Âlimler, iki bayram namazı için gusül abdestinin dinen faziletli olduğu ve bu namazların ezan ve ikamet okunmaksızın kılınacağı konusunda ittifak etmişlerdir; çünkü bu, Allah'ın Resulü ﷺ'in yerleşmiş uygulamasıydı. Ebû Ömer'e göre sahih bir rivayette nakledildiği üzere, Muâviye'nin bu uygulamada yaptığı yenilik istisnadır. Aynı şekilde, sünnetin hutbeden önce namazın kılınması olduğu konusunda da ittifak etmişlerdir; bu da Allah'ın Resulü ﷺ'den sabit olmuştur. Ancak Osman bin Affan'dan nakledilen, insanların hutbeden önce dağılmaması için namazı geciktirip hutbeyi öne aldığı rivayeti bunun istisnasıdır. Ayrıca namazlarda kıraatin bir süre sınırının olmadığı konusunda da ittifak etmişlerdir. Çoğu âlim, Allah'ın Resulü ﷺ'den tevatür yoluyla nakledildiği için birinci rekâtta Sûretü'l-A'lâ'nın, ikinci rekâtta Sûretü'l-Gâşiye'nin okunmasını tavsiye etmiştir. Şâfiî ise Peygamber ﷺ'den sabit olduğu için Kāf ve Kamer surelerinin okunmasını tavsiye etmiştir.

The jurists agreed upon the religious merit of bathing for (each of) the two prayers and that they are observed without the call for prayers and (without) the pronouncement of the iqdma, as this was the established practice of the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him), except for the innovation in this practice by Mu*awiya as recorded in a most authentic statement according to Abu ‘Umar. Likewise, they agreed that the sunna is to observe the prayer before the sermon, as that too has been established from the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him), except what is related from TJthman ibn ‘Affan that he delayed the prayer and advanced the sermon so that the people should not disperse prior to the khutba. They also agreed that there is no time limit set for the recitation in the prayers. Most of them recommended that surat al-A^la be recited in the first rak^a and surat al-Ghashiya in the second as this is transmitted through tawdtur (by the whole community) from the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him). Al-Shafi‘T recommended that surat Qaf and surat al~ Qamar be recited, because it was established from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him).

Bu konuda birkaç meselede ihtilaf etmişlerdir; bunların en başta geleni tekbir konusundaki ihtilaflarıdır. Ebû Bekr İbnü'l-Munzir bu konuda yaklaşık on iki görüş nakletmiştir; ancak biz yalnızca bir sahabînin sözüne veya rivayete dayanan görüşlere değineceğiz. Buna göre şunu söyleriz:

They disagreed in this over (several) issues, the foremost of which is their disagreement over takbir. Abu Bakr ibn al-Mundhir has narrated close to twelve opinions about this, though we will mention only those that rely upon the statement of a Companion or upon transmission. Thus we say:

Malik, Witir namazının birinci rekatındaki tekbirlerin, kıraattan önceki ilk tekbir dahil yedi, ikinci rekatta ise secdelerden kalkış tekbiri dahil altı olduğunu söylemiştir. eş-Şâfiî ise birinci rekatta sekiz, ikinci rekatta secdelerden kalkış tekbiriyle birlikte altı tekbir olduğunu ifade etmiştir.160 Ebû Hanîfe ise birinci rekatta ilk tekbirden sonra her birinde ellerini kaldırarak üç tekbir getirilmesi, ardından Ümmü'l-Kur'ân'ı okuyup bir sure daha okuması, sonra rükû için tekbir alarak eğilmesi, ancak ellerini kaldırmaması gerektiğini söylemiştir. Ayağa kalktığında ikinci rekat için ellerini kaldırmadan tekbir alması, Fâtiha'yı ve bir sure daha okuması, ardından ellerini kaldırarak üç tekbir getirmesi, sonra rükû için tekbir alıp ellerini kaldırmadan eğilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bir grup fakih ise her rekatta dokuz tekbir olduğunu söylemiştir. Bu görüş İbn Abbas, el-Muğîre b. Şu'be, Enes b. Mâlik, Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet edilmiş olup en-Nehaî de bu görüşü benimsemiştir.

Malik held that the takbirs in the first rakfa of the W prayers are seven, including the initial takbir prior to recitation, and are six in the second rak^a, including the takbir for rising up from the prostrations. Al-Shafi‘T said that in the first they are eight160 and in the second they are six along with the takbir for rising up from the prostrations. Abu HanTfa said that in the first rak'a he is to pronounce three takbirs raising his hands in each after the initial takbir, then he is to recite the umm al-Qur'an followed by another sura after which he is to bow pronouncing the takbir, but without raising hands. When he rises for the second ra&a, he is to pronounce the takbir without raising his hands and recite the Fdtihat al-Kitab and another sura. He is then then to pronounce three takbirs with the raising of hands after which he pronounces a takbir for the bow but does not raise his hands. A group of jurists said that there are nine (takbirs) in each rak'a. This is related from Ibn ‘Abbas, al-Mughira ibn Shu^ba, Anas ibn Malik, Sa‘Td ibn al-Musayyab, and it was also upheld by al-Nakha T.

Görüş ayrılıklarının nedeni, bu konuda Sahabe'den nakledilen rivayetlerin çelişkisine dayanmaktadır. Malik, Allah ona rahmet etsin, İbn Ömer'den nakledilene dayanmıştır; o şöyle demiştir: "Ebu Hureyre ile birlikte Kurban (ad'ha) ve Ramazan Bayramı (fitr) namazlarına şahit oldum; ilk rekâtta kıraatten önce yedi tekbir, ikinci rekâtta ise kıraatten önce beş tekbir getirdi." Ayrıca Malik'in görüşüne göre Medine'deki uygulama da bunun doğrultusundaydı. Bu rivayete Şafiî de dayanmıştır, ancak o, yedi tekbirin başlangıç tekbirini içermediğini, tıpkı ikinci rekâttaki beş tekbirde kalkış tekbirinin sayılmadığı gibi, söyleyerek yorumlamıştır. Görünen odur ki Malik'i, başlangıç tekbirinin yedinin içinde, kalkış tekbirinin ise rivayet edilen beşe ilave sayılması gerektiği sonucuna götüren şey, yerleşik uygulamadır. Bu durum, onun görüşüne göre, rivayet ile (yerleşik) uygulama arasında bir tür uzlaştırmadır. Ebu Davud, Ebu Hureyre'nin rivayetinin içeriğini, Âişe ve Amr İbnu'l-As'a dayanan rivayetlerle kaydetmiştir. Ebu Musa el-Eş'arî ve Huzeyfe İbnu'l-Yemân'a, Allah'ın Resulü (ona Allah'ın salat ve selamı olsun) Kurban ve Ramazan Bayramı'nda tekbirleri nasıl getirdiği sorulmuştur. Ebu Musa şöyle demiştir: "Cenazelerde (yaptığı gibi) dört tekbir getirirdi." Huzeyfe, "Doğru söylemiştir" demiştir. Ebu Musa ardından şunu eklemiştir: "Bası'da onlara vali olarak atandığımda ben de bunu yapardım." Bir grup fakih bu görüşü benimsemiştir. Ebu Hanife ve Kûfeli diğer alimler ise bunda İbn Mesud'a dayanmışlardır, çünkü ondan, bayram namazını yukarıda geçen biçimde kılmalarını öğrettiği sabittir.

c The reason for their disagreement derives from the conflict of the traditions transmitted on the issue from the Companions. Malik, may Allah have mercy on him, relied on what is related from Ibn TJmar, who said, “I witnessed (celebrated) al-adhd and al-fitr [the two c£fc] with Abu Hurayra and he pronounced seven takbirs in the first rak'a prior to recitation and five in the other rak% prior to recitation”. Further, the practice fymal), in his view, in Medina was in accordance with this. This tradition was relied upon by ak ShafiT, except that he interpreted the seven as excluding the initial takbir, just as in the five takbirs in the second rak'a he excluded the takbir for rising up. It appears that what led M^ik to conclude that the initial takbir is to be counted among the seven and the takbir for rising up is to be counted as an addition to the reported five is the prevailing practice. This appears, in his view, to be a kind of reconciliation between the tradition and (prevailing) practice. Abu Dawud has recorded the contents of Abu Hurayra’s tradition in reports going up to cA>isha and ‘Amr ibn ak‘As. It is related that Abu Musa al-Ash^ri and Hudhayfa ibn al-Yaman wrere asked as to how the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) pronounced the takbirs during al-adhd and al-fitr. Abu Musa said, “He used to pronounce four takbirs (just as he did) on the funerals”. Hudhayfa said, “He has spoken the truth”. Abu Musa then added, “This is what I used to do at Basra when I was appointed (governor) over them”. A group of jurists upheld this opinion. Abu Hanifa and the rest of the Kufians relied for this upon Ibn Mas‘ud, for it is established from him that he used to teach them to observe the 'id prayer in the manner that has preceded.

Hepsi bu konuda Sahabe'nin görüşlerini benimseyerek bu hükme vardı; çünkü bu konuda Peygamber ﷺ'den hiçbir şey sabit olmamıştır. Böyle bir durumda bir Sahabe'nin fiilinin emsal teşkil ettiği bilinmektedir, zira ibadet konusunda kıyasın bir rolü yoktur.

All of them decided this by adopting the opinions of Companions on the issue as nothing has been established from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) on this, and it is known that the act of a Companion in such a case serves as a precedent, for analogy has no role in such an issue (of worship).

Aynı şekilde, her bir tekbir getirilirken ellerin kaldırılıp kaldırılmaması konusunda da ihtilaf etmişlerdir. Bazıları bu uygulamayı müstehap görmüş ve bu, eş-Şâfiî'nin görüşüdür. Bazıları ellerin kaldırılmasının yalnızca namaza başlarken geçerli olduğunu savunmuş, bazıları ise bu konuda serbestlik tanımıştır.

Likewise, they disagreed about the raising of hands while pronouncing each takbir. Some of them recommended that practice, and this is the opinion of al- ShafiT. Some held that the raising of hands was applicable only at the time of commencement, while others granted a choice in this.

Bayram namazının kimlere farz olduğu konusunda ihtilaf etmişlerdir; yani sünnet olarak kimlere kılınması gerektiği hususunda. Bir grup fakih, bu namazın hem mukim hem de yolcu tarafından kılınması gerektiğini söylemiş; bu görüş, Şâfiî ve Hasan el-Basrî tarafından da benimsenmiştir. Şâfiî ayrıca, bu namazın özellikle insanlar tarafından Cuma cemaatiyle birlikte kılınması gerektiğini savunmuştur. Osman'ın (r.a.), bir bayramın Cuma gününe denk geldiği bir günde halka hitap ettiği ve şöyle dediği rivayet edilmiştir:

.They disagreed about the person on whom the <id prayer is obligatory, that is, obligation as a sunna. A group of jurists said that it is to be observed by a resident as well as a traveller, and this was upheld by al-Shafi‘T and al-Hasan al-Basri. Al-Shafi‘T also maintained that it is to be observed by the people specifically for and the Friday congregation. It has been related from TJthman that he addressed the people on an cfz/ that was a Friday and said:

"Kırsal kesimde yaşayanlardan Cuma cemaatini beklemekten hoşlananlar bekleyebilir, geri dönmek isteyenler de dönebilir. Bu, Mâlik'in el-Muvatta'sında rivayet edilmiştir." Ayrıca Ömer bin Abdülaziz'e atfedilen, buna benzer bir rivayet de nakletmiştir ve bu görüş eş-Şâfiî tarafından benimsenmiştir. Mâlik ve Ebû Hanîfe ise, eğer Bayram Cuma gününe denk gelirse, mükellefin hem bayram namazını bir sünnet olarak hem de Cuma namazını bir farz olarak yerine getirmesi gerektiğini, birinin diğerinin yerine geçemeyeceğini söylemişlerdir. Genel ilke de budur; ancak başvurulması gereken kesin bir delil ortaya konulmadıkça böyledir. Osman'ın görüşünü benimseyenler bunu onun bir içtihadı olduğu için değil, sözünün bir öncüle dayanması nedeniyle yapmışlardır ve bu, ilkelerle tamamen çelişmemektedir. Ancak Cuma'nın bedeli olan öğle namazının veya Cuma namazının, bayram namazının varlığı sebebiyle düşmesi, başvurulması gereken kesin bir delil bulunmadıkça ilkelerin kapsamının çok ötesindedir.

“Those from the countryside who like to wait for the Friday congregation may do so, and those who wish .to return may return. It is recorded by Malik in al- Muwattd”. He also related a tradition similar to it attributed to TJmar ibn c Abd al- Aziz, and this opinion was adopted by al-ShaficL Malik and Abu c Hanifa said that if the Hd falls on a Friday the subject remains under an obligation for both, <£/ as a sunna and the Friday congregation as an obligation, and one cannot be a substitute for the other. This is the principle unless an evidence is established to which recourse is necessary. Those who adopted TJthman’s view did so not because it is an opinion, but because his statement is based on a precedent,162 and it is not totally inconsistent with the principles. As to the dropping of the obligation of zuhr or jumufa (which is its substitute) due to the existence of the W prayer, it falls far beyond the ambit of the principles, unless there is established an evidence to which recourse is necessary.

Ulemâ, kişinin imamla birlikte namazı kaçırması durumu hakkında ihtilaf etmişlerdir. Bir grup fakih, böyle birinin dört rekat kaza kılması gerektiğini söylemiştir. Bu görüş Ahmed ve es-Sevrî tarafından desteklenmiş ve İbn Mes'ud'dan rivayet edilmiştir. Başka bir grup fakih ise, kişinin namazı eda edildiği şekilde, yani imamın tekbirlerini alarak ve imamın sesli okuduğu gibi sesli okuyarak iki rekat kaza kılması gerektiğini söylemiştir. Bu görüş eş-Şafiî ve Ebû Sevr tarafından desteklenmiştir. Üçüncü bir grup, kişinin iki rekat kıldığını, ancak bunda tekbir almayıp sesli okumayacağını söylemiştir. Dördüncü bir grup, imam namazı namaz kılınan yerde kıldıysa kişinin iki rekat, aksi halde dört rekat kılacağını söylemiştir. Beşinci bir grup fakih ise bu kişi için kaza bulunmadığını söylemiştir. Bu, Mâlik ve onun öğrencilerinin görüşüdür. İbnü'l-Munzir, Mâlik'ten, eş-Şafiî'nin görüşüne benzer bir görüş nakletmiştir. Dört rekat kılması gerektiğini söyleyenler, bu durumu cuma cemaatine kıyas etmişlerdir; ancak bu kıyas zayıftır. İki rekat kılması gerektiğini söyleyenler ise kazanın edası gibi yapılması gerektiği ilkesinden hareket etmişlerdir. Kaza kılınmasını caiz görmeyenler ise bunun cemaat ve imam gibi belirli şartları olan bir namaz olduğunu, dolayısıyla cuma namazı gibi olduğunu ileri sürmüşler ve ne iki ne de dört rekat kaza kılınmasını öngörmüşlerdir; çünkü bu namazlar herhangi bir şeyin yerine geçmez. Tartışmanın etrafında döndüğü iki görüş, eş-Şafiî'nin ve Mâlik'in görüşleridir. Diğer görüşlere gelince, bunlar zayıf ve anlamsızdır; çünkü cuma namazı öğle namazının yerine geçer, bu namazlar ise hiçbir şeyin yerine geçmez. O halde kazada birini diğerine nasıl kıyas edebiliriz? Aslında cuma cemaatini kaçıran kişinin öğle namazı kaza değil, edadır; çünkü yerine geçen namazı kaçırdığında bu namaz ona vacip olur. Allah hakkı verendir.

They disagreed about the case of a person who has lost the prayer with the imam. A group of jurists said that he is to pray four rak'as. This was upheld by Ahmad and al-ThawrT, and it was related from Ibn Mascud. Another group of jurists said that he is to offer two rdkfas as qadd in the same way as the prayer of the imamy pronouncing the takbirs in it like those of the imam and reciting audibly like him. This was upheld by al-ShaficT and Abu Thawr. A third group said that he observes two ra&as without pronouncing the takbirs in it or reciting audibly. A fourth group said that if the imam observed the prayer in the place of prayer the person is to observe two rak'as else he is to observe four rak'as. A fifth group of jurists said that there is no qadd for him. This is the opinion of Malik and his disciples. Ibn al-Mundhir has related from him an opinion similar to that of al-Shafi I c Those who‘maintained that he is to observe four rak^as compared it (the 'id prayer) to the Friday congregation, but this is a weak comparison. Those who held it to be two rak'as like those observed by the imam did so on the basis of the principle that qadd must be performed in the same way as the add. Those who disallowed qadd maintained that it is ap prayer that has stipulated conditions of a congregation and an imam like the Friday prayer; therefore, they did not prescribe the qadd of either two or four rak'as for they do not substitute for anything. These two opinions are those around which the issue revolves, that is, the opinion of al-ShaficT and the opinion of Malik. As for the other opinions, they are weak and meaningless, for the Friday prayer is a substitute for zuhr, but these prayers do not form a substitute for anything. How, then, can we draw an analogy from one with the other for qadtfi In fact, the zuhr prayer of the person who has missed the Friday congregational prayer is not qadd? rather it is add?, because on missing the substitute this becomes obligatory. Allah is the Grantor of truth.

Namazdan önce ve sonra nafile namaz kılma konusunda görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Çoğunluk, kişinin bayramdan önce de sonra da nafile namaz kılmaması gerektiği görüşündedir. Bu görüş, Ali İbn Ebi Talib, İbn Mesud, Huzeyfe ve Cabir'den rivayet edilmiştir ve Ahmed de bu görüşü benimsemiştir. Bununla birlikte, kişinin hem önce hem de sonra nafile namaz kılması gerektiği de söylenmiştir. Bu görüş Enes ve Urve'ye aittir ve Şafiî tarafından desteklenmiştir. Bu konuda üçüncü bir görüş de vardır: kişinin bayramdan sonra nafile namaz kılması, ancak önce kılmaması gerektiğidir. Bu görüş Sevri, Evzai ve Ebu Hanife tarafından benimsenmiş olup, İbn Mesud'dan da rivayet edilmiştir. Bir grup fakih, namazın musallada mı yoksa camide mi kılındığına göre ayrım yapmıştır ve bu, Malik mezhebinin meşhur görüşüdür.

They disagreed about supererogatory prayers before the <Sd prayer and after it. The majority maintain that he (the worshipper) is not to offer supererogatory prayers either before it or after it. This is related from CA1T ibn AbT Talib, Ibn Mas ud- Hudhayfa, and Jabir, and it c is also upheld by Ahmad. It is said, however, that he is to offer supererogatory prayers both before it and after it. This is the opinion of Anas and TJrwa, and it has been upheld by al- Shafi<f. There is a third opinion in- this that he is to offer supererogatory prayers after it but not before it. This was upheld by al-Thawn, al-AwzacT, and Abu HanTfa, and it is also related from Ibn Mascud. A group of jurists made a distinction between whether the prayer was in a place of prayer (for <-id) or in the mosque, and this is the well-known opinion of Malik’s school.

Ayrılıklarının sebebi, Allah Resûlü'nün (ﷺ) fıtr veya kurban bayramı günü çıkıp, önünde de sonrasında da namaz kılmadan iki rekât namaz kıldığının sabit olmasıdır. Öte yandan Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Biriniz camiye girdiğinde iki rekât namaz kılsın." Belirsizlik ayrıca bu namazın farz kılınmış olması yönünden de ortaya çıkar; yani bayram namazından önce ve sonra nafile namaz kılmanın tavsiye edilmesi, bu namazın farz olma hükmünden mi kaynaklanmaktadır? Bayram namazından önce ve sonra namaz kılmayı, sünnetlerden önce ve sonra namaz kılmayı terk etmek kapsamında görenler ve "mescit" teriminin namaz kılınan yere (bayram namazı yerine) uygulanmadığını düşünenler, bayram namazından önce ve sonra nafile namaz kılmayı emretmemişlerdir. Bu sebeple bayram namazı camide kılındığında, önce namaz kılmaya dair mezhebin görüşü değişkenlik göstermiştir; çünkü fiil ile söz arasında bir çelişki vardır. Şöyle ki: Kişinin camiye girdiği sürece namaz kılması tavsiye edilir, fakat bayram namazını (bayram namazının kılındığı yerde) kılmak üzere olduğu sürece, Peygamber'in (ﷺ) fiili örnek alınarak ondan önce namaz kılmaktan kaçınması tavsiye edilir. Bunun istisnalar kategorisine girdiğini ve "mescit" teriminin namaz yerine de uygulandığını savunanlar ise bayram namazından önce nafile namaz kılmanın caiz olduğunu kabul etmişlerdir. Farz namazlara benzeterek değerlendirenler ise, daha önce belirttiğimiz gibi, bayram namazından önce ve sonra namaz kılmayı müstehap saymışlardır. Bir grup fakih ise bayram namazından önce ve sonra kılınan nafile namazların mübah kategorisinde olduğunu, ne müstehap ne de mekruh kategorisinde bulunduğunu kabul etmiştir. Bu konuda belirsizlik çok azdır: "mosque" (cami) terimi, bir kişinin namaz kıldığı yeri kapsamıyorsa...

The reason for their disagreement is that it has been established “that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) went out on the day offitr or on the day of adha and prayed two rak<as without praying before them or after them”. On the other hand, it is related that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, “When one of you enters a mosque he should bow in two rakfas”. The ambiguity also arises from the aspect of its being prescribed, that is, whether the recommendation of supererogatory prayers both before and after it arises from its hukrn of being a prescribed prayer. Those who considered the relinquishment of prayer before it and after as belonging to the category of relinquishment of prayer before the sunan and after them, and in whose view the term “mosque” did not apply to the place of prayer (for <#), did hot prescribe supererogatory prayers before it or after it. It was for this reason that the opinion of the School vacillated with respect to prayers before it when the <id is observed inside the mosque, as the implication of the act is in conflict with the words. I mean, it is recommended that the person should pray insofar as he has entered the mosque, but insofar as he is about to observe the Hd prayer (at the place of cid prayer) it is recommended that he should refrain from praying (prior to it) on the analogy of the act of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him). Those who maintained that it belongs to the category of exemptions, and also held that the term “mosque” applies to the place of prayer, approved of supererogatory prayers being offered before it. Those who compared it to the obligatory prayers deemed it recommended that he pray before it and after it, as we have said. A group of jurists held that supererogatory prayers before it and after it belong to the permissible (mubah) category and not the recommended category nor the disapproved (makruh) category. This has minimum ambiguity, if the term “mosque” does not encompass the place of ( SQ prayer.

İd-i fıtır sırasında tekbirin ne zaman getirileceği konusunda ihtilaf etmişlerdir; çoğunluk bu tekbirin sünnet olduğu noktasında birleşmiş olmasına rağmen, Yüce Allah'ın şu sözü nedeniyle ayrılığa düşmüşlerdir: “Allah sizin için zorluk istemez; fakat sizi temizlemek ve size olan nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.”163 Çoğunluk, kişinin tekbirleri namaza çıkış vaktinden itibaren getirmeye başlaması gerektini söylemiştir. Bu görüş, İbn Ömer ile bir grup sahabinin ve tabiinin görüşüdür; Malik, Ahmed, İshak ve Ebu Sevr de bu görüşü benimsemiştir. Bir grup fakih ise, kişinin hilal görüldükten sonra, id-i fıtır gecesinden başlayarak namaza çıkış ve imamın ortaya çıkışına kadar tekbir getirmeye başlaması gerektini söylemiştir. Onların görüşüne göre aynı hüküm, hacca gitmiş olmayanlar için kurban bayramı gecesi için de geçerlidir. İbn Abbas'tan ise, imam tekbir getirmedikçe hiç tekbir getirilmemesi gerektiği yönünde tam bir red rivayet edilmiştir.

They disagreed about the time of takbir during al-fitr, after the majority had agreed upon its recommendation, because of the words of the Exalted “He desireth not hardship for you; and (He desireth) that ye should complete the period, and that ye should magnify Allah for having guided you”.163 The majority said that the worshipper should start pronouncing the takbirs from the time of departure for the prayer. This is the opinion of Ibn TJmar and a group of Companions and the Tabicun, and was also upheld by Malik, Ahmad, Ishaq, and Abu Thawr. A group of jurists said that he should start pronouncing the takbirs from the night of 'id al-fitr when the moon has been sighted till the departure for the prayer and the emergence of the imam. The same, in their view, is the rule for the night of adhd if they are not hajj pilgrims. The complete denial of pronouncing takbirs is related from Ibn c Abbas, unless the imam pronounces it.

Hac günlerinde her farzın ardından tekbir getirilmesi konusunda ittifak etmişlerdir; ancak bunun vakti konusunda ayrıntılı biçimde ihtilaf etmişlerdir. Bir grup fakih, tekbirin Arafe günü sabah namazından başlayıp teşrik günlerinin sonuncusunda ikindi namazına kadar getirilmesi gerektiğini söylemiştir. Bu görüşü Sufyan, Ahmed ve Ebu Sevr benimsemiştir. Rivayet edilmiştir ki tekbir, kurban bayramı günü öğle namazından sonra başlayıp teşrik günlerinin sonuncusunda sabah namazına kadar getirilir. Bu, Malik ve eş-Şafiî'nin görüşüdür. ez-Zührî ise şöyle demiştir: Şehirlerde imamın kurban bayramı günü öğle namazından sonra teşrik günlerinin sonuncusunda ikindi namazına kadar tekbir getirmesi sünnet olarak yerleşmiştir.

They agreed about the pronouncement of takbir immediately after each prayer during the days of hajj, but they disagreed extensively over the timp set for this. A group of jurists said that he is to pronounce takbirs from the morning prayer on the day of <Arafa till the time of 'asr on the last of the (three) days of fajArff.164 This was upheld by Sufyan, Ahmad, and Abu Thawr. It is said that he is to pronounce takbirs from the time after the zuhr prayer on the day of sacrifice up to the morning prayer on the last day of tashriq. This is the opinion of Malik and al-Shaf/T. Al-ZuhrT said that a sunna has prevailed that the imam should pronounce takbir in the cities after the zuhr prayer on the day of sacrifice up to 'asr of the last day of tashriq.

Genel olarak bu konuda geniş bir ihtilaf vardır ve İbnu'l-Munzir bu konuda on görüş nakletmiştir. Aralarındaki ihtilafın sebebi, meselenin fiillere dayanması ve bu konuda belirli bir sözün nakledilmemiş olmasıdır. Sahabe bu konuda kendi aralarında ihtilaf edince, tabiileri de aynı şekilde ihtilaf etmiştir. Bu konunun dayanağı, Yüce Allah'ın "Belirli günlerde Allah'ı zikredin" 165 ayetidir. Çoğunluk, bu emrin öncelikle hacılara yönelik olmakla birlikte diğerlerini de genel olarak kapsadığını ve bunun uygulamadan çıkarıldığını, ancak tekbir için belirlenen vaktin konusunda ihtilaf bulunduğunu ileri sürmüştür. Belki de tekbir için vakit belirlenmesi, hepsinin de vakit belirlemesinde ittifak edip fiilin kendisinde ihtilaf ettikleri için tercihe bağlı bir meseledir. Bir grup fakih, bu günlerde namazdan sonraki tekbirin yalnızca cemaatle namaz kılan kişi için geçerli olduğunu söylemiştir. Ayrıca bu günlerde tekbirin şekli konusunda da ihtilaf etmişlerdir. Malik ve eş-Şafiî, namaz kılanın tekbiri üç kez söylemesi gerektiğini belirtmişlerdir: Allâhu Ekber, Allâhu Ekber, Allâhu Ekber. Bunun ardından "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehu'l-mülk ve lehu'l-hamd, ve hüve alâ külli şey'in kadîr" sözlerinin eklenmesinin de söylendiği nakledilmiştir. İbn Abbas'tan, "Allâhu Ekber Kebîrâ" sözünü üç kez söyleyip dördüncü sefere geldiğinde "ve lillâhi'l-hamd" dediği rivayet edilmiştir. Bir grup fakih ise bunun için belirlenmiş bir şey bulunmadığını söylemiştir.

On the whole, there is extensive disagreement over this, and Ibn al-Mundhir has related ten opinions in it. The reason for their disagreement over this stems from the fact that it has been based on acts and that no determinable saying has been transmitted in this regard. When the Companions disagreed among themselves over this, their followers likewise disagreed. The basis for this subject are the words of the Exalted, “Remember Allah through the appointed days”.165 The majority maintained that this command, even if it is primarily directed at the pilgrims, applies generally to others, and this has been derived from practice, even though there is disagreement about the time set for it. Perhaps, the fixing of a time for takbir is a matter of choice for all of them agreed about the fixing of time while they differed over the act itself. A group of jurists said that the takbir after prayer on these days applies only to the person praying with the congregation. They also differed about the description of the takblr during these days. Malik and al-ShaficT said that the worshipper is to pronounce it three times: Alldhu Akbar, Alldhu Akbar, Alldhu Akbar. And it is said that the words Id ildha illallahu wahdahu la sharika lah, lahu yl-mulk wa lahu 'l-hamd, wa huwa <ald kulli shay* in qadir, are to be added after this. It is related from Ibn cAbbas that he used to say, Alldhu Akbar Kabira, three times and then with the fourth he would say wa lilldhi U-hamd. A group of jurists said that there is nothing determined for this.

Bu konuda aralarındaki ihtilafın sebebi, şer'î hükümde belirli bir tayinin bulunmamasına karşılık, hükümden böyle bir tayinin bulunduğunu anlamaları, yani çoğunluğun anlayışına göre böyle bir tayinin var olduğunu düşünmeleridir. Tekbir için bir vakit tayin edilmesi konusundaki ihtilafların sebebi de budur; yani bu tür bir tayini, onun hakkında bir nass bulunmadığı halde kavramalarıdır.

The reason for their disagreement over this arises from the absence of ai determination in the law along with their understanding from the law that there is such a determination, that is, according to the understanding of most. This is the cause of their disagreement about the fixing of a time for takbir, that is, comprehending such fixing in the absence of a text for it.

Fıtr bayramı günü, namaz kılınacak yere gitmeden önce bir şeyler yemenin müstehap olduğu, kurban bayramı günü ise yalnızca namazın tamamlanmasından sonra yemek yenmesi gerektiği konusunda ittifak ettiler. Ayrıca, (bayram namazına) giderken izlenen yoldan farklı bir yoldan dönmenin de müstehap olduğunu belirttiler, çünkü bu uygulama Peygamber ﷺ'in fiiliyle sabit olmuştur.

They agreed that it is recommended that the worshipper eat something on the day of al-fitr before departing for the place of (C/W) prayer, and that he should not eat anything on the day of 'id al-adha except after the completion of prayer. They also held that it is recommended that he should return by a path different from the one he treaded (while going for prayer), because this practice has been established through the act of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him).