Zekât dışında mali yükümlülükler getirilmesine ilişkin olumlu ve olumsuz görüşleri incelediğimizde, aralarındaki farkların göründüğü kadar büyük olmadığını görüyoruz. Bu görüşlerin hepsi belirli noktalarda birleşmektedir:

After surveying the pros and cons of permitting financial dues in addition to zakah, we find that their differences are not as great as one may think. They all agree on certain points:

A. Muhtaç durumdaki anne-babaya nafaka sağlama yükümlülüğü.

A. The obligation to provide for needy parents.

B. Diğer muhtaç akrabaları nafakalandırmanın vacip oluşu; ancak bu vücub kapsamına giren akrabalık derecesi konusunda görüş ayrılıkları vardır.

B. The obligation to spend on provisions for other needy relatives, although there are differences as to the degree of relation included in this obligation.

C. Muhtaç durumda olan yoksulların yiyecek, giyecek veya barınak ihtiyacını karşılama yükümlülüğü. El-Cessas, Ahkamü'l-Kur'an'ında şöyle der: "Bu yükümlülük genel olarak zekattır; ancak açlık çeken için yiyecek, çıplak kalan için giysi veya ölen için cenaze masrafı gibi, başka ödemeleri gerektiren durumlar ortaya çıktığında bu geçerli değildir."1 Buna benzer olarak, ijma'a göre zarar vermenin önlenmesi tüm Müslümanların ortak yükümlülüğü olduğundan, çok muhtaç durumdakilere kova, yemek kabı veya balta ödünç vermek de bu kapsamdadır.

C. The obligation to provide for the deprived who are in desperate need of food, clothing, or shelter. In his Ahkam al Qur'an, al Jassas says, "The obligation is generally zakah, except when certain things happen that require other payments, such. as necessity of food for the hungry, clothes for the naked, or funerals for the deceased."1 Similar to this is lending buckets, cooking pots, or axes to those in dire need, since prevention of harm is a collective obligation on all Muslims according to ijma'.

D. Müslüman topraklarının savunulması, kâfirler tarafından esir alınan Müslümanların kurtarılması, hastalıkların tedavi edilmesi ve kıtlıkların hafifletilmesi gibi kamusal ihtiyaçların karşılanması için ödeme yapma yükümlülüğü. Bu, Müslüman alimler arasında oybirliğiyle kabul edilmiştir. Şerhu'l-Minhâc'da er-Ramlî şöyle der: "Farz-ı kifâye olanlar arasında, zekât fonları ve devlet hazinesi fonları yeterli olmadığında, Müslümanlara zarar verilmesinin önlenmesi, giysisi olmayanlara giysi ve açlara yiyecek sağlanması da vardır. Bu yükümlülük, yıllık ihtiyaçlarının üzerinde fazlası olanlara aittir. Dahası, en kabul görmüş görüşe göre yardım miktarı, yalnızca hayatta kalmayı değil, yeterliliği sağlayacak kadar olmalıdır. Yiyecek ve giyecek gibi, tıbbi araçlar ve diğer zorunlu hizmetler de bu tür ihtiyaçlardandır."2

D. The obligation to pay for public necessities such as defending Muslim land, freeing Muslim captives taken by unbelievers, and curing diseases and relieving from famines. This is agreed upon unanimously by Muslim scholars. In Sharh al Minhaj, al Ramli says, "Among the collective obligations [furud al kifayah] are the requirement to prevent harm to Muslims including providing clothing to the clotheless and food to the hungry if zakah funds and public treasury funds are not sufficient. This requirement is obligated on those who have excess above their yearly needs. Moreover, the amount of help must equal, according to the most accepted view, the provision of sufficiency and not merely subsistence. Similar to food and clothing are necessities such as medical cars and other necessary services."2

Bölüm dört'te, Şafiî mezhebinden olan En-Nevevî'nin, zekât ödemesinin yanı sıra düzenli orduyu donatmanın da ülkenin zenginlerinin görevi olduğuna inandığı belirtilir. İbnü'l-Arabî, Ahkâmü'l-Kur'ân'ında şöyle ekler: "Zekât uygulanıyorsa ve ayrıca bir ihtiyaç ortaya çıkarsa, zenginler bu ihtiyacı karşılamakla icmâ ile yükümlüdür. Mâlik şöyle der: 'Müslümanların hepsi, savaş esirlerini kurtarmak için, bu bütün servetlerini almış olsa bile, yükümlüdür.' Üstelik bir vali zulmen, toplanmış olan zekâtı dağıtmazsa, zenginler yine de fakirlerin ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır; bu, benim en doğru bulduğum görüşe göredir."3 Kur'an tefsirinde Kurtubî de aynı noktayı vurgular: "Âlimler, zekât dağıtımından sonra bir ihtiyaç ortaya çıkarsa, bu ihtiyaç için paranın toplanıp kullanılması gerektiği konusunda ittifak etmişlerdir."4 El-İtisâm'ında eş-Şâtıbî şu sonuca varır: "Devlet hazinesi boşalır ve ordunun para ihtiyacı hâlâ karşılanmamışsa, adil bir yönetim, hazine yeniden para ile dolana kadar, bu ihtiyaçları karşılamak için zenginlere yeterli vergiler koyabilir."5

It is mentioned in part four that al Nawawi, a Shafi'ite, believes providing for the regular army is the duty of the country's rich, besides zakah payment. Ibn al 'Arabi in his Ahkam al Qur'an, adds, "If zakah is practiced, and some further need arises, the rich must be obligated to provide for this need by unanimous agreement. Malik says, 'Muslims are all obligated to provide for freeing their prisoners of war, even if this were to take all their wealth.' Moreover, if a governor, by an act of oppression, does not distribute the already-collected zakah, the rich must still provide for the needs of the poor, according to the view I think most correct."3 In his explanation of the Qur'an, al Qurtubi emphasizes the same: "Scholars are in agreement that if a need arises after the distribution of zakah, funds must be collected and used for that need."4 In his al I'tisam, al Shatibi concludes, "If the public treasury is empty and the needs of the army for funds are still not satisfied, a just government can impose on the rich taxes sufficient to provide for these needs, until the treasury has funds again."5

Bütün bunlar, zekâtın yanında bazı üzerinde ittifak edilen durumlarda mâlî yükümlülüklerin bulunabileceğine dair açık ifadelerdir. Şaşırtıcı biçimde, bu alıntılar zekâttan başka hiçbir mâlî yükümlülük bulunmadığına inandıkları bilinen âlimlere aittir; bu da bu görüşle kastedilenin, genellikle yöneticiler tarafından konulan ve kendi zevkleri ile destekçilerinin zevkleri için kullanılan zulümlü ve gereksiz vergilerin önlenmesi olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu, iki taraf arasında gerçek ihtilaflar bulunmadığı anlamına gelmez.

All these are clear statements that there are agreed upon cases in which financial duties may exist in addition to zakah. Amazingly enough, those quotations are from scholars known to believe that there are no other financial duties besides zakah, which reveals that what they mean by this position is the prevention of oppressive and unneeded taxes usually imposed by rulers and used for their own pleasures and those of their supporters. However, this does not mean there are no real differences between the two parties.

Gerçek farklılık gösterdiği alanlar şu şekilde özetlenebilir:

The areas of real difference can be summarized as follows:

A. Hasat zamanında ödenmesi gereken zekât (tarım ürünlerinin hakkı).

A. The due right on agriculture at the time of harvesting.

B. Hayvanlar Üzerindeki Zekât

B. Dues on livestock.

C. Misafirin hakkı.

C. The right of the guest.

D. Komşuya yardım etme hakkı.

D. The right to neighborly help.

Zekât dışındaki diğer mali yükümlülüklerin hepsini, mü'minler farz sayarken, karşıtları bunları zorunluluk olmadığı sürece hayırseverlik olarak görülen güzel davranışlar sayarlar. Cassas'ın belirttiği gibi: "Bu araçları (kova, yemek kazanı ve balta gibi) ödünç vermek, zaruret halinde vacip olabilir; çünkü ödünç vermeyi reddetmek kınanmaya ve cezaya sebep olur. Ancak şiddetli bir zaruretin bulunmadığı durumlarda ödünç vermeyi reddetmek, Müslümanlarda olmaması gereken kötü ahlakın ve düşük bir karakterin işaretinden başka bir şey değildir, çünkü Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: 'Ben, güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.'"7

All these are considered obligations by the believers in other financial duties besides zakah while they are viewed as desirable acts of benevolence by the opponents, except in the case of necessity, as stated by al Jassas: "Lending these tools (like the bucket, cooking pot, and axe) may be obligatory in case of necessity, when refusal to lend is a cause for blame and punishment. But refusal to lend in cases where there is no dire necessity is only a sign of bad manners and low morality that is not supposed to be a trait of Muslims, since the Prophet (p) says, 'I was revealed to in order to complete the good moralities.'6"7

E. Görüşler arasındaki en önemli ayrılık nokta, zekâttan başka yükümlülüklerin bulunduğunu savunan âlimlerin, zenginlerin malından yoksulların geçimlerinin karşılanması hakkını ileri sürmeleridir.

E. The most important point of difference is the right of the poor to be taken care of out of the wealth of the rich, which is called for by scholars who believe that there exist duties besides zakah.

Bu ihtilaflı konuların doğru görüşü ortaya çıkarmak için incelenmesi gerekir.

These areas of dispute require study in order to discover the correct position.

A. Birinci cildin üçüncü bölümünde, hasat zamanında yoksulun tarımsal ürün üzerindeki hakkı incelenmiş ve bu hakkın, bir Mekke ayetinde zikredilmiş olmakla birlikte, aslında zekâtın kendisi olan Öşür olduğu sonucuna varılmıştır. Mekke ayetindeki erken hüküm genel yükümlülüğü ilan etmekte; ayrıntıları ise daha sonra Medine'de gelmiştir.

A. The right of the poor to agricultural produce at the time of harvest was studied in part three of volume one, and it was concluded that this right, though mentioned in a Makkan verse, is in fact the Ushr, which is zakah itself. The early ordinance in the Makkan verse proclaims the general obligation, whose details come later in Madinah.

B. Misafirin hakkına gelince, metinlerden anlaşıldığı üzere bu, kimseyi tanımadığı bir bölgede yolculuk eden yabancı misafiri ifade eder. Bu, yolcuyla neredeyse aynıdır; nitekim İbn Abbas ve birkaç Tabiin, yolcunun misafir olduğunu bile açıklamıştır. Hadisler, misafirin hakkının yemek ve barınma sunulması olduğunu açıkça belirtmektedir.

B. As for the right of the guest, it is apparent from the texts that this means the stranger guest traveling in an area where he knows nobody. This is almost the same as the wayfarer, that Ibn 'Abbas and several Followers even explain that the wayfarer is the guest.8 The sayings explicity state that the guest's right is to be offered food and shelter.

Bu, zekâttan gerçekten farklıdır.

This is indeed different from zakah.

C. Komşuya yardım etmek kuşkusuz farzdır ve bundan kaçınmak kınanmayı ve azabı hak eden bir sebeptir. Bu hak, zekâttan farklıdır.

C. Extending neighborly help is undoubtedly obligated and its refusal is a cause for woe and severs censure. This due is also different from zakah.

D. Zenginlerin malından yoksulların geçimlerinin sağlanması hakkına gelince, bu, Şeriat'ta o kadar bilinen bir husustur ki, bu konudaki ayetlerin veya hadislerin nakledilmesine gerek yoktur.

D. As for the right of the poor to be taken care of from the wealth of the rich, it is a matter so well-known in Shari'ah that the verses or sayings about it need not be quoted.

Ancak alimler genellikle "Doğu ile batıya yüzlerinizi çevirmeniz iyilik değildir. . ." ayetine özel önem verirler.

However, scholars usually give special attention to the verse "It is not righteousness . .

Muhaliflerin zekâttan başka mali yükümlülükleri savunmak için delil olarak öne sürdüğü Kur'an ve Sünnet metinlerinin tamamından hareketle şu açıktır: Zekât, malın üzerindeki diğer tüm mali yükümlülüklerden ayrıdır. Zekât, zenginlerin üzerine düşen, sürekli, düzenli ve açıkça belirlenmiş tek mali yükümlülüktür. Toplumda yoksul ve muhtaç kimse bulunsun ya da bulunmasın, her zaman ödenmesi gerekir. Allah'a bir ibadet ve zenginlere verdiği nimetlere karşı bir şükür eylemi olarak yerine getirilir. Zekâtı verilen mallar ile sahiplerinin nefislerini temizleyip arındıran bir ibadettir.

From all texts of Qur'an and Sunnah presented as argument by the opponents of financial dues beside zakah. It is clear that zakah is distinct from all other financial duties on wealth. Zakah is the only permanent, regular, and well-defined financial obligation due from the rich. It must always be paid, regardless of the existence or non-existence of poor and needy in the society. It is performed as a worship to God and an act of thankfulness for the graces He bestowe on the rich. It is a purification and sanctification of the zakated assets as well as the souls of their owners.

Zekâtın yetersiz kalması hâlinde fakirlere destek olmak için toplanan aidatlar gibi diğer mali yükümlülüklere gelince, bunlar geçici niteliktedir ve yalnızca ihtiyacın miktarıyla ölçülür. Dolayısıyla durumlara göre farklılık gösterirler. Bu yükümlülükler mutlaka bireysel değil, toplumsaldır; yani ihtiyaçlar en zengin ödeyenlerden bazıları tarafından karşılanırsa, diğerleri muaf tutulabilir. Ancak, toplumsal bir yükümlülüğün bireysel ve belirli bir hâle geldiği bazı istisnai durumları unutmamak gerekir; örneğin yardım edebilecek yalnızca bir zengin kişinin bulunduğu durumlarda olduğu gibi.

As for other financial obligations, such as dues collected to support the poor in case of inadequacy of zakah proceeds, these obligations are temporary ad measured only by the amount of need. Consequently, they differ according to circumstances. These obligations are not necessarily individual but collective, in the sense that if the needs are provided for by some of the richest payers, others may be exempted. One must not forget certain exceptional cases, in which such a collective obligation becomes individual and specific, like when there exists only one rich person available to extend help.

İbn Teymiyye, "Malda zekâttan başka bir hak yoktur" sözü hakkında şunları söylemiştir:

Ibn Taimiyah comments on the statement 'There are no other dues imposed on wealth besides zakah':

Bu, zekâttan başka hiçbir vergi veya yükümlülüğün, yalnızca mal veya servetin sahip olunmasından dolayı konulmadığı anlamına gelir. Gerçekten de zengin kişilere başka yükümlülükler de konulmuştur, ancak bunlar basitçe mal sahibi olmalarından dolayı değildir; örneğin eşlerin, kölelerin, sahip olunan hayvanların, muhtaç anne babanın ve diğer akrabaların geçimini sağlamak, ödenmesi gereken borçları ödemek, aç olanları doyurmak ve çıplak olanları giydirmek gibi. Son olanı, bireysel değil, toplumsal bir yükümlülüktür. Bu mali yükümlülükler başka sebeplerden, örneğin akrabalık bağından veya acil bir zaruretin varlığından dolayı konulur, ancak bunların yerine getirilmesi için mal sahibi olmak gerekli bir şarttır. Dolayısıyla bu yükümlülüklere mal sahibi olmak, hac ibadetine gidebilecek bir ulaşım imkânına sahip olmak gibidir: Hac, yalnızca bunu yapmaya gücü yeten her Müslümana farzdır. Zekâta gelince, mal sahibi olmak sebebiyle farz kılınmıştır ve bu malın dağıtılmasına ihtiyaç olup olmadığına bakılmaksızın mutlaka yerine getirilmelidir. Zekât, Allah'a ait bir haktır.