Bu bölüm sekiz babı içermektedir. Birinci bab, vakitlerin tespiti hakkındadır. İkincisi, ezan ve ikamet hakkındadır. Üçüncü bab, namazda kıbleyi tayin etmeyle ilgilidir. Dördüncü bab, avret yerlerinin örtülmesi (satr al-avra) ve namaz için elbiseyle ilgilidir. Beşinci bab, namazda necasetlerden temizliğin şart koşulmasını kapsar. Altıncı bab, namazın kılınabileceği yerlerle kılınamayacak yerlerin tespiti hakkındadır. Yedinci bab, namazın geçerliliğinin şartlarını ele alır. Sekizinci bab ise niyet ve namazda niyetin şart olup olmadığı meselesi hakkındadır.

This part contains eight chapters. The first chapter is about the identification °f the timings. The second is about the call for prayer (adhan) and the call for commencement (iqdma). The third chapter relates to the identification of the direction in prayer (qibla). The fourth chapter relates to the covering of the Pnvate parts (satr al-^awra) and the dress for prayer. The fifth chapter covers the stipulation of purification from impurities in prayer. The sixth chapter is about the identification of places where prayer can be undertaken and those where it cannot. The seventh chapter deals with the conditions of the validity of prayer. The eighth chapter is about intention (niyya), and the question of its stipulation in prayer

Bu bölüm öncelikle iki kısma ayrılır. Birincisi namaz vakitlerinin belirlenmesiyle ilgilidir. İkincisi ise namazın yasak olduğu vakitleri inceler.

This chapter is first divided into two sections. The first relates to the identification of the timings for prayer. The second examines the timings during which prayer is forbidden.

Bu bölüm de iki alt bölüme ayrılır. Birincisi, bir namazın kılınması gereken (hem uzatılmış hem de tercih edilen) normal namaz vakitleriyle ilgilidir. İkincisi ise bir zorunluluk durumuyla karşılaşanların vakitleriyle ilgilidir.

This section is also divided into two sub-divisions. The first relates to regular prayer timings within which a prayer has to be performed (extended as well as preferred). The second relates to timings for those facing a necessity.

Bu konunun dayanağı, Yüce Allah'ın şu sözüdür: “Muhakkak ki namaz, müminler üzerine vakitleri belirlenmiş bir farzdır.” Müslüman fakihler, beş vakit farz namazın her birinin, kılınması namazın sahih olması için şart olan belirli beş vakti bulunduğu konusunda icma etmişlerdir. (Ayrıca) bu vakitlerin her birinin tercihli ve geniş olmak üzere iki kısma ayrıldığı konusunda da görüş birliğine varmışlardır. Ancak bu tercihli ve geniş kısımların sınırları hakkında ihtilaf etmişlerdir. Bu konuda beş mesele vardır.

The basis for this topic are the words of the Exalted, “Worship at fixed hours no __ hath been enjoined on the believers”. The Muslim jurists agreed that the five (obligatory) prayers have five determined periods, performance of prayer during which is a condition for the validity of the prayer. (They also agreed) that each of these periods is divided into preferred and extended parts. They disagreed about the limits of such preferred and extended parts. There are five issues in this.

Onlar, İbn Abbas'a atfedilen sapkın bir görüş ve cuma namazının (cumu'a) vaktine dair nakledilen bir ihtilaf dışında, zuhr namazının vaktinin başlangıcının —bundan önce namaz kılınmasına izin verilmeyen— güneşin zeval etmesi olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. Zuhr vaktinin sonu ve tercih edilen vakit olmak üzere iki noktada, zuhr vaktinin uzatılmış süresi hakkında ihtilaf etmişlerdir.

They agreed, except for a deviant disagreement attributed to Ibn cAbbas and a reported dispute over the time of performing Friday congregational prayer (jumu^a), as will be mentioned, that the beginning of the timing for the midday (zuhr) prayer, before which praying not allowed, is the declining of the sun. They disagreed with respect to the zuhr period on two points, the end of its extended timing and the time that is preferable (for prayer).

Malik, eş-Şafiʿi, Ebu Sevr ve Davud, öğle namazının uzatılmış vaktinin sonunun, bir şeyin gölgesinin kendi uzunluğuna eşit olduğu an olduğunu söylemişlerdir. Ebu Hanife'den bir rivayete göre ise bu, bir şeyin gölgesinin kendi uzunluğunun iki katı olduğu andır ve bu, bir sonraki namazın vaktinin başlangıcıdır (W). Ondan gelen başka bir rivayete göre, öğle namazının son vakti bir şeyin gölgesinin kendi uzunluğuna eşit olduğu andır; ikindi namazının ilk vakti ise gölgenin uzunluğunun iki katı olduğu andır. Bu ikisi arasındaki, yani gölgenin uzunluğuyla aynı olduğu an ile iki katı olduğu an arasındaki süre ise öğle namazına uygun değildir. Bu son görüş, iki talebesi Ebu Yusuf ve Muhammed tarafından da desteklenmiştir.

Malik, al-ShafiT, Abu Thawr, and Dawud said that the end of its extended timing is when the shadow of a thing becomes equal to its length. Abu HanTfa said, in one narration from him, that it is when the shadow of a thing becomes twice its length, which is the beginning of the period of the next prayer (W). According to another report from him, the last timing for the noon prayer is when the shadow of a thing is equal to its length, while the first timing for the <asr prayer is when the shadow is twice the length (of a thing), and the period between those when the shadow is the same as the length and when it is twice as much is not suitable for the noon prayer. This (latter opinion) was upheld by his two disciples, Abu Yusuf and Muhammad.

Ihtilafın sebebi, rivayetlerin birbiriyle çelişmesidir. Cibril (Gabriel) ile kılınan namaz hakkında şöyle rivayet edilmiştir: "Peygamber ﷺ ile ilk gün güneş batıya meyledince öğle namazını kıldı; ikinci gün ise her şeyin gölgesi kendi boyuna eşit olduğunda öğle namazını kıldı. Sonra şöyle dedi: 'Vakit, bunların arasında kalan zamandır.'" Peygamber ﷺ'in şöyle buyurduğu da rivayet edilmiştir: "Sizin dünyada kalış süreniz, sizden önceki ümmetlerin süresine kıyasla, ikindi namazı ile güneşin batışı arasındaki süre gibidir. Tevrat ehline Tevrat verildi, onunla amel ettiler; öğle vaktine kadar amel ettiler, sonra buna güç yetiremez oldular. Onlara bir kırat, bir kırat daha verildi. İncil ehline İncil verildi, onunla ikindi vaktine kadar amel ettiler, sonra buna güç yetiremez oldular. Onlara da bir kırat verildi. Bize Kur'an verildi, güneş batıncaya kadar onunla amel ettik. Bize iki kırat verildi. Kitap ehli dedi ki: 'Ey Rabbimiz, bu insanlara iki kırat verdin, bize ise bir kırat verdin; oysa amelimiz daha uzun süreydi.' Allah, yüce olan, şöyle buyurdu: 'Size yaptığım ödülde size bir haksızlık ettim mi?' Dediler ki: 'Hayır.' Buyurdu ki: 'O halde bu, lütfumdur; onu dilediğime veririm.'"

Ashr namazının vakti hakkında iki noktada ihtilaf etmişlerdir. Birincisi, onun ilk vaktinin öğle namazının vaktinin sonuyla birleşmesi meselesidir. İkincisi ise kendi vaktinin sonu hakkındadır. Vakitlerin birleşmesi konusunda Malik, eş-Şafiî, Davud ve bir grup fakih, ikindi namazının vaktinin başlangıcının aslında öğle vaktinin sonu olduğu ve bunun bir şeyin gölgesi kendi boyuna eşit olduğunda gerçekleştiği konusunda birleşmişlerdir. Malik ise öğle vaktinin son kısmı ile ikindi vaktinin ilk kısmının — dört (normal) rekât kılmaya yetecek bir süre — her iki namaz için ortak bir zaman olduğunu savunmuştur. Eş-Şafiî, Ebû Sevr ve Davud'a göre öğle vaktinin sonu, ikindi vaktinin başladığı andır ve bölünemez bir andır. Ebû Hanîfe ise, daha önce de belirttiğimiz gibi, ikindinin ilk vaktinin bir şeyin gölgesinin boyunun iki katı olduğu zaman olduğunu savunmuştur ve onunla bu konuda ihtilaf etmesinin sebebi daha önce geçmiştir.

They disagreed about the <asr prayer on two points. The first is about the merging of its first timing with the end of the timing for the zuhr prayer. Second, about its own end. With respect to the merging of the timings, Malik, al-ShafiT, Dawud, and a group of jurists agreed that the beginning of the timing for <asr prayer is, in fact, the end of the period for zuhr, and this occurs when the shadow of a thing becomes equal to its height. Malik, on the other hand, maintained that the last portion of the period for zuhr and the first portion of the period for <asr—a stretch of time sufficient for four (ordinary) rak<as—is a common time for both prayers. According to al-ShafiT, Abu Thawr, and Dawud the end of the period for zuhr is the point of time at which the timing for casr begins, and is an indivisible moment. Abu HanTfa, as we have said, maintained that the first timing for <asr is that when the shadow o' a thing is twice its height, and the reason for his disagreement with them over this has preceded.

Malik'in el-Şafiî'ye ve bu konuda onunla aynı görüşü benimseyenlere karşı görüş ayrılığı, Cibril hadisinin Abdullah b. Ömer hadisiyle çelişmesine dayanmaktadır. Cibril'in imamlığında kılınan namazda, Peygamber (ﷺ) ile ikinci gün öğle namazını, ilk gün kıldığı vakitte kıldığı belirtilmektedir. Abdullah b. Ömer'in rivayetinde ise Peygamber (ﷺ) şöyle buyurmuştur: "Öğle vakti, ikindi vakti girmediği sürece devam eder." Bu hadis Müslim tarafından kaydedilmiştir. Cibril hadisini tercih edenler vakitlerin birleştiği (iç içe geçtiği) kanaatine varmış, Abdullah b. Ömer'in hadisini tercih edenler ise vakitlerin birleşmediğini kabul etmişlerdir. Cibril hadisi açısından ise, vakitlerin birbirine yakınlığı sebebiyle râvinin bu hususu fazla vurgulamış olabileceği şeklinde yorumlanarak Abdullah b. Ömer'in rivayetiyle uyumlu hale getirilmesi mümkündür. Cibril'in imamlığına dair rivayeti et-Tirmizî sahih olarak nitelendirmiştir; Abdullah b. Ömer'in rivayeti ise Müslim tarafından kaydedilmiştir.

Malik’s disagreement with al-Shafi T, and with those who adopted the c same opinion as his on this issue, is based on the conflict of the tradition about Jibril with the tradition of cAbd Allah ibn TJmar. In the prayer led by Jibril, it is stated that he prayed zuhr with the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) on the second day at the time at which he had prayed W on the first day. The tradition of cAbd Allah ibn TJmar is that the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) said, “The timing of zuhr continues as long as the timing of ^asr has not begun”. This has been recorded by Muslim. Those who preferred the tradition about Jibril, deemed the timing as merged, while those who preferred the tradition of cAbd Allah, did not consider the timings as merged. In the case of the tradition about Jibril, it is possible to interpret it in such a way that would agree with the tradition of cAbd Allah, for it is likely that the narrator (of the tradition about Jibril) overemphasized the fact due to the proximity of the timings. The tradition about the imama of Jibril has been declared sahih by al-TirmidhT, while Ibn TJmar’s tradition has been recorded by Muslim.

Akşam namazında (mağrib) ihtilaf etmişlerdir: Diğer bütün namazlar gibi onun da geniş bir vakti var mıdır? Bir grup fakih, onun vaktinin sınırlı olduğunu ve uzatılamayacağını savunmuştur. Malik ve eş-Şâfiî'den nakledilen en meşhur rivayet budur. Başka bir grup fakih ise onun, güneşin batışından şafağın (akşam kızıllığının) kaybolmasına kadar uzanan geniş bir vakti olduğunu savunmuştur. Bu görüş Ebû Hanîfe, Ahmed, Ebû Sevr ve Dâvûd'undur; bu görüş Malik ve eş-Şâfiî'den de rivayet edilmiştir.

They disagreed about the evening prayer [maghrib), whether it has an extended time like all other prayers? A group of jurists held that it has a limited time that is not extendible. This is the best known report from Malik and al- Shafi‘L Another group of jurists held that it has an extended time between sunset and the disappearance of the evening twilight (shafaq). This was the opinion of Abu HanTfa, Ahmad, Abu Thawr, and Dawud, and this opinion has also been related from Malik and al-Shafi‘T.

Bu konudaki görüş ayrılıklarının kaynağı, Cibril'in imametine dair rivayet ile Abdullah İbn Ömer'in rivayetinin çelişmesidir. Cibril'in imametine dair rivayet, iki günde de akşam namazını aynı vakitte (güneş batarken) kıldığını bildirirken, Abdullah'ın rivayeti şöyle der: "Akşam namazının vakti, şafağın kaybolmasına kadar devam eder." Cibril'in imametine dair rivayeti tercih edenler bu namaz için tek ve sınırlı bir vakit belirlemişlerdir; Abdullah'ın rivayetini tercih edenler ise bu namaz için uzatılmış bir vakit belirlemişlerdir. Abdullah'ın rivayeti Müslim tarafından kaydedilmiştir. Cibril'in imametine dair rivayet ise her iki şeyhin (el-Buhari ve Müslim) hiçbirinde yer almamaktadır. Yani İbn Abbas'ın, Peygamber ﷺ'e on vakitte namaz kıydırdığını, bu sırada namaz vakitlerini açıkladığını ve sonra "Vakit bu ikisinin arasındadır" dediğini bildiren rivayet de bunlar arasındadır. Abdullah'ın rivayetinde bu konuda ifade edilenler, Müslim'in kaydettiği Büreyde el-Eslemî rivayetinde de bulunmaktadır ve bu konunun temel kaynağıdır. Fakihler, Büreyde rivayetinin tercih edilmesi gerektiğini söylemişlerdir; çünkü o, Medine dönemine ait daha sonraki bir rivayettir ve namaz vakitleri hakkındaki bir soruya cevap olarak söylenmiştir. Cibril rivayeti ise Mekke'de namazın farz kılınmasının ilk belirlenmesine aittir.

The reason for their disagreement over this arises from the conflict of the tradition of the imdma of Jibril with the tradition of ‘Abd Allah ibn ‘Umar. The tradition about the imdma of Jibril states that he offered the maghrib prayer at the same time (at sunset) on both days, while the tradition of ‘Abd Allah says, “It is time for the maghrib prayer till the disappearance of shafaq*. Those who preferred the tradition* about the imdma of Jibril determined a single (limited) time for it, while those who preferred ‘Abd Allah’s tradition determined an extended time for it. The tradition of ‘Abd Allah has been recorded by Muslim, while the tradition of the imdma of Jibril has not been recorded by either of the two shaykhs (al-BukharT and Muslim), that is, the tradition of Ibn ‘Abbas, which says that he led the prayer for the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) in ten prayers that explained the prayer timings and then said, “The time is between these two”. What is stated in ‘Abd Allah’s tradition about this is also found in the tradition of Burayda al-Aslami that has been recorded by Muslim, and is the fundamental source for this topic. They (the jurists) said that the tradition of Burayda is preferable as it is a later tradition belonging to the era of Medina and was in response to a question about the timings of prayer, while the tradition of Jibril belongs to the initial stipulation of the duty (of prayer) at Mecca.

Ġişā (yatsı) namazının vakti konusunda âlimler iki noktada ihtilaf etmişlerdir. Birincisi vaktinin başlangıcı, ikincisi ise sonu hakkındadır. Vaktinin başlangıcı konusunda Mâlik, eş-Şâfiî ve bir grup fakih, vaktin kızıllığın (şafağın kırmızılığının) kaybolması olduğunu söylemiş; Ebû Hanîfe ise vaktin, kırmızılıktan sonra gelen beyaz şafağın kaybolması olduğunu belirtmiştir.

They disagreed about the second evening prayer (<ish&) on two points. First, about the beginning of its timing and second, about its end. About the beginning of its timing, Malik, al-ShaficT, and a group of jurists held that it is the disappearance of -the red evening twilight, while Abu HanTfa said that it is the disappearance of the white twilight that comes after the redness.

Onların bu konudaki ihtilaflarının sebebi, Arapça'da "şafak" teriminin çok anlamlı olmasından kaynaklanmaktadır. Nasıl ki fecr (sabah) iki türlüyse, şafak da kırmızı ve beyaz olmak üzere iki türlüdür. Beyaz şafağın kaybolması, ardından gelenin gecenin başlangıcı olduğunu zorunlu olarak gösterir. Onlar arasında, Büreyde rivayetinden ve Cibril'in (aleyhisselam) Peygamber ﷺ'e ilk gün yatsı namazını şafağın kaybolduğu vakitte kıldırdığına dair hadisten sabit olduğu konusunda bir ihtilaf yoktur.

The reason for their disagreement over this issue stems from the equivocality of the term “shafaq” in the Arabic language. Just as fajr (morning), is of two kinds, so is shafaqz red and white. The disappearance of the white shafaq necessarily implies that what follows is the beginning of the night.92 There is no disagreement among them that it is established from the tradition ofBurayda and the tradition about the imdma of Jibril that he offered the night prayer on the first day at the disappearance of the shafaq.

Çoğunluk, "Allah Resulü'nün (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) üçüncü gece ayın kaybolmasından sonra yatsıyı kıldığı" yönündeki sabit rivayete dayanarak görüşünü tercih etmiştir. Ebu Hanife ise yatsıyı geciktirmenin sabit olması ve Peygamber'in (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) "Ümmetime zorluk vereceğinden endişe etmeseydim, bu namazı gece yarısına kadar geciktirirdim" sözündeki yatsıyı geciktirme tavsiyesine dayanarak görüşünü tercih etmiştir.

The majority preferred their opinion on the basis of the established report “that the Messenger of Allah (God’s peace and blessings be upon him) used to offer ^isha* after the disappearance of the moon on the third night”, while Abu HanTfa preferred his opinion on the basis of what is established about delaying ^isha^ and the recommendation for delaying it in the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “If I had not feared hardship for my umma, I would have delayed this prayer up to midnight”.

Sabah namazının ilk vakti konusunda ittifak etmişlerdir: Bu vakit fecr-i sadık (sabah şafağının belirmesi)dir ve güneşin doğmasıyla sona erer. Ancak İbnu'l-Kasım ile Şafiî'nin bazı talebelerinden rivayet edilen görüş hariçtir; buna göre son vakit, ışığın bulunduğu (yani şafağın ağarmaya başladığı) andır. Namazın tercih edilen vakti konusunda ise ihtilaf etmişlerdir. Kûfeliler, Ebu Hanife, onun talebeleri, Sevrî ve Irak fakihlerinin çoğu, bu namazın en faziletli vaktinin ışığın bulunduğu zaman (şafağın ağarmaya başlaması) olduğunu savunmuşlardır. Buna karşılık Malik, Şafiî, onun talebeleri, Ahmed b. Hanbel, Ebu Sevr ve Davud ise, ışıktan önce gelen karanlığın bu namaz için tercih edilen vakit olduğunu ileri sürmüşlerdir.

They agreed that the first timing for the morning prayer is true dawn (the appearance of the morning twilight) and it ends at sunrise, except what is related from Ibn al-Qasim and some of the disciples of al-ShaficT that the latest timing is when there is light (i.e. daybreak). They disagreed about its preferred timing. The Kufts, Abu Hanifa, his disciples, al-ThawrT, and most of the jurists of Iraq maintain that the best time for it is when there is light (the beginning of daybreak), while Malik, akShaficT, his disciples, Ahmad ibn Hanbal, Abu Thawr, and Dawud maintained that darkness preceding light is the preferred time for it.

Bu ihtilafın sebebi, bu konudaki hadislerin zahirî anlamlarını telif etme yöntemi üzerindeki anlaşmazlıklarından kaynaklanır. Rafi' ibn Hadîc'ten rivayet edildiğine göre Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Sabah namazını şafağın ağarmasıyla kılın, çünkü bunu ne kadar çok yaparsanız, onun sevabı da o kadar büyük olur." Ancak Peygamber ﷺ'e en faziletli ameller sorulduğunda, "Namazı vaktinin başında kılmak" buyurduğu rivayet edilmektedir. Ayrıca Peygamber ﷺ hakkında sabit olan bir rivayete göre, sabah namazını kıldıktan sonra kadınlar yün örtülerine sarınarak evlerine dönerler, karanlık yüzünden kimse tarafından tanınamazlardı. Bu rivayetin zahirî anlamı, bunun Peygamber ﷺ'in olağan uygulaması olduğudur.

The reason for their disagreement*stems from their dispute over the method of reconciling the apparent meanings of the traditions on this issue. It is reported from the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) through Rafic ibii Khadq that he said, “Perform the morning prayer at the time of the daybreak. The more frequently you do so the greater reward there is for it”. Yet, the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) is reported to have said, when asked about the best acts, “Prayer at its first appointed timing”. Moreover, it is established about the Prophet (God’s peace and blessings be upon him) “that after he offered the morning prayer, women used to depart wrapped in their woolen garments, and could not be recognized due to the darkness”. The apparent meaning of this tradition is that this was his usual practice.

Bölgelerin fakihleri, daha önce de belirttiğimiz gibi, zaruret ve mazeret halleri için özel namaz vakitlerini kabul etmişlerdir; Zahiriler ise bunları reddetmiştir. Aralarındaki ihtilafın sebebi daha önce zaten zikredilmiştir. Bu vakitleri kabul edenler üç noktada ihtilaf etmişlerdir. Birincisi, bu vakitlerin uygulanacağı namazlar hangileridir? İkincisi, bu vakitlerin sınırları nedir? Üçüncüsü, bu vakitlerle ve bunların hükmüyle, yani namazın farziyeti ve bundan muaf tutulma açısından, muaf tutulmuş mazeret sahipleri kimlerdir?

The jurists of the regions, as we have said have confirmed the special prayer timings for necessity and excuse, while the Zahirites have denied them. The reason for their disagreement has already been mentioned. Those who confirmed them disagreed over three points. First, what are the prayers to which these timings are applicable? Second, what are the limits of these timings? Third, who are the persons with an excuse for whom an exemption has been made with respect to these timings and their dhkam y that is, with respect to the obligation of prayer and its waiver.

Mālik ve eş-Şâfiî, bu özel vaktin dört namaz için geçerli olduğu konusunda hemfikirdiler: Öğle ile İkindi arasında ortak bir vakit ve Akşam ile Yatsı arasında ortak bir vakit. Ortak yönleri hakkında ise ihtilaf ettiler; bu, aşağıda ileride değinilecektir. Ebû Hanîfe ise onlara karşı çıkarak bu vaktin yalnızca İkindi namazına ait olduğunu ve aralarında ortak bir vaktin bulunmadığını söylemiştir.

Malik and al-Shafi T agreed c that this special timing is applicable to four prayers: a timing common between zuhr and W, and a timing common between maghrib and <ishd?. They differed about their common aspect, as will be coming up in what follows. Abu HanTfa opposed them saying that this timing is for <asr alone, and there is no timing here that is common between them.

Bu konudaki görüş ayrılıkları, yolculukta bir vakitte iki namazın birleştirilmesi (cem‘) caiz midir sorusundaki anlaşmazlıklarına dayanmaktadır. Bu mesele daha sonra ele alınacaktır. Ikindi namazı için konulan metne göre hareket edenler, yani Peygamber'in (God'un selamı ve bereketi onun üzerine olsun) “Güneş batmadan önce bir rekât ikindi namazına yetişen, ikindiyi (vaktinde) kılmış olur” şeklindeki sabit sözüne dayanarak, bunu bir ruhsat olarak anladılar. Ancak Peygamber'in (God'un selamı ve bereketi onun üzerine olsun) “Bir namazın vakti, bir sonrakinin vakti gelmeden geçmez” sözünden ötürü, bunu birleştirme için ortak bir vakit olarak kabul etmediler. Ayrıca bu vaktin yalnızca ikindi namazına ait olduğunu savunmak için, cem konusunda ileride zikredeceğimiz başka delilleri de kullandılar. Yolculukta cem için ortak bir vakte izin verenler ise bunu, zaruret içinde olanlar için kıyas yoluyla caiz gördüler; çünkü yolcunun durumu da bir zaruret ve mazeret halidir. Bu esasa dayanarak, öğle ile ikindi arasında ortak bir vakit, akşam ile yatsı arasında da başka bir ortak vakit belirlediler.

The reason for their disagreement over this is based on their dispute about the permissibility of combining of two prayers (jam*) during a journey at a time fixed for one prayer. This will be discussed later. Those who acted upon the text laid down for the 'asr prayer, that is, the established saying of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “He who is able to observe a rak'a of the W prayer prior to sunset has been able to perform W (in time)”, understood this to imply a concession, and did not permit it as a common timing for combination, because of the words of the Prophet (God’s peace and blessings be upon him), “The timing of a prayer does not pass till the coming of the timing for the next”. They also used other arguments—^that we shall mention under the topic of combination—to maintain that this timing was only for the 'asr prayer. Those who permitted a common timing i n combination during a journey, permitted it for those facing a necessity on its analogy, as the case of the traveller too is that of necessity and excuse. On this basis they determined a time common between zuhr and 'asr, and another common between maghrib and <ish&.

Malik ile el-Şafiî, iki vaktin ortak son vakti konusunda ihtilaf etmişlerdir. Malik, öğle ve ikindi için ortak vaktin güneşin zevalinden itibaren başladığını ve mukimler için dört rekât, yolcu için iki rekât kadar bir süreye kadar devam ettiğini söylemiştir; bu, gündüzün mukim için dört rekâtlık, yolcu için iki rekâtlık süre kadar bir kısmı kalana dek sürer. Böylece öğlenin kendine özgü vaktini, güneşin zevalinden sonra mukim için dört, yolcu için iki rekâtlık süre olarak belirlemiştir. İkindinin kendine özgü vaktini ise güneşin batışından önce mukim için dört, yolcu için iki rekâtlık süre olarak tespit etmiştir. Buna göre, namaz kendisine farz olmadan önce yalnızca bu vaktin kendine özgü kısmını yakalayan kimse, bu vakte özgü namazdan sorumlu olur. Bundan fazla vakti olan kişi ise her iki namazı birlikte kılmak zorundadır. İkindi namazını yakalamanın son vaktini ise (kaza değil, eda olarak) güneşin batışından önce bir rekâtlık süre olarak belirlemiştir. Malik, akşam ve yatsı namazları için de benzer ortak vakitler belirlemiştir; ancak bir defasında akşamın kendine özgü vaktini, şafağın doğuşundan önce üç rekâtlık süre olarak kabul etmiş, başka bir defasında ise tıpkı yatsıda olduğu gibi, dört rekâtlık süre yeterli saymıştır; bu da kıyasa uygundur. Ayrıca, yatsının (vitir olarak) son vaktini, şafağın doğuşundan önce bir rekâtlık süre olarak belirlemiştir.

Malik and al-Shafi T disagreed over c • the last common timing for two prayers. Malik said that it continues from the declining of the sun, for zuhr and W, to an extent of four rak'as for a resident and two rak'as for the traveller till a time sufficient for four rak'as for the resident and two rakfas for the traveller is left of the daytime. Thus, he determined the time specific to zuhr as the time for four rak'as in the case of the resident, and two rak'as for the traveller after the declining of the sun. He determined the time specific to W as the time for four rak'as for the resident and two rak'as for the traveller prior to sunset. It follows that a person who catches only the specific portion of a the time of prayer is obliged for the prayer that is specific to this time, if prayer was not binding upon him prior to this time.93 A person who has more time than this is to perform both prayers together. He fixed the last time for capturing the 'a$r prayer ('add? not qad&), as that of one rak'a prior to sunset. He determined similar common timings for maghrib and 'ishd prayers, except that on one occasion he made the time specific to maghrib to be an amount of time enough for three rak'as prior to the break of the dawn, and at another occasion he deemed it enough for the last prayer, as he did for W, saying that it is a time enough for four rak'asy which agrees with analogy. Moreover, he deemed the last timing for this (as W<f) to be the time required for one rak'a prior to the break of the dawn.

Al-Shafi'i tespit etmiştir ki bu ortak vakitler için tek bir sınır vardır: Zuhr ile 'Asr için, güneş batmadan önce bir rek'at kılmaya yetecek bir süre; Maghrib ile 'Isha için ise fecrin ağarmasından önce bir rek'at kılmaya yetecek bir süre. Ondan ayrıca şu rivayet edilmiştir: Bu, tekbir almaya yetecek bir andır; yani güneş batmadan önce tekbir alabilecek durumda olan kişi, o gün için zuhr ve 'Asr'ı kılmakla yükümlüdür.

Âlimler, bu vakitlerin, yani zaruret vakitlerinin, dört tür kişiyi ilgilendirdiği konusunda görüş birliğine varmışlardır: temizlik dönemine giren veya namazını kılmadan önce adet görmeye başlayan hayızlı kadın; bu vakitlerde namazı hatırlayıp yerleşim yerinde bulunan yolcu veya yolculukta namazı hatırlayan mukim; bu vakitler içinde ergenliğe erişen çocuk; ve İslam'ı kabul eden kâfir. Baygın düşen kişinin hükmü konusunda ise görüş ayrılığı vardır. Mâlik ve eş-Şâfiî, onun hükmünün hayızlı kadının hükmü gibi olduğunu ve bu vakitlerden yararlanma hakkına sahip olduğunu söylemişlerdir, çünkü baygınlık nedeniyle kaçırdığı namaz için kazaen sorumlu tutulmaz. Ebû Hanîfe'ye göre ise, kaçırdığı namaz sayısı beşten az olduğunda kaza etmekle yükümlüdür. Bu görüşe göre, baygınlığından ayılırsa, ayıldığı anda namaz kılar. Diğer âlimlere göre ise, zaruret vakitleri içinde ayılırsa, ayıldığı vaktin namazından sorumludur; ancak bu vakit içinde ayılmazsa, namaz kendisine farz olmaz. Baygın kişinin durumu daha sonra daha ayrıntılı ele alınacaktır. Âlimler, kadın bir namaz vakti içinde temizlenirse, yalnızca bu namazın kendisine farz olacağı konusunda görüş birliğine varmışlardır. Mâlik'e göre, güneş batmadan önce temizlenir ve ikindi namazını kılmaya dört rekât kadar vakit kalırsa, yalnızca ikindi namazından sorumludur; ancak kalan vakit beş rekât için yeterliyse, hem öğle hem ikindi namazından sorumlu olur. eş-Şâfiî'nin görüşüne göre, yalnızca bir rekât kadar vakit kalırsa, daha önce belirttiğimiz gibi her iki namazı birlikte kılmakla yükümlüdür; ikinci görüşüne göre ise, kalan vakit yalnızca bir tekbir kadarsa bile namaz kılmakla yükümlüdür. Mâlik'in görüşüne göre, aynı durum, namazı unutan ve bu vakitler içinde yerleşim yerine dönen yolcu ya da yolculuğa çıkan mukim için de geçerlidir. Aynı şekilde, bu vakitler içinde İslam'a giren kâfir hakkında da durum böyledir; yani bu namaz ona da farzdır. Küçük çocuğun durumu da benzerdir.

The jurists agreed that these timings, that is, the timings of necessity, pertain to four types of people: a menstruating woman entering the period of purity or who begins menstruating before she has prayed; the traveller who remembers prayer in these timings at a time when he is in a settlement, or a settler who remembers it when he is travelling; a minor who attains puberty during these timings; and a disbeliever who accepts Islam. They disagreed about the person who has fainted. Malik and al-ShaficT said that his hukm is like that of a menstruating woman and is entitled to these timings, for he is not obliged to make up (by way of qadtf) for the prayer that he misses because of fainting. According to Abu HanTfa, however, he is obliged to make up for the prayer he has missed when the number of (lapsed) prayers is less than five. Thus, in his view, if he recovers from his fainting spell, he prays whenever he recovers. In the opinion of the others, if he recovers during the timings of necessity, he is obliged for the prayer within -whose timing he, recovers, but if he does not recover during such a time, the prayer is not binding upon him. The case of the person fainting will be treated in greater detail later. They agreed that if the woman becomes pure within a, prayer timing, this prayer alone is obligatory upon her. According to Malik, if she becomes pUre and enough time for four rak^as is left prior to sunset, then she is obliged fOr c asr alone, but if the time left is enough for five rak^as y she is under an obligation for both prayers, zuhr and W. In al-ShafiTs view, if the time for a single rak^a remains, she is obliged to observe both prayers together, as we have said, and according to his second opinion, she is to pray even when the time left is enough for a takbir. The same is the case of the traveller, in Malik’s view, who has forgotten to pray and becomes a resident within these timings or is a settler who is now travelling. Similarly, in the case of a disbeliever, who converts to Islam during these timings, that is, this prayer is obligatory upon him. The case of the minor is also similar.

Fakîhler, namazın hangi vakitlerde yasaklandığı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Birincisi, bu vakitlerin sayısı; ikincisi ise yasaklamadan etkilenen namaz türleri hakkındadır.

The jurists disagreed about the times during which prayer (salah) is forbidden. First, about their number, and second, about the types of prayers affected by the proscription.

Alimler, namazın kerahet vakitlerinin üç olduğu konusunda icma etmişlerdir: güneşin doğduğu an, güneşin battığı an ve sabah (subh) namazını kılan kişinin namazı bitirmesiyle güneşin doğması arasındaki zaman. İki vakit konusunda ise görüş ayrılığına düşmüşlerdir: güneşin zeval ettiği vakit ile (ikindi namazı) kılındıktan sonra, güneşin batışına kadar geçen vakit.

The jurists agreed that there are three time-segments in which prayer is proscribed: the time of sunrise, the time of sunset, and the interval between the moment the worshipper has finished the dawn (subh) prayer and sunrise. They disagreed about two timings: the time of the declining of the sun and the time after performing W prayer (up to sunset).

Malik ve onun öğrencileri, yasaklanmış vakitlerin dört olduğunu savundular: güneşin doğuşu, batışı, sabah namazından sonra güneş doğuncaya kadar olan vakit ve ikindiden sonra güneş batıncaya kadar olan vakit. Güneşin tepeden meyletmesi anında namaz kılmaya izin verdiler. Şafiî ise bu beş vakit dilimin tamamının yasak olduğunu savundu; yalnızca cuma günü güneşin tepeden meyletmesi vakti bunun dışında tutuldu ve bu vakitte namaz kılmaya izin verdi. Bir grup fakih ise bu yasaktan (…) sonraki vakti muaf tuttu.

Malik and his disciples maintained that the proscribed times are four: the times of sunrise, sunset, the time after the dawn prayer up to sunrise, and the time after ‘asr up to sunset. They permitted prayer at the declining of the sun. Al-Shafi T maintained c that all these five time-segments are proscribed, except the time of the declining of the sun on Friday, and he permitted prayer during this time. A group of jurists exempted from this (proscription) the time after W.

Bu konuda görüş ayrılığının sebebi iki etkenden birinden kaynaklanır. Birincisi, bir rivayetin başka bir rivayetle çelişmesi; ikincisi ise, uygulamayı delil kabul edenlerin görüşüne göre, bir rivayetin uygulamayla çelişmesidir. Bu uygulama, Malik b. Enes'in ilkesine göre Medine halkının uygulamasıdır. Yasak konulduğunda ve ne sözle ne de fiille buna karşı çıkılmadığında fakihler bu yasak üzerinde icma etmişlerdir; ancak bir ihtilaf kaynağı bulunduğunda çatışma ortaya çıkmıştır. Güneşin batmaya yöneldiği vakit konusundaki ihtilafları, rivayetin uygulamayla çelişmesinden doğmaktadır. Nitekim Ukbe b. Amir el-Cuhenî'nin rivayetiyle sabit olmuştur ki, o şöyle demiştir: "Resulullah ﷺ bize üç vakitte namaz kılmamızı ve ölülerimizi gömmemizi yasaklardı: Güneş doğmaya başlayıp tamamen yükselinceye kadar, güneş tam tepede iken batıya meyledinceye kadar ve güneş batmaya başlayıp tamamen batıncaya kadar." Bu rivayeti Müslim kaydetmiştir. Ebû Abdullah es-Sunâbihî'nin rivayeti de aynı anlamı taşımaktadır ve Malik bunu el-Muvatta'sında nakletmiştir; ancak bu rivayetin senedi eksiktir.

The reason for disagreement over this is one factor out of two. First, the conflict of a tradition with a tradition, and second the conflict of a tradition with practice, in the view of those who acknowledge practice, that is, the practice of the people of Medina, as is the principle of Malik ibn Anas. When the proscription had been laid down and there was no opposition through words or acts, the jurists agreed upon it, but when a source of disagreement was found conflict occurred. Their disagreement over the time of the declining of the sun arises from the conflict of a tradition with practice. This is so as it has been established through the tradition of TJqba ibn cAmir al-Juham that he said, “There were three times in which the Messenger of Allah used to prohibit us from praying and burying our dead: when the sun begins to rise till it is fully risen, when the sun is at its height till it begins to decline, and when the sun begins to set till it sets completely”. It has been recorded by Muslim. The tradition of Abu <Abd Allah al-Sanabhi, which has been recorded by Malik in his al-Muwatta?, conveys the same meaning, but its chain of transmission is incomplete.

Fakihler, bu yasaklı vakitlerde hangi namazların kılınamayacağı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Ebû Hanîfe ve öğrencileri, bu vakitlerde farz namazın, sünnet namazın ve nafile namazların hiçbirinin kılınamayacağını, yalnızca o günkü ikindi namazının bu istisna dışında olduğunu savunmuşlardır. Ayrıca, bir kimse vitir namazını unutmuşsa, güneş batarken onun kazaya bırakılarak (kaza olarak) kılınmasının caiz olduğunu da söylemişlerdir.

The jurists disagreed about the prayers that are not permitted during these prohibited periods. Abu Harnfa and his disciples maintained that prayers are not permitted in these periods at all, neither prescribed obligation, nor a sunna prayer, nor the supererogatory prayers, except the <-asr prayer of the day. They further said that delayed performance (qadff) of the W prayer is permitted at sunset if a person has forgotten it.

Mālik ve eş-Şâfiî, bu yasaklı vakitlerde farz namazların kazâ edilmesinin (kaddu) caiz olduğu konusunda görüş birliği içindeydiler. eş-Şâfiî ayrıca, bu vakitlerde caiz olmayan tek namazın, sebebi olmayan nâfile namazlar olduğunu, cenaze namazı gibi bir sebebi bulunan namazların ise bu vakitlerde caiz olduğunu savundu. Mālik, abdestten sonra ve sabah namazından sonra bu namazlar konusunda onunla aynı görüşteydi; yani bütün sünnet namazları bakımından aynı fikirdeydi. Ancak kulun kendi iradesine bağlı bir sebeple kılınan namazları (örneğin mescide girince kılınan iki rekâat namaz) bu hükmün dışında tuttu. Çünkü eş-Şâfiî bu iki rekâatı ikindiden sonra ve sabah namazından sonra caiz görürken, Mālik caiz görmemektedir.

Malik and al-Shafi T agreed that c delayed performance (qadd>) of obligatory prayers is permitted during these prohibited periods. Al-ShaficT also held that the only prayers that are not permitted during these periods are the supererogatory prayers without a necessitating cause, but those with a cause, like the funeral prayer, are permitted during such periods. Malik agreed with him about these prayers after W and after the dawn prayer, that is, with respect to all sunna prayers, but he exempted those that are observed due to a voluntary cause (pertaining to the worshipper himself), like the two rak'-as upon entering the mosque, for al-ShaficT permits these two rak^as after <asr and after the dawn prayer, while Malik does not.

Malik'in, güneşin doğuş ve batış vakitlerinde sünnet namazların caiz olup olmadığı konusundaki görüşü farklıydı. Es-Sevrî ise bu vakitlerde yasak olan namazların farz olmayan namazlar olduğunu savunuyordu ve sünnet ile nafile namazlar arasında herhangi bir ayrım yapmıyordu.

Malik’s opinion differed about the permissibility of sunna prayers at sunrise and sunset. Al-Thawri maintained that the prayers not permitted during these times are those that are not obligatory (fard) prayers, and he did not make a distinction between the sunna and the supererogatory prayers.