7.4 Dördüncü Bölüm: Ödeme Zamanı
7.4 Chapter Four Time Of Payment
Müslümanlar, Ramazan'ın sonunda fitre zekâtının farz olduğu konusunda oybirliği içindedir; bu, daha önce zikredilen İbn Ömer'in "Allah'ın Resulü ﷺ Ramazan'ın fıtır sadakasını farz kıldı..." sözüne dayanır. Ancak bu farzın hangi vakitte vacip olacağı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Şafiî, Ahmed, İshak, Sevrî ve Malik'ten bir rivayete göre, fitre zekâtı Ramazan'ın son gününün güneş batımında, yani son günün sona erdiği anda vacip olur. Ebu Hanife ve talebeleri, Leys, Ebu Sevr ve Malik'ten diğer bir rivayete göre ise fitre, bayram gününün fecrinde vacip olur; çünkü bu sadaka o gün fakirleri sevindirmeyi amaçlar. Bu ihtilafın tek bir pratik sonucu vardır: o gece doğan bebeklerin ve o gece vefat eden kimselerin, fitre miktarını hesaplarken sayılıp sayılmayacağı.2
Muslims unanimously agree that zakah of al fitr is obligated upon the end of Ramadan, in accordance with the previously mentioned saying from Ibn 'Umar that "The Messenger of God (p) imposed zakah of fast-breaking of Ramadan . . . " However, they differ in regard to the exact time this obligation becomes due. Al Shafi'i, Ahmad, Ishaq, al Thawri, and Malik (in one narration) believe zakah of al fitr is due at sunset on the last day of Ramadan, i.e. when the last day ends. Abu Hanifah and his disciples, al Laith, Abu Thawr, and Malik (in another narration) say it is due at dawn on the day of the feast, since it aims at bringing happiness to the poor on that day.1 The difference has only one application: whether new born babies and persons who die during that night should be counted in calculating the amount of zakah.2
Ödemenin son zamanı
The last time for payment
Buhari ve Müslim, İbn Ömer'den şöyle rivayet eder: "Allah'ın Elçisi (ﷺ), fıtır sadakasının Bayram namazından önce verilmesini emretti." 'İkrime der ki: "İnsan namazları kılmadan önce zekâtını vermelidir. Allah şöyle buyurur: 'Arındıran kişi kurtuluşa erer, Rabbinin adını anar ve namaz kılar.'"3 İbn Huzeyme, Kesîr'den, onun babasından, onun da dedesinden şöyle rivayet eder: Allah'ın Elçisi (ﷺ) bu ayet hakkında soruya uğradı ve şöyle cevap verdi: "Bu ayet fıtır sadakası hakkında indirilmiştir."4 Ancak bu sözü zayıftır, çünkü Kesîr çok güvenilmez biridir.5 Ayrıca bu ayet Mekke'de inmiştir, fıtır sadakası ise Ramazan orucu Medine'de farz kılındıktan sonra farz kılınmıştır. Öte yandan Buhari ve Müslim, Ebu Said'den şöyle rivayet eder: "Allah'ın Elçisi (ﷺ) hayattayken, orucun bozulduğu günde (fıtır sadakasını) veriyorduk..." Bu da, verme zamanının o günün tamamı olduğunu ima eder.
Al Bukhari and Muslim report from Ibn 'Umar "The Messenger of God (p) ordered zakah of al fitr paid prior to 'Id prayers." 'Ikrimah says "One should pay zakah before making the prayers. God says, 'But those will prosper who pay zakah, and gloriy the name of their Lord, and then pray.'"3 Ibn Khuzaimah reports from Kathir, from his father from his grandfather, that the Messenger of God (p) was asked about this verse and answered, "It was sent down in regard to zakah of al fitr."4 But this saying is weak because Kathir is very unreliable.5 Moreover, the verse is Makkan, while zakah of al fitr was imposed after the fasting of Ramadan was prescribed in Madinah. On the other hand, al Bukhari and Muslim report from Abu Sa'id, "We used to pay, during the lifetime of the Messenger of God (p) on the day of breaking the fast . . . .," I implying that all the day is time for payment.
Şafiî, bu zekâtın Bayram'ın bütün gününde ödenebileceğini ileri sürer; ancak en iyi ödeme zamanının Bayram namazından önce, sabah erken saatler olduğunu belirtir. Şafiî'ye katılan âlimlerin çoğunluğu, Bayram namazı vakti geçinceye kadar ödemenin ertelenmesini hoş karşılamaz; çünkü fıtır sadakası, o gün fakirleri zenginleştirmek amacıyla verilir, bu nedenle fakirlerin o günün içinde onu kullanabilmeleri için kendilerine vakit tanınmalıdır.
Al Shafi'i suggests that this zakah can be paid during the whole day of 'Id, although the best time for payment is early morning before 'Id prayers. Agreeing with al Shafi'i the majority of scholars believe delaying payment until the time for 'Id prayers passes is undesirable, since zakah of al fitr is meant to enrich the poor on that day, so they must be given time to use it during the day itself.
Dipnotlar.
Footnotes.
1. El-Muğnî, C. 3, s. 67-68.
1. Al Mughni, Vol. 3, pp. 67-68.
2. Bidayatü'l-Müctehid, C. 1, s. 273.
2. Bidayat al Mujtahid, Vol. 1, p. 273.
3. Sure el-A'lâ, 87:14-15.
3. Sura al A'la, 87:14-15.
4. Nail al-Awtar, C. 4, s. 195.
4. Nail al Awtar, Vol. 4, p. 195.
5. Eş-Şafiî ve Ebû Dâvûd onu "yalanın direği" diye nitelendirmiştir. Bkz. el-Mîzân, c. 3, s. 406-407; Tehzîbü't-Tehzîb, c. 8, s. 421-423; et-Târîhü'l-Kebîr (el-Buhârî), c. 4, s. 217; el-Cerh ve't-Ta'dîl, c. 2, s. 154; el-Müstedrek, c. 1, s. 128.
5. Al Shafi'i and Abu Daud describe him as a "cornerstone of falsehood." See al Mizan, Vol. 3, pp. 406-407, Tahdhib al Tahdhib, Vol. 8, pp. 421-423, al Tarikh of al Bukhari, Vol. 4, p. 217, al Jarh wa al Ta'dill, Vol. 2, p. 154, and al Mustadrak, Vol. 1, p. 128.
6. Al-Muhalla, C. 6, s. 143.
6. Al Muhalla, Vol. 6, p. 143.
7. Nailü'l-Evtar, C. 4, s. 195.
7. Nail al Awtar, Vol. 4, p. 195.
8. El-Muhalla, C. 6, s. 143. İbn Hazm'ın görüşü, İmami mezhebinin görüşüyle örtüşmektedir; bkz. Fıkhu'l-İmam Ca'fer, C. 2, s. 106.
8. Al Muhalla, Vol. 6, p. 143 The view of Ibn Hazm coincides with that of the Imami school; see Fiqh al Imam Ja'far, Vol. 2, p. 106.
9. Eş-Şerhu'l-Kebîr ve Hâşiyetü'd-Desûkî, C. 1, s. 508.
9. Al Sharh al Kabir with Hashiat al Dusuqi, Vol. 1, p. 508.