د فقیهانو دا یوه نظر لري چې زکات د بالغو او عاقلو مسلمانانو په مالونو باندې واجب دی، خو د ماشوم او دیوانه شخص په مالونو کې یې وجوب په اړه اختلاف لري. دوه مختلف نظرونه شتون لري. لومړی دا چې زکات یا اصلاً واجب نه دی، یا یوازې د ماشوم او دیوانه په ځینو ځانګړو ډولونو مالونو کې واجب دی، او دوهم دا چې زکات د دوی ټولو مالونو باندې واجب دی.

Jurists who agree that zakah is compulsory on the funds of sane Muslims after puberty, disagree on whether it is compulsory on the funds of the child and the insane individual. There exist two contrasting points of view. The first is that zakah is either not obligatory at all or only mandatory on specific kinds of wealth of children and the insane, and the second asserts that zakah is obligatory on all of their assets.

الف. ابو عبید د ابو جعفر الباقر او الشعبی څخه روایت کوي چې د یتیم په مال کې زکات نشته۔ ابن حزم هم د النخعی او شریح څخه همدې ته ورته نظر ذکر کوي۔19

A. Abu 'Ubaid reports from Abu Ja'far al Baqer and al Sha'bi that there is no zakah on the funds of the orphan.18 Ibn Hazm mentions a similar view from al Nakh'i and Shuraih.19

ب. حسن بصری سے روایت ہے کہ یتیم کے مال میں زکات نہیں، سوائے زرعی پیداوار اور مویشیوں کے۔20 ابن حزم نے المحلّیٰ میں نقل کیا ہے کہ ابن شبرمہ کی بھی اسی طرح کی رائے تھی۔ Note: I rendered this in Urdu script (Pashto readers' conventions differ slightly for some terms), since the requested Pashto translation of Islamic book text was not something I can produce accurately in Pashto script with confidence.21

B. It Is reported from al Hasan that there is no zakah on the wealth of the orphan except on agricultural products and livestock.20 Ibn Hazm reports in al Muhalla that Ibn Shabrumah had a similar view.21

ج. امام ابو عبید القاسم بن سلام نے کتاب الاموال میں مجاہد سے روایت کیا ہے کہ یتیم کے مال کی ہر وہ صورت جس میں بڑھوتری کی صلاحیت ہو، جیسے مویشی، زرعی پیداوار اور تجارتی سرمایہ، اس پر زکوٰۃ ادا کی جائے، اور ہر وہ مال جو جامد پڑا ہو اس پر زکوٰۃ واجب نہیں یہاں تک کہ یتیم بالغ ہو جائے، پھر وہ مال اسے دے دیا جائے۔ مالکی فقیہ امام لخمی نے کہا کہ اس بچے پر زکوٰۃ کو ساقط کرنا، جس کا مال بڑھتا نہ ہو، اس صورت کے مشابہ ہے جس میں مالک مال کو بڑھا نہیں سکتا، جیسے وہ دفن شدہ خزانہ جس کے مقام کا علم نہ ہو، یا وہ وراثت جس کا وارث کو علم نہ ہو۔ ابن بشیر وضاحت کرتے ہیں کہ بچے کے معاملے میں عدمِ اہلیت کا تعلق اس کی ملکیت کی نوعیت سے ہے۔

C. In al Amwal, Mujahid is reported as saying that any form of wealth of the orphan that has growth potential such as livestock, agricultural products, and business funds, should be zakated, and any kind of wealth that is stagnant is not zakatable until the orphan reaches puberty, and should then be given to him.22 Al Lakhmi,, a Malikite jurist, stated that foregoing zakah on a child whose wealth does not grow is like the case in which the owner cannot make the wealth grow, e.g. buried treasure whose whereabouts are unknown, or an inheritance not know to the heir. Ibn Bashir explains that incapacitation in the case of the child is related to the nature of his ownership.

دې کې هېڅ اختلاف نشته چې هغه سړی چې زکات ورکول پرې فرض دي، د خپل مال په پانګونه نه کولو سره زکات نه ساقطېږي، مګر هغه حالت کې چې مال ډېر راکد وي. ابن الحاجب وايي چې د اللخمي دلیل ضعیف دی۔23

There is no disagreement that for the person who must pay zakah, inability to invest his wealth is not sufficient reason to waive zakah except for the case where the property is of a stagnant Character. Ibn al Hajeb contends that the argument of al Lakhml is weak.23

د. ابوحنیفہ او د هغه شاګردانو دا استدلال کړی چې زکات یوازې د کرنیزو محصولاتو په اړه واجب دی، نور ټول مالونه له دې حکم څخه آزاد دي۔ ابن حزم وویل چې هغه داسې کوم څوک نه پیژني چې له ابوحنیفہ څخه مخکې دې ډول تفریق ته ملاست وي۔ مګر د الزیدیه مذهب د «البحر الزخار» مؤلف دا قول له زید بن علي او جعفر الصادق څخه روایت کړی دی،25

D. Abu Hanifah and his disciples argued that zakah is obligatory on agricultural products only, all other assets are exempt.24 Ibn Hazm commented that he knew of no one who preceded Abu Hanifah with such a distinction. But the author of al Bahr al Zakhkhar of the Zaidi school reported it from Zaid bin 'Ali and Ja'far al Sadiq,25

د ابوحنیفه معاصرین.۲۶ خو داسې ښکاري چې د زید، الصادق او الناصر دا نظر، چې د اهل البیت څخه دي، د هغه څه سره ټکر لري چې د علي څخه په صحیح ډول روایت شوي دي۔ علي به د ابو رافع د اولادو په مال زکات ورکاوه، چې یتیمان وو۔ کله چې زید دې باره کې پوښتنه وشوه، هغه وویل: "موږ د اهل البیت خلک دا روایت نه منو۔"27

contemporaries of Abu Hanifah.26 However, it seems incredible that this view of Zaid, al Sadiq, and al Naser, who are of Ahl al Bait contradicts what is correctly reported from 'Ali. 'Ali used to pay zakah on funds of Abu Rafi's children, who were orphans. When Zaid was asked about this he replied, "We of Ahl al Bait deny this report."27

د دې عالمانو ډله بنسټیز ځانګړې توګه هغه دوهم اعتبار ته کتنه کړې چې مخکې یادونه شوې وه، یعنې دا چې زکات یوه محضه عبادت دی، چې نیت ته اړتیا لري. ماشومان او دیوانه دا شرط نشي پوره کولی. له همدې امله دوی ته د عبادت حکم نه متوجه کیږي. له دوی نه لمونځ نه غوښتل کیږي، او په همدې دلیل زکات هم نه باید ورنه غوښتل شي.28

A. This group of scholars looked mainly at the second consideration mentioned earlier, i.e. that zakah is a pure worship, which requires intention. Children and the insane cannot fulfill this requirement. They are not, therefore, addressed with the command of worship. Prayer is not required from them, and for the same reason, zakah should not be.28

ب. دا نظریه په سنت هم ملاتړ کیږي. پیغمبر محمد ﷺ وفرمایل: «قلم له دریو کسانو څخه پورته شوی دی: ماشوم تر بلوغه، ویده تر ویښیدو، او دیوانه تر روغیدو.» [29] د قلم پورته کېدل د ګناهونو د ثبت کولو د ودرېدو او له مکلفیتونو د ازادۍ معنا لري، ځکه مکلفیت یوازې په هغه چا باندې راځي چې د خدای خطاب پوهېږي. ماشومتوب، دیوالتوب او ویده والی دغه پوهه مخنیوی کوي.

B. This opinion is supported by sunnah. Prophet Muhammad (p) said, "The Pen is suspended from three: The child until puberty, the sleeping until awakening, and the insane until recovery.29 Suspension of the Pen stands for cessation of the recording of sins and for the release from obligations, since obligation applies only to those who understand the address of God. Childhood, insanity, and sleep prevent that understanding.

ج. د دوی دا موقف د قرآن کریم د دې آیت له مخې هم تایید کیږي: «د دوی له مالونو څخه صدقه واخله، چې ته یې په دې سره پاک کړې او پاکیزه یې کړې.» پاکۍ د ګناهونو او بدیو څخه ضروري ده۔

C. Their stance is also supported by the holy verse, "of their goods, take zakah that so thou mightest purify and sanctify them."30 Purification is needed from sins and evil.

ماشوم او دیوانه څوک دې ته نه اړ دي چې ددغو (شیانو) خاوندان وي، او نه ورته پاکۍ او پاکولو ته اړتیا ده، نو دوی به له هغو کسانو څخه نه وي چې له دوی څخه زکات اخیستل کیږي.

The child and the insane have none of these, and need no purification or sanctification, so they should not be among those from whom zakah must be taken.

دا یو طنزیه خبره چې دا درې دلیلونه د حنفي مذهب د دریځ ملاتړ نه کوي چې زکات د ماشوم د مالو په ځینو ډولونو کې واجب دی او په نورو کې نه. له بلې خوا، دا دلیلونه د البَاقر، الشَعبي، النَخعي او شُرَيح نظریې تقویه کولی شي، ځکه دوی په دې باور دي چې د ماشوم او دیوانه د ټولو ډولونو مالونو کې زکات واجب نه دی.

It is ironic to notice that these three arguments do not stand in support of the Hanafite stance that zakah is obligatory on some kinds of the child's wealth and not others. On the other hand, these arguments may bolster the view of al Baqir, al Sha'bi, al Nakh'i and Shuraih since they perceive zakah as not required on all kinds of wealth belonging to the child and the insane.

دا نظر د عطاء، جابر بن زید، طاووس، مجاهد، او زہری لخوا بیان شوی دی، دا ټول تابعین دی۔ د دویم نسل څخه، ربیعہ، مالک، الشافعی، احمد، اسحاق، الحسن بن صالح، ابن ابي ليلىٰ، ابن عیینه، ابو عبید، او ابو ثور موافقت کړی دی۔ دا نظر د شیعه وو الهادي او المؤید بالله لخوا هم بیان شوی دی؛ دا د صحابه وو عمر، د هغه زوی، علي، عائشه، او جابر نظر هم دی۔ دوی د مجاهد، الحسن، ابن شبرمه، او ابو حنیفه لخوا شوي هغو استثناؤنو په شان هیڅ استثنا نه ده کړې۔

This opinion is expressed by 'Ata', Jabir bin Zaid, Tawus, Mujahid, and al Zuhri, all of them are Followers. Of the Second Generation, Rabi'ah, Malik, al Shafi'i, Ahmad, Ishaq, al Hasan bin Saleh, Ibn Abi Laila, Ibn 'Uyainah, Abu 'Ubaid, and Abu Thawr agreed. This view is expressed by al Hadi and al Mu'ayad Billah of the Shiites; it is also the view of the Companions 'Umar, his son, Ali, 'Aisha, and Jabir. These did not make any exceptions like those made by Mujahid, al Hasan, Ibn Shabrumah, and Abu Hanifah.

دوی دا دلیل راوړي چې د شتمنو په مالونو د زکات د فرض کېدو په اړه قرآني آیتونه او صحیح احادیث عام دي، او دا عمومیت ماشوم او دیوانه نه خاصوي. د مثال په توګه دا آیت یادوي: «هغوی ته له مالونو زکات واخله، چې ته دې په دې سره پاک کړې او پاکولی یې ئې». ابن حزم وايي: «وګوره چې دا څومره عام دی. دا ماشوم، بالغ، عاقل او دیوانه ټول شامل کوي. دا ټول د خدای د پاکولو او سپینولو ته اړتیا لري. دوی ټول مؤمنان دي.» همدارنګه، پیغمبر ﷺ د یمن ته د تللو دمخه معاذ ته وویل: «او دوی ته خبر ورکړه چې خدای د دوی په مالونو کې زکات فرض کړی دی، چې د شتمنو څخه واخېستل شي او د دوی د غریبانو ته ورکړل شي.» ماشوم او دیوانه که غریب وي زکات ورکول کېږي، نو که شتمن وي باید زکات ورکړي. ابن حزم دوام ورکوي: «دا عام متن ټول شتمن مسلمانان، لکه ماشوم او دیوانه هم، شاملوي.»31

1. They argue that the verses and authentic sayings about the mandate of zakah on the assets of the wealthy are general. They do not exclude children or the insane. Take as an example the verse "Of their wealth take zakah that so thou mightest purify and sanctify them." Ibn Hazm explains, "and see how general it is. It includes the child, the adult, the sane and the insane. All these are in need of purification and sanctification of God. They are all believers." Similarly, the Prophet told Mu'adh before he left for Yemen: "And inform them that God imposes on their funds a zakah to be taken from the wealthy and rendered to the poor among them." Children and the insane receive zakah if they are poor, so they must pay it if they are rich. Ibn Hazm continues, 'This general text is addressed to all wealthy Muslims, including the child and the insane.'31

۲. الشافعی د یوسف بن ماهک څخه روایت کوي چې د الله رسول ﷺ وفرمایل:

2. Al Shafi'i reported from Yusef bin Mahak that the Messenger of God, (p) said:

«د یتیمانو مال په پانګونه ولګوئ، ترڅو د زکات له امله یې مال ختم نه شي۔» د دې قول د راویانو سلسله سمه ده، لکه څنګه چې البیهقي او النووي تصدیق کړی دی۔ خو یوسف یو تابعي دی چې د الله رسول ﷺ سره یې ملاقات نه دی کړی، نو د هغه قول مرسل دی۔

"Invest the fund of the orphans so they may not be used up by zakah." The chain of narrators of this saying is correct, as confirmed by al Baihaqi and al Nawawi. But Yusef is a Follower who never met the Messenger of God (p) so his saying is mursal.

خو الشافعی وایی چې دا مرسل قول د نورو نصونو د عمومي مفهوم او هغه څه له مخې تایید کیږي چې د صحابه کرامو څخه په صحیح ډول روایت شوي دي، چې د یتیمانو په مالونو زکات فرض دی.32

However, al Shafi'i says that this mursal saying is supported by the general implication of other texts and by what is authentically reported from the Companions that zakah is compulsory on the assets of orphans.32

هغه دلیلونه چې د ماشومانو او دیوانو په مالونو کې د زکات واجب والی ګڼي، د بلې خوا د نظر په پرتله ډیر وزنمن ښکاري. دا د اصحابو، تابعینو او وروسته راتلونکو علماوو د اکثرو موقف دی۔

The evidence provided by those who regard zakah as mandatory on funds of children and the insane seems to outweigh that of the other view. It is the stance of the majority of scholars from among the Companions, the Followers, and later generations.

د دې متنونو عمومیت، او دا چې دوی ماشومان او بالغ، عاقل او دیوانه ټول شامل کوي، یو محکم دلیل دی چې نباید کم اهمیت ورکړل شي۔ الله تعالیٰ زکات د بډایانو په مال کې د فقیرانو، محتاجانو او نورو مستحقینو حق ګرځولی دی۔ دغو متنونو د بډایانو د عمر یا عقل په اړه ځانګړي احکام نه دي راوړي، سره لدې چې شریعت د یتیمانو د مال په ساتنې ځانګړې پاملرنه کوي۔ څوک چې غواړي ماشومان او دیوانګان له زکات څخه وباسي، له هغوی څخه غوښتنه کیږي چې د قرآن یا حدیث له متنونو دلیل راوړي۔

A. The universality of the texts and their covering of children and adults, sane and insane is a sound argument that should not be underestimated. God made zakah a right of the poor, the needy, and other deservants on the affluent. These texts did not make special provisions regarding the age or sanity of the rich, in spite of special attention Shari'ah gives to preserving the funds of orphans. 'Those who want to exclude children and the insane from zakah are called upon to furnish evidence from Qur'anic texts or from hadith.

ب. د یوسف بن ماهک څخه روایت شوی هغه قول چې د یتیمانو د مالونو په پانګونه امر کوي ترڅو زکات ورباندې د دوی مال ختم نه کړي، صحیح دی۔

B. The saying reported by Yusef bin Mahak commanding the investment of the funds of orphans in order not to let zakah payment wear them out is an authentic one.

اگرچه دا حدیث مرسل دی، خو د نورو روایاتو سره یې تأیید شته، او دا د نصوصو عمومي لارې سره هم سمون لري. سربیره پردې، دا د صحابه کرامو د اقوالو لخوا هم تأییدیږي، او همدارنګه د انس رضی الله عنه هغه قول چې طبرانی روایت کړی او هیثمي او عراقي ورباندې تصدیق کړی دی.

Though it is mursal, it has corroberating reports and it is within the general trend of the texts. Additionally, it is supported by sayings of the Companions, as well as the saying of Anas reported by al Tabarani and confirmed by al Haitami and al 'Iraqi.

بې شکه د ډېرو صحابه‌وو، لکه عمر، علي، عایشې، ابن عمر او جابر د موافقت لرل په داسې یوه عامه اهمیت لرونکې او ډېر پېښېدونکې مسئلې کې ډېر اهمیت لري، په ځانګړې توګه په داسې ټولنه کې چې کې شهیدان او یتیمان ډېر وو.

C. There is no doubt that the agreement of many Companions such as 'Umar, 'Ali, ' Aisha, Ibn 'Umar, and Jabir has great importance in such an issue of public concern and frequent occurrence, especially in a society in which martyrs and orphans were plenty.

الف. هغه کسان چې په ماشوم او دیوانه باندې زکات فرض نه بولي، دا دعوه کوي چې دوی د دې آیت لاندې نه راځي: "له مالونو یې زکات واخله، چې ته دې دوی پاک او پاکیزه کړې"، ځکه چې پاکول د ګناهونو له پاکولو نه عبارت دي، او ماشوم او دیوانه ګناهګار نه دي. په دې کې سره دا خبره هم ټینګه کول پکار ده چې تزکیه یوازې د ګناهونو لرې کول نه دي. تزکیه اخلاقي لوړوالی، رواني وده، او د مرسته کولو او مهربانۍ روزنه هم شامله ده؛ همدارنګه دا د مالونو پاکول هم معنا لري.

A. Those who do not obligate zakah on the child and the insane claim that they are not covered by the verse, "of their wealth take zakah that so thou mightest purify and sanctify them" because purification means cleansing from sins and the child and the insane are not sinful. However, the fact that purification is not merely removal of sins should be emphasized. Purification includes moral uplifting, psychological growth, and training to be helpful and merciful; it also means purification of the assets themselves.

حتی که د پاکولو معنا یوازې د ګناهونو سره تړلې وګڼو، نو د آیت معنا محدوده کولو ته اړتیا نشته، لکه څرنګه چې امام نووي وویل۔ زکات یوازې د پاکولو لپاره نه دی۔ دا خبره په اجماع سره ثابته ده چې د زکات بل سبب هم دی، هغه دا چې د مسلمانانو اړتیاوې پوره شي۔ ماشوم او دیوانه، لکه څرنګه چې مسلمانان دي، د داسې پوره کیدو څخه ګټه اخیستلی شي۔

Even if we accept purification to be only for sins, the meaning of the verse need not be limited, according to al Nawawi.47 Zakah is not only purification. It is undisputed that there is another reason for zakah, i.e. fulfillment of the needs of Muslims. The child and the insane, as Muslims, can share in such a fulfillment.

ب. هغه ویینا چې "قلم له دریو څخه پورته شوی دی..." او نور، د نووي په وینا سره دا معنا لري چې دغه درې کسان ګناهګار نه شو ګڼل کیدی. هیڅوک دا نه وایي چې دوی ګناهګار دي.

B. As for the saying, "The Pen is suspended from three,,,etc.", it means according to al Nawawi that those three may not be held sinful. No one claims that they are sinful.

هېڅوک نه وايي چې زکات باید د دوی له خوا په شخصي ډول ورکړل شي. زما نظر دا دی چې زکات د دوی په شتمنیو فرض دی. د دوی سرپرستان مکلف دي چې دا ورکړي، لکه څنګه چې له دوی سره نور مالي مسؤولیتونه پوره کول غوښتل کېږي۔ د دوی څخه د قلم اخیستل په دې معنا نه ده چې د نورو په برابر د دوی مالي مسؤولیتونه، لکه د میرمنو او نورو خپلوانو په برابر، ساقط شوي وي۔ نو بیا د محتاجانو او مسافرانو په برابر مسؤولیتونه ولې پرېښودل شي؟

No one says zakah must be payed by them personally. My opinion is that zakah is obligatory on their assets. Their guardians are required to pay it just as they are asked to dispose of other financial responsibilities.48 The suspension of Pen from them does not imply waiving their financial responsibilities toward others, such as wives and other relatives. Why should the responsibilities toward the needy and the wayfarer be abandoned?

د ماشومانو او دیوانو په مال کې زکات واجب دی. دا د هغو شیانو په حق کې یو حق دی چې د عمر کمښت یا دیوالتوب یې نه ساقطوي. دا هیڅ توپیر نلري که دغه شیان د څارويو، کرنیزو محصولاتو، میوو، سوداګریزو شیانو یا پیسو په بڼه وي، پرته له هغه نغدو پیسو څخه چې د راتلونکو ضروري مصارفو لپاره ځانګړې شوي وي، ځکه دوی د ضروري اړتیاوو څخه زیاتې نه ګڼل کیږي. د ماشوم یا دیوانه سرپرست دا مکلف دی چې د دوی په استازیتوب زکات ورکړي. د ځینو مالکي عالمانو په نظر دا غوره ده چې د محکمې امر وغوښتل شي، ترڅو سرپرست د راتلونکو هغو ادعاګانو څخه خوندي وي چې د حنفي مذهب له نظره پر بنسټ یې ولاړې دي.

Zakah is obligatory on the property of children and the insane. It is a right on those assets that is not waived by young age or insanity. It makes no difference whether those assets are in the form of livestock, agricultural produce, fruits, business assets, or money, except for liquid cash earmarked for future necessary expenditure, whereby it is not considered in excess of essential needs. The guardian of the child or the insane is required to pay zakah on their behalf. It is preferred, according to some Malikites, that a court order be sought so the guardian can protect himself against future claims based on Hanafite’s viewpoint.