7.4 د څلورم فصل د ورکړې وخت
7.4 Chapter Four Time Of Payment
مسلمانان په اتفاق سره دا ومنلې ده چې د فطر زکات د رمضان په پای کې واجب کیږي، سره له هغه حدیث سره چې مخکې ابن عمر د رسول الله ﷺ څخه روایت کړی و: "رسول الله ﷺ د رمضان د روژې د ماتولو زکات فرض کړ..." خو دوی د دې وجوب د ادا کیدو د دقیق وخت په اړه اختلاف لري. الشافعي، احمد، اسحاق، الثوري، او مالک (په یوه روایت کې) وایي چې د فطر زکات د رمضان د وروستۍ ورځې په شفق کې، یعنې کله چې وروستۍ ورځ پای ته ورسیږي، واجب کیږي. ابو حنیفه او د هغه شاګردان، الليث، ابو ثور، او مالک (په بله روایت کې) وایي چې دا د لمانځه د ورځې په سهار واجب کیږي، ځکه چې دا زکات د هغې ورځې د بې وسه خلکو د خوښۍ لپاره دی.۱ دې اختلاف یوازې یو عملي اثر لري: آیا هغه ماشومان چې په هغه شپه زیږیږي او هغه کسان چې په هغه شپه مړه کیږي، د زکات د مقدار په حساب کې شمیرل کیږي که نه؟2
Muslims unanimously agree that zakah of al fitr is obligated upon the end of Ramadan, in accordance with the previously mentioned saying from Ibn 'Umar that "The Messenger of God (p) imposed zakah of fast-breaking of Ramadan . . . " However, they differ in regard to the exact time this obligation becomes due. Al Shafi'i, Ahmad, Ishaq, al Thawri, and Malik (in one narration) believe zakah of al fitr is due at sunset on the last day of Ramadan, i.e. when the last day ends. Abu Hanifah and his disciples, al Laith, Abu Thawr, and Malik (in another narration) say it is due at dawn on the day of the feast, since it aims at bringing happiness to the poor on that day.1 The difference has only one application: whether new born babies and persons who die during that night should be counted in calculating the amount of zakah.2
د تادیې وروستۍ وخت
The last time for payment
البخاري او مسلم د ابن عمر رضی الله عنه څخه روایت کوي چې «رسول الله ﷺ د فطر زکات د عید د لمانځه څخه مخکې د ورکولو امر کړی و.» عکرمه وايي: «د لمانځه څخه مخکې زکات ورکول په کار دي، ځکه الله تعالی فرمايي: "بيشکه هغه څوک بریالي دي چې پاکي اختیار کړي، د خپل رب نوم یاد کړي او لمونځ وکړي."» ابن خزیمه د کثیر څخه، هغه د خپل پلار څخه، هغه د خپل نیکه څخه روایت کوي چې رسول الله ﷺ د دې آیت په اړه پوښتنه وشوه او ځواب يې وفرمایل: «دا آیت د فطر زکات په اړه نازل شوی دی.» خو دا خبره ضعیفه ده، ځکه کثیر ډېر ناقابل اعتماد راوي دی. سربیره پردې، دا آیت مکي دی، مګر د فطر زکات د رمضان د روژې د فرض کېدو څخه وروسته په مدینه کې فرض شو. له بلې خوا، البخاري او مسلم د ابوسعید رضی الله عنه څخه روایت کوي: «موږ د رسول الله ﷺ په ژوندۍ کې د روژې د ماتولو په ورځ ورکول...» او دا د دې خبرې دلالت کوي چې د ورکولو ټوله ورځ وخت دی.
Al Bukhari and Muslim report from Ibn 'Umar "The Messenger of God (p) ordered zakah of al fitr paid prior to 'Id prayers." 'Ikrimah says "One should pay zakah before making the prayers. God says, 'But those will prosper who pay zakah, and gloriy the name of their Lord, and then pray.'"3 Ibn Khuzaimah reports from Kathir, from his father from his grandfather, that the Messenger of God (p) was asked about this verse and answered, "It was sent down in regard to zakah of al fitr."4 But this saying is weak because Kathir is very unreliable.5 Moreover, the verse is Makkan, while zakah of al fitr was imposed after the fasting of Ramadan was prescribed in Madinah. On the other hand, al Bukhari and Muslim report from Abu Sa'id, "We used to pay, during the lifetime of the Messenger of God (p) on the day of breaking the fast . . . .," I implying that all the day is time for payment.
امام الشافعی وایی چې دا زکات د عید تر ټولې ورځې پورې ورکول کېدای شي، که څه هم د ورکړې غوره وخت د عید د لمانځه څخه مخکې سهار دی. د امام الشافعی سره موافق، د علماؤ اکثریت وايي چې د عید د لمانځه د وخت تېرېدو تر مهاله ورکول ناسم دي، ځکه د فطر زکات د دې لپاره دی چې په هغې ورځ کې بې وزله کسان بې نیازه شي، نو باید ورته په همدې ورځ کې د دې د کارولو وخت ورکړل شي.
Al Shafi'i suggests that this zakah can be paid during the whole day of 'Id, although the best time for payment is early morning before 'Id prayers. Agreeing with al Shafi'i the majority of scholars believe delaying payment until the time for 'Id prayers passes is undesirable, since zakah of al fitr is meant to enrich the poor on that day, so they must be given time to use it during the day itself.
ابن حزم وایی چې د لمانځه تر وخته وروسته ورکول حرام دي، او که زکات له لمانځه مخکې ورنکړل شي، نو بیا هم وروسته ورکول پکار دي، ځکه د فقیرانو حق باید ادا شي، سره لدې چې د لمانځه تر مخکې د ورکړې د خدای حق ماتیږي.۶ الشوکانی استدلال کوي چې د لمانځه تر مخکې ورکول واجب دي، د ابن عباس دې قول پر بنسټ: "څوک چې دا د لمانځه تر مخکې ورکړي، د هغه لپاره دا د زکات په توګه منل شوی دی، او څوک چې د لمانځه وروسته ورکړي، د هغه لپاره دا د نورو صدقو په شان یوه خیرات دی." د فطرې زکات د اختر د ورځې له پای ته رسیدو وروسته ورکول، د ټولو عالمانو په اتفاق ګناه ګڼل کیږي، سره لدې چې بیا هم ورکول پکار دي.7
فوټ نوټونه۔
Footnotes.
1. المغنی، جلد ۳، صفحات ۶۷-۶۸۔
1. Al Mughni, Vol. 3, pp. 67-68.
2. بدایۃ المجتہد، ج ۱، ص ۲۷۳۔
2. Bidayat al Mujtahid, Vol. 1, p. 273.
۳. سورة الأعلى، ۸۷:۱۴-۱۵.
3. Sura al A'la, 87:14-15.
نیل الاوطار، جلد ۴، ص ۱۹۵.
4. Nail al Awtar, Vol. 4, p. 195.
۵. الشافعی او ابوداود دی ته د "باطل بنسټ" (د باطل ستون) په نوم یادوي. وګورئ: المیزان، ټوک ۳، مخونه ۴۰۶-۴۰۷، تهذیب التهذیب، ټوک ۸، مخونه ۴۲۱-۴۲۳، التاریخ د البخاری، ټوک ۴، مخ ۲۱۷، الجرح والتعدیل، ټوک ۲، مخ ۱۵۴، او المستدرک، ټوک ۱، مخ ۱۲۸.
5. Al Shafi'i and Abu Daud describe him as a "cornerstone of falsehood." See al Mizan, Vol. 3, pp. 406-407, Tahdhib al Tahdhib, Vol. 8, pp. 421-423, al Tarikh of al Bukhari, Vol. 4, p. 217, al Jarh wa al Ta'dill, Vol. 2, p. 154, and al Mustadrak, Vol. 1, p. 128.
۶۔ المحلّٰی، ج ۶، ص ۱۴۳۔
6. Al Muhalla, Vol. 6, p. 143.
نیل الاوطار، جلد ۴، صفحہ ۱۹۵.
7. Nail al Awtar, Vol. 4, p. 195.
8. المحلی، ج ۶، ص ۱۴۳ د ابن حزم نظر د امامی مذهب سره مطابقت لري؛ وګورئ: فقه الامام جعفر، ج ۲، ص ۱۰۶۔
8. Al Muhalla, Vol. 6, p. 143 The view of Ibn Hazm coincides with that of the Imami school; see Fiqh al Imam Ja'far, Vol. 2, p. 106.
9. الشرح الکبیر مع حاشیۃ الدسوقی، ج ۱، ص ۵۰۸۔
9. Al Sharh al Kabir with Hashiat al Dusuqi, Vol. 1, p. 508.
10. المغني، ج ۳، ص ۵۸-۶۹.
10. Al Mughni, Vol. 3, pp. 58-69.
۱۱۔ البحر، ج ۲، ص ۱۹۶۔
11. Al Bahr, Vol. 2, p. 196.