Bu bölümdeki hükümlerin incelenmesi yedi kısımda ele alınmaktadır. Birinci kısım, cemaat namazının hükümlerinin tespitini konu alır. İkincisi, imamlığın şartlarının ve imamete en çok hak sahibi olan kişinin ve ona özgü şartların tespitini konu alır. Üçüncüsü, cemaatin imam karşısındaki durumunu ve cemaate özgü hükümleri konu alır. Dördüncüsü, kişinin imamına uyduğu ve uymadığı hususları konu alır. Beşincisi, (imama) uymanın şeklini konu alır. Altıncısı, imamın cemaat adına üstlendiği fiilleri konu alır. Yedincisi ise imamın namazının geçersizliğinin cemaate ne ölçüde yayılabileceği sorusunu konu alır.

The discussion of the rules in this chapter is covered in seven sections. The i*grSt is about the identification of the ahkam of congregational prayers. The ‘second is about the identification of the conditions of imama and about the person who has precedence for imama and the conditions specific to him. The third is about the position of the followers with respect to the imam and the specific to the followers. The fourth is about the things in which a person follows the imam and those in which he does not follow him. The fifth j s about the manner of following (the imam). The sixth is about the acts that the imam bears on behalf of the followers. The seventh is about the question of how far can the invalidation of the imam's prayer be extended to the followers.

Bu bölümde iki mesele vardır. Birincisi, ezanı işiten kişiye cemaatle namaz kılmanın farz olup olmadığıdır. İkincisi ise şu soruyla ilgilidir: Bir kimse mescide girip, cemaat namazı kılınmadan önce tek başına namaz kılarsa, bu namazları cemaatle tekrar kılması gerekir mi?

In this section there are two issues. The first is whether prayer with the congregation is obligatory on the person who hears the call. The second issue relates to the following question: if a person enters the mosque and prays (separately before the congregational prayer is held), is it obligatory upon him to repeat the same prayers with the congregation?

Fakihler (konu hakkında) görüş ayrılığına düşmüşlerdir; çoğunluk bunun ya sünnet ya da farz-ı kifaye olduğunu savunmuştur. Zahiriler ise cemaatle namazın her mükellef (akıl ve buluğ sahibi, ehliyetli kişi) için farz olduğunu ileri sürmüşlerdir.

The jurist disagreed about (the issue), with the majority maintaining that it is either a sunna or a communal obligation (fard kifaya). The Zahirites maintained that prayer with the congregation is obligatory for each mukallaf (individual with legal capacity).

Hadisler konusundaki ihtilafın sebebi, bu meseledeki rivayetlerin yorumlarının çatışmasından doğmaktadır. Böylece Peygamber'in (ﷺ) "Cemaatle kılınan namaz, yalnız kılınan namazdan yirmi beş veya yirmi yedi derece üstündür" sözünün zahiri anlamı, cemaatle kılınan namazların müstehab hükümler kategorisine girdiğini ifade etmektedir. Bu, farz namazın üzerine eklenen bir kemal olduğu anlamına gelir; sanki Peygamber (ﷺ) cemaatle kılınan namazın, tek başına kılınan namazdan daha mükemmel olduğunu söylemiş gibidir. Kemal ise yeterliliğe ilave bir şeydir. Gözü görmeyen bir adam hakkındaki meşhur rivayet de vardır. Bu adam, kendisini cemaate götürecek kimse olmadığı için cemaat namazlarından geri kalmasına izin istemişti. Peygamber (ﷺ) başta ona ruhsat verdi, ancak sonra ona şöyle buyurdu: "Ezanı işitiyor musun?" O, "Evet" dedi. Bunun üzerine Peygamber (ﷺ): "O halde sana bir ruhsat bulamıyorum" buyurdu. Bu, geçerli bir mazeret yokken cemaatin farz olduğunu açıkça göstermektedir. Bunu Müslim rivayet etmiştir. Bu rivayeti güçlendirenler arasında, sahihliği üzerinde ittifak edilen ve Ebu Hureyre'den nakledilen rivayet de vardır. Bu rivayette Allah'ın Resulü (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Canımın elinde olduğu Allah'a yemin ederim ki, odun demetlerinin toplanmasını emredip, ezanın okunmasını emredecek, sonra insanlara (benim adıma) namaz kıydıracak bir kişiyi görevlendirecek, sonra da (evlerinde) geri kalan erkeklerin peşine düşüp evleriyle birlikte onları yakmaya niyetlenmiştim." Onun elinde canımın olduğu Zat'a andolsun ki, onlardan biri etli bir kemik ya da iki iyi et parçası bulacağını bilse, işâya katılırdı. Ayrıca İbn Mesud'un rivayeti de vardır; o şöyle demiştir: "Allah'ın Resulü ﷺ bize hidayet yollarını öğretti ve bu hidayet yolları arasında, ezanın okunduğu bir mescitte namaz kılmak da vardır." Rivayetlerin bazılarında şöyle denilmektedir: "Eğer Peygamberinizin sünnetini terk ederseniz, sapıtmış olursunuz."

The reason for their disagreement arises from the conflict of the interpretations of the traditions on this issue. Thus, the apparent meaning of the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “Prayer with the congregation is superior to praying alone by twenty-five degrees or by twenty-seven degrees” conveys that congregational prayers belong to the category of recommended ahkam. This means that it is a perfection over and above the obligatory prayer, as if the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) had said that prayer with the congregation is more perfect than the prayer of the (solitary) individual. Perfection is something additional to sufficiency. There is the well-known tradition about the blind man, who sought permission to stay away from congregational prayers as there was noone to lead him to it (the congregation). The Prophet (God’s peace and blessings be upon him) granted him the exemption (at first), but then said to him, “Can you hear the call?” He said, “Yes”. He said, “In that case I do not find any exemption for you”. This is explicit about its obligation in the absence of a valid excuse. This is recorded by Muslim. Among those that strengthen this tradition is that related by Abu Hurayra, the authenticity of which is agreed upon and it states that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) said, “By Him in whose hands is my life, I had almost resolved to order the collection of firewood in bundles, order the call for prayer, then order a person to lead the people in prayers (on my behalf), and then chase reluctant men (in their houses) and to burn down their houses over them. By Him in whose hands is my life, if any of them had known that he would find a meaty bone or two good meat legs, he would be present at ish&'\ There is also the tradition of Ibn Mascud, in which he said, “The Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) taught us the paths of right guidance, and among these guided paths is prayer in a mosque where the call has been issued”. In some of its versions it is said, “If you were to give up the practice of your Prophet you would be led astray”.

Mescide girip namaz kılan kişi bunu iki şekilde yapmış olabilir: ya tek başına namaz kılmıştır ya da cemaatle birlikte namaz kılmıştır. Eğer tek başına namaz kılmışsa, fakihlerden bir grup, akşam namazı dışında, namazı cemaatle tekrar etmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu görüşü benimseyenler Malik ve onun talebeleridir. Ebû Hanîfe, akşam ve ikindi namazları dışında namazı tekrar etmesi gerektiğini söylemiştir. El-Evzâî ise akşam ve sabah namazlarını istisna tutmuş, Ebû Sevr ise ikindi ve sabah namazlarını istisna tutmuştur. eş-Şâfiî ise tüm namazları tekrar etmesi gerektiğini söylemiştir.

The person who entered the mosque and prayed may have done it in one of two ways: he may have prayed alone, or he may have prayed with the congregation. If he has prayed alone, a group of jurists maintain that he is to repeat the prayer with the congregation, except in the case of the sunset prayer (maghrib) only. Those who upheld this opinion are Malik and his disciples. Abu Harnfa said that he is to repeat the prayer, except the sunset and the middle prayer (casr), while al-AwzacT exempted the sunset and the morning prayers, and Abu Thawr exempted the middle and the morning prayers. Al- ShafiT said that he is to repeat all the prayers.

Cemaatle namazların tekrarı konusunda âlimler genel olarak görüş birliğine varmışlardır. Bunun dayanağı, Bişr İbn Muhammed'in babasından naklettiği rivayettir: Bir adam mescide girip Peygamber ile birlikte namaz kılmadığında, Allah'ın Elçisi ﷺ ona şöyle demiştir: "Halkla birlikte namaz kılmamana ne oldu, sen Müslüman değil misin?" O, "Elbette Müslümanım, ey Allah'ın Elçisi, ama namazı ailemle birlikte kılmıştım" demiş, Peygamber ﷺ de ona şöyle buyurmuştur: "Geldiğinde, namazı kılmış olsan bile halkla birlikte kılmalısın." Âlimler, bu genel ifadenin kıyas veya bir delil yoluyla sınırlandırılmış olma ihtimali nedeniyle ihtilaf etmişlerdir. Hadisi genel anlamında (sınırlandırılmadan) yorumlayanlar, bütün namazların tekrarını farz kılmışlardır; bu, Şâfiî'nin görüşüdür. Bundan yalnızca akşam namazını istisna edenler ise genel anlamı "kıyâsü'ş-şebeh" yoluyla sınırlandırmışlardır. Bu görüşü Mâlik (Allah ona rahmet etsin) savunmuştur. Ona göre tek sayıda rekâtlı olan akşam namazını tekrar kılmak, rekât sayısını altıya çıkararak çift sayıya dönüştürür ve böylece tek olma özelliğini yitirir. Bu durumda namaz kendi kategorisinden çıkıp başka bir namazın kategorisine geçmiş olur ve bu da namazı geçersiz kılar. Ancak bu kıyasın zayıf yönü vardır, zira selam, iki tek namaz arasında bir ayrım yapmıştır; genel anlamı benimsemek, böyle bir kıyasla sınırlandırma yapmaktan daha doğrudur. Bu argümandan daha güçlü olan, Kûfeli âlimlerin savunduğu görüştür. Onlara göre akşam namazını tekrar kılan kişi iki tek namaz kılmış olur ve "Bir gecede iki tek sayılı namaz kılınamaz" şeklinde bir rivayet vardır. Ebû Hanîfe ise ikinci namazın nafile namazlar gibi olacağını söylemiştir. Dolayısıyla kişi, ikindi namazından sonra nafile namaz kılmak yasak olduğu hâlde, orta namazı (vitir) tekrar ederse, yasaklanmış bir nafile namaz kılmış olacaktır. Bu nedenle o, bu kıyasa dayanarak orta namazı ve akşam namazını istisna tutmuştur; çünkü akşam namazı tek sayıdadır ve tek sayılı namazların tekrarlanmaması gerekir. Eğer eş-Şafiî, tekrarlanan namazın nafile olduğunu onlara kabul ettirebilirse, bu kıyas sağlamdır. Sabah namazı ile orta namaz arasında bu amaçla ayrım yapanlar, sabah namazından sonra namaz kılmanın yasaklanmasıyla ilgili rivayetlerin birbiriyle çelişmediğini, oysa orta namazdan sonra namaz kılmayla ilgili rivayetlerin ise, daha önce de belirtildiği gibi, çeliştiğini gözettikleri için böyle yapmışlardır. Bu, el-Evzaî'nin görüşüdür.

Bu bölüm, imamlığın şartlarının, öncelikli kişinin kim olduğunun ve imama özgü hükümlerin belirlenmesiyle ilgilidir. Bu bölümde dört mesele bulunmaktadır.

This section is about the identification of the conditions for imama, identification of the person who has precedence, and about the ahkam specific to the imam. In this section there are four issues.

Namaz kıldırmada (imamette) öncelik kimin olduğu konusunda ihtilaf etmişlerdir. Malik, öncelikli olanın namazın hükümleri konusunda en bilgili kişi olduğunu, en iyi Kur'an okuyucusunun ise öncelikli olmadığını söylemiştir. Şafiî'nin görüşü de bu yöndeydi. Ebu Hanife, es-Sevri ve Ahmed ise en iyi Kur'an okuyucusunun cemaate imamlık yapmasının gerektiğini söylemişlerdir.

They disagreed about the person who has precedence for imama. Malik said that he is the one most learned (about the rules of prayer), and not one who is the best reciter (of the Qur’an). This was also al-ShaficFs opinion. Abu Hanifa, al-Thawff, and Ahmad said that the best reciter is to lead them.

Ihtilaflarının sebebi, Peygamber'in (ﷺ) "Kitabullah'ı en iyi okuyan kişi halkına imamlık etsin; okumada eşit olurlarsa sünneti en iyi bilen kişi imamlık etsin; sünnette de eşit olurlarsa hicreti önce yapan kişi imamlık etsin; hicrette de eşit olurlarsa İslam'a önce giren kişi imamlık etsin. Bir kişi, kendi yetkisi altındaki bir kimseye imamlık yapmasın ve onun evinde, izni olmadan onun ikramından faydalanmasın" sözünün anlamına dair tartışmadan kaynaklanmaktadır. Bu hadis sahihliği konusunda üzerinde ittifak edilen bir rivayettir, ancak fakihler onun anlamı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Hadisi zahirî anlamıyla yorumlayanlar arasında Ebu Hanife de vardır. Bazı âlimler ise "en iyi okuyan" ifadesini "fıkhen en bilgili olan" şeklinde anlamışlardır; çünkü onlara göre imamlıkta fıkha olan ihtiyaç, okuma ihtiyacından daha büyüktür. Ayrıca Sahabe arasında en iyi okuyan kişinin zorunlu olarak en iyi fıkıh bilgisine sahip olduğu da savunulmuştur; bu durum, günümüzde yaygın olan duruma aykırıdır.

The reason for their disagreement comes from the dispute over the meaning of the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “The person who recites the Book of Allah best is to lead his people, and if two are equal in recitation then one who has greater knowledge of the sunna. If they are equal with respect to the sunna then the one who emigrated [to Medina] first. If they are equal with respect to emigration then the one who embraced Islam first. A man is not to lead another person who is under his authority, nor is he to take advantage of another person’s hospitality without his permission”. This is a tradition that is agreed upon for its authenticity, but the jurists differed about its meaning.' Among those who interpreted- it through its apparent meaning is Abu HanTfa. Some of them understood the words “best reciter” to mean the most learned in the law, as they believed that the need for fiqh in imama is greater than that for recitation. Further, the best reciter among the Companions was necessarily the best in legal knowledge contrary to the situation that prevails today.

Fakihler, ergenlik çağına ulaşmamış ama Kur'an okuyabilen bir çocuğun imamlığı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Bir grup fakih, bu rivayetin genelliği ve Amr ibn Seleme'nin çocukken kavmine namaz kıydırdığına dair rivayet sebebiyle buna izin vermiştir. Başka bir grup fakih ise bunu mutlak olarak yasaklamıştır. Bir diğerleri ise nafile namazlar için izin vermiş, farz namazlar için izin vermemiştir; bu, Malik'ten nakledilen bir görüştür.

The jurists disagreed about the imama of a minor who had not attained puberty but he could recite. A group of jurists permitted this due to the generality of this tradition and due to the tradition of <Amr ibn Salama that he used to lead his people in prayer when he was a minor. A group of jurists prohibited this absolutely, while another permitted it f or supererogatory prayers, but not for obligatory prayers, which is a narration from Malik.

İhtilafın sebebi, bir kişinin, kendisi için farz olmayan bir namazda, namazı farz olan bir kişiye imamlık yapıp yapamayacağı meselesine dayanmaktadır. Bu durum, imamın niyeti ile uyanın niyeti arasındaki farktan kaynaklanmaktadır.

The reason for the disagreement stems from the question of whether a person can lead another in prayer when such prayer is not obligatory for him, but is obligatory for the person being led. This is due to the difference in the niyya of the person leading and that of the follower.

Fasıkın imamlığı konusunda âlimler ihtilaf etmiştir. Bir grup fakih bunu kesinlikle reddetmiş, başka bir grup ise hiçbir kayıt koymadan caiz görmüştür. Üçüncü bir grup ise fasıklığın kesinlik derecesine göre ayrım yapmış ve imamın fasıklığı kesin ise namaz kılanın her zaman namazını iade etmesi gerektiğini, ihtimal dahilinde ise namazını iade etmesinin müstehap olduğunu söylemiştir. Mezhep içindeki görüşler arasında bu görüş el-Abhânî tarafından tercih edilmiştir. Bir de imamın fasıklığının bir dayanağı olup olmadığına göre ayrım yapanlar vardır; mesela bazılarınca haram sayılan hurma suyu (nebiz) içen ve bunu yaparken Irak fakihlerinin görüşüne dayanan kimse gibi. Bunlara göre bir dayanağa dayanan imamın arkasında namaz caizdir, ancak böyle bir dayanağı olmayanın arkasında caiz değildir. Görüş ayrılığının sebebi, bu konunun şer'î nasta açıkça belirtilmemiş olması ve kıyasların birbiriyle çelişmesidir.

They disagreed about the imama of the disobedient (fasiq). A group of jurists rejected it outright, while another permitted it without qualification. A third group made a distinction on the basis of the degree of certainty of his disobedience, and said that if his (the imam's) disobedience is certain the worshipper is (obliged) to repeat his prayer always, but if it is probable, it is recommended that the worshipper repeat the prayer. This opinion was preferred by al-Abhan from among the opinions in the school. There were those who made a distinction according to whether there was a basis for his disobedience, like one who drinks nabidh (a beverage of dates considered prohibited by some) and relies on the opinion of the jurists of Iraq for doing so; thus they permitted prayer behind a person (leader) who relies on some basis, but not behind one who does not have such a basis. The reason for their disagreement stems from the fact that it is something that is not expressly stated by the law, and the analogies are in conflict.

Fısk (fâsıklık) namazı geçersiz kılmaz diyenler ve tabinin, imamın namazının sahih olmasının dışında bir şeye ihtiyacı olmadığını, yani imamın namazı tabiin adına kıldığını savunanların görüşüne göre, fâsıkın imamlığına izin verdiler. Imamlığı şahitlik etmeye benzeten ve fâsıkın, tıpkı fâsık şahidin yalan şahitlik yapmasından şüphelenilmesi gibi, geçersiz bir namaz kıldığından şüphelenenler ise onun imamlığına izin vermediler. Bu yüzden bazı fakihler, fâsıklığının şer'i bir gerekçeye dayanıp dayanmadığına göre bir ayrım yapmışlardır. Fâsıklığının kesin mi yoksa muhtemel mi olduğuna dayanan ayrım da buna neredeyse benzer, zira fıskı kesin olduğunda, sanki onun için şer'i bir gerekçesi yokmuş gibidir.

Those who maintained that as fisq (disobedience) does not invalidate prayer, and that the follower does not need more than the validity of the imam's prayer—that is, according to the opinion of those who hold that the imam performs the prayer on behalf of the follower—permitted the iniama of the fasiq. Those who compared imama to the rendering of testimony and suspected the fasiq of performing an invalid prayer, just as the (fasiq) witness is suspected of rendering false testimony, did not permit his imama. It is for this reason that some of the jurists made a distinction on the basis of whether his fisq is based on some legal justification. The distinction based on whether his disobedience is definitive or probable is almost similar to this, for when his fisq is certain it is as if he does not have a legal justification for it.

Kadının imamlığı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Çoğunluk, kadının erkeklere imamlık yapamayacağını savunmuştur; ancak kadınlara imamlık yapması (namazda) konusunda ihtilaf etmişlerdir. Şâfiî bunu caiz görmüştür, Mâlik ise yasaklamıştır. Ebû Sevr ve et-Taberî çoğunluk görüşünden ayrılmış ve kadının imamlığına mutlak anlamda izin vermişlerdir.

They disagreed about the imdma of a woman. The majority maintained that s he cannot lead men, but they disagreed about her leading women (in prayer). Al-Shafi i c permitted this while Malik prohibited it. Abu Thawr and al-Tabari deviated (from the majority opinion) and permitted her imdma in absolute terms.

Çoğunluk, kadının erkeklere imamlık yapmasını yasaklamakta birleşti; çünkü bu izin verilmiş olsaydı, bu iznin ilk nesilden (İslam'ın ilk neslinden) nakledilmesi gerekirdi. Ayrıca namazda bilinen bir uygulama, kadınların erkeklerin arkasında durmasıdır; dolayısıyla onların öne geçmesinin caiz olmadığı açıktır. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Onları, Allah'ın onları geri tuttuğu yerde geri tutun." Bu sebeple bazı fakihler, kadınların yalnızca kadınlara imamlık yapmasına izin vermiştir, çünkü namaz bakımından onların öncelik hakkı eşittir. Bu görüş, ilk nesilden bazı kimselerden de rivayet edilmiştir.

The majority agreed to prohibit her from leading men, because had this been permitted such permission would have been transmitted from the first generation (of Islam). Further, a known practice in prayer is that women should stand behind men; therefore it is obvious that their being at the front is not permitted. The Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, “Keep them behind insofar as Allah has kept them behind”. It is for this reason that some jurists permitted them to lead women, as they have equal precedence for purposes of prayer. This has also been narrated from some members of the first generation.

Kadın imamlığına izin verenler, Ebu Davud'un rivayet ettiği Ümmü Varaka hadisine dayanarak şöyle demişlerdir: "Allah'ın Resulü ﷺ onun evine gider, onun için bir müezzin tayin ederdi ki onun için ezan okusun. Ona da ev halkına namaz kıydırmasını emretti."

Those who permitted her imdma argued on the basis of the tradition of Umm Waraqa recorded by Abu Dawud “that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) used to visit her at her house and appointed a mttadhdhin for her to recite the adhan for her. He ordered her to lead the members of her household in prayer”.

Bu konudaki imamet meselesinde birçok tartışma vardır; bunların arasında imam için şart koşulan nitelikler hakkındaki görüş ayrılıkları da bulunmaktadır. Bu tartışmayı, şeriatta açıkça belirtilmedikleri için dışarıda bıraktık.

There are many issues under this topic of imdma, including their disagreement about the qualifications stipulated for the imam. We have left out their discussion as they are not expressly mentioned in the law.

Bu konuyla ilgili dört mesele vardır ki bunlar açıkça nakledilmiş hususlarla ilgilidir. Birincisi, Ümmü'l-Kur'an'ı okumayı bitirdikten sonra "âmin" deyen imam mı, yoksa cemaat mi olmalıdır? İkincisi, iftitah tekbirini ne zaman getirmelidir? Üçüncüsü, okumasında tereddüde düşerse kendisine telkin yapılmalı mıdır? Dördüncüsü, namaz kıldığı yer cemaatinkinden yüksek olmalı mıdır?

There are four issues in this that are related to those expressly transmitted. The first is whether it is the imam who pronounces amin (amen) after he has completed the recitation of the umm al-Qur*dn, or is it the follower who does that. The second is when does he pronounce the takbir of commencement. The third is whether he is to be led on if he waivers in the recitation. The fourth is whether his place of prayer is to be higher than that of the followers.

Umm al-Kitâb'ın okunmasını tamamladıktan sonra imamın âmin demesi meselesinde, Mâlik, İbn el-Kāsım ve Mısırlıların ondan rivayet ettiği görüşe göre imamın âmin demesi gerekmez. Çoğunluk ise tıpkı tabi olan (cemaatteki kişi) gibi imamın da âmin demesi gerektiğini savunmuştur. Mâlik'ten Medineliler yoluyla gelen bir rivayet de budur.

About the issue whether the imam is to pronounce dmin (amen) once he has completed the recitation of the umm al-Kitdb, Malik held, in the narrations of Ibn al-Qasim and the Egyptians from him, that he is not to pronounce dmin. The majority maintained that he is to say dmin just like the follower. This is also one narration from .Malik through the Medinites.

İhtilafın sebebi, zahirî manaları birbiriyle çelişen iki hadistir. Birincisi, sıhhati üzerinde icma bulunan Ebu Hureyre'nin rivayet ettiği hadistir. Dedi ki: "Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: 'İmam âmin dediğinde siz de âmin deyin.'" İkinci hadis, yine Ebu Hureyre'den Malik'in rivayet ettiği ve Peygamber ﷺ'in şöyle buyurduğu hadistir: "İmam 'ghayr al-maghdubi alayhim ve'd-dallin' dediğinde siz de âmin deyin." Birinci hadis, imamın âmin demesini açıkça ifade etmektedir. İkinci hadis ise imamın âmin demediğini ima etmektedir; çünkü imamın âmin demesi gerekseydi, Ümmü'l-Kitap okunduktan sonra ve imam âmin demeden önce, cemaatin âmin demesi neden istensin? Peygamber ﷺ'in buyurduğu gibi: "İmam, uyulsun diye tayin edilmiştir." Bu durum, söz konusu fiilin imamın sözlerinden istisna edilmediği sürece geçerlidir; yani cemaat âmini imamla aynı anda da diyebilir, imamdan önce de diyebilir. Dolayısıyla bu hadiste imamın âmin demesi hakkında bir delil yoktur; hadis yalnızca cemaatin hükmünü kapsar. Anlaşılan o ki Malik, rivayet ettiği hadisi tercih yöntemini benimsemiştir, çünkü âmin diyen okuyan değil dinleyendir. Çoğunluk ise birinci hadisi tercih etmiştir; çünkü o açık bir ifadedir ve imamın âminine dair bir hüküm içermektedir. İki hadis arasındaki fark, imamın âmin deyip demediği konusunda değil, cemaatin âminine dair konudadır. Bunu iyice düşünün.

Bu bölümde aşağıdaki beş mesele yer almaktadır:

In this section there are five issues as follows:

Cumhurun çoğunluğu, tek bir erkek kişinin imamın sağında durmasının sünnet olduğu konusunda hemfikirdir; bu, İbn Abbas ve başkalarından gelen rivayetlerle sabit olduğu için böyledir. İmam dışında üç kişi varsa, bunlar imamın arkasında dururlar. Ancak imam dışında iki kişi olduğu durumda görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Malik ve eş-Şafiî, bunların imamın arkasında duracağını söylemişlerdir; Ebu Hanife, onun talebeleri ve Kufeliler ise imamın bu iki kişinin arasında duracağını söylemişlerdir.

The majority of the jurists agreed that the practice for one person (male) is to stand on the right side of the imam, because of its being established through the traditions of Ibn cAbbas and others. If there are three persons besides the imam they are to stand behind the imam. They differed when there are two persons besides the imam. Malik and al-ShafiT said that they are to stand behind the imam, while Abu HanTfa, his disciples, and the KufTs said that the imam is to stand between them.

Ihtilaflarının sebebi, bu konuda birbirine zıt iki rivayettir. Birincisi, Cabir ibn Abdullah'ın rivayet ettiği hadistir. O şöyle demiştir: "Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) sol tarafında durdum. Bunun üzerine elimden tutup beni dolaştırdı, sağ tarafına getirdi. Ardından Cabir ibn Sahr geldi, abdest aldı ve Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) sol tarafında durdu. Resulullah (ﷺ) ikimizin de elinden aynı anda tuttu ve bizi kendisinin arkasına doğru itti." İkinci rivayet ise İbn Mesud'un rivayetidir: O, Alkame ile el-Esved'le namaz kılarken aralarında durmuştur. Bunu da Peygamber'den (ﷺ) naklettiğini söylemiştir. Ebu Ömer, bu rivayetin ravilerinin ihtilaf ettiğini söylemiştir. Ravilerden bazıları hadisi İbn Mesud'da durdurmuş, bazıları ise Peygamber'e (ﷺ) kadar ulaştırmıştır. Doğru görüş, bu rivayetin mevkuf olduğudur, yani sahabe sözünde durduğudur.

Their disagreement is due to two conflicting traditions on this. The first is the tradition of Jabir ibn cAbd Allah, who said, “1 stood on the left of the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him), so he took hold of my hand and brought me around till I stood on his right side. Jabir ibn Sakhr then came, performed the ^ablution, and stood to the left of the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him). He took hold of our hands at the same time and pushed us till we stood behind him”. The second tradition is Ibn Mascud’s, that he prayed with cAlqama and al-Aswad while standing between them. He related this from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him). Abu TJmar said that the narrators of this tradition differed. Some of them stopped at Ibn Mascud, while others linked it up to the Prophet. The correct view is that it is mawquf (stops at the Companion).

Kadın için uygulama şudur: İmamın dışında bir erkek cemaatçi varsa, kadın o erkeğin arkasında durur; yalnızsa imamın arkasında durur. Bu konuda bir ihtilaf bildiğim kadarıyla yoktur; çünkü Buhari'nin rivayet ettiği Enes hadisine dayanır: "Peygamber ﷺ onunla ve annesi ya da teyzesiyle birlikte namaz kıldı. Beni sağına, kadını ise arkamıza durdurdu." Malik'in rivayet ettiğine göre ise Enes şöyle demiştir: "Ben ve yetim, Peygamber ﷺ'in arkasında saf oluştuk, yaşlı kadın da bizim arkamızda durdu." Tek başına olan bir erkek için uygulama, imamın sağında durmasıdır; Đbn Abbas'ın, Meymune'nin evinde geceyi geçirdiği zamana ait rivayetine dayanarak. Bir grup fakih ise erkeğin imamın solunda durması gerektiğini söylemiştir. Tek başına olan bir kadının imamın arkasında durmasında ise bir ihtilaf yoktur. Eğer kadın başka bir erkekle birlikte namaz kılıyorsa, erkek imamın yanında yer alır, kadın ise onun arkasında durur.

Fakihler, ilk safın tercih edilmesi konusunda ittifak etmişlerdir; aynı şekilde saflarda birbirine yakın durmak ve safları düzeltmek de Allah'ın Resulü ﷺ'nün emrinin teyit edilmesi sebebiyle öyledir. Bir kişinin bir safın arkasında tek başına durması durumunda ise görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Çoğunluğu oluşturan fakihler, onun namazının sahih olduğunu söylerken, Ahmed, Ebu Sevr ve bir grup fakih, namazının geçersiz olduğunu söylemişlerdir.

The jurists agreed that the first row is to be desired; similarly standing close together and the straightening the rows, because of the confirmation of the command from the Messenger of Allah’ (God’s peace and blessings be upon him). They disagreed in ths case of a person standing alone behind a row. The majority of the jurists say that his prayer is valid, while Ahmad, Abu Thawr, and a group of jurists said that his prayer is invalid.

Ayrılıklarının sebebi, Wabisa hadisinin sıhhati ile uygulamayla çelişmesi konusundaki tartışmadan doğmaktadır. Wabisa hadisi şudur: Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Saf arkasında tek başına duran kimsenin namazı (sayılmaz)." İmam Şafiî, bunun Enes rivayetindeki saf arkasında duran yaşlı kadın durumuna aykırı olduğunu söylemiştir. Ahmed ise bu itirazın hükmü olmadığını, çünkü kadınların erkeklerin arkasında durmasının uygulama olduğunu söylemiştir. Daha önce de belirttiğimiz gibi Ahmed, Wabisa hadisini sahih kabul etmiştir. Başkaları ise bunun isnadının sarsıntılı olduğunu ve böyle bir rivayetin delil olamayacağını ileri sürmüşlerdir. Çoğunluk ise Ebû Bekre rivayetine dayanmıştır: Ebû Bekre tek başına, saftan ayrı olarak namaz kılmıştır ve Allah'ın Resulü (ﷺ) ona namazı iade etmesini emretmemiştir. Ona şöyle demiştir: "Allah şevkini artırsın, ama bunu tekrar etme." Eğer bu söz, saflara katılmaya teşvik olarak yorumlanırsa, Wabisa ile Ebû Bekre rivayetleri arasında bir çelişki kalmaz.

The reason for their disagreement arises from the dispute over the authenticity of the tradition of Wabisa and its conflict with practice. The tradition of Wabisa is that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, “No prayer (is counted) for the person standing alone behind a row”. Al-Shafi T said c that this is contrary to the case of the old woman standing behind a row in the tradition of Anas. Ahmad said that there is no legal force in this (argument) as it is the practice for women to stand behind men, and Ahmad, as we have said, considered the tradition of Wabisa authentic. Others have said that it has wavering isnad and such a tradition cannot serve as a legal evidence. The majority argued on the basis of the tradition of Abu Bakra that he prayed alone, separately from the row, and the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) did not order him to repeat the prayer. He said to him, “May Allah increase your eagerness, but do not repeat that”. If this (remark) is interpreted as recommendation (for praying alongside others in a line), there is no conflict between the traditions of Wabisa and Abu Bakra.

Erken dönem fakihleri arasında, ikamet duyan kişinin cemaatin bir kısmını kaçırmaktan çekinerek camiye yetişmek için adımlarını hızlandırıp hızlandırmayacağı konusunda bir görüş ayrılığı vardı. Ömer ve İbn Mes'ud'un ikamet duyduklarında hızlı yürüdükleri rivayet edilmektedir. Zeyd b. Sabit, Ebu Zer ve diğer sahabilerden ise camiye koşarak gitmenin uygun görülmediği, bunun yerine sakin ve huzurlu bir şekilde yaklaşılması gerektiği rivayet edilmektedir. Eyalet fakihlerinin benimsediği görüş budur; çünkü Ebu Hureyre'nin sahih bir rivayeti şöyledir: "İkamet getirildiğinde ona koşarak gelmeyin, fakat sakin bir halde gelin." Bu konudaki ihtilafın, bu rivayetin bu fakihlere ulaşmamış olmasından ya da Kur'an'ın bu rivayete aykırı görünen şu ayetlerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır: Yüce Allah'ın, {"Hayırlı işlerde birbirinizle yarışın."}, {"Öne geçenler, öne geçenlerdir; işte onlar yakınlaştırılanlardır."} ve {"Rabbinizin bağışlanmasına ve ... yarışın."} buyrukları. Genel olarak şeriatın ilkeleri hayırlı işlerde yarışmaya şahitlik eder; ancak rivayet sahihse, namaz konusunda diğer hayırlı işlerden bir istisna yapılması gerekir.

There was a dispute among the early jurists as to whether a person who hears the iqama should increase his pace to reach the mosque for fear of missing part of the prayer. It is related from TJmar and Ibn Mascud that they used to walk rapidly upon hearing the iqama. It is related from Zayd ibn Thabit, Abu Dharr, and other Companions that they did not deem it proper to rush to the mosque, rather they held that one should approach it with composure and tranquility. This is the opinion upheld by the jurists of the provinces, because of the confirmed tradition of Abu Hurayra, “If the iqama has been pronounced do not approach it in a rush, but come to it in a tranquil state”. It appears that the reason for disagreement over this arose either because this tradition had not reached them or because the Book contradicts it in the words of the Exalted, “So \\e(fa'stabiqu\ compete) with one another in good works”,123 “And the foremost in the race, the foremost in the race: Those are they who will be brought nigh”,124 “And vie ($dri<u: rush forward) with one another for forgiveness from your Lord”. On the whole, the principles of the law bear testimony of competition in good works, but if the tradition is authentic it is necessary to make an exception for prayer from among other good works.

Namazа ne zaman kalkmanın müstehap olduğu konusunda görüşler farklıdır. Bazıları, hayırda acele etmenin güzel olduğu ilkesinden hareketle, ikametin başladığı anda kalkmayı tercih eder. Bazıları "kad kāmeti's-salāh" sözleri söylenirken, bazıları ise "hayye ale'l-felāh" sözleri söylenirken kalkmayı tercih eder. Bazıları imamı gördüklerinde kalkma vaktinin geldiğini söyler. Malik (Allah ondan razı olsun) ise belirli bir vakit tespit etmemiştir; çünkü bu, kişinin durumuna bağlıdır ve bu konuda nakledilmiş bir delil yoktur. Ancak Ebu Katade'nin rivayet ettiği hadis bunun istisnasıdır: Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Namaz başlamak üzereyken, beni görmedikçe kalkmayın." Bu hadis sahih kabul edilirse ona uymak gerekir; yine de konu belirsizliğini korur, yani bu konuda kesin bir hüküm yoktur ve kim kalkarsa o uygun olur. Malik ve çoğu fakih şöyle der: İmam rükû halindeyken gelen ve birinci saftan önce yetişmeye çalışırsa bir rekâtı kaçıracağından korkan kimse, birinci safın arkasında rükû edebilir, sonra rükû hâlinde ilerleyerek safa katılabilir. Şâfiî bunu mekruh görmüştür. Ebu Hanife ise cemaat ile ferdi ayırmış; ferdin bunu yapmasını mekruh, cemaatin yapmasını caiz görmüştür. Malik'in görüşü Zeyd b. Sabit ve İbn Mesud'dan rivayet edilmiştir. Aralarındaki ihtilafın sebebi, Ebu Bekir'in rivayet ettiği şu hadisin sıhhati üzerindeki görüş ayrılığıdır: Ebu Bekir mescide girdiğinde Allah'ın Resulü (ﷺ) halkı namaza imamlık ediyor ve insanlar rükû halindeydi. Ebu Bekir de rükû etti, sonra safa doğru ilerledi. Allah'ın Resulü (ﷺ) namazı bitirdiğinde şöyle buyurdu: "Kim hareket etti?" Ebu Bekir, "Benim" dedi. Peygamber (ﷺ) şöyle buyurdu: "Allah hırsını artırsın, ama bir daha tekrarlama."

When is it considered recommended to stand up for prayer? Some prefer the time at the beginning of the iqama on the principle that eagerness is desirable. Some prefer it when the words “qad qdmati's-salah” are being pronounced, while others prefer it on the pronouncement of the words “hayya '■ala'l- falah”. Some say that when people see the imam (it is time togetup)rwhile others, like Malik (God be pleased with him), have not fixed any (specific) time, for this depends on the capacity of the individual, and there is no transmitted evidence for it, except the tradition of Abu Qatada that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, “When the prayer is about to commence, do not get up till you see me”. If this is proved authentic, it is necessary to act in accordance with it, but the issue remains indeterminate, I mean, there is no law for it, and whenever someone gets up then it is proper. Malik and the majority of the jurists maintain that a person who arrives when the imam is in the ruku< position, and fears that he will lose a rakca}26 if he hesitates or tries to reach the first row, he may bow behind the first row and then move forward while bowing. ALShafiT considered this abominable, while Abu Hamfa made a distinction between a group and an individual, considering it abominable for an individual, but permissible for a group. The position taken by Malik is related from Zayd ibn Thabit and Ibn Mascud. The reason for their disagreement stems from their dispute over the authenticity of the tradition of Au Bakr, which says that “he entered the mosque when the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) was leading the people in prayer and they were bowing. He bowed too and then moved towards the row. When the Messenger of Allah had finished praying, he said, “Who moved?” Abu Bakr said, “It was I”. He said, “May Allah advance your eagerness, but do not repeat it”.

Malik ve cumhur fakihlerin görüşü şudur: Imam rüku halindeyken gelen ve tereddüt ederse ya da ilk safa ulaşmaya çalışırsa bir rekatı kaçıracağından korkan kimse, ilk safın arkasında rüku yapar, sonra rüku halindeyken ilerleyerek safa katılabilir. eş-Şafiî bunu mekruh görmüştür. Ebû Hanife ise ayrım yapmış; tek başına olan kimse için mekruh, bir cemaat için ise caiz görmüştür. Malik'in görüşü Zeyd b. Sabit ve İbn Mesud'dan rivayet edilmiştir. Aralarındaki ihtilafın kaynağı, Ebû Bekir'den rivayet edilen hadisin sıhhati konusundaki görüş ayrılığıdır. Bu hadiste şöyle anlatılır: Ebû Bekir mescide girdiğinde Allah Resulü ﷺ halka namaz kıldırıyordu ve halk rüku halindeydi. Ebû Bekir de rüku yaptı, sonra safa doğru ilerledi. Allah Resulü ﷺ namazı bitirince, "Kim hareket etti?" buyurdu. Ebû Bekir, "Ben" dedi. Bunun üzerine Resulullah ﷺ şöyle buyurdu: "Allah senin gayretini artırsın, ama bir daha yapma."

Malik and the majority of the jurists maintain that a person who arrives when the imam is in the ruku< position, and fears that he will lose a rakca}26 if he hesitates or tries to reach the first row, he may bow behind the first row and then move forward while bowing. ALShafiT considered this abominable, while Abu Hamfa made a distinction between a group and an individual, considering it abominable for an individual, but permissible for a group. The position taken by Malik is related from Zayd ibn Thabit and Ibn Mascud. The reason for their disagreement stems from their dispute over the authenticity of the tradition of Au Bakr, which says that “he entered the mosque when the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) was leading the people in prayer and they were bowing. He bowed too and then moved towards the row. When the Messenger of Allah had finished praying, he said, “Who moved?” Abu Bakr said, “It was I”. He said, “May Allah advance your eagerness, but do not repeat it”.

Fakihler, uyan kişinin imamın bütün sözlerinde ve fiillerinde ona uymasının farz olduğu konusunda icma etmişlerdir; ancak "Semiallahu limen hamideh" sözünün okunmasında ve oturarak imamlık yapmayı caiz gören görüşe göre imam hastalık nedeniyle oturduğunda bu hüküm istisnadır.

The jurists agreed that it is obligatory on the follower to follow the imam in all his utterances and acts, except in reciting the words “samfa Allahu liman hamidah^ and when the imam is seated because of illness, according to those who permit imdma while sitting.

Hanefi, Malik ve diğerleri de dahil olmak üzere bir grup fakih, imamın rükûdan doğrulurken yalnızca "semiallahu liman hamideh" sözünü söyleyeceğini, cemaatin ise yalnızca "rabbenâ ve leke'l-hamd" sözünü söyleyeceğini belirtmiştir. Diğer bir grup fakih ise hem imamın hem de cemaatin "semiallahu liman hamideh, rabbenâ ve leke'l-hamd" dediğini ve tekbirde olduğu gibi cemaatin de imamı takip ederek onunla birlikte tekrar ettiğini savunmuştur. Ebû Hanife'den rivayet edildiğine göre, bir kişi imamla birlikte namaz kıldığında her ikisinin birlikte söylemesi gerekir. Tek başına namaz kılan birinin ve imamın tüm ifadeyi (her iki kısmı da) birlikte okumasında ise bir ihtilaf yoktur.

About their disagreement over the exception in reciting the words “samfia Allahu liman hamidah”, a group of jurists said that the imam pronounces only these words when he raises his head after bowing, and the follower, then, pronounces only the words “rabband wa lafcal-hamd”. Among in those who held this opinion are Malik, Abu HanTfa, and others. Another group of jurists maintained that the imam and the follower both say “samta Allahu liman hamidah rabband wa lak>al-hamcT\ and that the follower follows the imam repeating with him as in the case of takbir. It is related from Abu Hanifa that when one person is praying with an imam, both should pronounce it together. There is no dispute about one single person and the imam reciting the whole (both parts of the statement) together.

Bu konudaki (önceki durumla ilgili) ihtilafın sebebi, birbiriyle çelişen iki rivayettir. Birincisi, Peygamber'in (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) şöyle buyurduğu rivayetidir: "İmam, uyulsun diye tayin edilmiştir. O rükû ettiğinde siz de rükû edin, o doğrulduğunda siz de doğrulun. O 'semiallâhu limen hamideh' dediğinde siz de 'rabbenâ ve lekel-hamd' deyin." İkincisi, İbn Ömer'in rivayetidir: Peygamber ﷺ namaza başladığında elleri omuz hizasına kadar kaldırır, rükûdan doğrulduğunda ise "semiallâhu limen hamideh, rabbenâ ve lekel-hamd" derdi. Anas'ın rivayetinin manasını tercih edenler, cemaatin "semiallâhu limen hamideh" demeyeceğini, imamın da "rabbenâ ve lekel-hamd" demeyeceğini ileri sürmüşlerdir. Bu, metnin delaletü'l-hitâb (mefhum-u muhâlefe) kabilinden bir istidlaldir, çünkü söylenmeyen durumu, söylenen durumun hükmünün zıddıyla hükmendirmektedir. İbn Ömer'in rivayetini tercih edenler ise imamın "rabbenâ ve lekel-hamd" dediğini, cemaatin de Peygamber'in "İmam, uyulsun diye tayin edilmiştir" sözünün umumi manasına binaen imama uyarak "semiallâhu limen hamideh" demesinin vacip olduğunu söylemişlerdir. İki rivayeti telif edenler ise imam ile cemaat arasında ayrım yapmışlardır. Bu konudaki doğru görüş şudur: Anas'ın rivayeti, metnin delaleti yoluyla, imamın "rabbenâ ve lekel-hamd" dememesini ve cemaatin "semiallâhu limen hamideh" dememesini gerektirir; İbn Ömer'in rivayeti ise açıkça imamın "rabbenâ ve lekel-hamd" demesini gerektirir. Açık bir nassın, metnin delaletinden doğan bir mana sebebiyle terk edilmesi doğru değildir, çünkü açık nass, delaletinden daha güçlüdür. Enes'in rivayetinin genel uygulaması, takipçinin "semiallahu limen hamideh" demesini gerektirir; çünkü "İmam, ona uyulması için atanmıştır" sözünün genel anlamına uygun olarak bunu söylemesi gerekir. Oysa aynı rivayetin delaleti, takipçinin bu sözleri söylememesi gerektiğini ima eder. Dolayısıyla genel anlam ile metnin delaleti arasında bir tercih yapmak zorunlu hale gelir. Genel anlamın delaletten daha güçlü olduğunda bir ihtilaf yoktur; ancak genel anlamın da kendi içinde güçlü ya da zayıf olabileceği, bazı delaletlerin de genel anlamlardan daha güçlü olabileceği göz ardı edilemez. Canım hakkı için söyleyeyim, mesele takipçi bakımından yoruma açık bir konudur.

Bu, oturarak kılan birinin arkasında ayakta kılmayla ilgilidir. Görüşlerin özü şudur: Sağlıklı kimse, yalnız kıldığında ya da imam olduğunda farz namazı oturarak kılmamalıdır; çünkü Yüce Allah'ın, "Allah'a gönülden bağlılıkla kıyama durun" {Bakara: 238} buyruğu vardır. Sağlıklı olan bir cemaat üyesinin, hasta olup oturarak namaz kılan bir imamın arkasında kılması hakkında üç görüş bulunmaktadır. Birinci görüş, cemaat üyesinin imamın arkasında oturarak kılması gerektiğidir. Bu görüşü benimseyenler arasında Ahmed ve İshak da vardır. İkinci görüş, arkasında ayakta kılmasıdır. Ebu Ömer İbnü'l-Berr, bunun şehirlerin fakihlerinin çoğunluğunun görüşü olduğunu söylemiştir: eş-Şafiî ve onun öğrencileri, Ebu Hanife ve onun öğrencileri, Zahiriler, Ebu Sevr ve başkaları. Bu fakihler şu ilaveyi yapmışlardır: İmam rükû ve secde yapamayıp yalnızca başıyla işaret etse bile, cemaat üyeleri ayakta kılmalıdır. İbnü'l-Kasım, oturan kişinin imamlığının caiz olmadığını ve cemaatin onun arkasında oturarak ya da ayakta kılmasının namazlarının batıl olacağını rivayet etmiştir. Malik'ten ise vaktin çıkmadan namazlarını iade etmeleri gerektiği rivayet edilmiştir; ancak bu, yasaklamadan değil, hoş görmemeden kaynaklanmaktadır. Yine de ilk görüş ondan bilinen görüştür.

This relates to the prayer of one standing behind one who is seated. The gist of the opinions is that the healthy person is not to pray an obligatory prayer while seated when praying alone or as an imam, because of the words of the Exalted, “And stand up with devotion to Allah”. There were three opinions about the case of the follower who was in sound health and prayed behind an imam who was not well and prayed while seated. The first opinion is that the follower is to pray behind him in the sitting posture. Included among those who upheld this opinion are Ahmad and Ishaq. The second opinion is that he should pray standing behind (the imam). Abu ‘Umar ibn cAbd al-Barr has said that this is the opinion of most of a body of jurists of the provinces: al- Shafi T, his c disciples, Abu HanTfa, his disciples, the Zahirites, Abu Thawr, and others. These jurists made an addition saying that the followers are to pray behind him while standing even if he is unable to bow and prostrate and merely makes a gesture (with his head). Ibn al-Qasim has related that the imima of a person seated is not permitted, and that if they pray behind him seated or standing, their prayer is void. It is related from Malik that they are to repeat their prayers before the expiry of the time, but this has been based on the idea of disapproval not prohibition, though the first opinion is well-known from him.

Görüş ayrılığının sebebi, bu konudaki rivayetlerin birbiriyle çelişmesinden ve Malik'e göre Medine halkının uygulamasının (amel) rivayetlerle çelişmesinden doğmaktadır. Bu konuda birbiriyle çelişen iki rivayet vardır. Birincisi, Enes'in rivayet ettiği, Peygamber ﷺ'in şöyle buyurduğu hadistir: "Eğer imam oturarak namaz kılarsa, siz de oturarak namaz kılın." Aynı anlamı taşıyan bir rivayet Aişe'den de gelmektedir. Onun rivayetine göre Peygamber ﷺ hastalığı sebebiyle oturarak namaz kıldırmıştır. Cemaat ayakta arkasında namaz kılmak istemiş, ancak Peygamber ﷺ onlara oturmalarını işaret etmiştir. Namazı bitirdiğinde şöyle buyurmuştur: "İmam, uyulsun diye tayin edilmiştir. O rükû ederse siz de rükû edin, doğrulursa siz de doğrulun. O oturarak kılarsa, siz de oturarak kılın." İkinci rivayet Aişe'den gelmektedir: "Allah'ın Resulü ﷺ, hastalandığı ve sonunda bu hastalıktan vefat ettiği sırada insanların yanına çıktı. Mescide gelip Ebu Bekir'in cemaate namaz kıldırdığını gördü. Ebu Bekir geri çekilmeye başladı, ancak Allah'ın Resulü ﷺ ona olduğu yerde kalmasını işaret etti. Allah'ın Resulü ﷺ, Ebu Bekir'in yanına oturdu; Ebu Bekir de Allah'ın Resulü ﷺ'in namazına uydu, cemaat de Ebu Bekir'in namazına uydu."

Bu iki mesele vardır. Birincisi, ilk tekbirin zamanı; ikincisi ise imamdan önce başını kaldıran kişinin hükmüdür.

This comprises two issues. First is the time of the initial takbir, while the second is the hukm of the person who raises his head before the imam does so.

İlk tekbir konusundaki görüş ayrılığında Malik, uyanın tekbiri imam tekbirini bitirdikten sonra almasını tercih etmiştir. Eğer uyan tekbiri imamla birlikte alırsa, Malik yine de bunu geçerli sayar; ancak bazıları bunun böyle olmadığını söylemiştir. Fakat uyan tekbiri imamdan önce alırsa, bu kabul edilemez. Ebu Hanife ve diğerleri, uyanın tekbiri imamla birlikte alabileceğini, ancak tekbiri imamdan önce bitirirse bunun geçersiz olacağını söylemişlerdir. Şafiî'den bu konuda iki rivayet vardır. Birincisi Malik'in görüşü gibidir ve bu daha meşhur olan görüştür. İkincisi ise uyanın tekbiri imamdan önce alırsa namazının geçersiz olacağıdır.

In their dispute over the initial takbir, Malik preferred that the follower should pronounce it after the imam has finished pronouncing it; if he pronounces it with the imam he (Malik) still holds it to be valid, while some said that it is not so. But if he pronounces it before the imam it is not acceptable. Abu HanTfa and others have said that he may pronounce the takbir with the imam, but if he finishes the pronouncement before the imam it becomes invalid. There are two narrations from al-ShaficT on this. First is like the opinion of Malik and this is the better known opinion, and the second is that if the follower pronounces takbir before the imam it becomes invalid.

Ihtilafın sebebi, bu konuda iki birbiriyle çelişen rivayetin bulunmasıdır. Birincisi, Peygamber'in (God'un selamı ve bereketi onun üzerine olsun) şu sözünü içerir: "Eğer o tekbir alırsa, siz de tekbir alın." İkincisi ise, Peygamber'in (God'un selamı ve bereketi onun üzerine olsun) namazlarından birinde ilk tekbiri aldığı, sonra insanlara bekleyin diye işaret ettiği ve ayrılıp geri döndüğü, başında da suyun izleriyle döndüğü rivayetidir. Bunun zahirî anlamı, onun bu tekbirden önceki tekbirinin, abdestsizlik nedeniyle sayılmadığı için, tekbirin kendilerininkinden sonra yeniden alındığıdır. Bu da (eş-Şafiî'nin) tabiinin namazının imamın namazına bağlı olmadığı yönündeki ilkesine dayanır. Rivayette, sahabilerin tekbirlerini yenileyip yenilemediklerine dair bir gösterge yoktur. Bu nedenle delil olmaksızın bunu iki yönden birine yormak doğru değildir. Esas olan ise imama uymaktır ki bu da ancak imamın tekbir almasından sonra mümkün olabilir.

The reason for disagreement is that there are two conflicting traditions on 1 this issue. The first includes the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “If he pronounces takbir, you should pronounce it too”. The second is the narration “that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) pronounced the initial takbir in one of his prayers and then gestured to the people that they should wait. He went away and then returned’ w ith remnants of moisture on his head”. The apparent meaning of this is that takbir was pronounced (again) after theirs, for his takbir before this was not counted because of the absence of purification. This too is based upon his (al- ShafiTs) principle that the prayer of the follower is not dependent upon the prayer of the imam. There is no indication in the tradition whether they renewed their takbir. Thus, it is not proper to interpret it either way without evidence. The principle, however, is to follow (the imam), which can only be after the imam's pronouncement of takbir.

Onlar, uyulan kişinin (mümteninin) namaz yükümlülüklerinden, kıraat hariç, muaf tutulmadığı konusunda görüş birliğine varmışlardır. Bu konuda (mümteninin kıraatı konusunda) üç görüş ileri sürerek ihtilaf etmişlerdir. Birincisi, sessiz kıraatlı namazlarda uyulan kişinin imamın arkasında kıraat yapması gerektiğini, ancak kıraatın kendisine duyulabilir olduğu namazlarda imamın arkasında kıraat yapmaması gerektiğini savunmuşlardır. İkincisi, imamın arkasında hiçbir şekilde kıraat yapmaması gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Üçüncüsü ise, sessiz kıraatlı namazlarda Fatiha'yı ve diğer sureleri okuması, sesli kıraatlı namazlarda ise yalnızca Fatiha'yı okuması gerektiğini savunmuşlardır. Bazıları ise, uyulan kişinin imamın kıraatını duyabildiği ve duyamadığı sesli kıraatlı namazlar arasında ayrım yapmışlardır. Bu nedenle, imamı duyamadığında kıraati kendisine farz kılmış, duyabildiğinde ise yasaklamışlardır. Birinci görüş Malik'e aittir; ancak o, sessiz kıraatlı namazlarda kıraati tercih etmiştir. İkinci görüş Ebû Hanîfe'ye, üçüncü görüş ise eş-Şâfiî'ye aittir. Ahmed b. Hanbel ise, uyulan kişinin imamın kıraatını duyabildiği durum ile duyamadığı durum arasında ayrım yapmıştır.

They agreed that that no exemption is granted to the follower from the obligations of prayer, except for the recitation. They disagreed about this (the recitation by the follower) holding three opinions. First, some held that the follower should undertake his recitation behind the imam in prayers with inaudible recitation, but he should not recite behind him when the recitation is audible to him. Second, that he should not recite behind the imam at all. Third, that he should recite the umm al-Kitab and the rest in the case of prayers with inaudible recitation, and only the umm al-Kitdb in the case of prayers with audible recitation. Some made a distinction between the case of prayers with audible recitation when the follower can hear the imam's recitation and when he cannot hear him. Thus, they made recitation obligatory for him when he cannot hear the imam, but they prohibited him from doing so when he can hear him. The first view was held by Malik, except that he preferred recitation in the case of inaudible recitation. The second opinion was held by Abu Hanifa and the third by al-ShaficT. Ahmad ibn Hanbal made the distinction between the situation where the follower is able to hear the imam's recitation and the situation where he is not.

İhtilaflarının sebebi, bu konudaki hadislerin birbiriyle çelişmesi ve bazılarının diğerleri üzerinden yorumlanmasıdır. Konuyla ilgili dört hadis vardır. Birincisi, Peygamber'in (ﷺ) şu sözüdür: "Fatiha suresini okumadan namaz olmaz." Bu, Kıraat (Kur'an okuma) vaciplik meselesi altında ele alınan, aynı anlamı aktaran hadislere ek olarak gelir. İkincisi, Malik'in Ebu Hureyre'den rivayet ettiği bir hadistir: Allah'ın Resulü (ﷺ) namazını sesli okuyarak bitirdi ve "Az önce biriniz benimle birlikte okudu mu?" dedi. Bir adam, "Evet, ey Allah'ın Resulü, ben okudum" dedi. Bunun üzerine Resul (ﷺ) şöyle buyurdu: "Ben de diyorum ki: Kur'an okumamda neden çekişmeye çağrılıyorum?" Bunun üzerine, Allah'ın Resulü (ﷺ) sesli okuduğunda, arkasında namaz kılanlar okumayı bıraktılar. Üçüncüsü, Ubade b. Samit'in rivayet ettiği hadistir. Ubade şöyle demiştir: "Allah'ın Resulü (ﷺ) bize sabah namazını kıldırdı ve kıraat ona zor geldi. Namazı bitirince şöyle buyurdu: 'Imamın arkasında okuduğunuzu görüyorum.' Biz, 'Evet' dedik. Bunun üzerine, 'Fatiha suresinden başkasını okumayın, yapmayın' buyurdu." Ebu Ömer, Ubade'nin bu rivayetinin Mekhul'den nakledilen bir rivayet olduğunu ve diğer rivayetlerin de kesintisiz senetlere sahip ve sahih olduğunu söylemiştir. Dördüncüsü, Cabir'in Peygamber'den (ﷺ) rivayet ettiği hadistir: "İmamı olan kimsenin kıraati imamın kıraatidir." Beşinci bir hadis daha vardır ki Ahmed b. Hanbel tarafından sahih kabul edilmiştir. Bu rivayet, Peygamber'in (ﷺ) şöyle buyurduğunu aktarır: "İmam okuduğu zaman, siz sessizce dinleyin."

Ancak imamın aniden hades (örneğin yel çıkması gibi) sebebiyle namaz esnasında durması hâlinde, cemaatin namazının bozulmayacağı konusunda ittifak etmişlerdir; cemaat ya tek başına devam eder ya da içlerinden biri öne geçerek onlara imamlık yapar. Ancak imamın hadesli olarak onlara namaz kıldırması ve cemaatin bunu namazdan sonra öğrenmesi durumunda ihtilaf etmişlerdir. Bir grup fakih, cemaatin namazının sahih olduğunu söylemiş; başka bir grup ise namazlarının batıl olduğunu ifade etmiştir. Üçüncü bir grup ise meseleyi imamın cünüplüğünü bilip bilmemesine göre ayırmıştır: Eğer imam bunu biliyorsa cemaatin namazının bozulacağını, bilmiyorsa bozulmayacağını söylemişlerdir. Birinci görüş Şâfiî'ye, ikinci görüş Ebû Hanîfe'ye, üçüncü görüş ise Mâlik'e aittir.

They agreed that if he (the imam) is suddenly overcome by hadath (like releasing wind) during prayer and stops, the prayer of the followers is not invalidated (they continue individually or one of them steps forward and leads them). They disagreed over the case where the imam leads them in prayer in a state of ritual impurity, and they come to know of this after the prayer. A group of jurists said that their prayer is valid, while another group said that their prayer is invalid. A third group made a distinction on the basis of whether the imam was aware of his sexual defilement or was ignorant of it. They said that if he was aware of it their prayer is invalidated, but if he was unaware of it their prayer is not invalidated. The first opinion was held by al- Shafi T and the second by Abu HanTfa, while the third was held by Malik.

c Anlaşmazlıklarının sebebi, uyanın namazının geçerliliğinin imamın namazının geçerliliğine bağlı olup olmadığı konusundaki ihtilaflarından kaynaklanmaktadır. Buna bağlı olmadığını düşünenler, namazın geçerli olduğunu söylemişlerdir; buna bağlı olduğunu düşünenler ise onların namazlarının geçersiz kılındığını söylemişlerdir.

c The reason for their disagreement derives from their dispute over whether the validity of the follower’s prayer is dependent upon the validity of the imam's prayer. Those who did not consider it to be dependent said that the prayer is valid, while those who considered it to be dependent said that their prayer is invalidated.

Forgetfulness ile kasıtlı sessizlik arasında ayrım yapanlar, önceki rivayetin görünen anlamını dikkate almışlardır. Bu rivayette, Peygamber'in (God'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) namazlarından birinde tekbir getirdiği, sonra namazını keserek insanlara beklemelerini işaret ettiği, ardından gidip döndüğünde vücudunda nemden kalan izler bulunduğu anlatılır. Bunun görünen anlamı, insanların namazlarına devam ettikleri, yani Peygamber'in namazını kesmeden önce kıldıkları kısım üzerine inşa ederek namazı sürdürdükleridir. Şafiî de bu hükmü destekleyerek şöyle demiştir: Eğer onların namazı Peygamber'in namazına bağlı olsaydı, kesinlikle namazı yeniden, yeni bir tekbirle başlatırlardı.