Vergiler, devlet tarafından zorunlu olarak alınan yükümlülükler olarak, huzursuzluk ve karışıklığa yol açmamaları için belirli sağduyu ilkelerine dayanmak zorundadır. Son birkaç yüzyıl boyunca âlimler ve vergilendirme uzmanları bu ilkeler üzerine tartışmıştır. On sekizinci yüzyılda Adam Smith bu ilkeleri adalet, kesinlik, kolaylık ve ekonomi ilkeleri olarak özetlemiştir.1 Bu nedenle bu bölüm, bu ilkelerin hem vergiler hem de zekât bakımından ele alındığı dört bölümden oluşmaktadır.

Taxes, as obligatory levies enforced by the state, must be based on certain principles of common sense, otherwise they cause unrest end disturbance. Scholars and taxation experts throughout the past few centuries have argued over these principles. Adam Smith in the eighteenth century sums up these principles as: the principles of justice, certainty, convenience, and economy.1 This chapter consequently has four sections in which these principles are discussed in relation to both taxes and zakah.

Smith'e göre adalet ilkesi, devletin tüm vatandaşlarının hükümetin harcamalarının finansmanına, her birinin gücüne göre, yani devletin koruduğu gelirleri oranında katılmaları anlamına gelir.2 Bu ilke, genel olarak Şeriat ile ve bu bölümde açıklanacağı üzere zekâtın kendisiyle uyumludur.3

The principle of justice, according to Smith,2 means all citizens of the stats must share in financing the government's expenditures, each according to his ability, i.e. in proportion to his income, which is protected by the state.3 This principle is consistent with Shari'ah in general and with zakah itself, as will be explained in this section.

Adalet, İslam'da genel bir ilkedir. Bu, Allah'ın sıfatlarından biridir; gökleri ve yeryüzünü üzerine kurulu olduğu, yüce isimlerinden biridir. Peygamberleri ve kitapları, bu ilkenin hayata geçirilmesi için göndermiştir. Kur'an bu konuyu açık sözlerle bildirir: "Andolsun, peygamberlerimizi açık delillerle gönderdik ve insanların adaleti ayakta tutmaları için onlarla birlikte kitap ve ölçü indirdik."4 Adalet ilkesi, zekâtta şu şekilde kendini gösterir:

Justice is a general principle in Islam. It is one of the characters of God, one of His glorious names on which the heavens and earth are based, for the establishment of which God sent messengers and Books. The Qur'an declares in explicit words, "We sent aforetime Our apostles with clear signs, and sent down with them the Book and the Balance (of right and wrong) that people may stand forth in justice."4 This principle of justice is apparent in zakah in the following manner:

1. Yükümlülükte eşitlik Zekât, ırkına, rengine, toplumsal statüsüne ya da cinsiyetine bakılmaksızın, nisaba sahip olan her Müslümana farz kılınmıştır. Zayıf ile güçlü, soylu ile sıradan insan, yönetici ile yönetilen, âlim ile cahil, zekât yükümlülüğü bakımından eşittir. Oysa vergilerde durum böyle değildir; özellikle geçmişte Batı'da uygulanan vergi sistemlerinde soylular ve din adamları vergiden muaf tutuluyordu.5

1. Equality in obligation Zakah is obligated on each Muslim who owns nisab, regardless of race, color, social status, or sex. The weak and the strong, the noble and the common, the governor and the subjects, the learned and the ignorant. All are equal in the obligation of zakah. This is not the case with taxes, especially in past Western applications when nobles and clergymen were exempt from taxes.5

Vergilendirmede kesinlik, verginin münhasır bir biçimde, keyfi uygulamaya yer bırakacak belirsizlik olmaksızın açıkça tanımlanması anlamına gelir. Kesinlik, ödenmesi gereken miktarın hesaplanması ve tanımlanmasının yanı sıra ödemenin zamanı ve usulü ile de ilgilidir. Adam Smith, kesinlik ilkesinin çok önemli olduğuna inanır, çünkü mükellef bütün yükümlülüklerini kesin olarak bilmelidir. Smith'e göre kesinlik, adaletin kendisinden bile daha önemli olabilir.

Certainty in taxation means the tax must be well defined in an exclusive manner without ambiguity that leaves room for arbitrary application. Certainty refers to time and procedure of payment in addition to the calculation and definition of the amount that must be paid. Adam Smith believes the principle of certainty is very important, since the taxpayer must know with certainty all his obligations. Certainty, according to Smith, may even be more important than justice itself.

Hiç şüphe yok ki kesinlik, herhangi bir vergi sisteminin istikrarıyla büyük ölçüde ilgilidir.

There is no doubt that certainty has much to do with the stability of any tax system.

Vergi mükellefleri vergilere, bunların oranlarına ve ödeme usullerine alışırlarsa, vergi ödemeleri hem onlar hem de devlet için daha kolay hale gelir. Bu nedenle Canard gibi bazı vergi uzmanları, her eski verginin iyi, her yeni verginin ise şüpheli olduğuna inanır. Vergi sisteminin istikrarı, tıpkı ticaret hukukunun istikrarı gibi, sisteme ve geleceğine duyulan güveni, dolayısıyla ekonomik faaliyetlerin refahını inşa etmeye yardımcı olur.28

If the taxpayers become accustomed to the taxes, their rates, and payment procedures, tax payments become easier for them and for the government as well. Because of this, some taxation specialists, like Canard, believe that every old tax is good and every new tax is dubious. Stability of the taxation system, like stability of business law, helps build confidence in the system and its future, and thus in the prosperity of economic activities.28

Şüphesiz zekât sistemi yüksek derecede kesinlik sağlar. Zekât, God tarafından ebedi Kitabında farz kılınmıştır; hiç kimse onda bir şeyi ekleyemez ya da çıkaramaz. Oranlarını God belirlemiştir ve bunlar God'un Elçisi tarafından bize bildirilmiştir; ayrıca açıklama ve ayrıntılar sunan çok zengin bir fıkıh mirasına sahibiz. Zekâtın bütün temel hükümleri sabittir ve hiçbir insan çabasıyla değiştirilemez. Bu temel hükümleri bilmek, İslam dininin bir parçası olarak her Müslüman için farzdır. Zekât, insanlığın bugüne kadar tanıdığı en istikrarlı mali kurumdur.

Undoubtedly , the system of zakah provides a high degree of certainty. Zakah is imposed by God in His eternal Book; no one can add or delete any thing in it. God determines its rates which have been reported to us by God's Messenger, and we have an enormous heritage of jurisprudence that provides explanations and details. All the basic rulings of zakah are fixed and unchangeable by any human effort. Knowing these basic rulings is obligatory for each Muslim as part of the religion of Islam. Zakah is the most stable financial institution humanity has ever known.

Kolaylık, Adam Smith'in vergilendirmeye ilişkin verdiği üçüncü ilke olup, verginin ve tahsil usullerinin mükelleflere en uygun şekilde düzenlenmesi gerektiği anlamına gelir; böylece mükellefler vergiyi memnuniyet ve hoşnutlukla, en azından şüphe veya rahatsızlık duymadan öderler.

Convenience, the third principle of taxation given by Adam Smith, means that the tax and its collection procedures must be made most convenient to taxpayers, so they give the tax with pleasures and satisfaction, or at least without doubt or inconvenience.

Islami hükümlere ve zekâtla ilgili talimatlara kısaca bakıldığında, bu ilkenin ne kadar gözetildiği anlaşılır. Bu durum birçok örnekte açıkça görülmektedir:

A quick glance at Islamic laws and instructions about zakah reveals how much this principle is observed. This is apparent in many occasions:

1. Ahmad, Abdullah bin Ömer'den rivayet eder: Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Müslümanların hayvanlarından alınan sadaka, su başlarında toplanmalıdır." Ahmad ve Ebu Davud'un rivayet ettiği başka bir rivayette Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Zekâta tabi malları getirmek ve götürmek olmamalıdır. Onların vermekle yükümlü oldukları sadaka, yalnızca kendi yerleşim yerlerinde toplanmalıdır."29 El-Hattabî'ye göre "Getirmek ve götürmek olmaz" sözünden kasıt şudur: Zekât verenlerden mallarını toplayıcıya getirmeleri istenmemeli, zekât verenler de zekâta tabi malları toplayıcının yanından, onun zekâta tabi malları takip etmesini zorlaştırmak niyetiyle uzaklaştırmamalıdır. Zekâta tabi mallar, bu malların bulunduğu yerlerde sayılmalı ve zekâtları o yerlerde takdir edilmelidir.30 eş-Şevkânî ise şunu ekler: "Bu söz, zekâtı toplamak için dolaşan kimsenin toplayıcı olduğunu ifade eder; çünkü bu, zekât verenler için daha kolaydır."31

1. Ahmad reports from 'Abd Allah bin 'Umar that the Messenger (p) said "Sadaqat of Muslims' livestock must be collected at their watering places." in another version reported by Ahmad and Abu Daud, the Prophet (p) said, "There should be no bringing or taking away of zakatable assets. Their due sadaqat must not be collected except in their own locales."29 According to al Khattabi, "No bringing and no taking away" means zakah payers must not be asked to bring their assets to the collector, nor should the payers take their assets away from the collector with the intention of making it difficult for him to pursue the zakatable items. Zakatable items must be counted and zakah estimated in the localities of these assets."30 Al Shawkani adds, "This saying means the collector is the one who travels for zakah collection, since this is easier for payers."31

Ekonomi ilkesi, tahsilat maliyetlerinin asgari düzeyde tutulması gerektiği anlamına gelir. Bu maliyetler, devletin ödediği tutarları, yani tahsildarların maaşlarını ile idari ve nakliye giderlerini, ayrıca ödeyenlerin beyanname ve hesap hazırlamak veya tahmini tutarlara yönelik itirazlarını ya da şikayetlerini işleme koymak için yaptıkları harcamaları kapsar.

The economical principle means collection cots must be minimum. These cots includes what the state pays, such as collectors' salaries and administrative and transportation costs, in addition to what the payers expend to prepare reports and accounts or to process their complaints or objections to the estimated amounts .

Açıkça görüldüğü üzere, bir vergi koymanın amacı, kamu harcamalarını finanse etmek üzere devlete net gelir sağlamaktır. Ekonomi ilkesi gözetilmediğinde, elde edilen gelirin büyük bir kısmı tahsilat sürecinin kendisini ayakta tutmak için kullanılır.34

Obviously, the purpose of a tax is to bring net income to the state to finance public expenditures. When the principle of economy is not observed, a large portion of proceeds is used to sustain the collection process itself.34

İslam israfı yasaklar ve ölçülülüğü, bazı durumlarda ise tutumluluğu emreder. Bu ilke bireysel harcamalar için olduğu kadar kamu fonları için de geçerlidir. Hatta İslam hukuku, kamu fonlarını kullanırken tasarruf etmeye çok daha fazla önem verir.

Islam prohibits extravagance and ordains moderation and sometimes thrift. This applies as much to public funds as to individual spending. Rather Islamic law is much keener to economize when using public funds.

Daha önce, Elçi'nin (s.a.v.) zekât görevlilerine yapılan hediyeler ve zekât toplama masraflarının azaltılması konusundaki katılığının ne kadar büyük olduğu gösterilmişti. Zekât verenlerden hediye kabul eden toplayıcılara öfkelenmiş ve bu hediyeleri kamu hazinesine vermelerini istemiştir ﷺ.

It was show earlier how strict the Messenger (p) was about gifts to zakah officers, and economizing collection costs. He was angered by collectors who accepted gifts from payers, and asked them to give these gifts to the public treasury.

Zekât, prensip olarak toplandığı yerde harcanmalıdır; bu, nakliye masraflarından tasarruf sağlar. Daha önce gördük ki zekât memurları toplama yapmaya gittiklerinde, geriye hiçbir artık para kalmadan döndüler, çünkü gelirlerin tamamını aynı bölgede dağıttılar.

Zakah, in principle, must be spent in the same locale it is collected, it economizes transportation coats. We saw earlier how zakah officers went for collection and came back with no residual funds, since they distributed all proceeds in the same area.