دموږ لپاره مخکې لدې چې دې موضوع ته په تفصیل سره وګورو، باید پوه شو چې د شرعي احکامو د تطبیق سپارنه چا ته شوې ده.

Before we deal with this subject in a detailed manner, we must know who has been entrusted with the implementation of the Shar’ee rules.

دا له دې امله ده چې په امت کې افراد، واکمن او ډلې شتون لري. د دې هر یو ډول ته شریعت د داسې احکامو د مراعات کولو سپارښتنه کړې ده چې هغه باید پرې عمل وکړي. له همدې کبله، هغوی څارل کیږي، حساب ورسره کیږي او د هغه کوتاهۍ له مخې، چې د سپارل شوي دندې په ترسره کولو کې یې کړې، اصلاح کیږي. که چیرې د دې موضوع حقیقت زموږ لپاره پټ پاتې شي، نو په پایله کې به زموږ لپاره د معروف امر او منکر نهي کولو فریضه ترسره کول ستونزمن شي. له همدې امله وایو لاندې خبرې:

This is because within the Ummah there are individuals, rulers and groups. Each of these categories has been entrusted by the Shar’a with a set of rules that they must adhere to. Thereafter, they are advised, accounted and rectified according to the failure in carrying out what they were entrusted with. If the reality of this matter became obscure to us then as a consequence it will be difficult for us to undertake the obligation of enjoining the ma’roof and forbidding the munkar. Therefore we say the following.

د شریعت ځینې احکام د خلیفه یا امیر ته سپارل شوي دي او د هغه پرته بل چا ته روا نه ده چې دا احکام عملي کړي. ځینې نور احکام افرادو ته سپارل شوي دي، او که خلکو دا احکام ترسره نه کړل، نو خلیفه یې ترسره کوي. ځینې احکام خلیفه ته سپارل شوي دي، خو په ځانګړو حالاتو کې افرادو ته هم روا ده چې دا احکام ترسره کړي. ځینې احکام ډلو ته سپارل شوي دي.

Some of the Shar’ee rules are entrusted to the Khaleefah or the ameer and it is not allowed for anyone else to execute them. Some other rules are entrusted to the individuals, and they are undertaken by the Khaleefah if the people failed to perform them. Some rules are entrusted to the Khaleefah and it is allowed for individuals to undertake them in certain cases. Some rules are entrusted to the groups.

هغه شیان چې افرادو ته سپارل شوي دي، داسې دي لکه لمونځ، روژه، حج (زیارت) او زکات، او د هغو حرامو شیانو څخه ځان ساتل لکه شراب، قمار، سود، غله، وژنه، زنا، لواطت، دروغ، دوکه او غیبت، او داسې نور.

As for what is entrusted to the individuals; they are things like the prayers, fasting, Hajj (pilgrimage), and Zakah and refraining from the forbidden things such as alcohol, gambling, usury, theft, murder, fornication, adultery, lying, fraud and backbiting and so on and so forth.

مسلمانان به این احکام مکلف اند، خواه در دار الکفر زندگی کنند یا در دار الاسلام، و خواه در کشورهای اسلامی زندگی کنند یا در کشورهای کفر. در اینجا، انسان نباید فقط به آنچه پیامبر ﷺ و صحابه‌اش (رضی الله عنهم) در مکه انجام دادند نگاه کند، یا فقط به آنچه در مدینه انجام دادند. بلکه احکام شرعی که از افراد در زمینه عبادات، معاملات، مأکولات، ملبوسات، اخلاق و سایر عقاید اسلامی خواسته شده است، همه این احکام بر فرد لازم است. هر فرد مسئول اعضای خانواده‌ای است که ولی او است. اگر فرد مسلمانی در دار الکفر زندگی کند و حکومت او را از پایبندی به احکام شرعی فردی منع کند، او موظف است به سرزمین دیگری هجرت کند، خواه آن سرزمین دار الاسلام باشد یا دار الکفر، مطابق با فرموده او ﷻ: «إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَٰئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا * إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلَا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا» [TMQ 4:97-98]. برای او مستحب است که از دار الکفر به دار الاسلام هجرت کند، حتی اگر بتواند به احکام شرعی پایبند باشد، مگر آنکه بکوشد دار الکفری را که در آن زندگی می‌کند به دار الاسلام تبدیل کند. روشن است که دار الاسلام سرزمینی است که با اسلام حکومت می‌شود و امنیت آن در دست مسلمانان است.

The Muslims are commanded with these rules, whether they are living in dar al-kufr or dar al-Islam, and whether they are living in Islamic countries or kufr countries. Here, one does not look at what the Messenger 􀁕 and his Sahabah (may Allah be pleased with them) did in Makkah alone or just in Madinah alone. Rather, the Shar’ee rules required from the individuals in terms of the ibadaat (worships), mu’amalaat (transactions), mat’oomaat (foodstuffs), malboosaat (clothing), akhlaaq (morals) and the rest of the Islamic beliefs; all of these rules are required from the individual. Every individual is responsible for the family members for whom he is a wali (guardian). If there is an individual Muslim who lives in dar al-kufr and the authority forbids him from adhering to the individual Shar’ee rules, he is obliged to emigrate to another land whether the land is dar al-Islam or dar al-kufr, in accordance with His 􀀬 saying; “Verily! As for those whom the angels take (in death) while they are wronging themselves (as they stayed among the disbelievers even though emigration was obligatory for them) they (angels) say (to them): ‘In what (condition) were you?’ They reply:’ We were weak and oppressed on earth.’ They (angels) say: ‘Was not the earth of Allah spacious enough for you to emigrate therein?’ Such men will find their abode in Hell - what an evil destination! Except the weak ones among men, women and children who cannot devise a plan, nor are they able to direct their way” [TMQ 4:97-98]. It is mustahabb (prefered) for him to emigrate from dar al-kufr to dar-Islam, even if he is able to adhere to the Shar’ee rules, unless he works to transform the dar al-kufr in which he lives into dar al-Islam. It is well known that dar al-Islam is the land that is ruled by Islam and its security is in the hands of the Muslims.

هغه کارونه چې د افرادو په غاړه دي، که افراد يې په ترسره کولو کې ناکام شي، نو خلیفه يې ترسره کوي، لکه د افرادو لپاره نفقه ورکول که هغه کسان چې دا مسؤولیت لري نشي کولی يې ورکړي، یا د افرادو ځانګړي چارو پاملرنه کول که افراد نه شي کولی دا کار ترسره کړي. همدارنګه په کلیو او د ښارونو په محلو کې جوماتونه جوړول، که اوسیدونکي دا دنده پر غاړه نشي اخیستی.

As for what is entrusted to the individuals, it is undertaken by the Khaleefah if they failed in it, such as giving the individuals a maintenance if those who are responsible are not able to do so, or looking after the individual affairs if the individuals are unable to undertake this. Also building mosques in villages and city quarters if the inhabitants were not able to take up this task..

هغه کارونه چې خلافت یا امارت ته سپارل شوي دي او د بل چا لپاره روا نه ده چې دا یې عملي کړي، دا دي: لکه د حدودو قایمول، د جګړې اعلانول، یا د تړون ترلاسه کول، یا د لازمي قوانینو وضعه کول، یا د لازمي چارو ساتنه. دا او نور داسې کارونه شریعت د واکمن سره خاص کړي دي.

As for what is entrusted to the Khaleefah or the ameer only and it is not allowed for anyone else to implement it. These are things such as the establishing of the hudood, and the declaration of war, or concluding a treaty or legislating compulsory laws, or looking after the compulsory affairs. The undertaking of these and other matters have been restricted by the Shar’a to the ruler.

څه چې د خلیفه سپارل شوي دي او په ځینو حالتونو کې افرادو ته اجازه ده چې یې ترسره کړي، لکه جهاد. خو د خلیفه له مسؤولیتونو څخه دا ده چې کله دښمن په ناڅاپه د مسلمانانو باندې برید وکړي، نو هغوی مکلف دي چې جنګ وکړي، که څه هم دوی ته امر نه وي شوی، یا خلیفه ورته اجازه نه وي ورکړې، یا که مسلمانانو ته خلیفه نه وي او داسې پېښه راغلې وي چې جهاد ته اړتیا وي. افراد به جهاد ترسره کړي حتی د فاجر حاکم یا د لږ شمیر خلکو د امیر په مشرۍ سره. په اصل کې خو مسلمانانو ته دا اجازه نه ده چې وروستی صورت قبول کړي، یعنې هغه حالت چې خلیفه نه وي او دوی د فاجر حاکمانو تر مشرۍ لاندې وي.

As for what is entrusted to the Khaleefah and is allowed for the individuals to undertake in certain cases, they are things like Jihaad. It is from the responsibilities of the Khaleefah, however, when the enemy attacks the Muslims suddenly, they are obliged to fight even if they have not been ordered to do so, or they have not been given the permission by the Khaleefah, or if the Muslims do not have a Khaleefah and an event has happened that requires Jihaad. The individuals will undertake the Jihaad even with a faajir ruler or with the ameer of a small number of people. However, in origin the Muslims are not allowed to accept this last option, ie the situation in which there is no Khaleefah and they are under the leadership of faajir rulers.

هغه څه چې یوازې د جماعت سره سپارل شوي دي، لکه د خلافت د قیام کار، یا د واکمنانو محاسبه کول او هغوی په حق باندې مجبورول او په هغه پورې محدودول. د ډلې، جماعت، سازمان، بلاک یا هر اسلامي ګوند کار دې ساحې پورې تړاو لري.

As for what is entrusted with the group only, such as the work to establish the Khilafah or accounting the rulers and forcing them onto the truth and restricting them to it. The work of the party, group or organisation or block or any Islamic grouping falls within this sphere.

یقیناً دا ټاکل چې شرعي احکام چا ته سپارل شوي دي یو مهم موضوع ده، ځکه هر ډول ناپوهي یا غفلت به مسلمانان، که افراد وي که جماعتونه، د شریعت په پلي کولو کې په کوړ ډول عمل کولو ته وهڅوي. په دې ترتیب مسلمانان به د شریعت دقیق پوهه له لاسه ورکړي او په پایله کې سم پلي کول به هم له لاسه ورکړي. له همدې امله مسلمان به هغه واجبات پریږدي چې د هغه له مسؤلیت سره تړلي دي، او مستحبات به یې د واجباتو په قیمت ترسره کړي.

Indeed, clarifying whom the Shar’ee rules have been entrusted to is an important matter. This is because any ignorance or negligence will make the Muslims, whether individuals or movements, act blindly regarding the implementation of the Shar’a. The Muslims will thus lose the precise understanding and consequently the correct application. Consequently, the Muslim will come to neglect obligations linked to his responsibility, and undertake the mandoobaat (recommended actions) at their expense.

ۀ ډله به راشي او د افرادو پورې اړوند شرعي احکام به زده کوي، خو د ډلې د غړو پورې اړوند شرعي احکام به پرېږدي، یا داسې کار به پیل کړي چې د اسلامي دولت کار دی، پداسې حال کې چې دا نه پوهیږي چې شریعت د مسؤلیتونو هغه ویش څنګه ټاکلی دی چې موږ باید پرې عمل وکړو. عالم به راشي او خلکو ته د ځینو انفرادي فرائضو، لکه لمونځ، زکات او روژې په اړه خبرې وکړي، او نور احکام به پرېږدي، لکه د خرڅلاو هغه احکام چې د مسلمانانو د ژوند سره اړوند دي، یا د غیبت احکام، چې دا خو یادونه هم ونه کړو. د ټولنیزو فرائضو پرېښودل هم په ګوته نه کړو، چې تر ټولو مهم یې اسلامي دولت دی.

The group will come to study the Shar’ee rules relating to individuals and neglect the Shar’ee rules relating to its members as a group, or undertake the work of the Islamic State when it is not aware of the division of responsibility which the Shar’a determined and to which we must comply. The scholar will come to talk to the people about certain individual farood like prayer, zakah and fasting and abandon other ahkaam such as the rules of selling that relate to the life of the Muslims, or the rules of backbiting, not to mention the abandoning of the collective obligations, the most important of which is the Islamic State.

هغه هم د یو پرهېزګار یا نصیحت کونکي په توګه ښکاري، مګر د یو عالم-سیاستوال په توګه نه، څوک چې د امت د ستونزو مطالعه کړې وي، د هغو حلونه یې وړاندې کړي وي او د هغو د حل لپاره ګام اخیستی وي.

He also appears as a pious person or someone who admonishes, but not as a scholar-politician who has studied the problems of the Ummah and has put down solutions and sets out to solve them.

هر یوه کټګورۍ ته چې هرڅه سپارل شوي دي، هغه باید ترسره شي. دا لازمه ده چې که دا کټګورۍ د هغه څه په ترسره کولو کې ناکامه شي چې ورته سپارل شوي دي، نو هغه ته د معروف امر او د منکر نهي وشي. هغه څه ته به حساب نه کیږي چې دې ته مکلف نه دی شوی. په همدې ترتیب شریعت د تطبیق له مخې یوازې یو ساتونکي ته نه دی سپارل شوی، بلکې د دې لپاره یې له یو څخه زیات ساتونکي ټاکلي دي، چې هر یو به هغه څه ترسره کوي چې ورته سپارل شوي دي. ټوله امت به ټوله شریعت ترسره کوي. کله چې مسلمانان په انفرادي ډول هغه څه ترسره کړي چې له دوی څخه غوښتل شوي دي، او ډله یا ډلې هغه څه ترسره کړي چې له دوی څخه غوښتل شوي دي، او خلیفه هغه څه ترسره کړي چې له هغه څخه غوښتل شوي دي، نو بیا به اسلام په بشپړ ډول تطبیق شي.

Whatever has been entrusted to each of these categories must be adhered to. It has to be ordered with the ma’roof and forbidden from the munkar if it was failing in what it was entrusted with. It will not be accounted for what it was not charged with. Thus, the Shar’a, in terms of the application, was not entrusted to one custodian only. Rather it established more than one custodian for it, where each one would undertake what it has been entrusted with. The whole Ummah will undertake the whole Shar’a. When the Muslims undertake as individuals what is required from them, and the group or groups undertake what is required from them, and the Khaleefah undertakes what is required from him, then there will be the complete application of Islam.

دلته باید دې ته توجه وشي چې انفرادي مسلمان ته لازمه ده چې په اسلام په بشپړ ډول او په عمومي توګه ایمان ولري. مګر هغه د تفصیلاتو څخه هغه اخلي چې د هغه اړتیا ده، او هغه څه چې د یو فرد په حیث د هغه څخه غوښتل کېږي، او هغه څه چې د هغه ډلې یا ګوند د غړي په حیث چې ورسره کار کوي د هغه څخه غوښتل کېږي. هغه به د دې دندو د کومې یوې په اړه له غفلت څخه د الله ﷻ په وړاندې حساب ورکوونکی وي. هغه باید هغه څه ترسره کړي چې شریعت د یو فرد په توګه ترې غواړي. همدا حکم خلیفه ته هم رازي. نو هغه لمونځ کوي، روژه نیسي، حج کوي، خپلو والدینو ته پاملرنه کوي او له زنا او سود څخه ځان ساتي. هغه به هغه څه هم ترسره کړي چې شریعت د خلیفه په توګه ترې غواړي. همدارنګه هغه به قوانین تدوین کړي، جهاد اعلان کړي، د مسلمانانو ځمکې وساتي، د هغه څه له مخې حکومت وکړي چې الله ﷻ نازل کړي دي، او حدود تطبیق کړي. د هغه هر ډول غفلت به په آخرت کې د الله ﷻ له خوا حساب شي، او امت به په دې نړۍ کې هغه ته د دې لپاره حساب ورکوي.

Here we must draw attention to the fact that the individual Muslim is obliged to believe in Islam completely and in a general manner. However, he adopts of the details that which he is in need of, and what is required from him as an individual and what is required from him as a member of a group or party with which he works. He will be accounted by Allah 􀀬 for any negligence regarding any of these duties. He should undertake what the Shar’a requires from him as an individual. The same applies to the Khaleefah. Thus, he prays, fasts, makes Hajj, looks after his parents and he abstains from zina and usury. He will also undertake whatever Shar’a requires from him as a Khaleefah. Thus, he will pass laws, declare Jihaad, protect the Muslim lands, rule by what Allah 􀀬 has revealed and implement the Hudood. Any negligence on his part will be accounted by Allah 􀀬 in the Hereafter, and the Ummah will account him for it in this world.

دا حقیقت باید مسلمانانو ته واضح شي، ترڅو دوی د محاسبې (حساب کتاب) په وخت کې توپیر وکړای شي. په دې ډول، فرد د هغه شي څخه نه حساب ورکول کیږي چې له هغه نه غوښتل شوی نه و، ډله د هغه شي څخه نه حساب ورکوي چې له هغې نه نه غوښتل کیږي، او خلیفه د هغه شي څخه نه حساب ورکوي چې له هغه نه نه غوښتل کیږي.

This reality must be made clear to the Muslims so that they can distinguish, when making muhaasabah (accounting). Thus, the individual is not accounted for what was not required from him, and the group is not accounted for what is not required from it, and the Khaleefah is not accounted for what is not required from him.

شریعت مسلمانان ټولو ته امر کړی چې د معروف امر او د منکر نهي کول خپل واجب ومني، هر یو د خپل علم او توان سره سم. شریعت دا واجب د مسلمانانو له لارې قائم کول امر کړي، په دې کې چې دوی افراد وي، ډلې وي او یا واکمن وي، او دا واجب په ټولو حالاتو کې فرض ګرځولی دی، که اسلامي دولت وي که نه وي، او که په مسلمانانو باندې پلې کېدونکی حکم د اسلام حکم وي که د کفر حکم، او که واکمن د اسلام احکام سم پلي کوي که یې غلط پلي کوي.

The Shar’a has ordered the Muslims (all of them) to undertake the obligation of enjoining the ma’roof and forbidding the munkar, each one according to his knowledge and ability. The Shar’a has ordered the establishment of this obligation via the Muslims - as individuals, groups and rulers - and made it obligatory under all circumstances, whether there is an Islamic State or not, and whether the ruling applied on the Muslims is the ruling of Islam or the ruling of kufr, and whether the ruler applied the rules of Islam properly or he misapplied them.

د معروف امر کول او منکر څخه منع کول د رسول اکرم ﷺ په زمانه کې، د صحابه کرامو، تابعینو او د هغوی د پیروانو په زمانه کې هم موجود و. د دې حکم به تر قیامت پورې باقي وي.

Enjoining the ma’roof and forbidding the munkar existed in the days of the Messenger 􀁕 and the days of the Sahabah and the Tabi’een and those who followed them. Its rule shall remain existent until the coming of the Last Hour.

که د افرادو، ډلو یا اسلامي دولت له خوا داسې څه پیښ شي چې د معروف امر او منکر نهي کول لازم کړي، نو افراد، ډلې او اسلامي دولت باید د لاندې تفصیل سره سم دا دنده تر سره کړي.

If something happens from the individuals, groups and the Islamic State, which obliges enjoining the ma’roof and forbidding the munkar, then the individuals, groups and the Islamic State must undertake it, in accordance with the following elaboration.

مسلمانوں پر، بحیثیت افراد، یہ لازم ہے کہ جس چیز کا انہیں حکم دیا گیا ہے اس کا حکم دیں اور جس چیز سے انہیں روکا گیا ہے اس سے منع کریں، اگر ان کے سامنے کوئی ایسی بات ہو جو اس کا تقاضا کرے، اور یہ سب ہر فرد کے علم کے مطابق ہو۔ چنانچہ امرِ معروف اور نہیُ عن المنکر ہر مسلمان پر فرضِ عین بن جاتا ہے، جس کے ترک کرنے پر وہ گناہگار ہوگا اور اسے چھوڑنے کا کوئی عذر قبول نہیں کیا جائے گا۔ لہٰذا مسلمان اپنی روزمرہ زندگی میں اپنی بیوی، بچوں، رشتہ داروں، پڑوسیوں، گاہکوں، جاننے والوں اور جن جن لوگوں سے اس کی ملاقات ہو، ان میں سے ہر ایک کو نصیحت کرے اگر اس نے کسی فریضے کو ادا نہ کیا ہو یا نافرمانی کی ہو۔ اور یہ کیسے نہ ہو، جب کہ ایسے گناہ بھی ہوتے ہیں جن کا علم صرف اسی کو ہو سکتا ہے۔

The Muslims, as individuals, are required to enjoin that which they are commanded with and forbid that which they are ordered to abstain from - if anything happens in front of them that necessitates that - according to the knowledge each individual has. Consequently, enjoining the ma’roof and forbidding the munkar becomes an individual obligation (fard ayn) for which the Muslim will be sinful if he did not undertake it, and he is not excused for abandoning it. Thus the Muslim, in his daily life with his wife, children, relatives, neighbours, customers, acquaintances or anyone else who they happen to meet; each one of such people needs be given the naseeha (advice) if he failed to do a duty or was disobedient. How can this not be the case when there are sins that only he may be aware of.

داسې یو ګناه چې د هغه په مخ کې د یوې مجلس په دوران کې وشي، چیرته چې د ګناه کوونکي پرته بل هیڅوک نه وي. که هغه (کس) هغه ته نصیحت ونه کړي، نو هغه ګنهګار به وي، پداسې حال کې چې نور به ګنهګار نه وي، ځکه دا د دوی په مخ کې نه ده شوې او دوی ته یې علم نشته. د هغه ځای ته بل څوک نشي ناسته کیدای، او په هغه د واک په ساحه کې، له هغه پرته بل څوک دغه ځای ډکولای نشي. د هر هغه منکر لپاره چې د هغه په ساحه کې ښکاره شي، له هغه پرته بل هیڅوک مسؤل نه دی.

Such as a sin committed in front of him at a sitting where no one else is present other than the one who committed the sin. If he did not advise him then he will be sinful, while others will not be sinful, because it did not take place in front of them and they have no knowledge of it. No one else can take his place, and in his sphere, nobody other than him can fill it. For every munkar that appears in his sphere, no one other than him is responsible.

کله چې مسلمان، د خپل ځان په اړه، هغه ټول څه چې الله ﷻ ورته حکم کړي دي پوره کوي، یعنې د هغه معروف ته غاړه ږدي چې له ده سره تړاو لري، او له منکر څخه ځان ساتي، نو دا مسلمان کولی شي هغه څه نورو ته ورسوي چې د ده په اړه وو. که چېرې هغه احکام یې په علم او روښانتیا سره اخیستي وي، نو کولی شي هغه په علم او روښانتیا سره نورو ته ورسوي. که یې دا احکام د متابع (هغه چې د دلیل سره سم رایه اخلي) په توګه اخیستي وي، نو په هماغه کچه به یې نورو ته ورسوي، او که یې د عامي (عام سړي) په توګه، د تقلید له مخې اخیستي وي، نو ورسولو یې به د عامي په کچه وي. که وویني چې د نورو د قانع کولو وس نه لري، نو باید هغوی یو داسې چا ته ور وسپاري چې د قانع کولو وس ولري، لکه دا چې هغوی یو عالم، مفتي، یا د دعوت له یو داسې ګټونکي ته ور وليږي چې د هغه په فکر او پوهې باور ورباندې لري. هغه ﷻ فرمايي: "مومنان نارینه او ښځې د یو بل دوستان دي؛ معروف ته امر کوي، له منکر منع کوي او لمونځ قایموي." [TMQ 9:71]. او هغه ﷻ فرمايي: "د نېکۍ او تقوا په کار کې یو بل سره مرسته وکړئ؛ مګر د ګناه او تېریدو په کار کې یو بل سره مرسته مه کوئ." [TMQ 5:2]. رسول ﷺ فرمایلي دي: "زما خبره، که یوه آیت هم وي، نورو ته ورسوئ." [د بخاري روایت]؛ او هغه ﷺ فرمایلي دي: "الله د هغه بنده مخ روښانه کړي چې زما خبره یې واوريدله، پوه یې شو، بيا یې همداسې نورو ته ورسوله لکه څنګه چې اوريدلې وه. ښایي هغه چې فقه نورو ته رسوي عالم نه وي، او ښایي هغه چې ته یې رسوي، له هغه څخه ښه پوه شي." [د ابو داود، ترمذي، احمد روایت]. په دې ډول فرد هغه دنده پرې کړې ده چې د فرد په توګه پر ده لازمه وه، د معروف ته د غاړې ایښودلو او له منکر د ځان ساتلو، او همدارنګه د معروف ته د امر کولو او له منکر د منع کولو دنده.

When the Muslim, with respect to himself, adheres to everything he has been commanded by Allah 􀀬 ie he complied with the ma’roof that relates to him, and abstains from the munkar, then this Muslim can transmit to others what was in respect to him. If he took the rules with knowledge and clarity then he can transmit them to others with knowledge and clarity. If he took them as a muttabi’ (one who takes opinion with the evidence) then he will transmit them to others on that level, and if he took it as an ‘aammi (layman) through taqleed then his transmission will be that of an ‘aammi (layman). In case he finds he does not have the ability to convince others, then he should pass them onto someone who does have the ability to convince them, such as referring them to a scholar, mufti or one of the da’wah carriers whom he trusts regarding their thought and understanding. He 􀀬 said; “The believers, men and women, are awliya (helpers, protectors, friends) of one another, they enjoin the ma’roof and forbid the munkar and they establish the salah.” [TMQ 9:71]. And He 􀀬 said; “Help one another in al-Birr and Taqwa (virtue, righteousness and piety); but do not help one another in sin and transgression.” [TMQ 5:2]. The Messenger 􀁕 said; “Convey from me even if it is a single ayah.” [Reported by Bukhari]; and he 􀁕 said; “May Allah illuminate the face of a servant who heard my saying, understood it, then delivered it as he heard it. Perhaps the one who conveys the knowledge (Fiqh) is not a scholar, and perhaps the one to whom he conveys it understands it better than him.” [Reported by Abu Dawud, Tirmizi, Ahmad]. In this manner the individual has undertaken what was incumbent on him as an individual regarding the duty of complying with the ma’roof, and abstaining from the munkar, and of the duty of enjoining the ma’roof and forbidding the munkar.