Kategori keenam penerima zakat ialah orang yang berhutang. Menurut mazhab Hanafi, golongan ini meliputi semua orang yang tidak memiliki harta mencapai nisab melebihi apa yang diperlukan untuk melunasi hutang mereka.1 Sebaliknya, Malik, al-Shafi'i dan Ahmad membezakan dua jenis orang berhutang, iaitu mereka yang berhutang untuk keperluan peribadi dan mereka yang berhutang akibat tanggungjawab sosial dan politik mereka. Perbezaan ini membawa kepada perbezaan hukum bagi kedua-dua kategori tersebut, dan setiap satu akan dibincangkan secara berasingan.

The sixth category of zakah deservants is persons under debt. According to the Hanafite school, this group includes all who do not own nisab above what is needed to pay their debts.1 On the other hand, Malik, al Shafi'i, and Aamad distinguish between two kinds of debtors, those whose debts are for personal use and those whose debts are caused by their social and political responsibilities. This distinction implies differences in the ruling of those two categories, and each shall be discussed alone.

Subkategori ini terhad kepada individu yang berhutang untuk tujuan peribadi dan tidak mempunyai aset serta pendapatan yang mencukupi untuk melunaskan hutang mereka selain daripada memenuhi keperluan asas mereka. Hutang tersebut mungkin dipinjam untuk perbelanjaan pengguna, termasuk perkahwinan, bil perubatan, membina rumah untuk kediaman peribadi, dan sebagainya, serta hutang yang timbul daripada tanggungan terakru kepada orang lain. Al-Tabari meriwayatkan daripada Abu Ja'far, daripada Qatadah, bahawa pihak pemerintah mesti membayar daripada perbendaharaan negara hutang mereka yang berhutang tanpa berlebih-lebihan, namun tidak mempunyai dana yang mencukupi untuk membayar kembali kepada pemiutang mereka.2

This subcategory is limited to individuals who are under debts used for personal reasons and do not have assets and income sufficient to rid them of their debt in addition to satisfying their essential needs. Debts may have been borrowed for consumer expenditures, including marriage, medical bills, building a house for personal residence, etc., and debt resulting from accrued liability toward others. Al Tabari reports from Abu Ja'far from Qatadah that the state must pay from the treasury debts of those who borrowed without extravagance, yet do not have enough funds to repay their creditors.2

Dalam kumpulan ini juga termasuk mereka yang ditimpa bencana alam atau kemalangan yang memusnahkan harta mereka, lalu memaksa mereka berhutang untuk terus memenuhi keperluan asas. Mujahid diriwayatkan telah berkata, "Tiga golongan termasuk dalam sub-kategori ini: seseorang yang hartanya musnah akibat banjir, seseorang yang hartanya musnah akibat kebakaran, dan seseorang yang mempunyai ramai tanggungan dan tiada sumber, lalu dia berhutang untuk menyara keluarganya."3 Dalam riwayat daripada Qubaisah bin al-Mukhariq, yang dirawikan oleh Ahmad dan Muslim, Nabi ﷺ

Also in this group are those hit by natural disasters or accidents that destroy their assets and force them to borrow in order to continue fulfilling basic needs. Mujahid is reported to have said, "Three kinds are included in this sub-category: a person whose wealth is destroyed by flood, a person whose wealth is destroyed by fire, and a person with many dependents and no means, who borrows to support his family."3 In the saying from Qubaisah bin al Mukharib, reported by Ahmad and Muslim, the Prophet (p)

dibenarkan bagi seseorang yang ditimpa bencana yang memusnahkan hartanya untuk meminta zakat daripada negara, yang merupakan haknya, sehingga dia memperoleh rezeki yang mencukupi.

allowed a person hit by a catastrophe that wipes out his wealth, to ask the state for the zakah which is his right, until he procures sufficiency of sustenance.

Empat syarat mesti dipenuhi sebelum bantuan diberikan kepada mereka yang berhutang peribadi:

Four conditions must be met before aid is given to those under personal debts:

1. Orang yang berhutang mestilah dalam keadaan memerlukan bantuan kewangan. Orang yang memiliki harta yang mencukupi untuk melunaskan hutangnya tidak boleh diberikan zakat.4 Individu yang tidak memiliki harta yang mencukupi tetapi boleh melunaskan hutangnya daripada pendapatannya mungkin masih layak menerima zakat atas alasan bahawa melunaskan hutang daripada pendapatannya akan memakan masa. Syarat ini tidak bermakna orang yang berhutang mestilah benar-benar miskin tidak berharta. Para ulama menyatakan secara jelas bahawa tempat tinggal, pakaian, perabot, bekas-bekas, pembantu dan kenderaan jika diperlukan tidak dianggap sebagai harta yang daripadanya hutang mesti dilunaskan. Jika jumlah hutang melebihi harta yang ada pada orang yang berhutang itu, zakat boleh diberikan untuk melunaskan selisihnya.

1. The debtor must be in need of financial aid. Persons who own wealth sufficient to cover their debts may not be given from zakah.4 Individuals who do not own sufficient wealth but can pay their debts from their earning may still be eligible for zakah on the grounds that repaying the loans from their income would take time. This condition does not imply that the debtor must be totally destitute. Scholars explicitly state that shelter, clothing, furniture, utensils, servants, and transportation if needed are not considered wealth from which loans must be paid. If the amount of debt is more than available wealth of the debtor, zakah may be given to pay the difference.

2. Hutang itu mestilah berpunca daripada aktiviti yang halal dari segi Islam, seperti meminjam untuk menyara keluarga. Pinjaman yang digunakan untuk amalan yang diharamkan, seperti meminum minuman yang memabukkan, atau membazir pada barangan yang halal, tidak boleh dibayar dengan zakat.

2. The debt must have stemmed from Islamically lawful activity, such as borrowing to support the family. Loans used for prohibited practices, such as consumption of alcoholic beverages, or extravagance in lawful items cannot be paid with zakah.

Israf dalam perkara yang halal dilarang oleh firman Allah: "Wahai anak-anak Adam, pakailah perhiasan kamu di setiap masjid; makan dan minumlah, tetapi jangan membazir secara berlebihan, kerana Tuhan tidak menyukai orang-orang yang berlebih-lebihan."5 Syarat ini berdasarkan prinsip bahawa memberikan zakat untuk melunaskan hutang yang berpunca daripada perbelanjaan yang diharamkan adalah seperti membantu orang yang berdosa dan menggalakkan orang lain untuk terlibat dalam dosa. Jika penghutang itu bertaubat, dia boleh diberikan zakat, kerana taubat menghapuskan apa yang berlaku sebelumnya. Sebahagian fuqaha menambah syarat bahawa satu tempoh yang mencukupi untuk mengesahkan keikhlasan taubat mesti berlalu sebelum penghutang yang bertaubat itu boleh diberikan zakat untuk melunaskan hutang yang tertunggak akibat aktiviti yang haram.

Seseorang yang berhutang diberikan sejumlah wang yang mencukupi untuk melunaskan hutangnya. Oleh kerana bayaran zakat dalam kes ini semata-mata untuk pembayaran hutang, jika mana-mana atau kesemua hutang itu dilunaskan melalui cara lain (seperti oleh sukarelawan) atau diberi diskaun oleh pemiutang, bahagian zakat yang tidak digunakan untuk melunaskan hutang mesti dikembalikan kepada institusi zakat.

A person under debt is given an amount sufficient to rid him or her of debts. Since the zakah payment in this case is exclusively for the payment of debts, if any or all of the debts are fulfilled by other means (such as by volunteers) or discounted by the creditors, the portion of zakah not used for the satisfaction of debts must be returned to the zakah institution.

Adalah berfaedah untuk menyimpang sebentar dan melihat pendirian Islam terhadap orang yang berhutang dan meminjam:

It is worthwhile to digress briefly and look at Islam's stance on debtors and borrowing:

A. Islam mengajarkan umat Islam sikap sederhana dan hemat dalam kehidupan, serta menganjurkan mereka untuk menghindari berhutang.

A. Islam teaches Muslims moderation and economy in living and encourages them to avoid borrowing.

B. Jika keadaan memaksa umat Islam untuk berhutang, mereka mesti melakukannya selepas perancangan yang teliti dan dengan niat yang penuh untuk membayar balik pinjaman tersebut. Nabi ﷺ bersabda, "Sesiapa yang mengambil harta orang lain dengan niat untuk memulangkannya, maka God akan membantunya menunaikan haknya itu, tetapi sesiapa yang mengambil harta dengan niat untuk menghabiskan dan memusnahkannya, maka God akan memusnahkannya."9

B. If circumstances force Muslims to borrow, they must do so after careful planning and with full intention of paying back the loan. The Prophet says, "As for the person who takes funds from others with the intention of returning them, God helps him fulfill his due, but as for the person who takes funds with the intention of consuming and destroying them, God will destroy him."9

C. Jika penghutang tidak mampu membayar semua atau sebahagian hutangnya walaupun terdapat bukti yang menunjukkan niat baiknya, negara akan membebaskannya daripada beban dan kehinaan hutang. Dikatakan bahawa "hutang ialah punca kemurungan di waktu malam dan kehinaan di waktu siang." Nabi ﷺ biasa berdoa kepada Tuhan, "Ya Tuhanku, aku berlindung kepada-Mu daripada beban hutang dan daripada kekalahan oleh musuh, serta daripada memberi peluang kepada musuh untuk bersorak gembira."10

C. If the debtor is unable to pay all or some of his debts in spite of evidence that shows his good intention, the state saves him from the burden and humiliation of debt. It is said that "debts are a source of depression in the night and humiliation in the day." The Prophet used to supplicate God, "O my Lord, I seek refuge in You from the burden of debt and from defeat by the enemy, and from giving enemies [the opportunity to] gloat."10

Hutang bukan sahaja menjadi punca kebimbangan dan rasa tidak selamat bagi orang yang berhutang, malah ia turut mempengaruhi tingkah laku dan akhlak peminjam. Nabi ﷺ sering memohon perlindungan daripada Tuhan agar tidak terbeban dengan hutang. Baginda ditanya mengapa baginda mengaitkan permohonan perlindungan daripada hutang dengan permohonan perlindungan daripada azab kubur, daripada fitnah kehidupan dunia, dan daripada fitnah Dajjal. Baginda menjawab, "Sesungguhnya apabila seseorang itu dibebani hutang, apabila dia bercakap dia berdusta, dan apabila dia berjanji dia memungkiri janjinya."11 Nabi ﷺ menggunakan beberapa cara untuk menegah para sahabat baginda daripada berhutang, bahkan baginda enggan menunaikan solat jenazah ke atas seseorang yang meninggal dunia dengan meninggalkan hutang yang belum dijelaskan. Dengan mengetahui betapa hinanya seseorang itu jika Nabi ﷺ enggan menyembahyangkan jenazahnya, seseorang dapat menyedari sejauh mana kesan penegahan sebegitu.

Kategori ini merangkumi individu yang baik hati dan berkedudukan yang melakukan aktiviti untuk kepentingan awam, seperti mendamaikan pertikaian antara kumpulan dan individu, selalunya dengan membayar pampasan dan tebusan daripada harta mereka sendiri. Mereka juga mungkin menjalankan projek yang memberi manfaat kepada masyarakat, seperti membina rumah anak yatim, masjid, hospital untuk orang miskin, atau sekolah untuk kanak-kanak, yang mungkin menyebabkan mereka berhutang. Individu sebegini dibantu untuk melunaskan hutang mereka dengan zakat.18 Menurut sebahagian ulama mazhab Syafi'i, individu sebegini hendaklah diberikan sejumlah yang melunaskan hutang mereka, walaupun mereka kaya.19 Qubaisah bin al Mukhariq al Hilali berkata, "Aku menanggung suatu tanggungan kewangan [untuk mendamaikan dua kumpulan yang bertikai] lalu aku pergi kepada Rasulullah ﷺ untuk memohon bantuan. Baginda bersabda, 'Tinggallah di sini sehingga [hasil] zakat tiba, supaya kami dapat memberimu sebahagian daripadanya.' Nabi ﷺ meneruskan, 'Wahai Qubaisah, meminta tidak dibenarkan kecuali kepada tiga golongan: Seseorang yang menanggung tanggungan kewangan [untuk mendamaikan manusia] boleh meminta secara halal sehingga tanggungan kewangan itu terlunas. Selepas itu dia tidak boleh lagi meminta bantuan. Seseorang yang ditimpa bencana yang memusnahkan hartanya boleh meminta secara halal sehingga dia mencapai tahap sara hidup yang mencukupi, dan seseorang yang ditimpa kemiskinan sehingga tiga orang bijak dari kaumnya mengesahkan bahawa dia ditimpa kemiskinan boleh meminta sehingga dia memperoleh rezeki yang mencukupi. Wahai Qubaisah, sebarang permintaan melebihi itu adalah keji. Ia dimakan oleh orang yang menerimanya sebagai sesuatu yang haram.'"20

This category includes benevolent persons of stature who undertake activities for the public interest, such as reconciliation of disputes among groups and individuals, often by paying compensation and ransom from their own assets. They may also undertake projects of public benefit, such as building orphanages, mosques, hospitals for the poor, or schools for children, which may put them in debt. Persons of this kind are helped to pay their debts with zakah.18 According to some Shafi'ites, such individuals should be paid what satisfies their debts, even if they are rich.19 Qubaisah bin al Mukhariq al Hilali says, "I accepted a financial responsibility [to reconcile two disputing groups] and I went to the Messenger of God (P) to ask for help. He said, "Stay here until [the proceeds of] zakah come, so we can give you from it." The Prophet Continued, "O Qubaisah, asking is not permissible except for three persons: One who accepts financial responsibility [for reconciling people] may lawfully ask until that financial charge is satisfied. Then he must not seek any more help. One who is struck by disaster that wipes out his wealth may lawfully ask until he reaches a satisfactory level of sustenance, and one hit by poverty such that three wise clansmen confirm that he is struck by poverty may ask until he procures sufficiency of sustenance. O Qubaisah, any asking beyond that is evil. It is eaten by the person who accepts it as evil."20

Al Nawawi berkata bahawa terdapat dua pandangan yang bertentangan di kalangan ulama mazhab Shafi'i dalam hal ini. Sebahagian mereka berpendapat bahawa tidak dibenarkan membayar hutang orang yang telah meninggal dunia daripada zakat. Pandangan ini selari dengan pendapat al-Nakha'i, Abu Hanifah dan Ahmad. Pendapat yang satu lagi ialah membenarkan perbuatan ini, berdasarkan implikasi umum ayat yang berkaitan. Ini juga pandangan Abu Thawr.22 Dilaporkan bahawa Ahmad berhujah bahawa pembayaran zakat untuk hutang si mati tidak boleh dilakukan kerana pembayaran tersebut mesti diberikan kepada penghutang itu sendiri, dan dalam kes ini penghutang telah mati.23 Al-Khirashi, dalam syarahnya terhadap matan Khalil, berkata: "Tidak ada bezanya sama ada penghutang itu telah mati atau masih hidup. Pemerintah mesti membayar hutang tersebut daripada zakat. Sebahagian fuqaha bahkan berpendapat bahawa hutang orang yang telah meninggal dunia mendahului hutang orang yang masih hidup, kerana yang masih hidup mungkin mampu membayarnya pada masa akan datang."24 Al-Qurtubi menyatakan,25 "Ulama mazhab kami serta mazhab-mazhab lain berpendapat bahawa hutang orang yang telah meninggal dunia boleh dibayar daripada zakat, kerana dia sebagai penghutang termasuk dalam istilah "mereka yang berhutang"; apatah lagi kerana Nabi ﷺ"

Al Nawawi says there are two opposing views among Shafi'ites about this. Some believe it is not permissible to pay the debts of deceased persons from zakah. This view is consistent with the opinion of al Nakha'i, Abu Hanifah, and Ahmad. The other opinion is to allow this action, on the basis of the general implication of the pertinent verse. This is also the view of Abu Thawr.22 It is reported that Ahmad argues that zakah payment for the debts of the deceased cannot be made because such payment must be made to the debtor himself and the debtor in this case is dead.23 Al Khirashi, in his commentary on the text of Khalil, says "It makes no difference whether the debtor is dead or alive. The sate must pay the debts from zakah. Some jurists even argue that debts of deceased persons have priority over those of living persons, since the latter may be able to pay in the future."24 Al Qurtubi remarks,25 "Scholars of our school as well as other schools think the debts of deceased persons may be paid from zakah, since as a debtor, he is included in the term "those under debt"; especially since the Prophet (p)

Baginda bersabda, "Aku lebih bertanggungjawab terhadap setiap mukmin daripada dirinya sendiri; sesiapa yang meninggalkan harta, maka ia untuk keluarganya, tetapi sesiapa yang meninggalkan hutang atau tanggungan, maka ia menjadi tanggungjawabku."ﷺ26 Ini juga pandangan mazhab Ja'fari.

Saya berpendapat terdapat persamaan yang kukuh antara peminjam dan mereka yang berhutang. Persamaan ini membolehkan pemberian pinjaman daripada zakat, yang selaras dengan objektif umum zakat. Mereka yang memerlukan pinjaman boleh diberikan zakat di bawah gelaran orang yang berhutang. Dengan cara ini, zakat dapat menyumbang secara praktikal kepada penghapusan riba. Inilah pandangan yang dinyatakan oleh Abu Zahrah, Khallaf dan Hasan yang telah meninggal dunia dalam kajian mereka mengenai zakat.29 Mereka berhujah bahawa jika hutang yang sah boleh dibayar daripada zakat, mengapa tidak, malah secara keutamaan, memberikan pinjaman tanpa faedah daripada zakat? Muhammad Hameedullah dari Hyderabad mengemukakan pendapat yang serupa dalam kajiannya yang berjudul Banking Without Interest.30 Beliau menyokong pendapatnya dengan menyatakan bahawa orang yang berhutang terbahagi kepada dua jenis: mereka yang tidak mampu membayar balik hutang yang telah digunakan, dan mereka yang memerlukan pinjaman yang mereka mampu bayar balik pada masa hadapan.31 Maka Hameedullah menganggap orang yang memerlukan pinjaman sebagai orang yang berhutang, namun seseorang boleh berhujah bahawa orang yang memerlukan pinjaman jelas belum berhutang sebelum menerima pinjaman tersebut. Oleh itu, hujah Abu Zahrah dan rakan-rakannya adalah lebih kukuh.

I think there is a sound analogy between borrowers and those under debt. This analogy allows giving loans from zakah, which is consistent with the broad objectives of zakah. Persons who need loans can be given zakah under the title of those under debt. In this way, zakah can contribute practically to the elimination of interest. This is the view which the late Abu Zahrah, Khallaf and Hasan express in their study of zakah.29 They argue that if fair debts can be paid from zakah, why not, even by priority, give interestfree loans from zakah? Muhammad Hameedullah of Hyderabad expresses a similar opinion in his study entitled Banking Without Interest.30 He supports his opinion by stating that individuals under debt are of two kinds: those who cannot pay back alreadyused debts, and those who need loans which they can pay back in the future.31 Thus Hameedullah considers persons who need loans as persons under debt, but one may argue that persons who need loans are obviously not under debt before they receive the loan. Consequently the argument of Abu Zahrah and his colleagues is stronger.