Ibn 'Umar'dan rivayet edilen, bir grup tarafından nakledilen söz şöyledir: "Tanrı'nın Elçisi ﷺ"

The saying reported by the group from Ibn 'Umar reads "The Messenger of God (p)

"Ramazan orucunu bozma zekatı... her Müslümana, hür ya da köle, erkek ya da kadın olmak üzere farz kılmıştır" ifadesi; Buhari'nin naklettiği bir rivayette ise İbn Ömer şöyle der: "Allah'ın Elçisi ﷺ ... her Müslümana, köle ya da hür, erkek ya da kadın, genç ya da yaşlı olmak üzere farz kılmıştır." Ebu Hureyre ise fitre zekatının "hür ya da köle, erkek ya da kadın, genç ya da yaşlı, fakir ya da zengin her kişi üzerine" farz olduğunu söyler.1 Bunlar Ebu Hureyre'nin sözleri olsa da, böyle bir görüş kişisel bir içtihat meselesi değildir; dolayısıyla bunun Peygamber ﷺ'den alınmış olması gerekir.

imposed zakah of breaking the fast of Ramadan . . . on every Muslim, free or slave, male or female" and in a version given by al Bukhari, Ibn 'Umar says "The Messenger of God (p) imposed . . . on every Muslim, slave or free, male or female, young or old." Abu Hurairah says zakah of al fitr is due "on every free or slave, male or female, young or old, poor or rich . . ."1 Although these are Abu Hurairah's words, such a view is not a matter of personal opinion, so it must be taken from the Prophet (p).

Bu sözler, Fıtır zekâtının özgür olma, cinsiyet, yaş, zenginlik veya şehirli ya da bedevi olma durumuna bakılmaksızın, bütün Müslüman bireylere genel bir yükümlülük olduğunu göstermektedir.

These sayings indicate that zakah of breaking the fast is a general obligation on all Muslim individuals, regardless of freedom, sex, age, wealth, or urban or bedouin status.

Ez-Zuhri, Rebi'a ve el-Leys, bunun yalnızca şehirde yaşayan halk üzerine farz olduğunu, yani

Al Zuhri, Rabi'ah, and al Laith believe it is obligated only on the urban population, i.e.

Göçebeler muaftır, ancak sözlerin ifadesi bu görüşü çürütmektedir.2 İbn Hazm, Ata'dan benzer bir görüşü aktarır ve Allah'ın Elçisi ﷺ'nin hiçbir istisna yapmadığını ekler.

nomads are exempt, but the wording of the sayings disproves their view.2 Ibn Hazm reports a similar view from 'Ata and adds that the Messenger of God (p) did not make any exception.

"Erkek veya kadın" ifadesi, hadiste geçen bu ibarenin, evli olup olmamalarına bakılmaksızın tüm kadınlara fitre zekâtının farz kılındığını ima ettiği anlamına gelir. Bu, Ebu Hanife'nin ve Zahiriyye'nin görüşüdür. Bunlar, kadınların fitreyi kendi malларından ödemesi gerektiğini söylerler.4 Diğer üç büyük imam ile el-Leys ve İshak ise, fitre zekâtının nafakayla ilgili olması sebebiyle, kocaların karıları adına fitreyi ödemekle yükümlü olduğunu düşünürler. El-Hafız, bu görüşün tartışmalı olduğunu savunur; çünkü bu görüşü savunanlar, koca maddi olarak güçsüz olduğunda câriye olan bir karının fitresinin efendisi tarafından ödenmesi gerektiğini ileri sürerken, aynı efendinin o kadının nafakasını karşılamakla yükümlü olmadığını söyleyerek kendi görüşleriyle çelişirler. Ayrıca karı Müslüman değilse, kocanın onun nafakasını karşılamakla yükümlü olduğu konusunda icma vardır; ancak onun adına fitre ödemekle yükümlü olduğu konusunda icma yoktur. Eş-Şâfiî, Muhammed bin Ali el-Bâkır yoluyla gelen mursel bir hadis nakleder: "Nafakasını karşıladıklarınız adına fitre sadakası verin."5 Ancak bu hadis çok zayıftır ve delil olarak ileri sürülemez.6 İmamiyye mezhebi ise Şafiîlerle aynı görüştedir.7 El-Leys ayrıca, ücreti belirlenmemiş bir işçi adına da fitrenin ödenmesi gerektiğini ekler.8 Zeydîler ise, nafakasını karşıladığı kimseler adına fitreyi ancak akrabalık, evlilik veya mülkiyet [köle sahipliği] bağıyla kendisine bağlı olanlar için ödemenin gerektiğini söylerler.9

The phrase in the saying "male or female" implies that zakah of al fitr is obligated on all women, married or not. This is the view of Abu Hanifah and the Zahirites. They say that women must pay it from their own wealth.4 The other three leading imams as well as al Laith and Ishaq believe that husbands are required to pay it on behalf of their wives, because zakah of al fitr is related to provision of sustenance. Al Hafiz argues that this view is disputed, since its proponents contradict themselves in the case of a slave wife when the husband is financially unable, claiming that the wife's zakah of al fitr must be paid by her master, while he is not obligated to spend on her sustenance. Also, when the wife is not Muslim, the husband is unanimously required to spend for her sustenance but not for zakah of al fitr on her behalf. Al Shafi'i presents a mursal saying via Muhammad bin 'Ali al Baqir, "Pay sadaqah of al fitr on behalf of those you provide for."5 However, this saying is very weak and does not stand in argument.6 The Imami school agrees with the Shafi'ites.7 Al Laith adds that it must also be paid on behalf of a laborer whose wage is not defined,8 while the Zaidis say the payer is only required to give zakah of al fitr on behalf of those whose sustenance he provides if they are related by kin, marriage, or ownership [of a slave].9

"Young veya yaşlı" ifadesi, hadisteki fıtır sadakasının çocuklar üzerine de, eğer malları varsa kendi mallarından, farz olduğunu gösterir. Velinin, çocuğun malından bunu ödemesi gerekir. Çocuğun malı yoksa, veli bunu çocuğun nafakası gibi ödemelidir. Çoğunluğun görüşü budur. Muhammed bin Hasan ise yalnızca babanın bunu ödemekle yükümlü olduğunu, çocuğun babası yoksa fıtır sadakasının gerekmeyeceğini söyler. Said bin el Müseyyeb ve el Hasan el Basri ise bunun oruç tutmayan kimse üzerine farz olmadığını söyler; çünkü fıtır sadakası bir temizlik olarak farz kılınmıştır ve çocuğun buna ihtiyacı yoktur. İbn Abbas şöyle demiştir: "Allah'ın Resulü ﷺ fıtır sadakasını, oruç tutan kimseyi boş sözlerden ve kötülüklerden temizlemek için farz kıldı." Bu görüş, farz olanların çoğunun genellikle oruç tuttuğu gerekçesiyle tartışmalıdır. Ayrıca fıtır sadakası yoksulları doyurmak için de farz kılınmıştır ve bu amaç, onun genç ve yaşlı herkes üzerine farz kılınmasıyla daha iyi gerçekleşir.

The phrase "young or old" in the saying indicates that zakah of al fitr is obligatory on children, out of their own funds if they have any. The guardian is required to pay it out of the children's wealth. If the child has no funds, the guardian must pay it like provision for sustenance. This is the opinion of the majority. Muhammad bin Hasan says only the father is obliged to pay it, and if the child has no father, no zakah of al fitr is due.10 Sa'id bin al Musayyib and al Hasan al Basri say it is not obligated on whoever did not fast, because it is obligated as a purification and the child does not need it. Ibn 'Abbas says, "The Messenger of God (p) imposed zakah of al fitr as a purification, for whoever fasts, from vain talk and impurities." This opinion is disputed on the ground that most of those obligated usually fast,11 and that zakah of al fitr is also obligated to feed the poor, a purpose better achieved if it is obligated on young and old.

Çoğunluk fakihe göre cenin üzerine zekât farz değildir. İbn Hazm ise muhalif görüştedir; ona göre cenin, Ramazan'ın son gününün fecrinden önce yüz yirmi günü tamamlarsa, onun adına fıtır zekâtı verilmesi gerekir. Yüz yirmi gün, ruhun cenine üflendiğinin bildirildiği rivayetten alınmıştır. İbn Hazm, Peygamber ﷺ'in "küçük" sözüyle cenin de kapsamına girdiğini savunur. Ayrıca Osman bin Affan'ın küçük çocuklar, yaşlılar ve doğmamış bebekler adına fıtır zekâtı verdiğini nakleder. Ebu Kılabe şöyle der: "Küçükler, yaşlılar ve rahimdeki cenin adına fıtır zekâtı vermeyi severlerdi." İbn Hazm, Ebu Kılabe'nin birçok sahabiyle karşılaştığını ve onlardan rivayette bulunduğunu açıklar.

No zakah is obligated on the fetus, according to the majority of jurists. Ibn Hazm disagrees, saying that if the fetus completes one hundred and twenty days before the dawn of the last day of Ramadan, zakah of al fitr must be paid on its behalf. The hundred and twenty days is taken from the saying which indicates it is at this age that the soul is blown into the fetus. Ibn Hazm argues that the fetus is included by the word of the Prophet "young" and reports that 'Uthman bin 'Affan used to pay zakah of al fitr on behalf of the young, old, and unborn babies. Abu Qulabah says, "They used to like paying zakah of al fitr on behalf of the young, the old, and the fetus in the womb." Ibn Hazm clarifies that Abu Qulabah met many Companions and narrates from them.

Süleyman bin Yesar, cenin adına fıtır zekatı verilip verilmeyeceğine dair bir soruya "evet" diye cevap verdi ve şöyle ekledi: "Osman'a bu konuda muhalefet eden hiçbir Sahabi bilinmemektedir."12

Sulaiman bin Yasar answered "yes" to a question about zakah of al fitr on behalf of the fetus and adds, "no Companion is known to have differed with 'Uthman on this issue."12

Gerçek şu ki, İbn Hazm'ın aktardığı şeylerde doğmamış bebekler için fıtır zekâtının farz olduğuna dair bir delil yoktur ve "genç" kelimesinin anlamına cenini dahil etmek, açık bir keyfî yorumdur. Osman'ın uygulaması farziyeti göstermez, ancak bu uygulamanın teşvik anlamına gelebileceği de söylenebilir. Şevkânî, İbn Mundhir'in doğmamış bebekler hakkında bunun farz olmadığı yönünde icma nakl ettiğini aktarır ve Ahmed bu ödemeyi müstehap, farz değil, olarak görür.13

The truth is that there is no evidence on the obligation of zakah of al fitr on unborn babies in what Ibn Hazm quotes, and it is gross arbitration to include the fetus in the meaning of the word "young". 'Uthman's action is not indicative of the obligation, although it may mean encouragement of this action. Al Shawkani quotes Ibn al Mundhir as reporting ijma' that it is not obligatory on unborn babies, and Ahmad considers this payment desirable and not obligatory.13

"Hür ya da köle" ifadesi, bu hadisteki kapsamıyla yoksulları da içerir; Ebu Hureyre de sözünde yoksulları açıkça zikretmiştir. Buna göre üç büyük fakih, çoğunlukla birlikte, zekâtın farz olmasının yalnızca iki şartı olduğunu kabul etmektedir: İslam ve kendisi ile ailesinin Bayram günü için gerekli olan geçim ihtiyacının dışında, fitre miktarı kadar mala sahip olmak. Şevkânî, bu görüşün doğru olduğunu belirtir; çünkü nasslar geneldir ve zengin ile fakiri kapsar. Bu konuda farz olma şartları insan görüşüne bağlı değildir; zira bu zekâtın amacı, yani boş sözlerden arınma ve benzeri hikmetler hem fakiri hem zengini kapsar. Öte yandan Bayram günü için yiyeceğe sahip olma şartı vazgeçilmezdir; çünkü bu şart olmazsa kişi fitre almaya hak kazanır ve o gün ihtiyacı giderilmiş olur.14

The phrase "a freeman or slave" in the saying is inclusive of the poor; Abu Hurairah explicitly mentions the poor in his statement. Accordingly, the three leading jurists, along with the majority, believe that there are only two conditions of zakatability, namely, Islam and owning the amount of zakah of al fitr above what is needed as provision for the day of 'Id for the person and his family. Al Shawkani notes that this is correct because the texts are general and inclusive of the rich and poor. The terms of zakatability are not subject to human opinion in this case, since the purpose of this zakah--cleansing of vain talk, etc., includes the poor and the rich. On the other hand, the condition of owning food for the day of 'Id is indispensable, because without this condition, the person deserves to receive zakah of al fitr and to be satisfied on that day.14

Ebu Hanife ve talebeleri bu konuda görüş ayrılığı içindedir. Onlar, Buhârî ve Nesâî'de rivayet edilen "Zenginlikten (fazlalıktan) başka sadaka farz kılınmamıştır" sözünün genelliğine dayanarak nisap şartını zorunlu görürler; zenginlik de nisaba sahip olmakla tanımlanır. Ayrıca bunu, nisap şartı bulunan diğer zekât türleri üzerinden kıyas yoluyla da desteklerler. Bu görüşe, söz konusu hadisin bu şartın zorunluluğunu göstermediği ve özellikle Ebu Davud'un rivayet ettiği "En hayırlı sadaka, zenginlikten yapılandır" lafzının bunu göstermediği gerekçesiyle itiraz edilmiştir.16

Abu Hanifah and his disciples disagree. They require the condition of nisab on the basis of the generality of the saying in al Bukhari and al Nasa'i, "No sadaqah is obligated except our of richness,"15 and richness is defined by owning nisab. They also draw this by analogy to other forms of zakah that all require nisab. This is challenged on the grounds that this saying does not indicate an obligation of this condition, especially the version reported by Abu Daud: "The best sadaqah is that done out of richness."16

Fitr zekatı bakımından, 'Id gününe kadar vadesi gelmemiş borçlar zekat yükümlülüğünün tespitinde dikkate alınmaz; yani, 'Id gününün yiyeceğinin üzerinde fazlalığı olan, ancak bu fazlalığı o güne kadar vadesi gelmiş bir borcu ödemek için gereken kişi, zekattan muaftır.

Debts that are not due by the day of 'Id are disregarded in determining zakatability with respect to zakah of al fitr; i.e. a person who has excess above the 'Id day's food, but this excess is required to pay a debt that is due by that day is exempt from zakah.

Ertelenmiş borçlar zekâtın farz olmasına engel değildir; çünkü fıtr zekâtı, zengin olmayanlar da dahil olmak üzere her Müslümana vurgulanarak ve kesin olarak farz kılınmıştır. Oysa mal zekâtı yalnızca zenginlere farz kılınmıştır.

Deferred debts do not obstruct zakatability, because zakah of al fitr is emphasized and ascertained on every Muslim including the poor, unlike zakah on wealth, which is obligated on the rich only.