Fakihler, Peygamber'in (God'un selamı ve bereketi onun üzerine olsun) vefatından sonra salâtü'l-havf'ın caiz olup olmadığı ve nasıl kılınacağı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Fakihlerin çoğunluğu, salâtü'l-havf'ın caiz olduğunu savunmaktadır; bunun dayanağı Yüce Olan'ın, "Yeryüzünde yolculuk ettiğinizde, kâfirlerin size saldırmasından korkarsanız namazı kısaltmanızda bir günah yoktur. Çünkü kâfirler sizin açık düşmanınızdır" sözündeki genel anlamdır.144 Ayrıca bu uygulama, Peygamber'in (God'un selamı ve bereketi onun üzerine olsun) sünneti ve ondan sonraki halifelerin uygulamasıyla da sabittir.

The jurists disagreed about the permissibility and description of salat al-khawf after the time of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him). Most of the jurists maintain that salat al-khawf is permitted because of the general implication of the words of the Exalted, “And when ye go forth in the land, it is no sin for you to curtail (your) worship if ye fear that those who disbelieve may attack you. In truth the disbelievers are an open enemy unto you”.144 Further, it is also established through the practice of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) and that of the Caliphs after him.

Ebu Yusuf, Ebu Hanife'nin talebeleri arasında, Salâtu'l-havf'un Peygamber (ﷺ) zamanından sonra tek bir imam tarafından kıldırılmayacağını ve onun zamanından sonra bu namazın iki imam tarafından kıldırılacağını, bunlardan birinin bir grupla iki rekât kılarken diğer bir grubun nöbet tuttuğunu, ardından diğerinin ikinci grupla namaz kıldırırken ilk grubun namazını tamamlayıp nöbet tuttuğunu söyleyerek görüşten saptı.

Abu Yusuf, from among the disciples of Abu HanTfa, deviated saying that salat al-khawf after the time of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), is not to be led by a single imam, and that after his time two imams are to lead this prayer, with one of them leading a group in praying two rakfa while another group maintains the watch, and then the other is to lead the second group while the first group having prayed maintains a watch.

Ayrılıklarının sebebi, Peygamber'in (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) önderliğinde kılınan salâtü'l-havf'ın bir ibadet mi yoksa Peygamber'in (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) özel bir üstünlüğü mü olduğu konusundaki görüş ayrılığına dayanmaktadır. Bunun bir ibadet olduğunu savunanlar, onu Peygamber'e (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) özgü bir durum olarak görmemişlerdir. Onu Peygamber'in (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) özel bir üstünlüğü sayanlar ise onu kendisine özgü görmüşlerdir ve bu nedenle insanları iki imam arasında bölmek mümkün olabilmektedir, çünkü tek bir imamın arkasında toplanmaları Peygamber'in (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) özel üstünlüklerinden biriydi. Ebu Yusuf'a göre böyle bir yorumu, Yüce'nin şu sözlerinden çıkan anlam desteklemektedir: "Sen (ey Muhammed) onların arasında bulunup onlara namaz kıldırdığında, içlerinden bir grup seninle birlikte ayakta dursun ve silahlarını alsınlar. Secde ettiklerinde, arkaya geçsinler; namaz kılmamış olan diğer grup gelip seninle birlikte namaz kılsın ve tedbirlerini ve silahlarını alsınlar."145 Buradaki anlam şudur: Peygamber aralarında değilse, hüküm farklı olmalıdır.

The reason for their disagreement derives from their dispute of whether the salat al-khawf led by the Prophet (God’s peace and blessings be upon him amounts to worship or whether it is a special merit of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him). Those who maintained that it is a worship did not consider it to be a case specific to the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), while those who deemed it to be a special merit of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) considered it to be something specific to him, and thus it would be possible for us to divide the people between two imams, as their gathering behind one imam was one of the specific merits of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him). Such an interpretation is supported, in his (Abu Yusufs) view by the implication emerging from the words of the Exalted, “And when thou (O Muhammad) art among them and arrangest (their) worship for them, let only a party of them stand with thee (to worship) and let them take their arms. Then when they have performed their prostrations let them fall to the rear and let another party come that hath not worshipped and let them worship with thee, and let them take their precaution and their arms”.145 The implication here is that if he is not among them the hukm is to be different.

Suriye'deki fakihlerin bir grubu, korku namazının korku anından güvenlik anına ertelenmesi gerektiğini, nitekim Peygamber (ﷺ) Hendek Savaşı günü de böyle yaptığını ileri sürmüştür. Fakihlerin çoğunluğu ise Hendek Savaşı günündeki bu uygulamanın korku namazına ilişkin vahiyden önce gerçekleştiğini ve bu yüzden onun tarafından hükmü kaldırıldığını savunmaktadır.

A group of the jurists of Syria maintained that salat al-khawf is to be delayed from the time of fear to the time of security, just as the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) did on the day of the Battle of Khandaq. The majority of the jurists maintain that this act on the day of the Battle of Khandaq was prior to the revelation regarding salat al-khawf and was therefore abrogated by it.

Fıkıh âlimleri, salâtü'l-havf'un nasıl kılınacağı konusunda, bu konuyla ilgili rivayetlerin çelişkili olması sebebiyle ayrıntılı biçimde ihtilaf etmişlerdir. Yani Peygamber'in (ﷺ) salâtü'l-havf'la ilgili fiilleri hakkındaki rivayetler farklılık göstermektedir. Bu konuda bilinen yedi farklı tarif vardır. Bunlardan biri, Dâtü'r-Rıkā gününde Allah Rasûlü (ﷺ) ile birlikte korku namazını kılmış birinden, Sâlih ibn Havvât'ın rivayetiyle Mâlik ve Müslim'in kaydettiği tariftir. Bu rivayette şöyle denir: "Bir grup Peygamber'in (ﷺ) arkasında saf tuttu, diğer grup ise düşmana karşı dizildi. Peygamber (ﷺ) yanındakilerle bir rekât kıldırdı, sonra onlar kendi başlarına namazlarını tamamlayıp düşmanla karşılaşmak üzere ayrıldılar. Diğer grup gelince Peygamber (ﷺ) onlara namazının kalan bir rekâtını kıldırdı, sonra onlar namazlarını tamamlayana kadar oturmaya devam etti, ardından onlarla birlikte selam verdi." Şâfiî görüşünü bu rivayete dayandırmıştır. Mâlik, aynı rivayeti Kāsım ibn Muhammed'den, o da Sâlih ibn Havvât'tan, mevkûf bir rivayet (bir sahabîye nispet edilen) olarak nakletmiştir. Bu rivayete göre Yezîd ibn Rûmân'ın rivayeti gibi, İmam ikinci grupla birlikte rekâtı tamamladığında selam vermiş ve onların namazlarını bitirmelerini beklememiştir. Mâlik bu tarifi tercih etmiştir. Şâfiî müsned rivayeti mevkûfa tercih ederken, Mâlik mevkûf rivayeti tercih etmiştir; çünkü bu rivayet genel ilkelere uygundur. Yani imam, ikinci grubun namazlarını tamamlayabilmesi için oturmamalıdır, zira kendisine uyulan kişi imamdır, uyan değildir.

The jurists disagreed extensively about the description of salat al-khawf because of the conflict of the traditions on this topic, that is, reports about the acts of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) related to salat al- khawf There are seven well-known descriptions. One of these is what is recorded by Malik and Muslim about the tradition of $alih ibn Khawwat from one who had observed the fear prayer with the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) on the day of Dhat al-Riqa. It says, “A group formed rows behind the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), while another group arrayed itself against the enemy. He led those with him for a rak'a and then kept standing while they finished by themselves and departed to face the enemy. The other group then came and he led them for one rak'a that was left of his prayer, after which he kept sitting while they completed their prayer and then made the salutation with them”. Al-Shaf?! based his opinion on this tradition. Malik related exactly the same tradition from al-Qasim ibn Muhammad from Salih ibn Khawwat as a mawqtif tradition (attributed to a Companion) like that of YazTd ibn Ruman that when he had completed the rakfa with the second group he made the salutation and did not wait for them to finish their prayer. Malik preferred this description. AU Shafi T preferred < the musnad over the mawquf, while Malik preferred the mawqiif as it conforms with the general principles, that is, the imam is not to sit down146 so that the second group may complete their prayer, for it is the imam who is to be followed and he is not the follower.

Üçüncü tarif, Ebû Ubeyde'nin babası Abdullah İbn Mesud'dan rivayet ettiği hadisin içinde yer alır. Hadis es-Sevrî ve başkalarınca nakledilmiş ve Ebû Dâvûd tarafından kaydedilmiştir. Şöyle demiştir: "Allah'ın Resulü ﷺ, bir grupla salâtü'l-havf kıldı; diğer grup ise düşmana karşı duruyordu. Onlarla bir rekât ve iki secde kıldı, sonra bu grup selam vermeden düşmana karşı durmak üzere gitti. Ardından diğer grup geldi ve onlarla bir rekât kıldı, sonra selam verdi. Onlar kalkıp ikinci rekâtı tek başlarına kıldılar, selam verdiler ve diğerlerinin düşmana karşı durduğu yere gittiler. İlk grup yerlerine dönüp tek başına bir rekât kıldı ve selam verdi." Bu tarif, Ebû Hanîfe ve öğrencileri tarafından benimsenmiştir; daha önce de belirtildiği gibi, Ebû Yûsuf bunun dışında kalmıştır.

The third description appears in the tradition of Abu TJbayda from cAbd Allah ibn Mas ud from his c father. It is related by al-Thawri and others and is recorded by Abu Dawud. He said, “The Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) offered salat al-khawf with one group while another group faced the enemy. He offered a rak'a and two prostrations1 with them and they left to face the enemy without making the salutation. The other group then came and he offered a rakfa with them and made the salutation. They stood up and offered the second rak'a by themselves, made the salutation and went away to stand in the place of the others facing the enemy. The first group returned to their positions and offered a rak'a by themselves and made the salutation”. This description was adopted by Abu Hanifa and his disciples, except for Abu Yusuf as has preceded.

Dördüncü tarif, Ebû Ayyâş ez-Zuraḳî'nin rivayetinde geçmektedir. Şöyle demiştir: "Usefân'da Allah'ın Resûlü ﷺ ile birlikteydik. Hâlid b. Velîd müşrikleri yönetiyordu. Öğle namazını kıldık. Müşrikler, 'Gaflete düştük, namaz kılarlarken onlara saldırmalıydık' dediler. Bunun üzerine Allah, öğle ile ikindi arasında namazın kısaltılmasına dair ayeti indirdi. İkindi namazı vakti gelince Allah'ın Resûlü ﷺ kıbleye yönelerek ayağa kalktı, müşrikler de onun önünde saf tutmuşlardı. Allah'ın Resûlü ﷺ'nin arkasında bir saf, bunun arkasında da bir saf namaz kıldı. Allah'ın Resûlü ﷺ rükû yaptığında hepsi onunla birlikte rükû etti; secdeye vardığında arkasındaki saf secde etti, diğer saf ise onları koruyarak nöbet tuttu. Bunlar iki secdeyi yapıp ayağa kalktıklarında, arkalarındakiler secde etti. Ardından ilk saf, ikinci safın yerini almak üzere geri çekildi, ikinci saf da birinci safın yerine ilerledi. Allah'ın Resûlü ﷺ rükû yaptı, hepsi onunla birlikte rükû etti; sonra secde etti, arkasındaki saf da secde etti, [şimdi] ikinci safta olanlar ise onları koruyarak nöbet tuttu. Allah'ın Resûlü ﷺ ve arkasındaki saf oturma pozisyonunu aldığında, arkalarındakiler secde etti ve sonunda hepsi oturdu. Peygamber ﷺ selam verdi, hepsi de onun ardından selam verdi." Bu namaz Usefân'da ve ayrıca Benî Süleym'de kılındı.

The fourth description occurred in the tradition of Abu cAyyash al-ZuraqT, who said, “We were with the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) at TJsfan and Khalid ibn al-Walid was leading the unbelievers. We offered the zuhr prayer. The unbelievers said: ‘We have been negligent, we should have attacked them while they were praying.’ Allah then revealed the verse about shortening the prayer between the zuhr and ^asr times. When it was time for the asr prayer, the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) stood up facing the qibla, and the unbelievers were arrayed in front of him. Praying behind the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) was one jow and behind this was another row. When the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) bowed [ruku^ all of them bowed with him, and when he made the prostration the row behind him prostrated, while those in the other row stood guard over them. When these people made the two prostrations and stood up, those behind them prostrated. The first row then stepped back taking the place of the second, while the second row advanced and took the place of the first. The Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) then bowed and all bowed with him, he then prostrated and the row behind him prostrated, while those [now] in the second row stood guard over them. When the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) and the row behind him adopted the sitting posture those behind them prostrated and finally all were seated. The Prophet then made the salutation and they all made the salutation after him”. This prayer was offered at TJsfan and also at Banu Sulaym.

Ebu Davud, bu rivayetin Cabir'den, İbn Abbas'tan, Mücahid'den, Ebu Musa'dan ve Hişam b. Urve'nin babasından, onun da Peygamber'den (ﷺ) nakledildiğini söylemiştir. Ebu Davud, bunun es-Sevri'nin görüşü olduğunu ve tüm görüşlerin en ihtiyatlısı olduğunu belirtmiştir; bununla, bu tarifin yaygın olarak kabul edilen uygulamaya fazla aykırı olmadığını ima etmiştir. Bu tarifi Malik'in ve eş-Şafiî'nin birçok öğrencisi benimsemiştir. Müslim bunu Cabir'den kaydetmiştir. Cabir şöyle demiştir: "Tıpkı siz liderlerinizi korurken yaptığınız gibi..."

Abu Dawud said that this tradition has also been related from Jabir, from Ibn ‘Abbas, from Mujahid, from Abu Musa and Hisham ibn ‘Urwa from his father from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him). He said that this is the opinion of al-ThawrT, and that it is the most cautious of all, implying thereby that there is not much in this description opposing the generally accepted practice. This description was upheld by a host of the disciples of Malik and al-ShaficT. Muslim has recorded it from Jabir. Jabir said: “Just as You c*° when you guard your leaders”.

Beşinci tarif, Huzeyfe'nin rivayetinde geçmektedir. Habbe ibn Zahdam şöyle demiştir: "Tabaristan'da Sa'd ibn el-As ile birlikteydik. Ayağa kalkıp şöyle dedi: 'Aranızda Allah'ın Resulü ﷺ ile salâtü'l-havf kılan kimdir?' Huzeyfe, 'Ben kıldım' dedi." Ardından bir rek'atı bir grupla, ikinci rek'atı başka bir grupla kıldı ve başka bir rek'at kılmadılar. Bu, namazın asıl şekliyle büyük ölçüde çelişmektedir. Benzer bir rivayet İbn Abbas'tan nakledilmiştir; o şöyle demiştir: "Yerleşim yerinde namaz, Peygamberinizin ﷺ diliyle dört rek'attır; yolculukta iki rek'at, korku halinde ise tek rek'attır." Es-Sevrî bu tarife ruhsat vermiştir.

The fifth description occurs in the tradition of Hudhayfa. ThaHaba ibn Zahdam said, “We were with Sa‘Td ibn al-‘As in Tabaristan. He stood up and said, ‘Which one of you has offered salat al-khawf with the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him)’. Hudhayfa said, ‘I did’ ”. He then offered one ra&a with one group and the second ra&a with another group, and they did not offer any other rak^a. This conflicts extensively with the original form of the prayer. A similar tradition is related from Ibn ‘Abbas, who said, “Prayer, through the tongue of your Prophet, in a settlement is four rakfas, two while travelling, and a single rak^a in khawf”. Al-ThawrT permitted this description.

Altıncı tarif, Ebu Bekir'in rivayetinde ve Peygamber'den (Allah'ın selamı ve rahmeti onun üzerine olsun) Cabir'in rivayetinde geçer; buna göre o, iki grubun her birini bir seferde iki rek'at namaza imamlık etmiştir. Hasan el-Basri de görüşünü buna uygun olarak bildirmiştir. Bunda, imamın niyeti ile takipçilerin niyeti arasında olası bir ayrılığın delili vardır; çünkü imam tam namazı niyet ederken onlar namazı kısaltmaktadır. Bunu Müslim, Cabir'den rivayet etmiştir.

The sixth description occurs in the tradition of Abu Bakr and in the tradition of Jabir from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) that he led each of the two groups in two-ra^as at a time. Al-Hasan (al-Basri) issued his opinion in accordance with this. In this there is an evidence of the possible discrepancy between the niyya of the imam and the that of the followers, for he intends the full prayer while they are curtailing it. It has been recorded by Muslim from Jabir.

Yedinci tasvir, İbn Ömer'in Peygamber'den (Allah'ın selamı ve rahmeti üzerine olsun) rivayet ettiği hadiste gelmektedir: Peygamber ﷺ, korku namazı (salâtü'l-havf) hakkında sorulduğunda şöyle buyurmuştur: "İmam ve bir grup insan çıkar, imam onlara bir rekât namaz kıldırır. Bunların ardından, düşmanla karşı karşıya olan ve henüz namaz kılmamış ikinci bir grup, geri çekilir. Yanındakiler bir rekât kıldıklarında, henüz namaz kılmamış olanların yerine geçerler, ancak selam vermezler. Henüz namaz kılmamış olanlar öne çıkar ve imamla birlikte bir rekât kılarlar. İmam iki rekât kıldıktan sonra ayrılır ve her grup, imamın ayrılmasından sonra tek başına bir rekât daha kılar. Böylece her grup iki rekât kılmış olur. Düşman saldırısı tehlikeli boyutta ise, erkekler ayakta ya da binekte, kıbleye dönük olarak veya başka bir yöne dönük olarak namaz kılabilirler." Bu tasviri benimseyenler arasında Eşhab, Malik ve bir grup fakih bulunmaktadır. Ebû Ömer, İbn Ömer'in bu rivayetini benimseyenlerin delilinin, Medine fakihlerinin nakliyle rivayet edilmiş olması ve bu nakilde onların, aksi görüşü benimseyenlere karşı nakil konusunda yetkili kabul edilmesi olduğunu söylemiştir. Ayrıca bu görüş, ilk ve ikinci grubun ikinci rekâtı ancak Allah'ın Elçisi ﷺ namazını tamamladıktan sonra kılmalarıyla da daha uyumludur ve bu durum, bütün namazlar için üzerinde ittifak edilen geciktirilmiş uygulama pratiğinde bilinen bir husustur.

The seventh description occurs in the tradition of Ibn TJmar from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) that when he was asked about salat al-khawf said, “The imam and one group of people step out and the imam leads them in one rafaa, when a second group from among them that is facing the enemy has not prayed. When those with him have prayed a ra&a, they move back to the positions of those who have not, but they do not make the salutation. Those who have not prayed as yet then step out and pray a rak^a with him. The imam then moves away after having prayed two rak^as^ and each group then prays by itself a rak^a after the departure of the imam. Thus each group prays two rakfas. If the threat of attack is grave the men may pray while standing or while riding, facing the qibla or otherwise”. Among those who upheld this description are Ashhab, Malik, and a group of jurists. Abu TJmar said that the proof of those who adopted this tradition of Ibn TJmar is that it has been reported through the transmission of the jurists of Medina, who are authorities in transmission against those who adopted an opposite view. In addition, it is also more in conformity with the principles as the first and the second groups did not pray the second rak<a except after the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) had completed his prayer, and this is well-known in the practice of delayed performance that is agreed upon for all prayers.

Çoğu fakih, hadiste belirtilen, saldırı tehlikesinin ağırlığına ilişkin görüşü benimser: Kıbleye yönelerek ya da yönelmeksizin, rükû ve secde işareti yapılmadan namaz kılmak caizdir. Ebû Hanîfe ise buna karşı çıkarak şöyle demiştir: "Saldırı korkusu altında olan kimse, yalnızca kıbleye yönelerek namaz kılar; yoğun dalgınlık hâlinde olan da öyle." Bu konudaki ihtilafın sebebi, meselenin temel ilkelerle çelişmesidir.

Most of the jurists uphold what has been mentioned in this tradition about the gravity of the attack that it is permitted to pray while facing the qibla or without facing it, and without there being any indication of bowing or prostration. Abu HanTfa opposed this saying: “One under an apprehension of attack is not to pray, except while facing the qibla, nor one in a state of intense absorption”. The reason for disagreement over this stems from its conflict with the principles.

Bir grup fakih, bu tasvirlerin tamamının caiz olduğunu ve mükellefin (sorumlu kişinin) tercih ettiği tarza göre namaz kılabileceğini savunmuştur. Ayrıca bu farklılığın, (her bir) savaşın gerçekleştiği yerin farklı olmasından kaynaklandığı da söylenmiştir.

A group of jurists maintained that all of these descriptions are permissible, and the mukallaf (subject) may pray in accordance with the one he prefers. It is also said that this discrepancy is because of the difference of the location (of each battle).