Empat belas abad yang lalu, Islam memperkenalkan prinsip tersendiri bahawa zakat mesti diagihkan di wilayah tempat ia dikutip, dan bukannya diberikan kepada seorang penguasa untuk dibelanjakan bagi istana, pembantu dan tentera, sebagaimana amalan biasa pada zaman itu. Ulama Islam bersepakat bahawa zakat hendaklah diagihkan kepada golongan yang berhak di kawasan geografi yang sama dari mana ia dikutip.1 Ini terpakai kepada zakat yang dikenakan ke atas binatang ternakan, bijirin dan buah-buahan. Zakat ke atas wang diagihkan di kawasan tempat harta itu berada, dan bukan di tempat tinggal pemiliknya, sekiranya dia tinggal jauh daripada harta yang dizakatkan.2

Fourteen hundred years ago Islam introduced its unique principle that zakah must be distributed in the region in which it is collected, instead of being given to some ruler to spend on palaces, servants, and army, as was the common practice of the time. Muslim scholars agree that zakah should be distributed to deservants in the same geographical area from which it was collected.1 This applies to zakah collected on livestock, grain, and fruits. Zakah on money is distributed in the area of the asset and not where the owner lives, if he or she lives away from the zakated wealth.2

Prinsip ini berdasarkan sunnah Nabi ﷺ dan Khulafa' Ar-Rasyidin.

This principle is based on the tradition of the Prophet (p) and his Wise Successors.

Apabila Nabi ﷺ mengutus pegawai zakat ke mana-mana kawasan atau wilayah, baginda memerintahkan mereka supaya mengagihkannya kepada golongan fakir miskin di wilayah yang sama. Arahan yang baginda berikan kepada Mu'adh (keesahannya telah disepakati) berbunyi, "zakat itu diambil daripada orang kaya di antara mereka dan diberikan kepada orang miskin di antara mereka . . ." Mu'adh melaksanakan arahan Nabi ﷺ dengan sebaik-baiknya. Beliau membahagikan Yaman kepada beberapa wilayah sedemikian rupa sehingga zakat dikutip dan diagihkan dalam setiap wilayah secara berautonomi. Beliau menulis surat yang menyatakan bahawa zakat hendaklah diagihkan dalam kalangan kabilah yang sama dari mana ia dikutip.3

When the Prophet sent zakah officers to any area or region, he instructed them to distribute to the poor in the same region. The instructions he gave Mu'adh (its authenticity is agreed upon) says "zakah is to be distributed to the poor among them . . ." Mu'adh implemented the instructions of the Prophet (p) to the letter. He divided Yemen into regions such that zakah was collected and distributed within each region autonomously. He wrote letters to the effect that zakah be distributed within the same clan from which it is collected.3

Abu Juhaifah berkata, "Petugas zakat Rasulullah ﷺ datang dan memungut zakat dari orang-orang kaya di antara kami, lalu membagikannya kepada orang-orang miskin di antara kami. Ketika itu saya adalah seorang anak yatim yang masih kecil, lalu beliau memberi saya seekor unta betina." Diriwayatkan dengan sahih bahawa seorang Arab badwi pernah bertanya kepada Rasulullah ﷺ beberapa soalan. Antaranya ialah, "Demi Tuhan yang mengutus engkau, adakah Tuhan yang memerintahkan engkau untuk mengambil sadaqah dari orang-orang kaya kami dan membahagikannya kepada orang-orang miskin kami?" Nabi ﷺ menjawab, "Ya." Abu 'Ubaid meriwayatkan bahawa 'Umar menulis dalam wasiatnya, "Saya meminta penggantiku . . . untuk mengambil dari bahagian pinggiran harta mereka dan membahagikannya kepada orang-orang miskin mereka." Inilah amalan pada zaman 'Umar sendiri. Sa'id bin al-Musayyib berkata, "'Umar mengutus Mu'adh sebagai petugas zakat kepada Bani Kilab atau Bani Sa'd. Mu'adh pergi ke sana, memungut zakat, dan membahagikan semuanya, tanpa meninggalkan apa-apa. Dia kembali dengan pakaian yang sama seperti ketika dia pergi." 'Umar pernah ditanya tentang apa yang harus dilakukan dengan zakat yang dipungut daripada orang Arab badwi. Beliau menjawab, "Demi Tuhan, aku akan mengembalikan sadaqah itu kepada mereka sendiri, sehingga setiap daripada mereka menjadi pemilik seratus ekor unta, jantan atau betina."7

Abu Juhaifah says, "The zakah officer of the Messenger of God (p) came and collected zakah from the rich among us and distributed it to our poor. I was then a minor orphan, so he gave me a she-camel."4 It is correctly reported that a bedouin Arab asked the Messenger of God (p) several questions. Among them was, "By God Who sent you, is it God who commanded you to take the sadaqah from our rich and distribute it to our poor?" The Prophet answered, "Yes." Abu 'Ubaid reports that 'Umar wrote in his will "I ask my successor . . . to take from the peripheries of their wealth and distribute is among their poor."5 This was the practice during the time of 'Umar himself. Sa'id bin al Musayyib says "'Umar sent Mu'adh as zakah officer to bani Kilab or bani Sa'd. Mu'adh went there, collected zakah, and distributed all of it, leaving nothing. He came back in the same own clothes that he went in."6 'Umar was once asked what to do with the zakah collected from bedouin Arabs. He answered, "By God, I shall render the sadaqah to themselves, until each of them becomes the owner of a hundred camels, male or female."7

Mengangkut zakat dari wilayah tempat ia dikumpulkan, sedangkan di wilayah itu masih ada orang miskin, bertentangan dengan tujuan zakat itu dikumpulkan. Pengarang al Mughni berkata, "Oleh kerana zakat bertujuan memberi kekayaan kepada orang miskin, membenarkan pengangkutannya membiarkan orang miskin di wilayah itu dalam keperluan."8 Para ulama dan gabenor selepas Nabi ﷺ mengikut panduan yang sama. 'Imran bin Husain, seorang Sahabat, dilantik sebagai pegawai zakat pada zaman Bani Umayyah. Apabila beliau pulang dari tugasnya, beliau ditanya, "Di mana wang itu?" 'Imran berkata, "Adakah kamu menghantar saya untuk membawa wang kepada kamu?" Saya mengumpulkannya dengan cara yang sama seperti yang kami lakukan pada zaman Rasulullah ﷺ, dan saya mengagihkannya dengan cara yang sama seperti yang kami lakukan.9 Taus dilantik sebagai pegawai zakat di salah sebuah wilayah di Yaman. Gabenor meminta penjelasan daripadanya, dan jawapannya ialah, "Saya mengambil daripada orang kaya dan memberikannya kepada orang yang susah."10 Farqad al Sabkhi berkata, saya mengambil zakat yang wajib atas hartaku untuk diagihkan di Makkah. Di sana saya bertemu Said bin Jubair, yang berkata, "Ambil semula dan agihkanlah di kampung halamanmu."11 Sufyan meriwayatkan, "Zakat diambil dari al Riy ke al Kufah, tetapi 'Umar bin 'Abd al Aziz memerintahkan agar ia dikembalikan ke al Riy."12

Transporting zakah from the region in which it is collected while that region still contains poor people violates the reason for which it is collected. The author of al Mughni says "since zakah is meant to enrich the poor, permitting transporting it leaves the poor of that region in need."8 Scholars and governors after the Prophet followed the same guidance. 'Imran bin Husain, a Companion, was appointed zakah officer at the time of the Umayyads. When he returned from his mission, he was asked "Where is the money?" 'Imran said, "Did you send me to bring you money?" I collected it the same way we used to at the time of the Messenger of God (p), and distributed it the same way we used to."9 Taus was appointed zakah officer in one of the regions in Yemen. He was asked for his account by the governor and his answer was, "I took from the rich and gave to the destitute.10 Farqad al Sabkhi says, I took zakah due on my wealth to distribute it in Makkah. There I met Said bin Jubair, who said, 'Take it back and distribute it in your hometown.'"11 Sufyan narrates "Zakah was taken from al Riy to al Kufah, but 'Umar bin 'Abd al Aziz ordered it taken back to al Riy."12

Abu 'Ubaid berkata, "Para ulama sepakat bahawa hadis-hadis ini bermaksud penduduk setiap wilayah lebih berhak menerima zakat mereka, selagi masih ada orang yang memerlukan di kalangan mereka, atau sehingga keseluruhan zakat itu diagihkan." Beliau meneruskan, "Jika pegawai mengangkut zakat yang telah dikutip sedangkan masih ada keperluan di wilayah tempat zakat itu dikutip, pihak pemerintah wajib mengembalikannya ke wilayahnya, sebagaimana yang dilakukan oleh 'Umar bin 'Abd al 'Aziz, dan sebagaimana yang dinyatakan oleh Sa'id bin Jubair."13

Abu 'Ubaid says, "Scholars all agree that these reports mean people of every region have priority on their zakah, as long as they still have anyone in need, or until all the zakah is distributed." He goes on, "If the officer transports collected zakah while there still is need in the region from which it was collected, the government must return it to its region, as did 'Umar bin 'Abd al 'Aziz, and as stated by Sa'id bin Jubair."13

Al-Nakha'i dan al-Basri membenarkan seseorang membawa zakat untuk diberikan kepada kaum kerabatnya sendiri yang tinggal jauh darinya. Abu 'Ubaid berkata, "Ini hanya dibenarkan dalam kes-kes individu, bukan pada skala besar zakat yang diuruskan oleh kerajaan." Abu 'Ubaid mengulas kisah bahawa Abu al-'Aliyah, seorang Sahabat, biasa membawa zakat wajibnya ke Madinah, dengan berkata, "Saya percaya beliau membawanya kepada kaum keluarga dan kerabatnya."14

Al Nakha'i and al Basri allow a person to transport zakah in order to give it to his own kin who live away from him. Abu 'Ubaid says, "This is permitted in individual cases only, not on the massive level of zakah administered by the government." Abu 'Ubaid comments on the story that Abu al 'Aliyah, a Companion, used to take his due zakah to Madinah, "I believe he was taking it to his kindred and relatives."14

Para ulama bersepakat bahawa semua dana zakat yang berlebihan boleh dihantar ke kawasan jiran atau kepada kerajaan pusat. Abu 'Ubaid meriwayatkan bahawa Mu'adh kekal di Yaman sehingga Nabi ﷺ wafat dan pada zaman Abu Bakr, kemudian beliau pergi kepada 'Umar, yang mengesahkan kedudukannya. Pada suatu tahun, Mu'adh menghantar kepada 'Umar satu pertiga daripada zakat yang dikutip pada tahun itu. 'Umar marah dan berkata kepadanya, "Aku tidak menghantar kamu sebagai pemungut atau pengambil jizyah. Aku menugaskan kamu untuk mengambil daripada orang kaya dan menyerahkannya kepada orang miskin." Mu'adh menjawab, "Aku tidak menghantar kepadamu sesuatu yang aku dapati ada orang di sini yang mahu mengambilnya daripadaku." Pada tahun berikutnya, Mu'adh menghantar kepada 'Umar separuh daripada zakat yang dikutip. Mereka bertukar kata-kata yang serupa seperti tahun sebelumnya. Pada tahun ketiga, Mu'adh menghantar kepada 'Umar semua zakat yang dikutip. 'Umar bertanya kepadanya dengan cara yang sama seperti tahun-tahun sebelumnya, lalu Mu'adh berkata, "Aku tidak dapat mencari sesiapa yang mahu mengambil sedikit pun daripadanya."15

Scholars agree that all excess zakah funds may be transported to neighboring areas or to the central government. Abu 'Ubaid reports that Mu'adh stayed in Yemen until the Prophet died and during the era of Abu Bakr, then went to 'Umar, who confirmed his position. One year Mu'adh sent 'Umar one third of the zakah collected in that year.'Umar was annoyed and told him, "I did not send you as a collector or as a taker of jiziah. I assigned you to take from the rich and render to the poor." Mu'adh answered, "I have not sent you anything that I can find anyone to take from me here." The following year, Mu'adh sent 'Umar one half of the collected zakah. They exchanged statements similar to the previous year. In the third year, Mu'adh sent 'Umar all the collected zakah. 'Umar questioned him the same way he did the previous years, whereupon Mu'adh said, "I could not find anyone who would take any of it."15

Bantahan 'Umar menunjukkan bahawa zakat mesti diagihkan di negeri tempat ia dikutip, tetapi penerimaannya selepas penjelasan Mu'adh menunjukkan bahawa zakat boleh dibawa ke tempat lain apabila tiada golongan yang berhak menerimanya di kawasannya.

'Umar's objection indicates that zakah must be distributed in the land where it is collected but his acceptance after Mu'adh's explanation shows that it is permissible to transport zakah when no deservants exist in its region.

Selain daripada kes yang telah dipersetujui ini, terdapat kes-kes di mana, walaupun sebahagian keperluan masih wujud di tempat kutipan, mungkin lebih bermanfaat kepada kebajikan menyeluruh masyarakat untuk memindahkan sebahagian daripada zakat yang dikutip. Penganut mazhab Syafi'i, sebagai contoh, tidak menyetujui pemindahan dalam kes-kes sedemikian. Begitu juga mazhab Hanbali.

Setelah meninjau pelbagai pendapat dan nas tentang pemindahan zakat yang telah dikutip, jelaslah bahawa prinsip umumnya ialah zakat mesti diagihkan di kawasan yang sama tempat ia dikutip. Golongan fakir dan miskin di negeri tersebut mempunyai keutamaan berbanding yang lain, kerana zakat dikutip daripada jiran, kaum kerabat dan sahabat mereka.

After this survey of the different opinions and texts on the transportation of collected zakah, it appears that the general principle is that zakah must be distributed in the same area where it is collected. The poor and needy in that land have priority over all others, since zakah is collected from their neighbors, kin, and friends.

Namun saya tidak mendapati alasan mengapa prinsip umum ini tidak boleh mempunyai pengecualian, terutama jika pengecualian itu dibuat oleh kerajaan yang adil dengan berunding bersama majlis perwakilan, dengan mengambil kira kepentingan awam umat Islam dan Islam. Sebagaimana Malik dengan indahnya menyatakan, "Memindahkan zakat tidak dibenarkan, kecuali apabila dilakukan melalui ijtihad kerajaan, dengan mengambil kira keperluan yang mendesak."21 Ibn al-Qasim, murid Malik, menambah, "Jika ini dilakukan kerana keperluan, maka ia dibolehkan."22 Suhnun diriwayatkan berkata, "Jika kerajaan mengetahui bahawa sesuatu negeri mempunyai keperluan yang amat mendesak, ia boleh secara sah memindahkan sebahagian zakat yang telah dikumpulkan ke sana. Apabila bencana menimpa, membantu mangsanya didahulukan daripada penggunaan zakat yang lain, kerana seorang Muslim adalah saudara kepada Muslim yang lain; dia tidak mengabaikannya dan tidak menzaliminya."23

However, I find no reason why this general principle should not have exceptions, especially if the exception is made by a just government in consultation with the representative council, in view of the public interests of Muslims and Islam. As Malik wonderfully puts it, "Transporting zakah is not permissible, except when done through the government's ijtihad, in view of pressing need."21 Ibn al Qasim, Malik's disciple adds, "If this is done out of necessity, it is all right."22 Suhnun is reported to say, "If the government knows a certain land has dire need, it can lawfully transport some of the collected zakah there. When catastrophe befalls, relieving its victims has priority above other uses of zakah, since a Muslim is a brother to a fellow Muslim; he does not let him down nor oppress him."23

Dalam al Mudawwanah, Malik menyebutkan bahawa pada tahun ketika kelaparan melanda Madinah, 'Umar menulis surat kepada Amr bin al 'As, yang ketika itu berada di Mesir, "Tolong, tolong untuk orang-orang Arab. Hantarkan kepada kami satu kafilah yang permulaannya sampai kepadaku sementara hujungnya masih berada di tempatmu, dimuatkan dengan tepung yang dibungkus dengan pakaian." Apabila bantuan itu tiba, 'Umar membahagikan makanan dan pakaian di kalangan orang yang kelaparan, dan melantik wakil-wakil untuk membantu menyembelih unta. Beliau berkata, "Orang Arab sangat menyayangi unta. Aku bimbang mereka mungkin lebih memilih untuk membiarkannya hidup. Suruhlah orang menyembelih unta-unta itu dan memakan dagingnya serta lemaknya, dan berikanlah kepada mereka pakaian yang digunakan sebagai beg tepung itu untuk dipakai."