Müslüman olan akıllı kişilerin, ergenlik çağına geldikten sonra mallarına zekâtın farz olduğu konusunda fakihler görüş birliği içindedir; ancak çocukların ve akıl hastası kişilerin mallarına zekâtın farz olup olmadığı konusunda ihtilaf etmişlerdir. Bu konuda birbirine zıt iki görüş vardır. Birincisi, çocukların ve akıl hastalarının mallarına zekâtın hiç farz olmadığı ya da yalnızca belirli türdeki mallarında farz olduğudur. İkincisi ise zekâtın onların bütün mallarında farz olduğunu ileri sürer.

Jurists who agree that zakah is compulsory on the funds of sane Muslims after puberty, disagree on whether it is compulsory on the funds of the child and the insane individual. There exist two contrasting points of view. The first is that zakah is either not obligatory at all or only mandatory on specific kinds of wealth of children and the insane, and the second asserts that zakah is obligatory on all of their assets.

A. Ebu Ubeyd, Ebu Ca'fer el-Bâkır ve eş-Şa'bî'den rivayet eder ki yetimin malında zekât yoktur.18 İbn Hazm da en-Nehaî ve Şüreyh'ten benzer bir görüşü zikreder.19

A. Abu 'Ubaid reports from Abu Ja'far al Baqer and al Sha'bi that there is no zakah on the funds of the orphan.18 Ibn Hazm mentions a similar view from al Nakh'i and Shuraih.19

B. Hasan el-Basrî'den rivayet edilmiştir: Yetimin malında zekât yoktur; ancak ekin ürünleri ve hayvanlar bunun dışındadır.20 İbn Hazm, el-Muhallâ'da İbn Şubrume'nin de benzer bir görüşte olduğunu nakleder.21

B. It Is reported from al Hasan that there is no zakah on the wealth of the orphan except on agricultural products and livestock.20 Ibn Hazm reports in al Muhalla that Ibn Shabrumah had a similar view.21

C. Ebu Ubeyd el-Kāsim b. Sellām'ın el-Emvâl adlı eserinde Mücahid'in şöyle dediği nakledilir: Yetimin, hayvan, ziraat ürünleri ve ticaret sermayesi gibi artma potansiyeli olan her türlü malı zekâta tabi tutulmalıdır; durağan olan her türlü mal ise yetim ergenliğe erinceye kadar zekâta tabi değildir ve ardından ona verilmelidir.22 Mâlikî fakihi el-Lahmî, değerlenmeyen bir çocuğun malından zekâtın düşürülmesinin, malın değerlendirilmesinin sahibinin elinden gelmediği durumlara benzediğini belirtmiştir; örneğin yeri bilinmeyen gömülü bir hazine ya da varisin haberi olmayan bir miras gibi. İbn Beşîr, çocuğun ehliyetsizliğinin, mülkiyetinin niteliğiyle ilgili olduğunu açıklamaktadır.

C. In al Amwal, Mujahid is reported as saying that any form of wealth of the orphan that has growth potential such as livestock, agricultural products, and business funds, should be zakated, and any kind of wealth that is stagnant is not zakatable until the orphan reaches puberty, and should then be given to him.22 Al Lakhmi,, a Malikite jurist, stated that foregoing zakah on a child whose wealth does not grow is like the case in which the owner cannot make the wealth grow, e.g. buried treasure whose whereabouts are unknown, or an inheritance not know to the heir. Ibn Bashir explains that incapacitation in the case of the child is related to the nature of his ownership.

Zekât ödemekle yükümlü olan kişi için, malını yatırım yapamaması, malın durağan nitelikte olması durumu dışında zekâtı düşürmek için yeterli bir sebep değildir; bu konuda bir görüş ayrılığı yoktur. İbn el-Hâcib, el-Lahmî'nin görüşünün zayıf olduğunu ileri sürmektedir.

A. Bu âlimler grubu, daha önce zikredilen ikinci düşünceye, yani zekâtın niyet gerektiren saf bir ibadet olduğuna ağırlıklı olarak bakmıştır. Çocuklar ve akıl hastaları bu şartı yerine getiremez. Bu nedenle onlara ibadet emri yöneltilmez. Onlardan namaz istenmez; aynı sebeple zekât da istenmemelidir.28

A. This group of scholars looked mainly at the second consideration mentioned earlier, i.e. that zakah is a pure worship, which requires intention. Children and the insane cannot fulfill this requirement. They are not, therefore, addressed with the command of worship. Prayer is not required from them, and for the same reason, zakah should not be.28

B. Bu görüş sünnetle desteklenmektedir. Peygamber Muhammed (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kalem üç kişiden kaldırılmıştır: Ergenliğe erişinceye kadar çocuk, uyanıncaya kadar uyuyan ve iyileşinceye kadar akıl hastası."29 Kalemin kaldırılması, günahların kaydedilmesinin durdurulması ve sorumluluklardan muafiyet anlamına gelir; çünkü yükümlülük yalnızca Tanrı'nın hitabını anlayabilenler için geçerlidir. Çocukluk, akıl hastalığı ve uyku bu anlayışı engeller.

B. This opinion is supported by sunnah. Prophet Muhammad (p) said, "The Pen is suspended from three: The child until puberty, the sleeping until awakening, and the insane until recovery.29 Suspension of the Pen stands for cessation of the recording of sins and for the release from obligations, since obligation applies only to those who understand the address of God. Childhood, insanity, and sleep prevent that understanding.

C. Onların bu görüşü de şu ayetle desteklenmektedir: "Mallarından zekât al ki, onları arındırıp temizleyesin."30 Günahlardan ve kötülüklerden arınmaya ihtiyaç vardır.

C. Their stance is also supported by the holy verse, "of their goods, take zakah that so thou mightest purify and sanctify them."30 Purification is needed from sins and evil.

Çocuk ve akıl hastası bunların hiçbirine sahip değildir; arınmaya ya da temizlenmeye ihtiyaçları yoktur. Bu nedenle onlardan zekât alınması gerekenler arasında yer almamalıdır.

The child and the insane have none of these, and need no purification or sanctification, so they should not be among those from whom zakah must be taken.

Bu üç delilin, zekatın çocuğun bazı mallarında farz, bazılarında farz olmadığını söyleyen Hanefi görüşünü desteklememesi ilginçtir. Öte yandan bu deliller, zekatı çocuk ve akıl hastasının tüm mallarında gerekli görmeyen el-Bakır, eş-Şa'bî, en-Nehaî ve Şüreyh'in görüşünü güçlendirebilir.

Bu görüş Ata', Câbir bin Zeyd, Tâvus, Mücâhid ve ez-Zührî tarafından dile getirilmiştir; bunların hepsi Tâbiîndendir. İkinci kuşaktan Rabîa, Mâlik, eş-Şâfiî, Ahmed, İshâk, el-Hasan bin Sâlih, İbn Ebî Leyla, İbn Uyeyne, Ebû Ubeyd ve Ebû Sevr de bu görüşte birleşmişlerdir. Bu görüş Şiîlerden el-Hâdî ve el-Müeyyed Billâh tarafından da dile getirilmiştir; ayrıca Sahâbîlerden Ömer, oğlu, Ali, Âişe ve Câbir de bu görüştedir. Bunlar, Mücâhid, el-Hasan, İbn Şubrume ve Ebû Hanîfe'nin yaptığı gibi herhangi bir istisna koymamışlardır.

This opinion is expressed by 'Ata', Jabir bin Zaid, Tawus, Mujahid, and al Zuhri, all of them are Followers. Of the Second Generation, Rabi'ah, Malik, al Shafi'i, Ahmad, Ishaq, al Hasan bin Saleh, Ibn Abi Laila, Ibn 'Uyainah, Abu 'Ubaid, and Abu Thawr agreed. This view is expressed by al Hadi and al Mu'ayad Billah of the Shiites; it is also the view of the Companions 'Umar, his son, Ali, 'Aisha, and Jabir. These did not make any exceptions like those made by Mujahid, al Hasan, Ibn Shabrumah, and Abu Hanifah.

Onlar, zekâtın zenginlerin mallarına farz kılındığına dair âyetlerin ve sahih hadislerin genel olduğunu ileri sürerler. Bunlar çocuğu ve akıl hastasını dışarıda bırakmaz. Örnek olarak şu âyeti verirler: "Onların mallarından sadaka al ki, onları temizleyip arındırasın." İbn Hazm şöyle açıklar: "Bu ifadenin ne kadar genel olduğuna bak. Çocuğu, yetişkini, akıllıyı ve akıl hastasını kapsar. Bunların hepsi Allah'ın temizlemesine ve arındırmasına muhtaçtır. Hepsi de müminlerdir." Benzer şekilde Peygamber ﷺ, Yemen'e gitmeden önce Muâz'a şöyle buyurmuştur: "Onlara bildir ki Allah, mallarında, zenginlerinden alınıp fakirlerine verilmek üzere bir zekât farz kılmıştır." Çocuk ve akıl hastası, fakir oldukları takdirde zekât alırlar; dolayısıyla zengin oldukları takdirde de zekât vermeleri gerekir. İbn Hazm devamla şöyle der: "Bu genel nas, çocuk ve akıl hastası da dâhil olmak üzere bütün zengin Müslümanlara hitap etmektedir."31

1. They argue that the verses and authentic sayings about the mandate of zakah on the assets of the wealthy are general. They do not exclude children or the insane. Take as an example the verse "Of their wealth take zakah that so thou mightest purify and sanctify them." Ibn Hazm explains, "and see how general it is. It includes the child, the adult, the sane and the insane. All these are in need of purification and sanctification of God. They are all believers." Similarly, the Prophet told Mu'adh before he left for Yemen: "And inform them that God imposes on their funds a zakah to be taken from the wealthy and rendered to the poor among them." Children and the insane receive zakah if they are poor, so they must pay it if they are rich. Ibn Hazm continues, 'This general text is addressed to all wealthy Muslims, including the child and the insane.'31

2. Şafiî, Yusuf bin Mahak'tan rivayet etti ki Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur:

2. Al Shafi'i reported from Yusef bin Mahak that the Messenger of God, (p) said:

"Yetimlerin malını işletin ki zekât yüzünden tükenmesin." Bu sözün râvi silsilesi sahihtir; bunu el-Beyhakî ve en-Nevevî de teyit etmiştir. Ancak Yûsuf bir Tâbiîdir ve Allah'ın Resûlü ﷺ ile hiç karşılaşmamıştır; dolayısıyla sözü mursel'dir.

"Invest the fund of the orphans so they may not be used up by zakah." The chain of narrators of this saying is correct, as confirmed by al Baihaqi and al Nawawi. But Yusef is a Follower who never met the Messenger of God (p) so his saying is mursal.

Ancak el-Şafiî, bu mürsel rivayetin, zekâtın yetimlerin mallarında farz olduğunu gösteren diğer nasların genel ifadesi ile sahabeden sahih olarak nakledilen görüşlerle desteklendiğini söyler.

Çocukların ve akıl hastalarının malları üzerinde zekâtın farz olduğunu savunanların delilleri, diğer görüşün delillerinden daha ağır basıyor gibi görünmektedir. Bu görüş, Sahabe, Tabiin ve sonraki nesillerden olan âlimlerin çoğunluğunun görüşüdür.

The evidence provided by those who regard zakah as mandatory on funds of children and the insane seems to outweigh that of the other view. It is the stance of the majority of scholars from among the Companions, the Followers, and later generations.

A. Metinlerin evrensel oluşu ve çocukları ile yetişkinleri, akıl sağlığı yerinde olanları ile olmayanları kapsaması, hafife alınmaması gereken sağlam bir delildir. Allah, zekâtı zenginler üzerinde fakirlerin, muhtaçların ve diğer hak sahiplerinin hakkı kılmıştır. Bu metinler, şeriatın yetimlerin malını korumaya özel önem vermesine rağmen, zenginin yaşı veya akıl sağlığı konusunda özel bir düzenleme yapmamıştır. Çocukları ve akıl hastalarını zekâttan çıkarmak isteyenlerin, bunu Kur'an ayetlerinden veya hadislerden delil getirerek ortaya koymaları gerekir.

A. The universality of the texts and their covering of children and adults, sane and insane is a sound argument that should not be underestimated. God made zakah a right of the poor, the needy, and other deservants on the affluent. These texts did not make special provisions regarding the age or sanity of the rich, in spite of special attention Shari'ah gives to preserving the funds of orphans. 'Those who want to exclude children and the insane from zakah are called upon to furnish evidence from Qur'anic texts or from hadith.

B. Yusef bin Mahak'tan rivayet edilen, yetimlerin mallarının zekât ödemesiyle tükenmemesi için bu mallarının işletilmesini emreden sözü sahihtir.

B. The saying reported by Yusef bin Mahak commanding the investment of the funds of orphans in order not to let zakah payment wear them out is an authentic one.

Her ne kadar mursel olsa da, destekleyici rivayetleri vardır ve metinlerin genel seyri içinde yer almaktadır. Ayrıca Sahabe'nin sözleriyle desteklenmektedir; bunun yanında et-Taberânî'nin rivayet ettiği ve el-Heysemî ile el-Irâkî'nin doğruladığı Enes'in sözü de bu desteği oluşturmaktadır.

Though it is mursal, it has corroberating reports and it is within the general trend of the texts. Additionally, it is supported by sayings of the Companions, as well as the saying of Anas reported by al Tabarani and confirmed by al Haitami and al 'Iraqi.

C. Şüphesiz 'Ömer, 'Ali, 'Âişe, İbn 'Ömer ve Câbir gibi birçok Sahabenin icmâsının, özellikle şehitlerin ve yetimlerin çok olduğu bir toplumda, toplumu ilgilendiren ve sık sık ortaya çıkan böyle bir meselede büyük önemi vardır.

A. Çocuğun ve akıl hastasının (mecnunun) üzerine zekâtı farz görmeyenler, "Onların mallarından zekât al ki onları temizleyip arındırasın" {Tevbe, 103} âyetinin onları kapsamadığını ileri sürerler; çünkü tezkiye (arındırma), günahlardan temizlenmek demektir ve çocuk ile akıl hastası günahkâr değildir. Ancak tezkiyenin yalnızca günahların giderilmesinden ibaret olmadığı vurgulanmalıdır. Tezkiye; ahlaki yükselmeyi, psikolojik gelişimi ve yardımsever ve merhametli olmaya yönelik eğitimi de kapsar; ayrıca malların kendisinin arındırılması anlamına da gelir.

A. Those who do not obligate zakah on the child and the insane claim that they are not covered by the verse, "of their wealth take zakah that so thou mightest purify and sanctify them" because purification means cleansing from sins and the child and the insane are not sinful. However, the fact that purification is not merely removal of sins should be emphasized. Purification includes moral uplifting, psychological growth, and training to be helpful and merciful; it also means purification of the assets themselves.

Tipi bir arınma sadece günahlar içinse bile, Nevevî'ye göre ayetin anlamı bununla sınırlı olmak zorunda değildir.47 Zekât yalnızca arınma değildir. Zekâtın başka bir sebebi, yani Müslümanların ihtiyaçlarının karşılanması olduğu konusunda ihtilaf yoktur. Çocuk ve akıl hastası, Müslüman oldukları için bu karşılanmadan yararlanabilirler.

Even if we accept purification to be only for sins, the meaning of the verse need not be limited, according to al Nawawi.47 Zakah is not only purification. It is undisputed that there is another reason for zakah, i.e. fulfillment of the needs of Muslims. The child and the insane, as Muslims, can share in such a fulfillment.

B. Hadisteki "Kalem üç kişiden kaldırılmıştır..." sözüne gelince, Nevevî'ye göre bu, o üç kişinin günahkâr sayılamayacağı anlamına gelir. Kimse onların günahkâr olduğunu iddia etmez.

B. As for the saying, "The Pen is suspended from three,,,etc.", it means according to al Nawawi that those three may not be held sinful. No one claims that they are sinful.

Kimse, zekatın bizzat onlar tarafından ödenmesi gerektiğini söylemiyor. Benim görüşüme göre zekat, onların mallarının üzerine farzdır. Velileri de, diğer mali yükümlülüklerini yerine getirmeleri istendiği gibi, zekatı ödemekle yükümlüdür.48 Onlardan kalemin kaldırılması, eşlere ve diğer akrabalara karşı olan mali sorumluluklarından vazgeçildiği anlamına gelmez. Öyleyse muhtaçlara ve yolcuya karşı olan sorumluluklar neden terk edilsin?

Çocukların ve akıl hastalarının mallarında da zekât farz kılınmıştır. Bu mallar üzerinde, çocukluk ya da akıl hastalığı nedeniyle düşmeyen bir hak vardır. Bu varlıkların hayvan, tarım ürünü, meyve, ticaret malı veya para biçiminde olması fark etmez; yalnızca gelecekteki zorunlu harcamalar için ayrılmış nakit para bunun dışındadır, çünkü bu para zorunlu ihtiyaçları aşan bir mal sayılmaz. Çocuğun veya akıl hastasının velisi, onların adına zekâtı ödemekle yükümlüdür. Bazı Mâlikîlere göre, velinin ileride Hanefîlerin görüşüne dayanan talepler karşısında kendini koruyabilmesi için bir mahkeme kararı talep etmesi tercih edilir.

Zakah is obligatory on the property of children and the insane. It is a right on those assets that is not waived by young age or insanity. It makes no difference whether those assets are in the form of livestock, agricultural produce, fruits, business assets, or money, except for liquid cash earmarked for future necessary expenditure, whereby it is not considered in excess of essential needs. The guardian of the child or the insane is required to pay zakah on their behalf. It is preferred, according to some Malikites, that a court order be sought so the guardian can protect himself against future claims based on Hanafite’s viewpoint.