6.6 د قیاسِ عقلي (عقلي تمثیل) - د اسلام دعوت | Quran Course

6.6 د قیاسِ عقلي (عقلي تمثیل) - د اسلام دعوت | Quran Course

0% read · 3 min left

د اسلام دعوت Bookmark

This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original

Show original

6.6 د قیاسِ عقلي (عقلي تمثیل)

6.6 Qiyas ‘aqli (the Rational Analogy)

by Sheikh Ahmad Mahmoud3 min readViewed 114 times

عقل د ورته او ورته شیانو باندې یو شان حکم ورکوي. له همدې امله د دوو هغو شیانو ترمنځ قیاس کیږي چې ورته والی یې یو شان وي. عقل د مختلفو شیانو تر منځ هم د حکم ورکولو پر مهال توپیر کوي، یعنې د مختلفو شیانو لپاره مختلف حکمونه ورکوي.

The mind gives the same rule on similar and comparable things. That is why analogy is made between two things that have the same resemblance. The mind also differentiates between different things when giving judgement, ie it gives different judgements for different things.

ھذا مخالف للقیاس الشرعی، لأن الشرع فرّق كثيرًا بين أشياء متشابهة، وسوّى بين أشياء مختلفة. فقد فرّق الشرع بين أوقات متشابهة، فجعل لیلة القدر أفضل من غيرها من الليالي. وفرّق بين أماكن متشابهة، فجعل مكة أفضل من المدينة، والمدينة أفضل من غيرها من البلاد. وفي الصلاة فرّق الشرع بين الركعات الأربع والركعات الثلاث عند القصر، فأباح قصر الصلاة الرباعية ولم يُبح قصر الثلاثية أو الثنائية. ولا يستطيع العقل أن يقيس بين شيء من هذه الأمور. وفي خروج المني، وهو طاهر، أوجب الشرع الغسل، وفي خروج المذي، وهو نجس، أوجب الوضوء، مع أنهما يخرجان من مكان واحد. وجعل عدة المطلقة ثلاثة قروء، وعدة المتوفى عنها زوجها أربعة أشهر وعشرًا، مع أن حال الرحم واحد. وجعل الماء والتراب سواء في الطهارة، مع أن الماء يطهّر والتراب يُلوّث. وجعل القتل عقوبةً للزاني والقاتل والمرتد، مع أنهم مختلفون.

ټکه حضرت علی (کرم اللہ وجھہ) فرمایا: "که دین په رایه (ذاتي نظر) اخیستل کیدای وای، نو د موزې د پښې لاندې برخې مسح کول د پورتنۍ برخې څخه غوره وای۔" دا اصول هغه ډله یا ګوند باید پوه شي چې د اسلامي ژوند د بیرته راستنولو لپاره کار کوي۔ دا باید په خپل کلتور کې وښيي چې دا واقعیت څنګه درکوي او هغه خلکو ته څرګندوي، ترڅو دوی همدا واقعیت پوه شي۔ همدارنګه دا باید شرعي سرچینې او اصولي قواعد تعریف کړي، هغه ومني، او شباب باید د هغوی سره کلتوري روزنه ومومي۔ ځکه د دوی د ذهنیت د جوړولو پروسه باید پر همدې اصولو ولاړه وي۔ دا هم د ډلې د کلتور برخه باید وي۔ همدارنګه یو فکري او اصولي کلتور منل هم حتمي دي، کوم چې د وحي پاکوالي او د فکر څرګندتیا ساتي، او هغه هر څه لرې کوي چې وحي روښانه نه ساتي۔ د مثال په توګه داسې اصول: "دا نه ده ردول شوي چې حکمونه د وخت او ځای د بدلون سره بدلیږي"، او په خپل پراخ مفهوم کې "اضطرار ممنوع شیان مباح کوي"، او "دین انعطاف لرونکی او پرمختللی دی" او "چیرته چې مصلحت وي، هماغه د الله حکم دی۔" په حقیقت کې دا هغه څه دي چې ډلې ته پکار دي چې د خپل اصول په توګه ومني، کوم چې به د شریعت په اړه د هغې لید او پوهه تنظیموي، مخکې لدې چې د خپل کار پورې اړوند شرعي احکام ومني، او د هغوی پابندي باید د هغې لارښود او رڼا وي، ترڅو د خپل رب خوښي تر لاسه کړي۔

That is why ‘Ali (may Allah honour him) said; “If the deen was to be taken by personal opinion, then masah (wiping) of the bottom of the shoe would be preferable to its top.” These principles must be understood by the group or party that works to resume the Islamic way of life. It must show in its culture how it understands the reality and clarifies it to the people, so that they can understand this reality. It must also define the Shar’ee sources and the Usuli principles, and adopt them and the shabab must be cultured with them. This is because the process of shaping their mentality must be based on such principles. This must also be part of the culture of the group. It is also inevitable to adopt an intellectual and Usuli culture, which will preserve the purity of the revelation and clarity of the thought, and remove anything that may not keep the revelation clear. For example, principles such as: ‘It is not renounced that rules change according to the change of the time and place’, and – in its comprehensive meaning - ’Necessities permit the forbidden things’, and ‘The deen is flexible and evolving’ and ‘Wherever there is an interest, that is the law of Allah.’ Indeed, this is what the group needs to adopt as its own Usul, which will govern its view and understanding of the Shar’a, before adopting the Shar’ee rules related to its work, and the adherence to them must be its guide and light, so as to please its Lord.

د سرچینو او اصولو مطالعه د شرعي احکامو د بدلون په اړه د مطالعې څخه مخکې ده. دغه ډله به د خپل کار په جریان کې سختۍ او ستونزې ډیرې وګوري. که چیرې دا ډله اصول په منظم ډول او د most قوي دلیلونو پر بنسټ ونه نیسي، نو موږ به وګورو چې ژر ګډوډۍ ته ورځي او هغه څه بدلوي چې ساتي. دا ممکنه ده چې په دموکراسۍ کې داخل شي، د موجود فاسد نظام سره، چې دا اصلي ستونزه او د دعوت په وړاندې اصلي خنډ دی. دوی به دا کار د دې بهانې لاندې وکړي چې یو داسې اصل شتون لري چې دغه لوري ته سمون لري؛ یعنې اسلام شورا لري چې د دموکراسۍ ورته ده. دا هم ممکنه ده چې دوی د مخکنیو ادیانو سره وابستګي وکړي او له هغو څخه اخیستنه وکړي، د دې بهانې لاندې چې «د مخکنیو خلکو شریعت زموږ لپاره هم شریعت دی.» هغه څه چې دا بدلون ته یې اړ کړی، د صحیح شرعي میتود تعقیب کولو ستونزه ده. یا دا ممکنه ده چې دوی دا نظر ولري چې کار د ټولنو (انجمنونو) د ډول په کارولو سره، حقیقت بدلولی شي، نو دوی په ډول باندې بوخت کیږي او په میتود یې نه پاملرنه کوي. یا دا ممکنه ده چې دوی د وسلوال مبارزې پر بنسټ تکیه وکړي او د شرعي حکم پر بنسټ نه، ځکه چې حالات دې ته اړ کړي.

Study of the sources and Usul has precedence over the study of Shar’ee rules related to change. The group will face immense hardships and difficulties during its course of work. If it did not adopt an Usul in a disciplined way and based on the strongest evidence, then we will see it wavering quickly and changing what it holds. It may resort to entering the democratic game with the existing corrupt system, which is the actual problem and the main obstacle in the face of the da’wah. They will do this, under the pretext that there is a principle which accords with this orientation; that Islam has something called Shura, which resembles Democracy. They may resort to complying with the previous religions and taking from them, under the pretext that ‘The Shar’a of people before us is a Shar’a for us.’ The thing that made it resort to this change is the difficulty in following the correct Shar’ee method. Or it may take the view that the work, by using the style of associations, enables it to change the reality, so it becomes preoccupied with the style at the expense of the method. Or it may rely on armed struggle and not the Shar’ee rule, because the circumstances have imposed that upon it.

امت پر کفر کے افکار نے حملہ کیا ہے، جنہیں کافر نے اس توانائی کے طور پر پیش کیا ہے جس کی اسے اپنی صحت دوبارہ حاصل کرنے کے لیے ضرورت ہے۔ امت پر سیاسی طور پر کٹھ پتلی حکمرانوں نے قابو پا رکھا ہے، جنہیں کافر استعمار نے مسلمانوں پر مسلط کیا ہے تاکہ وہ اس کے وسائل پر غلبہ حاصل کر سکے اور کسی بھی مخلصانہ کام کو روک سکے جو ان کے مفادات کے لیے خطرہ بنے یا ان کے استعمار کو خطرے میں ڈالے۔ چونکہ مغربی کافر استعمار منظم اجتماعی کام کے خطرات سے آگاہ ہے جو اس کے اپنے وجود اور استحکام کے لیے نقصان دہ ہے، اس لیے اس نے ہمارے درمیان ایسے افکار پھیلائے ہیں جو لوگوں کو اجتماعی یا جماعتی کام سے دور کرتے ہیں۔ اس کے بجائے وہ لوگوں کو جزوی انجمنی اقدامات کی ترغیب دیتا ہے جو غربت اور بگڑے ہوئے اخلاق جیسے ضمنی مسائل کا علاج کرتے ہیں۔ مغربی کافر نے مسلمانوں کا اپنے دین پر اعتماد بھی متزلزل کر دیا ہے، جو انسان کے مسائل کا واحد سچا حل ہے، جب اس نے ان کے عقیدے کو ان کی زندگی سے جدا کیا، یہ جدائی ان پر مسلط کی، اور انہیں اسے ختم کرنے کے کام سے روکا۔ لہٰذا جماعت یا گروہ پر لازم ہے کہ وہ حقیقت کا، اور اس میں موجود افکار، جذبات اور نظاموں کا گہرائی اور درستگی کے ساتھ مطالعہ کرے۔ یہ اس لیے ہے تاکہ وہ اس سرزمین کو جانے جس پر وہ کھڑی ہے اور اس زمین کی نوعیت کو پہچانے، اور اس کے بعد یہ جانے کہ اس پر کیسے چلنا ہے، اور رکاوٹوں پر قابو پانے کے لیے کدال اور اوزاروں کی کیا ضرورت ہے، اور اپنی زرخیزی دوبارہ حاصل کرنے کے لیے کھاد اور دیگر اجزاء کی کیا ضرورت ہے۔ پس پہلے حقیقت کو سمجھنا ضروری ہے۔ یہ خود جماعت کی ثقافت کا ایک اہم حصہ ہوگا، کیونکہ یہ جماعت پر واضح ہونا چاہیے اور اسے شباب اور عوام کے سامنے واضح کرنا چاہیے تاکہ وہ اس سے بے خبر نہ رہیں، اور پھر وہ حل کی اہمیت اور اس کی درستگی کو سمجھ سکیں۔

The Ummah has been attacked by the Kufr thoughts, which the Kaafir portrayed as the energy that she needs to regain her health. The Ummah has been controlled politically by the puppet rulers whom the Kaafir colonialists have imposed over the Muslims, in order to dominate her resources and prevent any sincere work from threatening their interests or endangering their colonisation. Since the western Kaafir colonialist is aware of the dangers of organised collective work to his own existence and consolidation, he spread thoughts amongst us that drive people away from collective or party work. Instead he encourage people to undertake partial associative actions, which treat the peripheral problems, such as poverty and corrupt morals. The western Kaafir has also shaken the confidence of the Muslims in their deen as the only true solution to the problems of man, when he separated their ‘Aqeedah from their life, forced this separation upon them, and prevented them from working to abolish it. Therefore, the party or group is obliged to study the reality, and the thoughts, emotions and systems present in it, in a deep and precise manner. This is in order to know the land upon which it stands and the nature of this land, and to know after that how to walk upon it, and what it needs in terms of pickaxes and tools to overcome the obstacles, and what it needs in terms of fertiliser and other substances to regain its fertility. So one must understand the reality first. This in itself will form an important part of the culture of the group, because it must be clear to the group and it must clarify it for the shabab and the people so that they are not ignorant of it, and they comprehend afterwards the importance of the solution and its correctness.