Bu bölüm de iki kısma ayrılmıştır. Birincisi ezan (namaz için çağrı) hakkındadır. İkincisi ikāme (namazın başlaması için yapılan çağrı ya da ezandan sonra yapılan ikinci çağrı) hakkındadır.

This chapter is also divided into two sections. The first is about adhan (the call for prayer). The second is about iqdma (the call for the commencement of prayer, or the second call for prayer).

Bu bölüm beş kısma ayrılmıştır. Birincisi ezanın tarifi hakkındadır. İkincisi hükmü hakkındadır. Üçüncüsü vaktine dair olanıdır. Dördüncüsü (belirlenmiş) şartları hakkındadır. Beşincisi ise dinleyenin cevabı hakkındadır.

This section is subdivided into five divisions. First about the description of the adhan. Second, about its hukm. Third, about its timing. Fourth, about its (prescribed) conditions. Fifth, about the response of the listener.

Fakihler ezan konusunda ihtilaf etmişlerdir ve bunun yaygın bilinen dört şekli vardır. Birincisi, tekbirin iki kez söylenmesini, şehadetin dört kez tekrarlanmasını ve geri kalan (kelimelerin) iki kez söylenmesini öngörür. Bu, Medineli fakihlerin, Malik ve diğerlerinin görüşüdür. Malik'in sonraki takipçileri ise tarci'yi tercih etmişlerdir; bu, şehadetin iki kez daha alçak bir sesle, ardından iki kez daha yüksek bir sesle söylenmesini gerektirir. İkincisi, Şafii'nin benimsediği Mekke ezanıdır. Bu, ilk tekbirin ve iki es-sa'ada (lafzının) dörder kez söylenmesini, ezanın geri kalanının ise iki kez söylenmesini gerektirir. Üçüncü şekil Kûfelilerin şeklidir. Bu, ilk tekbirin dört kez ve ezanın geri kalan bölümlerinin iki kez söylenmesini içerir. Bu, Ebu Hanife'nin görüşüydü. Dördüncü şekil Basralıların ezanıdır. Bu, ilk tekbirin dört kez, şehadetin üç kez, "Hayye ale's-salah"ın ve "Hayye ale'l-felah"ın (söylenmesini) gerektirir. Müezzin, "Eşhedü en la ilahe illallah"ı "Hayye ale'l-felah"a ulaşana kadar söyler, sonra bu dört cümleyi ikinci kez, birbiri ardına tekrarlar ve üçüncü kez de tekrarlar. Bu, Hasan el-Basri ve İbn Sîrîn'in görüşüydü.98

The jurists disagreed about adhan giving four widely known descriptions. The first prescribes the dual pronouncement of takbir, four repetitions of the shahdda, and the dual pronouncement of the remaining (words). This is the opinion of the jurists of Medina, Malik and the others. The later followers of Malik preferred tarjF, which requires the dual pronouncement of the shahdda in a lower tone followed by its dual pronouncement in a louder voice. The second is the Meccan version of the adhan, which was upheld by al-Shafi T. It c requires four pronouncements of the first takbir and the two sAaAarfas, and the dual pronouncement of the remaining adhan. The third description is that of the Knfis. It involves four pronouncements of the first takbir and the dual pronouncement of the remaining parts of the adhan. This was Abu HanTfa’s opinion. The fourth description is that of the adhan of the Basrans. It requires four pronouncements of the first takbir, three pronouncements of shahdda., of Aflyja 'ala's-salah, and of hayya (-ald>l-faldh. The mifadhdhin begins with tstehadu an Id ilaha illdWdhu till he reaches hayya 'ala'l-faldh, he then repeats them a second time, I mean, the four sentences, one after the other and then repeats them a third time. This was the opinion of al-Hasan al-Basrl and of Ibn Sinn.98

Bu dört tanımlama arasındaki farkın nedeni, rivayetlerin çelişmesi ve farklı uygulamaların fakihlere ulaşmasıdır. Medine fakihleri görüşlerini Medine'de süregelen sürekli uygulamaya dayanarak savunur. Aynı durum Mekkeliler için de geçerlidir; onlar kendilerine ulaşan uygulamaya dayanarak tartışır. Kûfeliler ve Basralılar için de durum aynıdır. Her grubun görüşünü destekleyen rivayetleri vardır.

The reason,for the difference between these four descriptions is the conflict of the traditions and the communication of a differing practice to the jurists The jurists of Medina argue for their opinion on the basis of the continuous practice prevailing in Medina. The same is the case with the Meccans, who argue on the basis of the practice reaching them, so also the KufTs and the Basrans. Each group has traditions that support their opinion.

Fakihler, ezanın hükmü konusunda ihtilaf etmişlerdir: ezan farz mıdır yoksa müekked bir sünnet midir ve farzsa, herkese mi yoksa topluma mı farzdır? Malik'ten rivayet edilmiştir ki ezan, cami camiler için farzdır; yine rivayet edilmiştir ki (onlar için) müekked bir sünnettir. Ferdî olarak, hatta sünnet olarak bile ona bir hüküm vermemiştir. Zahiriyye'den bazıları ezanın herkese farz olduğunu söylemiş, bazıları ise yolculukta ya da yerleşim yerinde bulunan topluluklara farz olduğunu söylemiştir. Zahiriyye'den bir başka grup ise yolculukta bulunan bir topluluk için farz olduğunu ileri sürmüştür. Şafiî ve Ebû Hanîfe, ezanın ferd ve topluluk için sünnet olduğu konusunda görüş birliği etmişlerdir; ancak topluluk için müekked olduğu konusunda ayrılmışlardır. Ebû Ömer, yerleşim yerinde bulunan kişiler için ezanın müekked sünnet ya da farz olduğu konusunda tam bir görüş birliği bulunduğunu söylemiştir; çünkü Allah Resûlü ﷺ, ezan sesini duyduğunda ezanı tekrar etmemiş, duymadığında ise tekrar etmiştir, yönündeki rivayete dayanarak.

The jurists disagreed about the hukm of adhan. whether it is obligatory or an emphatic sunna, and if it is obligatory whether it is a universal obligation or a communal one. It is related from Malik that adhan is an obligation for congregational mosques, and it is related that it is an emphatic sunna (for them). He did not consider it an obligation for the individual, or even a sunna. Some of the Zahirites said that it is a universal obligation, while others said that it is an obligation upon groups, whether on a journey or in a settlement. Some other Zahirites maintained that it is obligatory for a group during travel. Al-Shafi T and Abu HanTfa agreed that c it is a sunna for the individual and the group, except that it is emphatic in the case of the group. Abu TJmar said that there is complete agreement that it is an emphatic sunna or an obligation for persons in a settlement, because of the tradition “that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) did not recite ths.adhan when he heard the call, but he did so when he did not hear it”.

Ihtilaflarının sebebi, hadislerin zahirî anlamlarını anlamadaki çelişkidir. Sabittir ki Allah'ın Resulü ﷺ, Malik İbnu'l-Huveyris ve arkadaşına şöyle buyurdu: "Yolculuğa çıktığınızda ezan ve ikamet getirin ve içinizden en büyüğü namazı kıydırsın." Benzer şekilde, Allah'ın Resulü ﷺ'nin cemaatle (namaz kılarken) sürekli uyguladığı bir amel olduğu da rivayet edilmiştir. Bundan mutlak bir farziyet anlayanlar, bunun (sadece) gruplara mı yoksa bireylere de mi farz olduğu konusunda ayrılsalar da, farz olduğunu söylemişlerdir. Birinci görüş, İbnu'l-Mugallis'in Davud'dan rivayet ettiğidir. Bunu namaz için cemaate bir davet olarak anlayanlar ise, camiler için sünnet, cemaatin toplandığı yerler için ise farz olduğunu söylemişlerdir. İhtilafın sebebi, ezanın namazın ayrılmaz bir parçası olan ilanlardan biri olması ile cemaate ulaşmanın bir aracı olması arasında gidip gelmesidir.

Cumhurun ittifakıyla ezan, namazın belirlenen vaktinden önce okunmaz; ancak sabah namazı konusunda ihtilaf edilmiştir. Malik ve eş-Şafiî, sabah namazından önce ezan okunmasının caiz olduğunu savunmuş, Ebu Hanife ise bunu yasaklamıştır. Bir grup fakih, sabahtan önce ezan okunursa sabahtan sonra bir ezan daha okunması gerektiğini ileri sürmüştür; çünkü onlara göre ezanın vazifesi sabahtan sonradır. Ebu Muhammed İbn Hazm ise ezanın namaz vaktinin girmesinden sonra okunması gerektiğini, ancak vaktinden kısa bir süre önce, birinci müezzinin inip ikincinin çıkacağı kadar kısa bir aralıkta okunmasının caiz olduğunu söylemiştir.

The jurists agreed unanimously that adhan is not to be proclaimed before the (commencement of the) prescribed period of the prayer, except in the case of the morning prayer, over which they disagreed. Malik and akShafiT held that it is permitted to make the call before fajr, but Abu Hanifa prohibited this. A group of jurists maintained that if the call is made before fajr another call is to be made after fajr, because the obligation in their view is for adhan after Abu Muhammad ibn Hazm said that the call must be made after the commencement of the prescribed timing (for prayer), but if the call is made a short while before the timing it is permitted when the interval is short, just sufficient for the first mu'adhdhin to descend and the second to ascend.

Ihtilaflarının sebebi, bu konuda birbiriyle çelişen iki rivayetin bulunmasıdır. Birincisi, sahih ve yaygın bilinen bir rivayettir; Peygamber'in (Allah'ın salat ve selamı onun üzerine olsun) şu sözüdür: "Bilal gece ezan okur; siz de İbn Ümmü Mektum ezan okuyuncaya kadar yiyin için." İbn Ümmü Mektum kör bir sahabiydi ve kendisine sabahın geldiği söylenmedikçe ezan okumazdı. İkinci rivayet, İbn Ömer'den nakledilir: "Bilal, fecirden önce ezan okudu; bunun üzerine Peygamber (Allah'ın salat ve selamı onun üzerine olsun) ona dönüp şöyle ilan etmesini emretti: 'Allah'ın kulu [yani Bilal] uyumuştu.'" Hicaz fakihlerinin rivayeti daha sahihtir; Kufe fakihlerinin rivayeti ise Ebu Davud tarafından nakledilmiş ve birçok hadis âlimi tarafından sahih kabul edilmiştir. Fakihler bu iki rivayet karşısında ya telif yöntemini ya da tercih yöntemini benimsemeye karar vermişlerdir. Tercih yöntemini benimseyenler Hicaz fakihleriydi. Bunlar, Bilal rivayetinin daha sahih olduğunu ve ona dayanmanın daha makul olduğunu savundular. Kufe fakihleri ise telif yöntemini benimsediler. Bunlar, Bilal'in zayıf görmesi nedeniyle fecir vaktine yanlışlıkla denk getirilen bir zamanda ezan okumuş olabileceğini, İbn Ümmü Mektum'un ise sabah vaktinin kesin olarak girdiği sırada ezan okuduğunu savundular. Bunu, nakledilen şu rivayet de desteklemektedir:

The reason for their disagreement is that there are two conflicting traditions on this issue. The first is an authentic and widely known tradition, which is the saying of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “Bilal mates the call when it is still night, so eat and drink till Ibn Umm Maktum makes the call”. Ibn Umm Maktum was a blind man, who did not make the call till he was told that it is morning. The second tradition is related from Ibn TJmar “that Bilal made the call before the break of dawn, so the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) ordered him to return and proclaim: ‘The servant [of Allah] [that is, Bilal] had slept’”. The tradition of the jurists of Hijaz is more authentic, while the tradition of the KufTs has 1 been related by Abu Dawud and declared authentic by many traditionists. The jurists decided with respect to these two traditions to adopt either the method of reconciliation or the method of preference. Those who adopted the method of preference were the jurists of Hijaz. They maintained that the tradition about Bilal is more authentic and relying on it is more plausible. The Kufi jurists adopted the method of reconciliation. They maintained that it is possible the call was made by Bilal at a time that was mistakenly taken to be the time of fajr, as his eyesight was weak, while the call was made by Ibn Umm Maktum when the time of dawn was certainly due. This is supported by what is related from 5

Bu bölüm sekiz meseleyi içerir. Birincisi, ezanı okuyan kişinin ikameti de okuyan kişi olmasının şart olup olmadığıdır. İkincisi, ezanın herhangi bir konuşmayla kesilmemesinin ezanın şartı olup olmadığıdır. Üçüncüsü, müezzinin abdestli olmasının şart olup olmadığıdır. Dördüncüsü, müezzinin kıbleye yönelmesinin şart olup olmadığıdır. Beşincisi, ezanın ayakta okunmasının şart olup olmadığıdır. Altıncısı, müezzinin binek üzerindeyken okuduğu ezanın mekruh sayılıp sayılmayacağıdır. Yedincisi, ezan okuyan kişinin ergenlik çağına ulaşmış olmasının şart olup olmadığıdır. Sekizincisi, ezan okumak karşılığında ücret alınmamasının şart olup olmadığıdır.

This division includes eight issues. The first is whether it is a condition that the person who makes the call be the same person who pronounces the iqarna? Second, whether it is a condition of adhan that it should not be interrupted by any conversation? Third, whether it is a condition that the mifadhdhin be in a state of ritual purification? Fourth, is it a condition that the mtfadhdhtn face the qibla’i Fifth, whether it is a condition that the call be made while standing? Sixth, whether a call made while the mitadhdhin is riding is deemed reprehensible (makruh). Seventh, whether puberty is a condition for the person making the call? Eighth, whether it is a condition that no wages be taken for making the call?

Ezanı okuyan bir kişi, ikametı ise bir başka kişinin getirmesi konusunda, bölgelerin fakihlerinin çoğunluğu bunun caiz olduğunu savunmuş, bazıları ise caiz olmadığını ileri sürmüştür. Bu görüş ayrılığının sebebi, birbiriyle çelişen iki rivayetin bulunmasıdır. Birincisi, Suda oğullarından bir adamın rivayet ettiği hadistir: "Allah'ın Resulü'ne (ﷺ) geldim; şafağa yakın olduğunda bana ezan okumamı emretti. Sonra kalkıp namaza durdu ve Bilal ikamet getirmek için geldi. Allah'ın Resulü (ﷺ) şöyle buyurdu: 'Ezanı Suda kardeş okudu; ezan okuyan kişi ikameti de getirmelidir.'" İkincisi, Abdullah b. Zeyd'in rüyasında ezanı görmesi üzerine Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) Bilal'e ezan okumasını, Abdullah'a ise ikameti getirmesini emrettiği rivayetidir.

About the issue of two men, one making the call and the other pronouncing the iqarna, the majority of the jurists of the regions maintain that this is permitted, while some maintained that this is not permitted. The reason for this disagreement is the existence of two conflicting traditions. First is al- SudaTs tradition, who said, “I went up to the Messenger of Allah, and when it was close to the dawn he ordered me to make the call. He then stood up for prayer and Bilal came to pronounce the iqama. The Messenger of Allah said, ‘The brother from Suda5 made the call, and he who makes the call is to pronounce the The second is the report that when cAbd Allah ibn Zayd saw the adhan in a dream, the Messenger of Allah ordered Bilal to make the call. He then ordered <Abd Allah, to pronounce the iqama.

Âlimler, müezzinin söylediklerine cevap verme konusunda ihtilaf etmişlerdir. Bir grup âlim, dinleyicinin ezanın sonuna kadar müezzinin söylediği her şeyi kelimesi kelimesine tekrar ettiğini söylemiştir. Diğerleri ise, müezzin "Namaza gelin, kurtuluşa gelin" dediğinde dinleyicinin "Hiçbir güç ve kuvvet yoktur, ancak Allah'ın yardımıyladır" demesi dışında, müezzinin söylediklerini tekrar ettiğini belirtmişlerdir.

The jurists disagreed* about the response of the listener to the m&adhdhin. K group of jurists said that he repeats, word for word, what the mifadhdhin says till the end of the call, while others said that he repeats what the mtfadhdhin says, except that when the mtfadhdhin says, “Come for prayer, come fOr salvation”, the listener is to say, “There is no might and no power, but that with Allah”.

Ihtilafın sebebi, rivayetlerin çatışmasıdır. Ebu Said el-Hudri'den rivayet edilen bir hadiste Allah Resulü (ona Allah'ın selamı ve bereketi olsun) şöyle buyurmuştur: "Müezzini işittiğinizde, onun dediklerini tekrar edin." Bu, Ömer bin Hattab yoluyla ve Muaviye'den gelen bir rivayette de nakledilmiştir: Dinleyen, "Namaza gelin, kurtuluşa gelin" sözüne karşılık "Hiçbir güç ve kuvvet yoktur, ancak Allah'la vardır" demelidir. Tercih yöntemini benimseyenler Ebu Said el-Hudri'nin rivayetinin genel anlamını esas almışlardır; diğer rivayetin özel içeriğiyle bu genel anlamı sınırlandıranlar ise iki rivayeti telif etmişlerdir ve bu, Malik bin Enes'in görüşüdür.

The reason for disagreement over this is the conflict of traditions. It js reported in a tradition from Abu Sa(Td al-Khudri that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) said, “When you hear the mtfadhdhin, repeat what he says”. It is reported by way of TJmar ibn al- Khattab and in a tradition from Mu'awiya that the listener in response to “Come for prayer, come for salvation”, should say: “There is no might and no power, but that with Allah”. Those who adopted the method of preference followed the general implication of Abu SaTd al-KhudrFs tradition, while those who qualified this general implication with the specific content (of the other tradition), reconciled the two traditions, and this is Malik ibn Anas’s opinion.

Fakihler iki noktada ikamet konusunda ihtilaf etmişlerdir: hükmü ve niteliği. Bölge fakihlerine göre hükmü, hem tek başına kılanlar hem de cemaat için, ezandan daha güçlü bir sünnet-i müekkededir. Zahiriyye mezhebine göre ise farzdır; ancak bunun bağımsız bir farz mı yoksa namazın farz bölümlerinden biri olarak mı farz olduğunu bilmiyorum. Aradaki fark şudur: Birinci görüşe göre ikamet terk edilirse namaz bozulmaz, ikinci görüşe göre ise bozulur. Malik'in talebelerinden İbn Kinâne, ikamet bilerek terk edilirse namazın bozulacağını söylemiştir.

They disagreed over iqama on two points: its hukm and description. According to the jurists of the regions, its hukm is that of an emphatic sunna that is greater in strength than that for adhan, for individuals as well as for groups. In the Zahirite view, it is an obligation, but I am not aware of whether it is an independent obligation or as one of the obligatory parts of prayer. The distinction is that according to the former opinion prayer does not become invalid if it is relinquished, but on the basis of the latter view it does. Ibn Kinana, one of the disciples of Malik, said that if it is relinquished intentionally prayer is invalidated.

Anlaşmazlığın nedeni, bu eylemin, belirtilmemiş olan namaz kılma emrinin açıklaması niteliğinde olan eylemlerden bir parça olup olmadığı ve bu nedenle, Peygamberin ﷺ “Beni nasıl namaz kılarken görüyorsanız, siz de öyle kılın” sözü gereğince bir farz olarak yorumlanması gerekip gerekmediği, yoksa bir tavsiye olarak yorumlanması gereken eylemlerden olup olmadığı konusundaki tartışmalarıdır. Malik ibn el-Huveyris'in rivayetinin açık anlamı, bunun ya topluluk için ya da birey için bir farz olduğunu ima etmektedir.

The reason for disagreement is their dispute about whether it comprises a part of the acts that were meant to be an unfolding of the unexplained command of performing prayer, and, therefore, it has to be construed as an obligation, because of the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “Pray as you see me praying”, or whether it comprises acts that have to be construed as a recommendation. The apparent meaning of Malik ibn al-Huwayrith’s tradition implies that it constitutes an obligation, either for the group or for the individual.

Malik ve el-Şafiî'ye göre bunun tarifi, başta iki kere, geri kalanı ise bir kere olmak üzere bir tekbir oluşturur; ancak "Namaz başlamak üzeredir" (Kad kaametis-salah) sözleri, Mâlik'in görüşüne göre bir kere, eş-Şâfiî'nin görüşüne göre ise iki kere telaffuz edilir. Hanefilere göre ikamet ikişer ikişer okunur. Ahmed b. Hanbel ise, çağrıda seçeneğin bulunduğu yönündeki görüşüne uygun olarak, tekli ve ikili telaffuz arasında bir seçeneği tercih etmiştir.

Its description, according to Malik and al-Shafi T, constitutes c a takbir in the beginning, which is twice, and the remaining is once, except the words, “Prayer is about to commence”, which are pronounced once in Malik’s view and twice in al-ShaficFs. According to the Hanafites, the iqama is pronounced in pairs, while Ahmad ibn Hanbal favoured an option between single and double pronouncement, in accordance with his opinion that there is a choice in making calls.