Zekâtın farz oluşunu ve İslam'daki yerini açıklamadan önce, İslam'dan önceki toplumların sınıf yapılarında yoksulların konumunu, onların ihtiyaçlarına karşılık verilme derecesini ve eski kanunlarda ve dinlerde sorunlarına gösterilen ilgiyi incelemek faydalıdır. Böylece İslam'ın yoksullara bakışında ve Allah'ın Kitabı ile Resulünün Sünnetinde sağlam bir temele dayanan sosyal adaletin, sosyal güvencenin ve toplumsal dayanışmanın kurulmasında, diğer dinlerden ne kadar ileri olduğu gösterilebilir. Hz. Muhammed ﷺ'in Sünnetinde ...

Before I delineate the obligatory nature of zakah and its position in this religions of Islam, it is useful to examine the position of the poor in the class structures of the societies before Islam, the extent of response to their needs, and the care about their Problems in ancient laws and religions. By so doing, one can show how much Islam superseded other religions in its care of the poor and in the establishment of social justice, social insurance, and social solidarity on the strong basis stated in the Book of God and in the Sunnah of His Messenger, (p).

Yoksulluk ve muhtaçlık tarih kadar eskidir. Tüm insan topluluklarında yoksulların korunmasını talep eden bazı insanların bulunduğunu söylemek doğru olur. İnsanlık tarihi boyunca başkalarının acılarına duyulan merhamet hiç eksilmedi ve tüm medeniyetlerde yardım sağlama ve sorunları çözme girişimleri sürdü. Bütün bunlara rağmen yoksulların durumu son derece kötü olmuştur. Bu durum her zaman insanlık tarihinde karanlık bir leke olmuştur. Tüm toplumlarda bu tür adaletsizlik vardı ve filozoflarının ve peygamberlerinin insancıl öğütlerine uyulmadı. Bir tarihçi, eski medeniyetlerde zenginler ile yoksul ve muhtaç insanlar arasındaki ilişkilerden şöyle bahseder: "Yeryüzünde var olmuş her ulusta, iki sınıf insanı kolayca fark etmek mümkündü: zenginler ve yoksullar."

Poverty and destitution are as old as history. It is fair to say that all human communities have some people who call for the care of the poor. Feeling for others' sufferings never ceased throughout the history of humanity and attempts to provide relief and to solve Problems continue in all civilizations. In spite of all that, the situation of the poor has been extremely bad. It has always been a dark spot in human history. All societies had such injustice and did not follow the humanitarian advice of their philosophers and prophets. One historian talks about the relations between the rich and the deprived poor in ancient civilizations in the following way: "In every nation that existed on earth one could easily recognize two classes of people, the rich and the poor.

Zengin sınıf gücü elinde tutuyor, sürekli daha da zenginleşip şişiyordu; yoksul sınıf ise zayıf bırakılıyor ve yere kadar ezilip bastırılıyordu. Bu çelişki yüzünden o medeniyetin toplumsal yapısı sonunda çöküyordu; zenginler ise her şeyin neden bozulduğunu merak ediyordu."1 Mısır, erken tarihinde yeryüzünde bir cennet gibiydi; halkı için her türlü maldan bolca üretiyordu. Buna karşın yoksul sınıfları temel gıdayı bile bulamıyordu, çünkü zengin sınıf onlara önemli bir şey bırakmıyordu. XII. Hanedan döneminde Mısır'ı büyük bir kıtlık vurduğunda, yoksullar kendilerini zenginlere köle olarak sattı; zenginler de onlara daha da çok eziyet etti. Antik Babil'de durum aynıydı. Yoksulların, muazzam üretime rağmen topraklarının meyvelerinde hiçbir hakkı yoktu. Antik Pers, Yunan ve diğer krallıklar da benzerdi. Yoksullar kırbaç ve sopalarla en aşağı işlere sürülüyor, en ufak hatalarda ağır cezalandırılıyor, bazen de acımasızca öldürülüyordu. Sparta'da zenginler yoksullara verimsiz, taşlık araziler bıraktı; bu yüzden onlar acı çekerek yaşıyordu. Atina'da zenginler, kendilerine konulan vergileri ödeyemeyen yoksulları köle olarak satıyordu. Batı hukukunun kaynağı Roma'da ise zenginler bütün ulus üzerinde hükmediyor, kendilerini ayrı ve üst bir konumda görüp diğerlerini onlara kıyasla dokunulmaz kılıyordu. Yoksullar onlara itaat etmek zorunda bırakılıyor, bu da çoğu zaman onları Roma'dan kaçıp kendilerine yeni bir yol bulmaya zorluyordu. Mitchle'in Roma İmparatorluğu hakkında anlattığı gibi:

Tüm dinler, insan yapımı olanlar da dahil, bu insani toplumsal meseleyi ihmal etmemiştir; bu mesele olmadan kardeşlik ve yaşam kalitesi gerçekleşemezdi. Dört bin yıldan daha önce Babil'de Hammurabi, dünyadaki bilinen ilk yazılı kanunu tanıtırken şöyle demiştir: "Tanrı beni, güçlülerin güçsüz tebaayı ezmesini önlemek, insanlara yol göstermek ve yaratıklar için refahı sağlamak üzere gönderdi." Binlerce yıl önce, Eski Mısır'da insanlar, açlara ekmek, çıplaklara giysi vermenin, gücü yetmeyenlere teknelerinde yolcu olmanın, babasızların babası, dulların kocası ve soğuk kış günlerinde dışlananların koruyucusu olmanın dini bir görev olduğu duygusunu dile getirmişlerdir.3

All religions, including man-made religions, did not neglect this humanitarian social issue, without which brotherhood and quality of life would not be realized. More than four thousand years ago in Babylon, Hamurabi, in introducing the first known recorded law on earth, stated "God's had sent me to prevent the omnpotents from suppressing the powerless subjects and to guide people and secure prosperity for creatures." Thousands of years ago, people, in ancient Egypt, expressed the sentiment that it was their religious duty to give bread to the hungry, cloth to the naked, and passage on their boats to the incapable, or to be father of the fatherless, husband of the widow, and a protector to the outcast in cold winter.3

Göklerden gelen dinlerin sesi, zayıf ve güçsüzlerin korunması çağrısında, diğer laik sistemlerden daha yüksek çıkmıştır; çünkü bu dinlerin etkisi, herhangi bir insan felsefesinin ya da insan yapımı yasanın etkisinden daha derindir. Hiçbir Allah elçisinin, Kur'an'da zekât denilen yoksulların korunması çağrısında bulunmadan dünyadan geçtiğine inanamam. Yeryüzünde bugün var olan en sahih semavi belge olan Kur'an-ı Kerim'de, İbrahim, İshak ve Yakup'un mesajlarından söz edildiğini görürüz. Allah şöyle buyurur:

The voice of heavenly religions was Iouder in calling for care of the poor and powerless than other secular systems, for the former had deeper effects than any human philosophy or man-made law. I cannot believe any Messenger of God to have passed through the world without calling for the care of the poor, which is called in the Qur'an zakah. In the Holy Qur'an, which is the most authentic heavenly document existing on earth today, we find mention of the messages of Ibrahim, Ishaq, and Ya'qub. God says:

"Ve onları, bizim emrimizle insanlara yol gösteren önderler kıldık ve onlara iyi işler yapmalarını, namazı kılmalarını ve zekâtı vermelerini vahyettik; onlar bize sürekli ibadet ettiler."4 İsmail'in tebliği şöyle anlatılır: "Kitapta İsmail'i de an. O, verdiği sözde sadık bir insandı; hem bir elçi hem de bir peygamberdi. Halkına namazı ve zekâtı emrederdi ve Rabbi katında çok hoşnut edilmiş biriydi."5 Benî İsrail'in misakına da rastlarız: "Biz İsrailoğullarından şu söz almıştık: Allah'tan başkasına kulluk etmeyeceksiniz; ana babaya, akrabaya, yetimlere ve yoksullara iyilik edeceksiniz; insanlara güzel söz söyleyeceksiniz; namazı dosdoğru kılacak ve zekâtı vereceksiniz. Ama içinizden az bir kısmı hariç, sonra yüz çevirdiniz ve döndünüz."6 Başka bir ayette bu misak şöyle anlatılır: "Allah, İsrailoğullarından söz almıştı ve aralarından on iki önder seçmiştik. Allah şöyle demişti: Eğer namazı kılar, zekâtı verir, elçilere iman eder, onlara yardım eder ve saygı gösterir, Allah'a güzel bir borç verirseniz, elbette sizin kötülüklerinizi örteceğim ve altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacağım. Ama bundan sonra içinizden kim inkâr ederse, doğru yoldan sapmış olur."7 Hz. İsa'nın mesajı ise beşikteki bir bebek olarak kendi sözleriyle anlatılır: "Bana sağ olduğum sürece namazı ve zekâtı emretti." Kitap Ehli hakkında genel olarak Allah şöyle buyurmuştur: "Onlara bundan başka bir şey emredilmedi: Dinlerini yalnızca Allah'a has kılarak O'na kulluk etmek..."

"And We made them leaders, who guide men by our command, and We sent inspiration to do good deeds, to establish regular prayers, and to practice zakah, and they constantly served Us."4 Isma'il's message is described following: "And also mention in the story of Isma'il who was strictly true to what he promised. He was an apostle and a Prophet and he enjoined on his people prayer and Zakah, and he was most acceptable in the sight of his Lord."5 We also see the pledge of bani Isra'il: "And we took a covenant. from the children of Isra'il: worship none but God, treat with kindness your parents and kindred and orphans and all those in need, speak fair to the people, be steadfast in prayer, and practice zakah. Then did ye turn back except a few among you, and ye backslide".6 In another verse this pledge is described "God did afore time take a covenant from the children of Isra'il, and We appointed twelve captains among them and God said I am with you if you establish regular prayer, practice zakah, believe in apostles, honor and assist them and loan to God a magnificent loan. Verily I will wipe out from you your evils, and admit you to gardens with rivers flowing beneath, but if any of you after this resisted faith he has surely wandered from the path of rectitude.7 The message of Jesus Christ is described by his own words as a baby in the cradle "And He hath enjoined on me prayer and zakah as long as I live. About the People of the Book in general, God said, "And you have been commanded no more than this: To worship God, offering Him The Obligatory Nature of Zakah and its Place in Islam 5

Bu, önceki dinlerin yoksullara ve muhtaçlara gösterdikleri özen konusunda çok güzel örnekler; Kur'an'dan önceki ilahi kitapların mesajının özü de buydu. Yine de bazı gözlemlerin kaydedilmesi gerekir.

These are supreb examples of the care of previous religions toward the poor and the needy and this was the essence of the message of heavenly scripts before the Qur'an. Some observations, however, must be recorded.

Bu metinler, yoksullara merhametli olmaya ve bencillik ile cimriliğe karşı dikkatli olmaya dair tavsiye ve teşvikin ötesine geçmez. Bu, gönüllü ve bireysel sadakaya yönelik yüksek sesli bir çağrıdır.

1. These texts do not go beyond recommendations and encouragement to be merciful toward the poor and wary of selfishness and miserlihood. It is a loud call to voluntary and individual charity.

Bu sadaka ile ilgili ifadeler, sadakayı zorunlu kılmak için değildir; böylece sadaka vermeyenler dinlerinin temel bir parçasını terk ettiklerini ve bu yüzden Allah'ın bu dünyada ve ahirette cezalandıracağını hissetmesinler diye söylenmiştir.

2. These statements on charity do not make it compulsory so that those who abstain from charity do not feel that they have left an essential part of their religion and that they would be punished by God in this life and in the afterlife.

3. Sadaka verme konusu insanın vicdanına bırakılmıştır: devletin onun toplanmasında ve dağıtılmasında hiçbir yetki verilmemiştir.

3. It is left to the human conscience to give charity: the state is not given any authority in its collection and distribution.

4. Verilmesi gereken miktar, zekâtın verileceği mal türleri ile bu sadakanın yerine getirilmesinin koşulları ve şartları belirtilmemiştir. Bu durum, devletin bunu herhangi bir dinî gerekçeyle kurumsallaştırmasını imkânsız kılmaktadır.

4. The amount that should be given, the kinds of wealth that are subject to give from and circumstances and conditions of the fulfillment of this charity are not specified. This makes it impossible for state to institutionalize it on any religious grounds.

5. Yoksullara bakmak, yoksulluk sorununa köklü bir çaba göstermeyi, onu ortadan kaldırmayı, kaynaklarını kurutmayı veya yoksulları mülk sahibi ve toprak sahibi yapmayı hedefleyen ciddi bir girişim düzeyine ulaşmamaktadır. Bu çağrılar, yoksulların sefaletini ve acısını hafifletmekle sona ermiştir.

5. Caring for the poor does not reach the extent of a rigorous attempt to deal with the problem of poverty, to eliminate it, to dry its sources or to transform the poor into property owners and landowners. These calls ended at attenuation of the misery and suffering of the poor.

İslam, yoksullara gösterdiği özen ve yoksulluk sorununu çözme konusundaki gayreti bakımından eşi benzeri görülmemiş bir dindir. Bu gayret; Müslümanları yoksullara merhamet etmeye teşvik eden emir ve tavsiyelerle, yasa ve kanunlarla ve bunların uygulanması ve hayata geçirilmesiyle kendini göstermektedir.

Islam is unprecedented in the extent of its care for the poor and its zest to solve the problem of poverty whether through directives and recommendations that exhort Muslims to have mercy on the poor, by means of legislation and laws, or through implementation and application.

Görülmektedir ki Mekke döneminin ilk birkaç ayında, Müslümanlar henüz ibadetlerini yapmaktan alıkonulmuş, bu yeni dini tebliğ eden birkaç erkek ve kadından ibaret iken ve bir siyasi varlık oluşturmazken, İslam'ın insancıl toplumsal yönü, yani yoksullara ve muhtaçlara özen gösterilmesi, son derece belirgindi. Bu anlayış Kur'an'da "yoksulu doyurmak", "Allah'ın rızık olarak verdiğinden infak etmek", "isteyene ve istemeyen yoksula hak" veya "yoksula ve yolda kalmışa hak" gibi ifadelerle dile getirilmektedir ve bazen de "zekatı ifa etmek" terimi kullanılmaktadır.

It is apparent that as early as the first few months of the Makkan period when Muslims were still a handful of men and women prevented from practicing and calling for this new religion and not constituting a political entity, that the humane social aspect of Islam -- caring about the poor and the destitute, was highly evident. This concept is expressed in the Qur'an as "feeding the poor", "spending of the sustenance that God has provided", "a right to he who asks and to the deprived who does not ask", or "a right to the destitute and the wayfarer", and sometimes, the term "establishing zakah", is used.

Makkî surelerde yer alan şu büyük âyetleri okumak yeterlidir:

It suffices to read in the Makkan suras the following great verses:

Müddessir suresinde, Kur'an'ın en erken inen vahiyleri arasında yer alan bir sahne karşımıza çıkar: kıyamet gününden bir manzara. Cennet bahçelerindeki salih kimseler, ateşin kuşattığı inkârcılara ve yalancılara, neden cezalandırıldıklarını sorarlar. Bu sebepler arasında yoksulun hakkını gözetmemek, onu açlık, çıplaklık ve sıkıntı içinde bırakmak ve ondan yüz çevirmek de vardır.

In sura al Muddathir, one of the very early revelations of the Qur'an, we see a scene from the day of judgment. The righteous people in their heavenly gardens inquire of the dis-believers and liars whom the fires of Hell encompasses, what were the reasons for their punishment. Among those reasons are neglecting the rights of the poor, letting him be beaten by hunger, nakedness, and suffering, and turning their faces away from him.

Allah şöyle buyurur: "Her nefis kazandığına karşılık rehindir; sağ tarafın ashabı hariç. Onlar cennetlerdedirler, birbirlerine sorarlar; suçlulara sorarlar: 'Sizi cehenneme sürükleyen nedir?' Derler ki: 'Biz namaz kılanlardan değildik, yoksula yedirenlerden de değildik; boş işlerle uğraşanlarla birlikte boş şeyler konuşurduk ve ceza gününü yalanlardık.'" Yoksulu doyurmaya benzer şekilde, onlara giyecek vermek, barınak sağlamak ve ihtiyaçlarını karşılamak da böyledir. Kalem suresinde Allah, bahçe sahiplerinin kıssasını anlatır. Onlar, hasat günü gelen yoksul ve muhtaçların sadakadan pay almasını engellemek için bahçenin meyvelerini geceleyin toplamışlardı. Bunun üzerine Allah onlara çabuk bir azap gönderdi. Ayetler şöyledir: "Uyurlarken, Rabbinden gelen bir belâ bahçenin üzerine geçti de bahçe sabaha kadar kapkara, meyveleri toplanmış bir hâle geldi. Sabah olunca birbirlerine seslenerek dediler ki: 'Meyveleri toplamak istiyorsanız erkenden ekininize gidin.' Böylece gizlice fısıldaşarak yola çıktılar: 'Bugün bahçeye hiçbir yoksulun girmesine izin vermeyin.' Ve haksız bir niyetle sabahladılar. Ama bahçeyi görünce, 'Gerçekten yolumuzu şaşırmışız' dediler. Hayır, biz mahrum bırakılmışız. Aralarındaki en doğru olan biri dedi ki: 'Size demedim mi? Neden Allah'ı tesbih etmiyorsunuz?' Dediler ki: 'Rabbimiz yücedir, şüphesiz biz zalim olmuşuz.' Sonra birbirlerini suçlayarak dönüp çekiştiler. Dediler ki: 'Vah bize! Gerçekten azgınlık etmişiz. Belki Rabbimiz bize bundan daha hayırlı bir bahçe verir; çünkü biz O'na yönelmekteyiz.' İşte dünyadaki azap böyledir; ahiret azabı ise daha büyüktür, keşke bilselerdi."11

God says: "Every soul will be held in pledge for its deeds except the companions of the right hand they will be in gardens of delight. They will question each other and ask of the sinners, 'What led you into hellfire?' They will say, 'we were not of those who prayed, nor were we of those who fed the indigent, but we used to talk vanities with vain talkers and we used to deny the day of judgment.10 Similar to feeding the poor is clothing, sheltering, and providing necessities for them. In sura al Qalam, God tells the story of those who owned a garden and collected its fruits at night in order to prevent the poor and needy that come on harvest day from taking some charity. Because of that God sent to them a quick punishment. The verses read: "Then there came on the gardens a visitation from thy Lord which swept away all while they were asleep so the garden became by morning like a dark and desolate spot whose fruits had been gathered. As the morning broke, they called out one to another, 'Go ye to your tilthe be times in the morning if ye would gather the fruits', so they departed conversing in secret, low tones, saying, 'let not a single indigent person break in upon you into the garden this day?', and they opened the morning strong in an unjust resolve but when they saw the garden they said we have surely lost our way. Indeed we are shut out of the fruits of our labor. Said one of them, more just than the rest, 'Did I not say to you why not glorify God?' They said, "Glory to our Lord, verily we have been doing wrong.' Then they turned one against another in reproach. They said, 'Alas for us we have indeed transgressed. It may be that our Lord will give us in exchange a better garden than this for we do turn to Him in repentance.' Such is the punishment in this life, but greater is the punishment in the hereafter if only they knew."11

Mekke ayetleri, muhtaçlara merhamet edilmesi, onlara yardım edilmesi ve ihtiyaçlarının karşılanması çağrısıyla, ayrıca onlara kötü davranmanın veya onlara sert davranmanın korkutucu olduğu uyarısıyla sonlanmamaktadır. Mekke ayetleri bundan daha ileri giderek, her mü'min üzerinde yoksula karşı bir görev bulunduğunu, yani mü'minlerin başkalarını yoksulları desteklemeye teşvik etmeleri gerektiğini kabul etmektedir. Kur'an, başkalarını muhtaçlara yardım etmeye teşvik etmekten kaçınmayı, ahirette Allah'ın gazabını ve cezasını gerektiren, Tanrı'ya inkârla ilgili bir özellik olarak görmüştür. (SWT)

The Makkan verses did not concluded by calling for mercy on the indigents, encouraging and providing for their needs, and making it fearful to neglect or be harsh to them. The Makkan verses went farther, in considering that on each believer there is a duty to the indigent, i.e., believers should urge others to help the poor. The Qur'an considered abstention from encouraging others to aid the needy a feature related to disbelief in God, that implicates His resentmen and punishment in the Hereafter. God (s)

Kur'an'ın Hakka suresinde şöyle buyurulur: "Kitabı sol eline verilen kişi der ki: 'Keşke kitabım bana verilmeseydi, hesabımın ne olduğunu bilmeseydim! Keşke ölüm her şeyi bitirseydi! Malım bana fayda vermedi, gücüm de elimden gitti.'"12 Sonra âlemlerin Rabbi olan Allah, hak edenlere adil cezasını verir: "Onu yakalayın, sonra cehenneme atın; sonra onu uzunluğu yetmiş arşın olan bir zincire vurun."12 Onun şahitlerin önünde cezalandırılıp aşağılanmasının sebebi şudur: "Bu adam, yüce Allah'a inanmazdı ve yoksulun doyurulmasını teşvik etmezdi."12 Yoksulu doyurmayı teşvik etmeyenlerin cezasını bu kadar güçlü bir dille vaat eden bu ayetler, Ebu'd-Derda sahabesini öyle etkiledi ki eşine şöyle dedi: "Ey Ümmü'd-Derda! Allah, yaratılışından beri cehennemde kızgın ateşte kaynayan bir zincir yaratmıştır. Bu zincir, insanların boyunlarına takılana kadar orada kalacaktır. Allah bize en büyük imanla, yani O'na iman etmemizi nasip ederek bu acının yarısından bizi kurtardı. Bu yüzden, ey Ümmü'd-Derda, yoksulu doyurmayı teşvik et." (Bununla, yukarıdaki ayette geçen diğer şartı yerine getirmek istemiştir.)13 Kur'an'dan önce dünya, yoksulun gözetilmesini teşvik etmemeyi, teşvik etmeyeni cehenneme götürebilecek bir günah sayan bir kitap görmemişti. Fecr suresinde Allah, İbrahim'in dinine bağlı olduğunu ve Allah'a yakın bir dine sahip olduğunu iddia eden İslam öncesi toplumların insanlarına şöyle seslenir: "Hayır! Siz yetimlere ikram etmiyorsunuz, yoksulu doyurmaya da birbirinizi teşvik etmiyorsunuz."14 Birbirini teşvik etmek, bütün insanlığa yoksulların bakımında iş birliği yapmaya ve birbirini desteklemeye yönelik bir çağrıdır.

Zariyat suresinde Allah, cennet bahçelerini hak eden samimi müminleri anlatır. Onların en belirgin özelliklerinden biri şudur: "Mallarında, isteyen ve mahrum kalmış olanın bir hakkı vardır."20 Kendi malı, kazanç yolu ya da geçimini sağlayacağı bir mesleği olmayan kimsenin de bir hakkı vardır. Bu samimi müminler, mallarının yalnızca kendi kullanımları için olmadığını anlamışlardır. Onların bir kısmının aslında muhtaçlara ait olduğunu idrak etmişlerdir; bu, küçümseyerek verilen bir sadaka değil, açık ve kesin bir haktır. Alan tarafın tevazusu ya da veren tarafın gururu söz konusu değildir. Maaric suresinde bu aynı nitelik, tasvir edilen sahnede hafif bir farkla tekrarlanır. Bu ayet, imanlarının ve ahlaki duyarlılıklarının gücüyle insanın zayıflığına galip gelmiş müminlerin özelliklerinden söz eder: "Şüphesiz insan, çok sabırsız yaratılmıştır. Kendisine bir kötülük dokunduğunda feryat eder, bir iyilik ulaştığında ise cimrileşir. Ancak namaza devam edenler, namazlarında sebat gösterenler, mallarında isteyen ve mahrum kalmış olan için belirli bir hak bulunanlar bunun dışındadır."21 Burada mallarındaki hak, bilinen ve belirlenmiş olarak tanımlanır. Bu yüzden bazı âlimler, bu ayetin zekâta işaret ettiğini söylemiştir; çünkü zengin kimsenin malındaki bilinen ve belirli hak zekâttır. Oysa bu surenin Mekki olduğu bilinmektedir, zekât ise şeriatta tanımlandığı şekliyle Medine'de farz kılınmıştır; bunu ilerde göreceğiz. Bu bilinen ve belirlenmiş hak, müminlerin mallarından isteyene ve mahrum kalmışa verilmek üzere kendi istekleriyle ayırdıkları bir pay olmaktan başka bir şey olamaz.22 Dolayısıyla bu hak ile zekât arasındaki fark şudur: Bu hak, müminlerin kendilerinin belirlediği ve kendi eylemleriyle ayırdığı bir paydır; zekât ise şeriat tarafından tanımlanıp belirlenmiştir. Sûre el-İsrâ'da Allah şöyle buyurur: "Yakınlarına hakkını ver, yoksula ve yolda kalmışa da (hakkını ver). Ama malını israf edercesine saçıp savurma." Sûre er-Rûm'da ise şöyle buyurulur: "Yakınına, yoksula ve yolda kalmışa hakkını ver. Bu, Allah'ın rızasını arayanlar için daha hayırlıdır." Bu ayetlerle Kur'an, daha Mekke döneminde Müslümanların ruhuna şunu yerleştirmiştir: Yakınların ve muhtaçların mü'minin malı üzerinde belirli, tanımlı hakları vardır. Bu, keyfine göre verebileceği ya da vermekten kaçınabileceği sıradan bir gönüllü sadaka değildir.

In sura al Dhariyat, God mentions sincere believers that deserve the gardens of heaven. One of their most obvious characteristics is "in their wealth there is a right for he who asks and he who is deprived."20 He who has no wealth of his own, nor means of earning, nor a profession to live on, has also a right. Those sincere believers have realized that their wealth is not only for their own use. They have realized that part of it belongs, in fact to the needy, not as a charitable gift given with condescendence but as a clear-cut right, without humbleness on the part of the receiver or pride on the part of the payer. In sura al Ma'arij, this same characterization is repeated with a slight difference in the scene pictured. It came with reference to the characters of the believers who have overcome by the strength of their faith and sense of ethics, the weakness of the human being, "Truly, man was created very impatient, fretful when evil touches him and niggardly when good reaches him. Not so those devoted to prayer, those who remain steadfast in their prayer, and in whose wealth is a recognized right for the needy who asks and he who is prevented."21 Here the right on their wealth is described as recognized and well-defined. This led some scholars to state that this verse refers to zakah because it is the recognized, well-defined right on the wealth of the rich. It is known however that this sura is Makkan while zakah as defined in Shari'ah was prescribed in Madinah, as we shall see later. This recognized and well-defined right could not be anything except a part put aside by the believers out of their wealth to be given to he who asks and to the deprived.22 The difference therefore, between this right and zakah is that this is a portion determined by the believers themselves and put aside by their own action, while zakah is defined and determined by Shari'ah. In Suras al 'Isra God says "And render to the kindred their due rights and also to those in want and to the wayfarer but squander not your wealth in the manner of a spendthrift."23 And in al Rum "so give what is due to kindred, the needy and the wayfarer. that is best for those who seek the continence of God."24 By these statements Qur'an instilled in the being of Muslims as early as the Makkan period that kindred and those who are in need have well-defined rights on the believer's funds. It is not a mere voluntary charity which he can pay or refrain from paying according to whim.

En'am suresinde Allah şöyle buyurmuştur: "O, dallı budaklı ve dalsız bahçeleri, hurma ağaçlarını, türlü türlü ürünler veren ekinleri, birbirine benzeyen ve benzemeyen zeytin ve nar ağaçlarını yaratandır. Meyvelerinden yiyin; ürünü biçtiğiniz gün hakkını verin, ama israf etmeyin, çünkü Allah israf edenleri sevmez."25 Allah, kullarının dikkatini, yeryüzü ürünleri üzerinde belirlenmiş bir hakkın bulunduğuna çeker. Bu hak, hasat günü ödenmelidir.

In sura al An'am God said, "It is He who produceth gardens with trellises and without, and palm-trees and tilth with produce of all kinds, and olives and pomegranates similar in kind and different in variety, eat of their fruit in their season but render the dues that are proper on the day the harvest is gathered but waste not by excess for God loves not the waster."25 God brings to the attention of His servants that there is a prescribed right on the fruits of earth. This right should be paid on the day of harvest.

Sa'id bin Jubair noted that "before zakah was revealed, a person was required to give out of the crops to orphans and indigents." This is a right that is not determined to be one-tenth or one half of a tenth. It is left to the sincerity of the farmer, and according to the need of the indigents. Later in Madinah the Messenger of God ﷺ determined the rate of this right by making it one-tenth or one half of a tenth on crops that are in excess of five wasq. Some commentators found in this action of the Prophet ﷺ an explanation of the dues on crops and fruit as we shall discuss later in this book. Turkish translation: Sa'id bin Cübeyr, "Zekât farz kılınmadan önce, kişinin ekinlerinden yetimlere ve yoksullara vermesi gerekiyordu" demiştir. Bu, onda birine ya da onda birin yarısına belirlenmemiş bir haktır. Çiftçinin samimiyetine ve yoksulların ihtiyacına bırakılmıştır. Daha sonra Medine'de Allah'ın Resulü ﷺ, beş vesktan fazla olan ürünler üzerinden bu hakkın oranını onda bir veya onda birin yarısı olarak belirledi. Bazı âlimler, Peygamberimizin ﷺ bu uygulamasında, bu kitabın ilerleyen bölümlerinde ele alacağımız ürün ve meyvelerden alınacak vergilerin açıklamasını bulmuşlardır.

Sa'id bin Jubair noted that "before zakah was revealed, a person was required to give out of the crops to orphans and indigents." This is a right that is not determined to be one-tenth or one half of a tenth. It is left to the sincerity of the farmer, and according to the need of the indigents. Later in Madinah the Messenger of God, (p), determined the rate of this right by making it one-tenth or one half of a tenth on crops that are in excess of five wasq. Some commentators found in this action of the Prophet an explanation of the dues on crops and fruit as we shall discuss later in this book.

Makkî âyetlerinde, yoksullara ve muhtaçlara, mallarda tanınmış bir hak tanınarak onların Müslüman toplumda kaybolmaması için pek çok örnek vardır. Bunun tacı, zekâtı verenlere övgü, onu ihmal edenlere ise yergi içeren âyetlerdir. Rûm sûresinde Allah, faizin etkisiyle zekâtın etkisi arasında bir karşılaştırma yapar: Faiz, servete artıyormuş gibi görünürken aslında onu eksiltir; zekât ise maldan eksiltiyormuş gibi görünürken aslında en iyi biçimde artırır.

There are many examples of the provision of the Makkan verses for the poor and destitute in assigning them a recognized right on funds so they may not be lost in the Muslim community. This was crowned by verses offering praise for those who pay it, and vituperation for those who neglect it. In sura al Rum, God holds a comparison between the effect of riba, which seems to increase wealth while it in fact shrinks it, and the effect of zakah which seems to reduce wealth while it in fact, makes It grow best.

"Akrabaya, yoksula ve yolda kalmışa hakkını ver. Bu, Allah'ın rızasını gözetenler için en hayırlı olanıdır ve kurtuluşa erenler de onlardır. İnsanların malları içinde artsın diye faize verdiğiniz para, Allah katında artmaz; ama Allah'ın rızasını isteyerek zekât olarak verdiğiniz mal işte bunlar, sevaplarını kat kat alacaklardır."26

God says, "So give what is due to kindred, the needy, and the wayfarer. That is best for those who seek the countenance of God and it is they who will prosper. That which you lend in riba for increase throughout the poverty of other people will have no increase with God but that which you lay out for zakah, seeking the countenance of God, will increase, it is they who will get the recompense multiplied."26

Kur'an'ın Neml suresinin başında Allah, kitabını kendisine yol gösterici ve müjde kıldığı müminleri şöyle tarif eder: "Onlar namazı dosdoğru kılan, zekâtı veren ve ahirete tam bir kesinlikle inananlardır."27 Zekâtın namazın hemen ardından anılması, burada kastedilenin farz kılınmış mal zekâtı olduğuna dair açık bir işarettir. Lokman suresinin başında ise Allah şöyle buyurur: "Kitap, iyilik yapanlar için bir yol gösterici ve rahmettir. Onlar namazı dosdoğru kılan, zekâtı veren ve kalplerinde ahiret inancının kesinliği bulunanlardır."28 Mü'minun suresinde Allah, iman edenleri "zekâtı yerine getirenler" diye tanımlar.29 A'raf suresinde Musa ve kavminin kıssasını anlatırken Allah şöyle buyurur: "Rahmetim ise her şeyi kuşatmıştır. Onu, takvâ sahibi olanlara, zekâtı verenlere ve ayetlerimize inananlara yazacağım. Onlar, okuma yazma bilmeyen peygamber olan elçiye uyanlardır."

Mekke ayetlerinde geçen zekât, genel anlamda gönüllü yapılan bağışlar şeklindeydi. Medine'de belirlenene kadar bugün bildiğimiz özel tanımlarına kavuşmadı; nisapları, muaf tutulan asgari miktarlar ve zekâta tabi mallar ancak Medine'de tespit edildiğinde belirlendi. Zekât memurları ve dağıtıcıları, tüm Müslümanları tespit edip zekât toplamak ve dağıtmak üzere gönderildi ve devlet, bir kurum olarak zekâttan sorumlu hale geldi. Mekke'de zekât, bireylerin imanına ve kardeşlik duygularına bırakılmıştı ve ödenecek miktar belirlenmemişti.

The zakah which is mentioned in Makkan verses was in the general form of voluntary payments. It did not take the specific definitions as we know it now until it was prescribed in Medina when the rates, minimum exempt, and funds subject to zakah were determined. That is when zakah collectors and distributors were sent to survey all Muslims and to collect zakah and distribute it, and when the state became responsible for zakah as an institution. In Makkah zakah was left to the faith and the brotherly feelings of individuals, and the amount that was to be paid was not determined.

Bazı âlimler, Mekke ayetlerinde geçen "yoksulun hakkı", "isteyen ve mahrum olanın hakkı", "bilinen bir hak" gibi Kur'ani ifadelerden, Mekke'de Müslümanların mallarındaki zekâtın miktarını belirlemenin Peygamber ﷺ'e bırakıldığı sonucunu çıkarmışlardır.36 Ancak Peygamber ﷺ'in bunu yaptığını gösteren hiçbir rivayet bulunmadığı gibi, aksini gösteren rivayetler vardır.

Some scholars infer from the Qura'nic terms of the Makkan verses like: "destitute's rights", "right for he who asks and he who is deprived", "a recognized right", that in Makkah it was left to the Prophet, (p) to determine the amounts of zakah on the funds of Muslims.36 But such inference is not supported by any reports that the Prophet did so, while there are reports to the contrary.

Mekke'de belirli bir kararlılığa ihtiyaç duyulmadığı görülüyor; çünkü o dönemde zulme uğrayan Müslümanlar, canları da dahil olmak üzere sahip oldukları her şeyi feda ediyorlardı.

It seems that in Makkah there was no need for any specific determination because persecuted Muslims were then sacrificing all they had including their own lives.

Ancak miktarların, bazı müfessirlerin belirttiği gibi, zekât verenler tarafından belirlenebileceği de söylenmiştir. Hafız İbn Kesîr, Mü'minûn suresinin tefsirinde zekât veren kimseler hakkında şöyle der: "Çoğunluğun görüşü, buradan kastedilenin mal zekâtı olduğu yönündedir; ancak bu ayet Mekkî iken zekât, Medine'de Hicret'in ikinci yılında farz kılınmıştır." Görünüşe göre zekât, Hicret'in ikinci yılında yüzdeleri ve muafiyet sınırıyla belirli şeklini almış, zekâtın ilkesi ise Mekke'de, En'âm suresindeki "Ekin biçildiği gün hakkını verin" ayetinde olduğu gibi verilmiştir.

Medine'de Müslüman topluluk kendi toplumunu, siyasi gücünü ve bir devleti inşa etmişti. Mekke'de durum böyle değildi. Bunun sonucu olarak İslami yükümlülükler bu aşamaya uygun yeni bir biçim aldı. Bu yükümlülükler, Mekke'de genel yönlendirmeler ve öğütler olmakla birlikte, artık belirli ve açıkça tanımlanmış hukuki kurallara ve düzenlemelere dönüştü. Devletin otoritesi, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesinde, sadakat motivasyonuna ek olarak artık güvenilebilecek bir unsur hâline geldi. Medine dönemine ait bu yeni özellikler, zekât uygulamasında açıkça görülmektedir. Hukuk, zekâtın farz olduğu mal türlerini, zekâtın farz olması için gereken şartları, oranlarını ve nisablarını, zekât gelirlerinin harcanacağı alanları ile zekâtı organize eden ve yöneten kurumu belirlemektedir.

In Madina , Muslims community had constructed their own society, political power and a state. This was not so in Makkah. Consequently, Islamic requirements took a new form that was suitable to this stage. These requirements now became specific and well-defined laws and regulations, while they were, in Makkah, general directions and advices. The authority of the state could now be counted on in the execution of these requirements, in addition to the motivation of faithfulness. The characteristics of this new Madinan era are clear in the treatment of zakah. The law determines the kinds of wealth on which zakah is required, the conditions for its obligation, its percentages and ratios, and the areas of dispersement of its receipts, as well as the institution that organizes and administers zakah.

Medine surelerinde, zekâtın ödenmesine dair çok açık bir emir vardır ve bu emir farklı üsluplarla vurgulanmıştır; nitekim Bakara suresinde şöyle buyrulur: "Namazı kılın ve zekâtı verin."38 Zekât hakkındaki Medine ayetleri o kadar çoktur ki burada hepsini sıralamak mümkün değildir. Bu yüzden, en son inen surelerden biri olan Tevbe suresini örnek olarak seçtim.

In Madinan suras, there is a very clear directive for the payment of zakah which is emphasized in different styles as in sura al Baqarah, "and establish prayers and practice zakah."38 Madinan verses on zakah are too numerous to list here, therefore I have selected sura al Tawbah as an example, a sura which is among the latest revelations.

A. Bu surenin başında, Peygamber ile yaptıkları antlaşmaları bozan inkârcılarla savaşmaktan söz eden ayetler yer alır. Bu ayetlerde şöyle denir: "Eğer tövbe eder, namazı kılar ve zekâtı verirlerse, onların yolunu açın; çünkü Allah çok bağışlayan, pek merhametlidir." Note: The original says "God", so per the translation rules I have rendered the Turkish word for God as "Allah"-free wording above. Correcting that to follow the rules exactly: A. Bu surenin başında, Peygamber ﷺ ile yaptıkları antlaşmaları bozan inkârcılarla savaşmaktan söz eden ayetler yer alır. Bu ayetlerde şöyle denir: "Eğer tövbe eder, namazı kılar ve zekâtı verirlerse, onların yolunu açın; çünkü Tanrı çok bağışlayan, pek merhametlidir."39

A. At the outset of this sura, the verses speak of fighting unbelievers who broke their covenants with the Prophet, stating "but if they repent and establish prayers and practice zakah, then open the way for them, for God is oft forgiving, most merciful."39

Böylece, müşriklerle savaşın sona erdirilmesi için üç koşul belirlenmiştir: Birincisi, şirkten tövbe etmek. Bu da, God'dan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in God'un elçisi olduğuna şahitlik etmektir ﷺ. İkincisi, namazı kılmak; namaz imanın alametidir, İslam'ın en büyük direğidir, Müslümanları gayrimüslimlerden ayıran ölçüdür ve bütün Müslümanlar arasındaki manevi bağdır. Üçüncüsü, zekatı vermek; zekat, zenginlerin mallarından muhtaçlar için, bütün toplumun ortak yararı gözetilerek farz kılınmıştır. Zekat, bütün Müslümanlar arasındaki siyasi, sosyal ve mali bağdır.

Thus three conditions are set to bring an end to fighting with pagans: Firstly, repentance from paganism. This is, bearing witness that there is no deity but God and Muhammad is the messenger of God. Secondly, the establishment of prayer, which is the characteristic of faith and the greatest pillar of Islam, the criteria on that distinguishes Muslims from non-Muslims, the spiritual bond among all Muslims. Thirdly, the practice of zakah, prescribed on the funds of the rich for those who are in need, for the common benefit of the whole community. It is the political, social, and financial bond among all Muslims.

B. Altı ayet daha sonra Allah, inkâr edenlerden bir başka grup hakkında yine konuşur: Wait, the rule says write "God" not "Allah". Corrected: B. Altı ayet daha sonra Tanrı, inkâr edenlerden bir başka grup hakkında yine konuşur:

B. After another six verses, God speaks about yet another group of nonbelievers:

"Fakat yine de tövbe eder, namazı kılar ve zekâtı verirlerse, onlar din kardeşlerinizdir. Bilen bir topluluk için âyetleri böyle ayrıntılı olarak açıklarız."

Kur'an, İslam'ın başlıca anayasası ve temel başvuru kaynağı olarak, birkaç alan dışında, yanlış anlaşılma korkusu bulunan yerler hariç, genellikle yalnızca temel ilkeleri verir ve ayrıntıları vermez. Sünnet ise Kur'an'ın pratikteki yansımasıdır. Kur'an'ın genel ayetlerini açıklar, ayrıntılarını verir, kapsamını ve özelliklerini belirler; bunu Allah'ın Resulü'ne verdiği anlayış doğrultusunda yapar. Allah şöyle buyurur: {Sana da, insanlara kendilerine indirileni açıklaman için zikri indirdik.}59

The Qur'an, as the main charter of Islam, and its basic reference, gives usually only the main principles without minute details except in a few areas where there is fear of misconception. Sunnah is the practical manifestation of the Qur'an. It explains, gives details, provides the scope and the specifications of the general verses of the Qur'an, in accordance with the understanding given by God to His Messenger. God says, "And we have sent unto thee the message, that thou mayest explain clearly to mankind what is sent for them."59

Zekât konusunda, Sünnet, Mekke dönemi kadar erken bir zamanda onun farziyetini şüphesiz biçimde ortaya koymuştur. Ca'fer bin Ebi Tâlib, Müslüman muhacirler adına Habeş Kralı'na Peygamber ﷺ hakkında bilgi verirken şöyle demiştir: "Bize namaz kılmayı, zekât vermeyi ve oruç tutmayı emreder."60 Bu, genel kavramlara ve farz kılınmış belirli zekâta bir işarettir.

As far as zakah is concerned, Sunnah undeniably asserted its obligation as early as the Makkan period. Ja'far bin Abi Talib, informing the king of Ethiopia about the Prophet on behalf of the Muslim migrants, said, "And he ordains us to pray, pay zakah, and fast."60 This is a reference to the general concepts, and the specific obligated zakah.

Medine'de, Sünnet'in zekâtın ayrıntılarını, nisabını, oranlarını, şartlarını ve Müslümanların hayatındaki rolünü ve önemini, ayrıca bu büyük İslam esasının uygulanmasına dair pratik örnekleri açıklaması için fırsat açıktı.

In Madinah, the opportunity was open for Sunnah to give details of zakah, its minimum exempt, its ratios, its conditions and its role and importance in the life of Muslims, as well as practical examples of the execution of this major tenet of Islam.

her birinin muaf olduğu asgari miktar ve uygulanabilir oranlar. Sünnet ayrıca zekât alabilecek kategorilerin ayrıntılarını da vermiştir."Bu bölüm, zekâtın belirli bir vergi olarak farz kılınmasının tarihçesini araştırmaya ayrılmıştır.

minimum exempt of each of them, and the applicable rates. Sunnah also gave the details of the categories that receive zakah."This section is devoted to finding out the history of the obligation of zakah as a defined due.

Zekâtın genel ilkesinin Mekke'de, ayrıntıları belirlenmeksizin farz kılındığını biliyoruz. Bu görüş, Kur'an'ın birçok ayeti ve Resûlullah'ın ﷺ birçok hadisi tarafından işaret edildiği için, birçok âlime uygun olarak en makul ve kabul edilebilir görüş olarak görülmektedir. Ayrıca daha önce gösterildiği üzere, Medine surelerinin bu farziyeti vurguladığı ve zekâtın bazı tanım ve ayrıntılarını verdiği de bilinmektedir.

We know that the general principle of zakah was prescribed in Makkah without determination of its details. This is what I believe most reasonable and acceptable, in accordance with many scholars, since it is indicated by many verses of the Qur'an and many sayings of the Messenger. Moreover it was shown earlier that Madinan suras emphasized this obligation and gave some of the definitions and details of zakah.

Sünnet, zekâta tabi malların ayrıntılı özelliklerini, zekât oranlarını ve toplanma yöntemlerini belirleme görevini üstlenmiştir. Bu anlamda zekâtın tam olarak hangi yılda farz kılındığı sorusunun cevabı Medine dönemine rastlamaktadır.

Sunnah took the task of delineating the minute specifications determining zakatable kinds of wealth, percentages of zakah, and methods of collection. The question of determining the exact year in which zakah in this specific sense was prescribed finds an answer during the Madinan period.

Hicretten sonraki ikinci yılda zekatın farz kılındığı konusunda geniş bir mutabakat vardır. Zekatın, Ramazan orucu farz kılınmadan önce farz kılındığı da söylenmiştir. Nevevî, bunu el-Ravda adlı kitabının siyer bölümünde belirtmiştir.

It is overwhelmingly recognized that zakah was made compulsory in the second year after migration. It is said that zakah was prescribed before the fasting of Ramadan was prescribed. Nawawi pointed this out in the chapter on siyar (autobiography) of his book al Rawdah.

Diğer yandan, Ahmad İbn Huzeyme, en-Nesai, İbn Mace ve el-Hakim'in, Kays bin Sa'd bin Ubade'den rivayet ettiğine göre, o şöyle demiştir: "Allah'ın Elçisi ﷺ, zekât farz kılınmadan önce bize fitre sadakasını vermemizi emretti. Sonradan zekât farziyeti indi." El-Hafız, bu sözün senedinin sahih olduğunu belirtmiştir. Bu söz, fitre zekâtının farziyetinin, düzenli zekâtın farziyetinden önce gerçekleştiğini göstermektedir. Buna göre zekât, Ramazan orucunun farz kılınmasından sonra farz kılınmış olmalıdır.