د ډیرو عالمانو په نظر، «ابن السبیل» (مسافر) هغه مسافر دی چې د یوه ځای څخه بل ځای ته په لاره روان وي. په لغت کې دا اصطلاح په حقیقت کې د «د لارې زوی» معنا لري.

According to the majority of scholars, the wayfarer [ibn al Sabil] is the traveler on the way from one locale to another. Literally, the term means "son of the road".

دا د ویناوو ډول («د فلانی زوی») په عربی ژبه کې ډیر عام دی.1

This form of expression ("son of such-and-such") is common in Arabic.1

امام طبری نے مجاہد سے روایت کیا: "مسافر زکوٰۃ کا حق دار ہے، اگرچہ وہ مالدار ہو، جب تک وہ اپنے مال سے کٹا ہوا ہو۔" ابن زید کہتے ہیں: "ابن السبیل وہ مسافر ہے، خواہ مالدار ہو یا غریب، جس کا خرچ کا سامان کھو گیا ہو یا سفر میں ختم ہو گیا ہو۔ ایسے شخص کی مدد کرنا واجب ہے۔"2

Al Tabari reports from Mujahid, "The wayfarer has a right to zakah even if rich, as long as he or she is cut off from his or her wealth. Ibn Zaid says, 'The wayfarer is the traveler, rich or poor, who has lost his means of expenditure or depleted them while on the road. Helping this person is obligatory.'"2

قرآن کریم مسافر ته اته ځله یادونه کوي، په داسې حال کې چې د هغه سره د نیکۍ کولو هڅونه کیږي. په مکي سورتونو کې خدای ‌تعالی فرمایي: {وَاٰتِ ذَا الْقُرْبٰى حَقَّهٗ وَالْمِسْكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِيْرًا}۳ «پس خپلوان ته د هغه حق ورکړه، او مسکین او مسافر ته هم، او اسراف مه کوه.» {فَاٰتِ ذَا الْقُرْبٰى حَقَّهٗ وَالْمِسْكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِ ذٰلِكَ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَ اللّٰهِ وَاُولٰىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ}۴ «نو خپلوان ته د هغوی حق ورکړه، او مسکین او مسافر ته هم؛ دا د هغو کسانو لپاره غوره ده چې د خدای رضا غواړي.» په مدني سورتونو کې خدای ‌تعالی د خدای په لاره کې د مال په خرڅولو کې د مسافر لپاره یوه برخه ټاکلې ده. خدای ‌تعالی فرمایي: {يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ}۵ «تا ته پوښتنه کوي چې څه شي ومصرفوي؟ ووایه: هر هغه څه چې تاسو د نیک مال څخه خرڅوئ، هغه د مور او پلار، خپلوانو، یتیمانو، مسکینانو او مسافر لپاره دی.» خدای ‌تعالی د {وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلَا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّبِذِي الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبٰى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْۢبِ وَابْنِ السَّبِيْلِ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ}۶ په آیت کې مسافر ته د نیکۍ کولو امر کوي. خدای ‌تعالی د جنګ له غنیمت څخه د خمس یوه برخه هم مسافر ته ټاکلې ده: {وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَاَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهٗ وَلِلرَّسُوْلِ وَلِذِي الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ}۷ همدارنګه خدای ‌تعالی د فيء څخه هم د مسافر لپاره برخه ټاکلې ده، فرمایي: {مَآ اَفَاءَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ مِنْ اَهْلِ الْقُرٰى فَلِلّٰهِ وَلِلرَّسُوْلِ وَلِذِي الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ كَيْ لَا يَكُوْنَ دُوْلَةً بَيْنَ الْاَغْنِيَاۗءِ مِنْكُمْ}۸ «هغه څه چې خدای د کلیو د خلکو څخه خپل رسول ته فيء کړي، هغه د خدای، د رسول، خپلوانو، یتیمانو، مسکینانو او مسافر لپاره دي، ترڅو په تاسو کې د شتمنانو ترمنځ نه ګرځي.» په پای کې، خدای ‌تعالی د زکات یوه برخه هم مسافر ته ورکړې ده، په هغه آیت کې چې موږ یې زده کوو. سربیره پردې، د مسافر مرسته د نیکۍ له کارونو څخه ده، لکه په دې آیت کې: {... وَاٰتَى الْمَالَ عَلٰى حُبِّهٖ ذَوِي الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِ وَالسَّاۗىِٕلِيْنَ وَفِي الرِّقَابِ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ}.9

The Glorious Qur'an mentions the wayfarer eight times, in the context of encouraging kindness toward him or her. In Makkan suras , God says, "and give the kindred his right, and the needy and the wayfarer, and do not be wasteful."3 Then give the kindred their right, and the needy, and the wayfarer: that is best for those who desire the sake of God."4 In Madinan suras, God designates for the wayfarer a share of wealth spent in the way of God. God says, "They ask thee, what should they spend. Say: What you spend of good wealth, spend it for God, and parents, and kindred, and orphans, and the destitute, and the wayfarer."5 God ordains good doing to the wayfarer in the verse "And worship God, and do not associate anything in partnership with him, and be kind to parents and close relatives, and orphans, and the destitutes, and close neighbors, and far neighbors, and close companions, and the wayfarer, and he whom your right hand possesses."6 God also gives the wayfarer a share of the fifth taken from war booty: "and realize, that which you acquire as booty of anything , one fifth of it is for God, and the Messenger, and close relatives, and orphans, and the needy, and the wayfarer."7 Also God provides a share of the fai' to the wayfarer, saying "that which God gives as fai' from the people of the villages, it is for God, and the Messenger, and close relatives, and orphans, and the destitute and the wayfarer so that it may not circulate between the rich among you."8 Lastly, God gives a share of zakah to the wayfarer in the verse we are studying. Moreover, helping the wayfarer is among the deeds of righteousness in the verse"... And gives funds -- in spite of loving them -- to close relatives, orphans, the destitute, the wayfarer, the beggar, and in liberating slaves, and establishes prayer and gives zakah."9

په قرآن کریم کې د مسافر ته ورکړل شوې پاملرنه دې ځکه ده چې اسلام د ډیرو سببونو له امله سفر کولو ته هڅوي۔

The reason for the attention given the wayfarer in the Qur'an is that Islam encourages travelling for several reasons.

A. د کار او فرصت لپاره سفر کول خدای فرمایي: "نو د هغه په لارو کې ګرځئ او د هغه له رزق څخه وخورئ."۱۰ "او نور خلک په ځمکه کې د خدای د فضل په لټه کې سفر کوي او نور د خدای په لاره کې جهاد کوي."۱۱ پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: "سفر وکړئ تر څو بډاي شئ."۱۲

A. Travelling for work and opportunity. God says, "and, walk in its [earth's] tracks and eat out of His sustenance."10 "And others travel on the earth seeking from the bounties of God and others fight in the way of God."11 The Prophet (p) said, "Travel so that you become rich."12.

ب. د علم د زده کړې لپاره سفر کول او د نړۍ کې د خدای د نښو، همدارنګه د هغه د حیواني او انساني ټولنو په اړه فکر کول. خدای فرمایي: "ووایه: په ځمکه کې ګرځئ او وګورئ چې هغه څنګه مخلوق پیل کړ."13 "ستاسو څخه مخکې ډیرې د ژوند لارې تیرې شوې دي. په ځمکه کې ګرځئ او وګورئ چې هغو کسانو پای څه و چې حق یې رد کړ."14

B. Travelling to seek knowledge and meditate on the signs of God in the world, and on His animal and human communities. God says, "Say: Walk on the earth and see how He started the creation."13 "Many were the ways of life that have passed away before you. Travel through the earth and see what was the end of those who rejected Truth."14

او ایا دوی په ځمکه کې نه ګرځي، ترڅو زړونه یې د پوهې زده کړه وکړي او غوږونه یې د اورېدو زده کړه وکړي؟"۱۵ رسول ﷺ فرمایي: "هغه څوک چې د علم په لټه کې یوه لاره ونیسي، خدای به ورته د جنت لاره اسانه کړي."16

and "Do they not travel through the land, so that their hearts (and minds) may thus learn wisdom and their ears may thus learn to hear?"15 The Messenger (p) says, "He who takes a path seeking knowledge, God will make easy for him a way to the Garden."16

څوک چې د علم په لټه کې راووځي، هغه تر هغې د خدای په لاره کې وي څو چې بېرته راستون شي.17

and "He who goes out in pursuit of knowledge is in the way of God until he returns."17

د علم د لټولو لپاره د سفر په کولو کې د اولنیو مسلمانو عالمانو بېلگې ښې نمونې دي، چې معاصر علما یې په ستاینه سره ثبت کړي دي.

Early Muslim scholars provide ideal examples in their ardent travelling in pursuit of knowledge, which is recorded with admiration by contemporary scholars.

دا د ټولنیز امنیت یوه ډول دی چې یوازې په اسلام کې شتون لري. د خپل ټولنیز پروګرام په ترڅ کې، اسلام نه یوازې د اوسیدو د چمتو کولو تضمین کوي، بلکې په لارو کې روان خلکو ته د نا لیدل شوو حالاتو څخه هم امنیت برابروي. د دې بیمې بشپړ تصور ترلاسه کولو لپاره باید په یاد ولرو چې دا د داسې وخت لپاره راغلې وه کله چې د مسافرو لپاره نه هوټلونه، نه رستورانتونه او نه د استراحت ځایونه شتون درلود. د مسافرو د پاملرنې د دې نظر په اساس، عمر بن الخطاب د مکې او مدینې ترمنځ په لاره کې دریځونه جوړ کړل ترڅو مسافرو سره مرسته وشي او هغو کسانو ته چې اړتیا لري، د واحو ترمنځ د ترانسپورت وسیلې برابرې کړي. هغه همدارنګه د هغو کسانو لپاره چې په لاره او په ښار کې خواړو ته اړتیا لري، د خوراک د ذخیره کولو ځای هم جوړ کړ.24

This form of social insurance is unique to Islam. In its social program , Islam not only guarantees the provision of residence, but provides security from unforeseen conditions that affect people who are on the road. To get the complete picture of this insurance, one must remember that it came at a time when there were no hotels, restaurants, or rest areas for travellers. Motivated by this idea of taking care of wayfarers, 'Umar bin al Khattab established stations on the road between Makkah and Madinah to help travellers and provide transportation for those who need it between oases. He also established a food storage area for those who need food on the road, and in the city.24

'Umar بن عبدالعزیز د الزهري څخه وغوښتل چې د پیغمبر ﷺ او څلورو خلیفګانو د سنتو پر بنسټ د زکات د مصرف یوه تفصیلي لیست ورته ولیکي. نورو خبرو ترمنځ، الزهري ولیکل: "د مسافر برخه باید د لارې د ګڼ تګ راتګ په اندازه ووېشل شي، ترڅو هغه لارې چې ډیر خلک پرې تیریږي، د زکات لوی برخه ترلاسه کړي. هر مسافر چې د دوام یا بیرته ستنیدو وسیله نه لري، باید تر هغه وخته خوراک ورکړل شي، چې خپل سفر پای ته ورسوي یا کورته ورسیږي. د اوسیدو ځایونه باید جوړ شي او باوري کسان باید پرې وټاکل شي، ترڅو هر تیریدونکی مسافر خوراک، ځای او د خپل څاروي خواړه ترلاسه کړي، تر هغه چې ستاسو ټاکلي زکات پیسې پای ته ورسیږي."۲۵ ایا انسانیت په هرڅای کې د اړمنو نارینه او ښځو داسې پاملرنه لیدلې ده؟

'Umar bin 'Abd al Aziz asked al Zuhri to write him a detailed outline of how to spend zakah, based on his knowledge of the tradition of the Prophet and the Four Successors. Among other things, al Zuhri wrote, "The share of the wayfarer must be divided in proportion to the density of traffic on the road so that roads with high number of people passing through are assigned bigger portions of zakah proceeds. Each traveller who has no means to continue, or go back, must be provided food until he or she achieves the purpose of his or her journey or reaches home. Places of shelter must be established, and trustworthy people assigned to manage them, so that any passing wayfarer can be provided food, shelter, and feed for his animal, until all the zakah funds you assign are depleted."25 Has humanity ever witnessed such a level of caring for needy men and women wherever they may be?

فقها د دې خبرې په اړه اختلاف لري چې ابن السبیل یوازې هغه څوک دی چې په لاره کې وي، که هغه څوک هم شامل دی چې د کور په کلي کې وي خو د سفر پیل کول غواړي. اکثرو فقهاوو په دې باور دي چې هغه څوک چې د سفر پیل کول غواړي ابن السبیل نه دی، د دې لاندې دلیلونو له امله:

Jurists differ on whether the wayfarer is only the person on the road or also the person who is at home but desires to begin a journey. The majority believes he who wants to start travelling is not a wayfarer, for the following reasons:

۱. د «ابن السبیل» اصطلاح هغه څوک بیانوي چې په سفر کې وي، او هغه څوک نه شاملېږي چې په کور کې وي۔

1. The term 'ibn al sabil" means the person on the road ad does not include one who is at home.

مسافر هغه شخص دی چې د کور څخه د خپلو مالي وسایلو څخه پرې شوی وي. هغه څوک چې لا سفر نه وي پیل کړی، د خپلو وسایلو څخه پرې شوی نه دی. مسافران تر هغه وخته پورې باید مرسته وشي تر څو خپل کور ته ورسیږي، پرته له دې چې د کور په مالي حالت کې څه وي، پداسې حال کې چې هغه څوک چې په کور کې وي او د سفر یا نورو موخو لپاره مالي مرستې ته اړتیا ولري، هغه ته د فقیر په توګه ورکول کیدای شي، مګر د مسافر په توګه نه.26

2. The wayfarer is a person who is cut off from his financial means at home. A person who has not yet started travelling is not cut off from his means. Wayfarers must be helped until they reach home, regardless of their financial status at home, while a person who is home and needs financial help for travelling or other purposes, may be given as a poor person, but not as a wayfarer.26

امام الشافعی په دې باور دی چې «مسافرانو» ته هغه کسان هم شامل دي چې غواړي سفر پیل کړي خو کافي وسایل نه لري، په دې دلیل چې داسې کسان هم لکه هغه چې په لاره کې وي، د سفر لپاره مرستې ته اړتیا لري.27

Al Shafi'i believes that "wayfarers "include persons who want to start a journey but do not have sufficient means, on the grounds that such need help to travel just like the person on the road.27

زما په نظر اکثریتو کاتب نظر سم دی. د زکات پیسې د هغو کسانو لپاره نشي خرڅیدلی چې د سفر پیل کول غواړي. په دې حال کې د امام شافعي نظر هغه وخت پلي کیدای شي کله چې مقصد سفر د مسلمانانو د ټولنې د خدمت لپاره وي، لکه د اسلام د دعوت لپاره سفر کول یا د علمي ماموریت لپاره. داسې احتمالي مسافرانو سره مرسته هم د "د خدای په لاره کې" د کټګورۍ لاندې راتلای شي. دا خبره په دې حقیقت ملاتړ کیږي چې په زیر مطالعه آیت کې مسافر د "د خدای په لاره کې" د اصطلاح څخه وروسته ذکر شوی او د هغې سره ملحق شوی دی.

In my opinion, the view of the majority is sounder. Zakah funds must not be spent on those who desire to initiate a journey. However, al Shafi'i's view may be applicable if the intended travel is for service to the Muslim community, such as travelling to call for Islam or on a scientific mission. Helping such potential travellers may also be included in the category "in the way of God". This is supported by the fact that the wayfarer is listed after, and is added to, the term "in the way of God" in the verse we are studying.

دا لومړی شرط دا دی چې مسافر باید په سفر کې محتاج وي، ځکه چې د زکات موخه دا ده چې مسافر ته د کور ته د رسیدو کې مرسته وشي. که هغه ته د کور ته د رسیدو وسیله موجوده وي، نو هیڅ ورکول نشي، او که نه وي، نو مسافر ته د هغه د کور د شتمنۍ په پام کې نیولو پرته ورکول کیږي، او د ورکړل شوي زکات بیرته ورکولو ته اړتیا نشته.

The first condition is that the wayfarer must be in need when on the road, since the purpose of the zakah is to help the wayfarer reach home. If he or she has means of reaching home, no payment can be made, if not, the wayfarer is given regardless of his or her richness at home and without any need to return what is given as zakah.

دوهم: سفر باید د خدای ﷻ د نافرمانۍ لپاره نه وي. دا استثنا دې ته اشاره کوي چې هغه کسان چې د ګناهکارو موخو لپاره سفر کوي یا هغه سوداګر چې د حرامو توکو سوداګري کوي، باید ورته زکات ورنکړل شي، مګر دا چې د مسافر ژوند په خطر کې وي. په دې صورت کې د هغه ژوند ژغورل د شریعت له مخې لازمي کېږي. د دې شرط موخه په ښکاره ډول له ظالمانو سره د مرستې څخه ځان ساتل دي. هغه سفر چې د خدای ﷻ نافرماني نه وي دری ډوله دی:

Secondly, the journey must not be in disobedience to God. This exclusion means that those who journey for sinful purposes or traders whose commodities are forbidden must not be given zakah, except if the traveller's life is at stake. Saving his or her life then becomes a must in Shari'ah.29 The purpose of this condition is obviously to abstain from helping wrongdoers. Travelling which is not disobedience to God is of three kinds:

د عبادت یا نیکۍ کولو لپاره سفر کول، لکه حج، جهاد، او د علم زده کړه؛ د دنیوي جایز ګټو لپاره سفر کول، لکه تجارت یا د کار په لټه کې سفر؛ او د تفریح او سیر و سیاحت لپاره سفر کول۔ یوازې د تفریح لپاره سفر کوونکو مسافرانو ته مرسته کول د فقیهانو په منځ کې اختلافي مسئله ده،۳۰ پداسې حال کې چې د نورو سفرونو کوونکو مسافرانو ته مرسته کول په اتفاق سره جایز دي۔

travelling to do good deeds or worship God, such as pilgrimage, jihad, and seeking knowledge; travelling for lawful earthly reasons, such as on business or in search of a job; and travelling for amusement and tourism. Only giving to wayfarers on amusement journies is disputed among jurists,30 while giving to wayfarers on other travels is unanimously lawful.

بعض مالکي او شافعي فقهاء يو درېيم شرط هم ږدي، چې مسافر بايد په دې قابل نه وي چې د خپلو اړتياوو د پوره کولو لپاره پور واخلي. دا شرط يوازې هغه مسافر ته تړاو لري چې په خپل وطن کې شتمن وي. دا شرط نور دوه مذهبونه نه مني. ابن العربي په «احکام القرآن» او القرطبي په خپله «تفسير» کې دا شرط رد کړی دی، ځکه چې مسافر د هېچا مقروض کېدو ته اړ نه دی که هغه يوازې د خدای مقروض کېدای شي، يعنې زکات اخيستلی شي. النووي زياتوي چې حتی که مسافر پور اخيستلی شي، هغه ته لازمه نه ده چې پور واخلي، او کېدای شي زکات واخلي. حنفي فقهاء وايي چې که امکان ولري نو پور ورکول مستحب دي، خو لازمي نه دي، په دې دليل چې پور ورکول پور اخيستونکی د دې خطر سره مخ کوي چې شايد وروسته ونه شي کولای چې پور بېرته ورکړي، او هغه ته نه ده په کار چې دې خطر ته ځان ور وسپاري.34

الف. مسافرانو ته باید د خوړو او جامو هغه اندازه ورکړل شي چې ترڅو خپل کور ته ورسېږي یا داسې ځای ته ورسېږي چېرې چې د دوی خپل مال وي. که مسافر ته د ضرورت څخه کم شتون وي، نو د هغه موجود مال د بشپړولو لپاره زکات ورکول باید، تر دې چې دا مال کافي شي.

A. Wayfarers must be given their sufficiency of food and clothing, until they reach home or a place where they have funds of their own. If the wayfarer has less than what is needed, zakah should be given to supplement the existing funds until they are sufficient.

B. د اوږدو سفرونو لپاره، د سفر د وسیلې برابرول هم ضروري دي. اوږد سفرونه هغه دي چې په کې لمونځ لنډ کیږي، یعنې شاوخوا اتهzero کیلومتره [پنځوس میله]. د مسافر لپاره سپاره یا د کرایې وسیله د اړتیا او د زکات د مالونو د شتون پر بنسټ پیرودلی یا کرایه کیدای شي.

B. For long journeys, a means of transportation must also be provided. Long journeys are those in which prayer is reduced, i.e. approximately eighty kilometers [fifty miles]. Rides may be purchased or rented for the wayfarer, depending on the need and the availability of zakah funds.

د ټولو هغو لګښتونو ورکول لازم دي چې اړین وي، نه دا چې یوازې هغه لګښتونه ورکړل شي چې د سفر له امله رامنځته کیږي۔

C. All needed expenses are to be given, and not only expenses caused by travelling.

د. مسافر ته ورکړه کیږي، پرته له دې چې هغه د کار کولو او ګټې ترلاسه کولو وړتیا لري که نه.

D. Payment is made to the wayfarer regardless of ability to work and earn.

ای. مسافر ته تر هغه ځایه چې رسیږي مرسته ورکول کیږي، که هلته پاتې کیدل غواړي یا هلته د لاسرسي وړ پیسې لري. که مسافر غواړي خپل کار خلاص کړي او په چټکۍ سره کور ته راستنیدل غواړي، نو تر کور رسیدو پورې هغه څه ورکړل شي چې ورته اړتیا لري.

E. Aid is provided to the wayfarer until his or her destination is reached, if he or she is to stay there or has accessible funds there. If the wayfarer intends to finish some business and return home quickly, he or she must be given what is needed until reaching home.

ایف۔ د منزل د مصارفو په اړه، شافعیان فیصله کوي چې که دلته تېرېدنه له څلورو ورځو کمه وي، نو دا مصارف باید ورکړل شي، ځکه دا هماغه ورځې دي چې د سفر له امله لمونځ لنډولو کې هم کارول کېږي۔ دا محدودیت د الله تعالیٰ په لاره کې جهاد کوونکو ته نه رازي، چې د سرحدي ځایونو کې د دوی د پاتې کېدو ټول موده لپاره ورکول کېږي، پرته له دې چې موده څومره اوږده وي۔ ځینې علماء وایي چې مسافر ته باید د منزل د ټولې مودې لپاره مصارف ورکړل شي، د مودې له اوږدوالي پرته۔35

F. As for the expenses at the place of destination, Shafi'ites decide they must be paid if the stay there is less than four days the same number of days as in the case of reducing prayer because of travelling. This restriction does not apply to fighters in the way of God, who are given for the whole period they stay at frontier posts, no matter how long it may be. Some scholars believe wayfarers must be given funds for the whole period they stay in the place of destination regardless of the length of the period.35

ځینې معاصر عالمان ادعا کوي چې نن ورځ د "ابن السبیل" په اصلي مفهوم کې نور مسافرین نشته، ځکه د ترانسپورت، استوګنې او بانکي خدماتو له امله چې د یو چا سفر اسانه کوي او د هغه مال د نړۍ هر ځای ته د رسیدو وړ کوي. دا خبره له مرحوم احمد مصطفی المراغي څخه د قرآن په تفسیر کې نقل شوې ده.38 زه د هغه سره موافق نه یم، ځکه نن ورځ هم د پخوا په شان ډېر مسافران شتون لري.

Some contemporary scholars assert that today there are no more wayfarers in the original sense of the word, because of the transportation, accommodation, and banking facilities that make one's travelling easy and one's wealth accessible anywhere in the world. This is argued by the late Ahmad Mustafa al Maraghi in his explanation of the Qur'an.38 I beg to differ with him, since there are as many wayfarers today as there were in the past:

1. ځینې خلک شاید شتمن وي، خو له بانکونو سره معامله نه کوي، نو کله چې له خپلو ښارونو لیرې وي، په حقیقت کې له خپل مال څخه جلا وي. دوی ممکن د ښارونو له مرکزونو ډیر لیرې کوم دښته تېرې کړي.

1. Some people may be rich, but do not do business with banks, so that when they are away from their towns they are actually detached from their wealth. They may be crossing some desert far from urban centers.

۲۔ ځینې مهاجرین داسې دي چې د تیرېدونکو له خوا د خپلو کورونو او خپلو ځمکو څخه ویستل کیږي، یا د ظالمانه حکومتونو څخه تښتي. دوی ممکن د نامعلومې مودې لپاره د خپلو هیوادونو څخه بهر ژوند وکړي، او د خپل مال ته رسیدلی نشي، چې ډیرځله د حکومت له خوا ضبط کیږي. دغه ډول کسان سیاسي مهاجرین دي، چې د خپل هیواد پرته په نورو هیوادونو کې پناه غواړي۔

2. There are refugees who are driven out of their homes and lands by aggressors or who flee from dictatorial governments. They may live for an undetermined period of time outside their countries, unable to reach their wealth which is often confiscated by the government. Like those are political refugees who seek asylum in countries other than their own.

۳۔ د حنفی فقیهانو ځینې کسان داسې کسان ګڼي چې که څه هم په خپل ښار کې اوسیږي، خو د خپل مال تر لاسه کولو ته لاسرسی نه لري، یا د سیاسي دلایلو له امله او یا د اقتصادي دلایلو له امله، لکه هغه سوداګر چې مال یې په داسې پور کې بند وي چې نه شي راټولیدای۔ دغه فقیهان ټینګار کوي چې داسې کسان باید د مسافر په توګه وګڼل شي او زکات ورکړل شي۔40

3. Some Hanafite jurists consider individuals who, although they live in their own towns, have no access to their wealth, either because of political reasons or because of economic reasons such as businessmen whose wealth is in the form of unremittable loans to others.39 These jurists assert that such individuals must be treated as wayfarers and given zakah.40