Orantılı vergiler, oranları vergilendirilen kalemin miktarından bağımsız olarak sabit kalan vergilerdir. Örneğin vergi oranı yüzde on ise ve bu oran büyüklüğü ne olursa olsun tüm gelir üzerinden uygulanıyorsa, o vergi orantılıdır. Progresif vergiler ise vergilendirilen kalemin miktarındaki artışla birlikte oranları yükselen vergilerdir. Progresif vergiler genellikle gelir dilimleri esas alınarak uygulanır. Örneğin, ilk bin birim gelir için oran yüzde on, ikinci bin birim için yüzde on iki, üçüncü bin birim için yüzde on beş olabilir.1 Progresif vergiler günümüzde birçok kişi tarafından desteklenmektedir; bu kişiler, bu tür verginin devlet harcamalarının yükünü mükelleflerin ödeme gücüne göre dağıttığı için daha adil olduğunu savunmaktadır. Progresif vergilerin desteklenmesinde genellikle şu gerekçeler öne sürülür:

Proportional taxes are those whose rates are constant regardless of the quantity of taxable items. If, for example, the tax rate is ten percent, and this rate applies on all income regardless of its size, then the tax is proportional. Progressive taxes are those whose rates increase with an increase in the amount of the taxable item. Progressive taxes are usually applied on the basis of income stratas. For example, the rate may be ten percent for the first one thousand units of income, twelve percent for the second one thousand, and fifteen percent for the third one thousand.1 Progressive taxes are supported by many people nowadays, who argue that this kind of tax is more just because it distributes the burden of government expenditures according to the ability of the taxpayers. The following arguments are usually forwarded in support of progressive taxes:

1. Varlıklı kişiler artan getiriler ekonomik yasasından fayda sağlar; öyle ki ne kadar çok birikim yaparlarsa, o kadar yüksek getiri elde edip daha fazla birikim yapabilirler.

1. Wealthy persons benefit from the economic law of increasing returns, so that the more they accumulate, the more they can obtain higher returns and more accumulation.

Bu biriktirme ve kazanma yeteneği orantılı olarak değil, orantının üzerinde artar; dolayısıyla bu kişilere uygulanan vergi de orantılının üzerinde olmalıdır.

This ability to accumulate and to earn increases more than proportionally, so the tax applied on such persons must also be more than proportional.

2. Progresif vergiler, bir toplumdaki gelir ve servet arasındaki büyük farkları ortadan kaldırmanın en erişilebilir yoludur. Servetin kötü dağıtıldığı bir durumla karşılaştığımızda, progresif vergiler bu durumu düzeltir ve zengin ile fakir arasındaki ekonomik uçurumu daraltır.

2. Progressive taxes are the most accessible means to eliminate great differences in income and wealth in a society. Whenever we are confronted with a situation of badly distributed wealth, progressive taxes rectify the situation and shrink the economic gap between rich and poor.

Açıktır ki zekât orantılıdır; yani zekâta tabi malın miktarı arttıkça oranı artırma ilkesini benimsemez. Bir mala uygulanan oran sabittir. Bu durum, tarımsal ürünler, hayvanlar, ticaret malları veya nakit olmak üzere zekâta tabi tüm varlıklar için geçerlidir. Bazı çağdaş araştırmacılar, hayvanlar üzerindeki zekâtın gerileyen bir orana sahip olduğunu, yani hayvan sayısı arttıkça oranın düştüğünü düşünmektedir. Bu gerilemeyi, Arabistan Yarımadası'nın zorlu çöl ortamında hayvancılığı teşvik etme girişimi olarak değerlendirmektedirler.

It is clear that zakah is proportional, i.e., it does not take the principle of increasing the rate with increases in the quantity of the zakatable item. The applicable rate on an item is constant. This applies to all zakatable assets: agricultural products, livestock, trade assets, or cash. Some contemporary researchers think zakah on livestock has a regressive rate, i.e., the rate declines as the amount of livestock increases. They consider such regression as an attempt to encourage cattle raising in the harsh desert environment of the Arabian peninsula.

Bu yorum yanlıştır; aslında hayvanlarda zekât oranı genel olarak 2'dir.5

This interpretation is incorrect, in fact, the rate of zakah on cattle is generally 2.5

yüzde, yalnızca zekâta tabi hayvanların sayısındaki kademeli artışlarla ilgili küçük farklarla. Yüzde 2,5 oranı (genel olarak konuşmak gerekirse) sığır ve develer söz konusu olduğunda çok açıktır; koyunlarda ise kuzuların ve küçük koyunların dahil edilmesinden doğan bir yanlış anlama ortaya çıkmaktadır. Kırk koyunluk nisabın hesaplanmasında küçük koyunlar sayılmaz ve oran kırk koyun için bir koyundur (2,5

percent, with slight differences that relate only to segmental increases in the number of animals subject to zakah. The rate of 2.5 percent (generally speaking) is very obvious in the case of cows and camels, while in the case of sheep there is a misunderstanding that arises from the inclusion of lambs and baby sheep. In estimating the nisab of forty sheep, baby sheep are not counted, and the rate is one sheep for forty sheep (2.5

yüzde). Koyunların sayısı kırktan fazla arttıkça, zekâta tabi olan baş sayısına yavrular da dâhil edilir; ancak bu yavrular zekât ödemesinde kabul edilmez.

percent). As the number of sheep increases above forty, baby animals are included in the total count of zakatable heads, but these babies are not acceptable in zakah payment.

Bu sebeple her yüz koyunun üzerine ilave her yüz için bir koyun, yavru koyunların bu hesaba dahil edilmesini telafi etmek üzere, oran bir koyuna indirilmiş olur.2 İbrahim ve Ebu Hanife'den nakledilen bir görüşe göre, binek hayvanları üzerindeki zekat, değerleri üzerinden yapılan değerlendirmeye dayanarak yüzde 2,5 orandadır. Bu da hayvanlar üzerindeki zekat oranının yüzde 2,5 olduğu yönündeki genel anlayışı desteklemektedir.

Birincisi, zekât, değişen koşullara bağlı olarak değişmeyen, ebedi bir dini yükümlülüktür. Her Müslüman'ın her çağ ve her ortamda yerine getirmekle yükümlü olduğu bir ibadettir. Oysa artan oranlı vergiler, servet ve gelirin dengesiz dağılımı gibi geçici bir sorunu gidermek amacıyla konulur. Bunlar, hedeflerine ulaşmak için oranları değiştirilebilen esnek araçlardır.

Firstly, zakah as an eternal religious obligation, does not change because of changing circumstances. It is a worship required from every Muslim in all ages and environments, while progressive taxes are imposed to achieve rectify the transitory problem of skewed distribution of wealth and income. They are malleable tools whose rates may be altered in order to achieve their target.

İslam, ihtiyaç doğduğunda ek vergilerin konulmasına engel değildir. Adaletin sağlanması ve zenginle fakir arasındaki dağılım farkının kapatılması gerektiğinde, bu vergiler artan oranlı olabilir; yeter ki bu vergiler, halkı temsil eden ve Allah'ın indirdiği kutsal Kitap ışığında doğru biçimde yönetilen meşru bir otorite tarafından yürürlüğe konulsun.

Islam does not prevent the imposition of additional taxes when need arises. These taxes may have progressive rates if this is needed to achieve justice and to close the gap in distribution between rich and poor, provided such taxes are inacted by legitimate authority that represents the people and rules righteously in the light of the holy Book sent by God.

İkinci olarak, zekât bizzat gelir ve servetin zenginlerden fakirlere yeniden dağıtılmasını sağlar.

Secondly, zakah itself redistributes income and wealth from the rich to the poor.

Sonuç olarak, bu uygulama ilerici vergilerin amacını da yerine getirir: yoksul sınıfların yaşam düzeyini özellikle yükseltir ve tüm yükü zenginlerin üzerine yükler. Oysa vergiler, ilerici olsalar bile, genellikle kamu hizmetleri biçiminde toplumun bütün üyelerine, zenginlerin kendileri de dahil olmak üzere, geri döner.

Consequently, it fulfills the same objective of progressive taxes by specifically raising the level of living of poor classes and levying the whole burden on the rich while taxes, even progressive ones, are usually rendered, in the form of public services, to all members of the society, including the rich themselves.

Üçüncüsü, İslam, servet ve gelirin birikmesi sorununu birkaç yolla çözer. Zekat bunlardan yalnızca biridir. Bu yollar arasında miras sistemi, haksız kaynaklardan elde edilen servet ve gelirin el konulması, faizin, tefeciliğin ve tekelciliğin yasaklanması yer alır. Böylece, ilerlemeli vergilerin amaçları tüm bu yollar birlikte uygulandığında gerçekleşmiş olur.