پس مصعب مکې ته راستون شو. د انصارو ځینې مسلمانان د خپلو مشرکو قومونو سره حج ته ووتل، هغه مشرکان چې د حج سفر کاوه. دوي د منا په ایامو تشریق کې (د ذوالحجې د لسمې نیټې څخه شروع کیدونکي ۴ ورځې) په عقبه کې د رسول الله ﷺ سره بیعت وکړ.

Then Mus’ab returned to Makkah. Some of the Muslims of the Ansar went out for hajj with their people, the Mushriks, who were making the pilgrimage. They made a pledge with the Messenger 􀁕 at al-’Aqabah in the middle days of tashreeq (4 days, starting from 10th Dhil-Hijjah).

هغوی د نبي ﷺ په لور راغلل او نبي ﷺ دوی ته مخه ورکړه، او دوی ۷۳ سړي او ۲ ښځې وې. نبي ﷺ سره یوازې خپل تره وو. أسعد بن

They came to the Prophet 􀁕 and he 􀁕 met them, and they consisted of 73 men and 2 women. He 􀁕 had only his uncle with him. As’ad b.

زُرارہ وویل: «العباس، د رسول الله ﷺ تره، لومړی و چې خبرې یې وکړې. هغه وویل: "اے د خزرج خلکو! تاسو محمد ﷺ ته هغه څه بللي دي چې هغه یې تاسو ته بلل. محمد ﷺ د خپل قبیلې له ټولو خلکو څخه ډېر معزز دی. د الله په قسم! زموږ له هغو کسانو څخه چې په هغه ایمان راوړی او هغه کسان چې ایمان یې نه دی راوړی، دواړو هغه د نسب او عزت له امله ساتلی دی. محمد ﷺ ټول خلک پرېښي او ستاسو طرف ته راغلی دی. که تاسو داسې خلک یاست چې قدرت، صبر، د جنګ تجربه لرئ او تاسو تیار یاست چې ټول عربان چې یو لاس شوي دي، یوازې ستاسو دښمني ته مخ کړئ؛ نو وټاکئ چې څه غواړئ او هغه پلې کړئ، او تر هغه وخته مه ځۍ چې په ښکاره او په یو زړه سره موافقه ونه کړئ، ځکه ښه خبره هغه ده چې صادقه وي."» دوی وویل: «موږ هغه څه واورېدل چې ته یې وویل، خو ای د الله رسوله، ته خبرې وکړه او د خپل ځان او خپل رب لپاره هغه څه وټاکه چې غواړې.» رسول الله ﷺ خبرې وکړې، قرآن یې ولوست، خلک یې الله ته وبلل او اسلام ته یې وهڅول. د خپل رب په اړه یې شرط کېښود چې هغه عبادت وکړئ او له هغه سره هېڅ شی شریک مه کوئ. بیا یې وفرمایل: «زه ستاسو له بیعت غوښتونکی یم، په دې شرط چې تاسو زما ساتنه وکړئ لکه څنګه چې خپلې ښځې او ماشومان ساتئ.» [ابن هشام]. اسعد بن ...

Zurarah said; “‘Al-’Abbas, the uncle of the Messenger 􀁕, was the first one to speak. He said; ‘O people of Khazraj. You have called Muhammad to that which you have invited him. Muhammad is the most dignified of people from his clan. By Allah! Those amongst us who believed in him, as well as those who did not, protected him because of lineage and honour. Muhammad has rejected all the people in favour of you. If you are a people of power, patience, experience in war and ready to face alone the enmity of all the arabs, who will fight you united; then decide what you want and carry it out, and do not disperse except after you agreed publicly and unanimously, for verily, the best speech is the speech that is honest.’ They said; ‘We have heard what you have said, but speak O Rasool of Allah and choose for yourself and your Lord what you like.’ The Messenger 􀁕 spoke, he recited the Qur’an and invited the people to Allah and encouraged them to embrace Islam. As regards his Lord, he stipulated that they worship Him and associate none with Him. Then he said; ‘I invite your allegiance, on the basis that you protect me as you would protect your women and children.’” [Ibn Hisham]. As’ad b.

زراره کې البراء بن ... روایت ته دوام ورکوي؛ معرور د هغه لاس ونیو ترڅو بیعت وکړي او وې ویل: «هو، په هغه ذات قسم چې تا یې په حق سره پیغمبر ولیږلې، موږ به تا وساتو لکه څنګه چې خپلې ښځې او ماشومان ساتو. همدا ډول موږ بیعت کوو، ای د الله رسوله! په الله قسم، موږ د جنګ سړي او د وسلو خاوندان یو، چې دا د مشرانو څخه په میراث کې موږ ته پاتې دي.» البراء خبرې کولې چې ابوالهیثم بن التیهان په خبرو کې ورننوت او وې ویل: «ای د الله رسوله، موږ د نورو سړو (یعنې یهودانو) سره اړیکې لرو او که مو دا اړیکې پرې کړې، شاید کله چې داسې وکړو او الله تاسو ته بریالیتوب درکړي، تاسو بیرته خپل قوم ته ولاړ شئ او موږ پرې ږدئ؟» د الله رسول ﷺ موسکی شو او وې فرمایل: «نه، وینه وینه ده، او وینه یوازې په وینه بدله کیږي. زه ستاسو یم او تاسو زما یاست. هغو کسانو سره به جنګ کوم چې تاسو ورسره جنګ کوئ، او هغو سره به صلح کوم چې تاسو ورسره صلح کوئ.» [سیرت ابن هشام] اسعد بن زراره دوام ورکړ: «نو دوی وویل: موږ هغه ته بیعت وکړ چې موږ به د خپل مال د هرډول زیان لپاره تیار یو، یا د خپلو مشرانو د وژلو لپاره.» بیا البراء وویل: «ای د الله رسوله، خپل لاس راوغځوه.» بیا ټول اویا کسانو خپل لاسونه د پیغمبر ﷺ په لاس کې کیښودل او بیعت یې ورسره وکړ. کله چې خلکو بیعت وکړ او بشپړ شو، شیطان د عقبې په سر په لوړ غږ چیغه کړه، چې تر ډیرو لرې ځایونو هم اوریدل کیده: «ای د اخاشیب خلکو (یعنې د قریشو)، ایا غواړئ چې محمد او صابیان (هغه کسان چې له خپل دین څخه واوښتل) ستاسو په جنګ کې راټول شي؟» د الله رسول ﷺ وفرمایل: «ما ته دولس مشران راوړئ چې د خپل قوم کارونه په غاړه واخلي، لکه د عیسی بن مریم حواریان، او زه د خپل قوم ذمه وار یم.» نو دوی نقبا (د دواړو قبیلو مشران) راوړل. په دې ډول بیعت د خالص ایمان په فضا کې وشو. تر دې چې عباس بن عبادة رسول ﷺ ته وویل: «په هغه ذات قسم چې ستا لیږونکی یې په حق سره! که ته وغواړې، سبا به موږ د منا خلکو باندې په توره حمله وکړو.» پیغمبر ﷺ وفرمایل: "موږ ته دا کار کول نه دي حکم شوي، نو خپلو سورلۍ اوښانو ته بیرته ولاړ شئ." [سیرت ابن هشام] د حج موسم پای ته ورسید او خلک مکې څخه ولاړل، هغه مکه چې د بیعت خبر ورسیدو سره په غوسه شوې وه. ابن سعد په خپل "الطبقات" کتاب کې د عروه له لارې، هغه د عایشې رضي الله عنها څخه روایت کړي، چې ویې ویل: "کله چې اويا کسان د رسول الله ﷺ څخه ولاړل، هغه احساس وکړ چې الله تعالی د هغه لپاره یو ساتنه، یو داسې قوم چې د جنګ، چمتووالي او مرستې وړتیا لري، مقرر کړی دی. مګر د مسلمانانو په اړه آزمېښت زیات شو. نو د رسول الله ﷺ ملګرو د دې څخه شکایت وکړ، نو هغه ﷺ هغوی ته د هجرت اجازه ورکړه. بیا پیغمبر ﷺ هغوی ته خبر ورکړ چې هغه ته د هغه ځای خبر ورکړل شوی چې هغوی به هلته هجرت کوي؛ دا یثرب (مدینه) ده، او چا چې غوښتل چې ولاړ شي نو ولاړ شي. هغه ﷺ وفرمایل: ما په خوب کې ولیدل چې زه له مکې څخه د کجورو یوې ځمکې ته هجرت کوم. زما ذهن الیمامه یا هجر ته لاړ، مګر ښکاره شو چې دا د یثرب ښار دی." [روایت یې بخاري او مسلم کړی] په حقیقت کې، د قبیلو څخه د نصرت د ترلاسه کولو هڅې، لومړی او دوهم بیعت، ټول دا ښیي چې پیغمبر ﷺ یو داسې ادارې او ځواک غوښت چې دا دین وساتي. موضوع یوازې د دعوت رسولو او زیان زغملو پورې محدوده نه وه. دا تر دې هم ورسیده چې باید یو داسې ځواک وي چې مسلمانان به پرې ځان دفاع کولای شي. بلکې دا تر دې هم ډېر پراخه شو، تر دې چې یوه مرکزي هسته جوړه شي چې د اسلامي دولت د تاسیس او په ټولنه کې د اسلام د پلي کېدو بنسټ او اصلي ملاتړ وي، کوم چې نړیوال پیغام انسانانو ته رسوي او دې سره هغه ځواک هم وي چې د اسلام ساتنه وکړي او د هغه د خوریدو په لاره کې ټول مادي خنډونه لیري کړي. هجرت وشو، او دا د مال، وطن، ژوند د ملګري او کورنۍ پرېښودو سره وشو. مدینې ته هجرت د حبشې هجرت څخه بالکل توپیر درلود.

ہجرتِ حبشہ دراصل ایسے افراد کی ہجرت تھی جو اپنے دین کی خاطر اور تشدد کے خوف سے نکلے تھے۔ اللہ نے اس ہجرت کو ان مسلمانوں کے لیے ایک پناہ گاہ بنایا جو مکہ میں ظلم کا شکار تھے، تاکہ وہ اپنے حالات بدل سکیں اور ظلم کے ہتھوڑے کے نیچے نہ رہیں؛ بلکہ ان کی جانوں کو سکون ملے اور وہ دوبارہ مضبوط اور فعال انداز میں دعوت کا کام اٹھانے کے لیے تیار ہوں۔ یہ ہجرت اُس منہج کے مراحل میں سے نہیں تھی جس میں مہاجرین باہر رہ کر دعوت کو آگے بڑھاتے، اور جن ممالک کی طرف وہ ہجرت کرتے ان کی حکومتوں کے ساتھ تعاون کر کے اپنے آبائی وطن کی حکومت کا تختہ الٹنے کی کوشش کرتے۔

The Hijrah to Abysinnia was emigration of individuals fleeing for their deen and for the fear of being tortured. Allah 􀀬 made the Hijrah an escape for the Muslims who had been oppressed in Makkah, so that they may change their circumstances and not be under the hammer (of oppression); rather their souls may take rest and prepare to again carry the da’wah in a strong and active manner. It did not form one of the steps of the method where the muhajiroon would work to carry the da’wah from abroad, and through cooperation with the regimes to whose lands they emigrated to, so as to overthrow the regime in their land of origin.