, manakala madu yang dihasilkan di gunung dikenakan zakat sebanyak lima peratus.22 Ini nampaknya dengan mengambil kira kos pengeluaran. Al Nasir dari Ahl al Bait tidak bersetuju, dengan berhujah bahawa kadarnya mestilah satu perlima, sebagaimana dalam kes fai', kerana madu tidak boleh diukur, dan ia juga tidak datang dari bumi.23 Beliau dijawab bahawa madu adalah serupa dengan buah-buahan, kerana seperti buah-buahan, ia "datang dari pokok-pokok" (sarang lebah di pokok). Lagipula, sepuluh peratus ditunjukkan oleh nas-nas.24 Saya berpendapat bahawa kadar sepuluh peratus patut diterima pakai, tetapi ia mestilah dikenakan ke atas pendapatan bersih daripada madu selepas ditolak kos pengeluaran, sebagaimana dengan biji-bijian dan buah-buahan.

All those who obligate zakah on honey agree that the ratio is ten percent, based on the texts reported on the issue and in analogy to fruits and grains.21 As for consideration of production costs, Abu 'Ubaid reports that 'Umar said honey produced in valleys and plains is zakatable at ten percent, while honey produced in mountains is zakatable at five percent.22 This is apparently in consideration of production costs. Al Nasir from Ahl al Bait disagrees, arguing that the rate must be one-fifth, as in the case of fai' because honey is not measurable, nor does it come from the earth.23 He is answered that honey is similar to fruits, because like fruits, 'it came from trees' (the hector). Moreover, onetenth is indicated by the texts.24 I think ten percent should be the rate, but it must apply to the net income from honey after deduction of production costs, as with grains and fruits.

Kami tidak mempunyai riwayat mengenai nisab madu, maka para ulama berbeza pendapat mengenainya. Abu Hanifah berpendapat bahawa tiada nisab baginya, sebagaimana bagi biji-bijian dan buah-buahan.25 Abu Yusuf berpendapat bahawa nisab ialah nilai lima wasq bagi bijirin yang paling murah, seperti barli, selaras dengan pandangannya untuk mengambil nilai nisab terendah yang boleh diukur bagi produk yang tidak boleh ditakar. Terdapat juga riwayat daripadanya bahawa nisab ialah sepuluh ratl.25 Terdapat beberapa riwayat daripada Muhammad yang menetapkan nisab pada lima faraq, lima man, atau lima qurbah, mengikut kaedahnya menggunakan lima unit yang biasa digunakan bagi perkara yang tidak disebut dalam hadis.

We have no reports about the nisab of honey, so people differ on it. Abu Hanifah argues that there is no nisab, as with grains and fruits.25 Abu Yusuf considers nisab to be the value of five wasq of the cheapest grain, such as barley, in accordance with his view of considering the value of the lowest measurable nisab applicable to products that are not measurable. There is also a report from him that nisab is ten ratl.25 There are several narrations from Muhammad which set nisab at five faraq, five man, or five qurbah, following his rule of using five units usually used for items not mentioned in sayings.

Satu faraq ialah tiga puluh enam ratl, satu mud ialah dua ratl, dan satu qurbah ialah seratus ratl.

One faraq is thirty-six ratl, one man is two ratl, and one qurbah is one hundred ratl.

Terdapat juga riwayat daripada Ahmad bahawa nisab ialah sepuluh faraq, yang disandarkan kepada 'Umar. Diriwayatkan daripada Ahmad bahawa satu faraq ialah enam belas ratl.

There is also a report from Ahmad that nisab is ten faraq, attributed to 'Umar. It is reported from Ahmad that one faraq is sixteen ratl.

Pendapat peribadi saya ialah menganggarkan nilai lima wasq bagi gandum atau bijirin purata yang lain, kerana ia merupakan makanan asas yang lazim di mana-mana. Nabi ﷺ menetapkan nisab lima wasq bagi bijirin dan buah-buahan, dan madu perlu dianalogikan dengannya. Kadar satu persepuluh juga ditentukan melalui kiyas, maka mengapa tidak menentukan nisab atas asas nilai yang sama, terutama sekali kerana mengambil kira nilai bijirin yang paling rendah tidak adil kepada pembayar zakat.

My personal opinion is to estimate the value of five wasq of an average grain, such as wheat, since it is kind of an average universal food. The Prophet made five wasq nisab in grain and fruits, and honey must be treated by analogy. It is by analogy that the rate is determined at one-tenth, so why not determine nisab on the same basis of value, especially since considering the value of the lowest grain is not fair to zakah payers?

Hari ini banyak industri berkisar pada produk haiwan seperti susu, sutera, telur, dan daging.

Today many industries revolve around animal products like milk, silk, eggs, and meat.

Kebanyakan daripada produk-produk ini bukanlah perniagaan berskala besar pada zaman Nabi, para Sahabat, dan para ulama besar. Akibatnya, tidak terdapat riwayat mengenai produk-produk ini. Jawapan kepada persoalan sama ada produk-produk ini tertakluk kepada zakat boleh diperoleh daripada sebab-sebab yang dikemukakan oleh para fuqaha untuk mensabitkan zakat ke atas madu dan untuk mengecualikan susu haiwan yang dibela di padang ragut daripada zakat. Sebab utama yang dikemukakan ialah sumber susu, iaitu haiwan ternakan, tertakluk kepada zakat, manakala sumber madu tidak tertakluk kepada zakat. Ini membawa maksud bahawa semua produk yang sumbernya tidak tertakluk kepada zakat adalah dengan sendirinya tertakluk kepada zakat. Oleh itu, susu dan produk lain daripada ternakan yang diberi makan dan tidak tertakluk kepada zakat, adalah tertakluk kepada zakat, sama seperti madu. Setiap satu daripada ini ialah produk haiwan di mana haiwan itu sendiri tidak tertakluk kepada zakat.

Most of these were not large-scale businesses in the time of the Prophet, the Companions, and the great scholars. The result is that we have no reports about these products. One can derive an answer to the question of the zakatability of these products from the reasons cited by jurists to establish zakah on honey and to exempt the milk of pastured animals from zakah. The main reason cited is that the source of milk, livestock, is zakatable, while the source of honey is not. This implies that all products whose sources are not zakatable are themselves zakatable. Therefore, milk and other products of non-zakatable fed livestock are zakatable, like honey. Each of these is an animal product where the animal is not zakatable.

Saya berpendapat bahawa hasil haiwan mesti dizakatkan pada kadar sepuluh peratus daripada hasil bersih, melainkan haiwan itu sendiri dianggap sebagai aset perdagangan. Peraturannya ialah apa-apa yang sumbernya tidak boleh dizakatkan mesti dizakatkan sebagai hasil, seperti tanaman berkenaan dengan tanah, madu berkenaan dengan lebah, produk tenusu berkenaan dengan ternakan, telur berkenaan dengan unggas, dan sutera berkenaan dengan ulat sutera. Ini ialah pendapat Yahya, seorang Syiah, yang mewajibkan zakat ke atas sutera.26

I believe that animal products must be zakated at ten percent of the net output unless the animals themselves are considered trade assets. The rule is that anything whose source is not zakatable must be zakated as an output, like crops with respect to land, honey with respect to bees, dairy products with respect to livestock, eggs with respect to poultry, and silk with respect to the silkworm. This is the opinion of Yahya, a Shi'ite, who obligates zakah on silk.26