کله چې هغه ﷺ واستول شو، نو هغه پیل وکړ چې خلکو ته دعوت ورکړي. ځینو هغه ومانه او ځینو کفر ښکاره کړ، تر دې چې اسلام په مکه کې په پراخه توګه مشهور شو او خلکو پرې خبرې کولې. پیغمبر ﷺ په پیل کې د هغوی په کورونو کې ورته تلل. هغه ﷺ په مکه کې خلکو ته په ښکاره اسلام ته دعوت ورکړ، د الله ﷻ دې فرمان سره سم: «اې چې کمبل پوښلی یې! پاڅه او خبرداری ورکړه!» [TMQ 74:1-2]. هغه ﷺ د دې دین له مخې پټ پټ یوه ډله تنظیم کړه، ځکه چې ملګري به یې د خپلو خلکو څخه پټ په دره کې لمونځ کاوه. چا چې نوی اسلام قبول کړی وای، هغه ﷺ به چا ته لیږل چې ورته قرآن ښوونه وکړي؛ هغه ﷺ خباب بن ارت د زینب بنت خطاب او د هغې میړه سعید ته د قرآن د ښوونې لپاره په سعید کور کې ولیږه. دا همغه حلقه وه چېرته چې سیدنا عمر اسلام قبول کړ. هغه ﷺ د ارقم کور د مؤمنانو د ډلې مرکز او د دې نوي دعوت د ښوونځي په توګه وګرزاوه، چېرته چې هغه ﷺ به هغوی ته قرآن لوست او دا به یې درته کاوه چې یې حفظ او پوه شي. پیغمبر ﷺ دا کار پټ او پټ ساتلو ته دوام ورکړ، او هر هغه څوک چې هغه ته ایمان راوړی و، په ډله کې شامل کړ. هغه ﷺ په پټه د ابوالارقم بن ابي الارقم په کور کې ښوونه کوله، تر دې چې الله ﷻ دا نازل کړ: «نو هغه څه ښکاره کړه چې ته ورته حکم شوی یې.» [TMQ 15:94]. په پیل کې به هغه هر هغه چا ته دعوت ورکاوه چې ده ته د دعوت د منلو تیاری ښکاره شو، د عمر، ټولنیز مقام، جنس یا نسب له توپیره پرته. شاوخوا څلوېښت کسان - سړي او ښځې - له بېلابېلو چاپېریالونو او عمرونو څخه د هغه په ډله کې شامل شول، تر دې چې الله ﷻ هغه ته امر وکړ چې د خپل دین اعلان وکړي. ډیر یې ځوانان وو.

When he 􀁕 was sent, he began to call the people. Some believed in him and others professed disbelief, until Islam became widely known in Makkah, and the people talked about it. The Messenger 􀁕 initially used to visit them in their homes. He called people to Islam publicly in Makkah, in accordance with His 􀀬 saying; “O you (Muhammad 􀁕) enveloped (in garments)! Arise and warn!” [TMQ 74:1- 2]. He organised them in a bloc on the basis of this deen secretly, which is why his companions used to pray in the valleys, hiding from their people. For the one who newly embraced Islam, he 􀁕 would send someone to teach him the Qur’an; He sent Khabbab b. Arat to teach Zynab bint al-Khattab and her husband Sa’eed the Qur’an, in the house of Sa’eed. It was the very halaqah (circle) at which Sayyiduna ‘Umar embraced Islam. He 􀁕 took the house of al-Arqam as the centre of the believing block and as a school for this new da’wah, where he would recite the Qur’an to them and instruct them to memorise it and understand it. The Prophet 􀁕 continued to conceal and hide this matter, and bring into the structure anyone who believed in him. He 􀁕 taught him secretly in the house of al-Arqam b. abi al-Arqam until He 􀀬 revealed; “Therefore proclaim openly that which you are commanded.” [TMQ 15:94] At the start, he used to give da’wah to anyone who he noticed had the readiness to accept the call, irrespective of the age or social standing, and regardless of gender or lineage. About forty people - men and women - from different environments and ages joined his group, until Allah 􀀬 ordered him to proclaim His 􀀬 deen. Most of them were youths.

په دوی کې ضعیف، قوي، شتمن او غریب ټول شامل وو.

Amongst them were the weak, strong, rich and poor.

کله چې هغه صحابه کرامو په کلتور کې پخوالی ومومه، د دوی عقلیت جوړ شو او دا یو اسلامي عقلیت شو، د دوی نفسي حالت هم اسلامي شو، او کله چې رسول الله ﷺ خوښ شو چې د هغه ډله یوه کلکه ډله ده چې د ټولې ټولنې سره مقابله کولی شي، نو هغه د الله ﷺ د امر له مخې په علني ډول د دې ډلې سره راووت.

When those Sahaba matured in the culture, and their ‘aqliyyah (mentality) had been moulded and it had become an Islamic mentality, and their (nafsiyyah) emotional disposition also became Islamic and when the Messenger 􀁕 was satisfied that his block had become a strong block which was able to confront the whole of society, he came out publicly with the bloc when Allah 􀀬 ordered him.

د اسلامي دعوت له هغه ورځې څرګنده وه چې هغه ﷺ ولېږل شو. د مکې خلکو پوهېدل چې محمد ﷺ خلکو ته یو نوي دین ته رابلنه کوله، او دوی پوهېدل چې ډېر خلک اسلام قبول کړی دی. دوی دا هم پوهېدل چې مسلمانان د خپل ټولګي سره اړیکه او د نوي دین سره خپل باور پټ ساتي. دا پوهه دا معنا لرله چې خلک نوې دعوت او هغو کسانو ته چې په دې باور لري احساس کوي، که څه هم دوی نه پوهېدل چې دوی چېرته راټولېږي، یا راټولېدونکي مؤمنان څوک دي. د پېغمبر ﷺ د اسلام اعلان نوی شی نه و. بلکې نوی شی د دې مؤمن ټولګي ښکاره کېدل وو.

The Islamic da’wah was open from the day in which he 􀁕 was sent. The people in Makkah used to know that Muhammad 􀁕 called people to a new deen and they knew that many had embraced Islam. They also knew that the Muslims were hiding their affiliation to the bloc and their conviction in the new deen. This knowledge implied that the people used to sense the new da’wah and people who believed in it, though they did not know where they gathered, or who the gathering believers were. The Messenger’s 􀁕 declaration of Islam was not something new. Rather what was new was the appearance of this believing block.

کله چې د الله ﷻ دا خبره پیغمبر ﷺ ته نازله شوه:

When the following saying of Allah 􀀬 was revealed to the Messenger 􀁕:

﴿فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ * إِنَّا كَفَيْنَاكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ * الَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ﴾ [TMQ 15:94]. پیغمبر ﷺ دعوت را علنی اعلان کړه او په دې توګه له پټ مرحلې څخه عامې مرحلې ته ولاړ. هغه ﷺ له هغو کسانو سره اړیکه نیولو مرحلې څخه، چې په دوی کې یې تیارښت احساس کړ، ټولو خلکو ته د خطاب مرحلې ته ولاړ. دا د ایمان او کفر د نښتې، او صحیحو افکارو او فاسدو افکارو د ترمنځ د ګړندیتوب پیل و.

“Therefore proclaim openly that which you are commanded, and turn away from al- Mushrikeen (polytheists). Truly! We will suffice you against the scoffers. Who set up along with Allah another Ilah (god), they will come to know.” [TMQ 15:94]. The Messenger 􀁕 proclaimed the da’wah publicly and thus moved from the private stage to the public stage. He 􀁕 moved from the stage of contacting those in whom he sensed readiness, to the stage of addressing all the people. This was the start of the clash between Imaan and Kufr, and the friction between the correct thoughts and the corrupt thoughts.

پس دوهم مرحله پیل شوه، چې د تعامل او مبارزې مرحله وه؛ او دا د ټولو دورو په منځ کې ترټولو خطرناکه دوره وه. د رسول الله ﷺ کور ته ډبرې وویشتل شوې. د ابولهب ښځه ام جمیل به د هغه ﷺ د کور په مخ کې ناپاکې شیان اچولو. هغه ﷺ یوازې د لرې کولو په کېدو اکتفا کوله. ابوجهل د یوې پسې د رحم یو ټوټه د هغه ﷺ په لور وغورځوله، چې دا د دوی د بتانو لپاره د قربانۍ په توګه ذبح شوی وه، خو هغه ﷺ به تکلیف زغمه. دا یوازې د دعوت په اړه د هغه ﷺ ټینګار او ثابت قدمي زیاتوله. مسلمانان به ګواښل کېدل او زیانمن کېدل. هره قبیله به د خپل منځ مسلمانانو باندې یرغل کاوه، دوی به د خپل دین له امله شکنجه او اذیت کول. د بلال، عمار، د هغه مور او پلار، او ډیرو نورو مثالونه همداسې وو، چې دوی د ثابت قدمۍ، زغم او شکنجې د زغم ترټولو ښې بېلګې پرېښودې.

Thus the second stage started, which is the stage of interaction and struggle; and which was the most alarming amongst all the ages. The house of the Messenger 􀁕 was stoned. The wife of Abu Lahab, Umm Jameel, used to throw impurities in front of his house. He 􀁕 was content just to remove it. Abu Jahl threw upon him the uterus of a sheep, which had been slaughtered as a sacrifice to their idols, but he 􀁕 would bear the hurt. It only increased his insistence and steadfastness in the da’wah. The Muslims used to be threatened and harmed. Every tribe fell upon the Muslims in its midst, torturing and tormenting them because of their deen. Such was the example of Bilal, Ammar, his mother and father, and many others who left the best examples of steadfastness, suffering and enduring torture.

په پیل کې کافرانو د رسول الله ﷺ د دعوت په اړه ډیر اندیښنه نه ښودله، ځکه دوی فکر کاوه چې د هغه خبرې د پیغمبرانو او حکیمانو د خبرو څخه زیاتې نه دي، او دوی باور درلود چې خلک به بیرته د خپلو پلرونو دین ته ستانه شي. له همدې امله دوی له هغه څخه نه تښتېدل او نه یې ملامتول. کله چې هغه د دوی له مجلسونو تېرېده، نو ویل به یې: "دا د عبدالمطلب زوی دی چې له آسمانه ورسره خبرې کېږي." کله چې رسول الله ﷺ د دوی سره مخامخ شو او مخالفت یې وکړ، د دوی معبودانو ته یې یادونه وکړه او دوی یې رسوا کړل، د دوی عقلونه یې وسپکول او پلرونه یې د ګمراهۍ تورن کړل؛ نو دوی هغه د خپل دښمن په توګه اعلان کړ او د هغه په مخالفت، دښمنۍ او سرکښۍ کې یو شول.

At the beginning, the Kuffar did not show much concern for the da’wah of the Messenger 􀁕 because they thought his speech was nothing more than the talk of priests and wise men. They thought the people would return to the deen of their fathers. That is why they did not run away from him or condemn him. When he used to pass their gatherings, they would say, “This is the son of ‘Abdul-Muttalib who is spoken to from the sky.” When the Messenger 􀁕 confronted and opposed them, where he mentioned their gods and disgraced them, and he insulted their minds and charged their forefathers with misguidance; then they declared him as their enemy and united in their opposition, enmity and belligerence against him.

هغوی غوښتل چې د هغه مقام کم کړي، د نبوت په دعوا کې د هغه تکذیب کولو سره. نو هغوی د هغه د معجزو په اړه په طعنه او ټوکو سره پوښتنه وکړه. ویې ویل: "محمد ﷺ الصفا او المروه ولې سره زر نه شي اړولی؟" "له اسمانه ولې کتاب (په لیکلي بڼه) نه دی نازل شوی؟" "جبرئیل ولې د دوی په مخ کې نه ښکاري؟" "ولې هغه مړو ته ژوند نه ورکوي؟" سربیره پردې، هغوی نور هم ضدي شول. رسول ﷺ د خپل رب د حکم په لور د خلکو رابلل دوام ورکړ. هغوی ډیرې لارې وکارولې چې هغه له خپلې دعوت څخه واړوي، د هغه پیروان یې شکنجه کول، پروپاګند او بایکاټ او نور داسې لارې، کوم چې یوازې د رسول ﷺ د الله ﷻ د ریسمان سره د ټینګ تړاو او د دعوت لپاره د هغه جوش زیات کړ.

They wished to diminish his status by disproving him in his claim of prophethood. Thus, they inquired about his miracles in a taunting and mocking manner. They said; “Why doesn’t Muhammad turn as-Safah and al-Marwah into gold?” “Why is a book (in written form) not revealed from the sky?” “Why does Jibreel not appear in front of them?” “Why does he not give life to the dead?” Furthermore they became more stubborn. The Messenger 􀁕 continued calling the people to the command of his Lord I. They used many ways to make him turn back from his da’wah, torturing his followers, propaganda and boycott, and other such means, which only increased the Messenger’s 􀁕 hold on the rope of Allah 􀀬 and his zeal for the da’wah.

د رسول الله ﷺ او د هغه د تکلیفونو خبر د قبیلو تر غوږونو ورسید، او د هغه دعوت په عمومي ډول مشهور شو. اسلام په ټول جزیره نما کې یادیدو، او سپاره کسان له یوې ځای څخه بلې ځای ته د دې په اړه خبرې کولې. مسلمانانو ته د خلکو سره د گډیدو او له هغوی سره د خبرو کولو فرصت نه و میسر، مګر په مقدس میاشتو کې چې رسول الله ﷺ کعبې ته راتلو او عربانو ته د الله ﷺ د دین طرف ته بلنه ورکوله، او هغوی ته د هغه د اجر زیري ورکوله او د هغه له عذابه او سزا څخه ویروله.

News about the Messenger 􀁕 and his suffering reached the hearing of the tribes and his da’wah became generally known. Islam was mentioned throughout the peninsula, and the riders spoke about it from one place to another. The Muslims did not have opportunity to mix with the people and speak to them, except in the sacred months when the Messenger 􀁕 would come down to the Ka’bah and call the arabs to the deen of Allah 􀀬 and give them the glad tidings of His reward and warn them of His torment and punishment.