د هغه قاعدې چې په یو سم سرچینه ولاړې وي، باید د مطالعې او په دې یقین کولو وروسته ومنل شي. ښه معلومه ده چې د اسلامي قانون سرچینې بنسټیز اصول کتاب او سنت دي، چې په دې کې هیڅ اختلاف نشته. خو هغه پایلې‌ترې سرچینې چې ورڅخه راځي – اجماع، قیاس، استحسان، د صحابي مذهب او شرع من قبلنا (د مخکینیو شریعت) – په دې ټولو کې اختلاف شتون لري. د یوې ډلې دا نظر چې څه شی دلیل جوړوي، څېړل د هغې ډلې طرز لیدل د شریعت څخه د اخیستو په اړه څرګندوي.

Since every rule must come from a correct source, the source must be adopted after study and becoming definitely convinced of it. It is well known that the principal sources of Islamic legislation are the Book and the Sunnah, over which there is no disagreement. As for the resultant sources – Ijmaa’ (consensus), Qiyas (analogy), Istihsan (juristic preference), Mazhab as-Sahabi (following the opinion of the Sahabah), and Shar’a man Qablena (the Shar’a of those before us) - there is disagreement over all of these. Examining the group’s view of what constitutes an evidence gives an insight into its approach in adopting from the Shar’a.

دا خبره ښه معلومه ده چې نتیجه ورکوونکو مآخذو د اخیستلو لپاره قطعي دلیلونه ضروري دي. له همدې کبله هغه څه چې په قطعي ډول ثابتوي چې دا مآخذونه د شرعي دلیلونو په توګه قابل اعتماد دي، باید له قرآن کریم او سنت نبوي ﷺ څخه راشي. په بل عبارت، دواړه اصلي مآخذونه په قطعي ډول د یو ځانګړي مآخذ د منلو په اړه اشاره کړې ده. د شرعي مآخذونو اخیستل د تقلید په لاره کافي نه دي. دا مسائل د کلیاتو له جملې دي، نو باید قطعي وي، او موږ پوهیږو چې تقلید یقین ته نه رسوي.

It is well known that the adoption of the resultant sources depends on definite evidences. Hence, something that decisively proves that they can be depended upon as sources of Shar’ee evidences, must come from the Qur’an and Sunnah. In other words, the two main sources have indicated in a decisive manner the adoption of a particular source. It is not enough to take the Shar’ee sources by Taqleed (imitation). They are from amongst the fundamental things (kulliyaat), and therefore they must be definite, and we know that Taqleed does not lead to certainty.

کله چې د شریعت سرچینې وټاکل شي، نو موږ پوهیږو چې ډله له کومو چینو څښلی شي او له کومو نه شي څښلی. سرچینې ټاکل خورا مهم دي، ځکه چې په یوه سرچینه کې یوه تېروتنه به د هغې له سرچینې راوتلو ټولو احکامو کې تېروتنې رامینځته کړي. د شرعي احکامو استنباط چې د ډلې د کړنو پورې اړه لري، باید د شرعي سرچینو تاکلو څخه وروسته وي. دا نه منل کېږي چې یوه ډله د اسلام پیغام په داسې حال کې ورسوي چې لومړی یې شرعي سرچینې نه وي غوره کړې.

When the sources of legislation have been determined, then we know the springs from which the group can drink and from which ones it cannot. Defining the sources is of utmost importance, because a single mistake in any one of the sources will lead to mistakes in all the rules coming from that source. Defining the Shar’ee sources should precede the deduction of the Shar’ee rules that are related to the actions of the group. It is unacceptable for a group to carry the message of Islam without first adopting the Shar’ee sources.

دا هم جائز نه دی چې ټول هغه ماخذونه چې پایلې یې راوځي، دې ته په پام کې نیول شي چې دې کې ډېر خیر دی. دا به بلکه ډله په دې کې مجبوره کړي چې ښه او بد دواړه واخلي، او دا به ډله دې ته وهڅوي چې شریعت د واقعیت، عقل، نفساني خواهشاتو، احساساتو یا ګټو تابع کړي.

It is also not acceptable that all of the resultant sources should be adopted, thinking that this will bring a lot of good. This would rather make the group take the good and the bad, and would lead the group to subjugate the Shar’a to the reality, the mind, desires, emotions or interests.

په دې حالت کې، دلیل یوازې د دې موخو د پوره کولو لپاره کارول کیږي، پداسې حال کې چې شرع له دې څخه برعکس غوښتنه کوي.

In this situation, the Daleel will be used only to serve these aims whilst it is the opposite that is demanded by the Shar’a.

په اصل کې، جماعت باید تر دې وړاندې چې د واقعیت د بدلون په اړه خپل نظر ورکړي، خپل مآخذ وټاکي. دا چې څه شی د واقعیت سره په دې اړه تړاو لري، باید د جماعت په مآخذو اغیزه ونه کړي؛ بلکې دا باید یوازې د نصوصو او د هغو د قطعي دلالتونو لخوا اغیزمن شي، د مآخذو د ثابتولو او ردولو په موخه. سربیره پردې، هغه مآخذ چې جماعت یې د ځان لپاره ټاکي، د هغې اصول به وي، پرته لدې چې نورو ته دا په دې پابند کړي چې د هغو تابع شي. بلکې جماعت به خپل نظر له نورو سره په بحث کې راولي، ترڅو دلیل او قانع کولو له لارې دوی قانع کړي؛ په ځانګړې توګه هغه څه چې دا یې قطعي ګڼي. که جماعت خپل مآخذ د نورو لپاره هم لازمي ګڼلي، نو دا به د ځان او د نورو لپاره ستونزې پیدا کړي.

In principle, the group should set down its sources before giving its opinion on changing the reality. It should not be affected by the reality regarding its sources; rather it should only be affected by the texts and their definite indications, in relation to establishing and disproving the sources. Moreover, the sources that the group establishes for itself will be its Usul without obliging others to abide by them. Rather the group will discuss its opinion with others to convince them through proof and persuasion; especially what it regards as being definite. If the group considered its sources to be binding on others it would create difficulty for itself and for them.