ډیر فقیهان په دې نظر دي چې په اسلام کې یوازینی مالي حق چې تصویب شوی وي زکات دی۔ چا چې د زکات شرط پوره کړ، د هغه مال پاک شو، او له دې پرته بل څه یې نه پکار دي مګر په خپله خوښه۔ دا د وروستیو نسلونو فقیهانو تر ټولو غالب نظر دی۔

Many jurists argue that the only financial due approved in Islam is zakah.1 Whoever fulfills the requirement of zakah will have his or her wealth purified, and need not pay anything else except voluntarily. This is the predominant view among the later generations of jurists.

1. البخاري، مسلم، وغيرهما روايت کوي چې طلحه وويل: «يو سړی د نجد نه د الله رسول ﷺ ته راغی. ويښتان يې نه وو ښه کړي، او غږ يې له لرې نه اورېدل کېده. هغه داسې نه پوهېده چې څه وايي، تر دې چې نږدې د الله رسول ﷺ ته ورسېد او د اسلام په اړه يې پوښتنې پيل کړې. د الله رسول ﷺ

1. Al Bukhari, Muslim, and others report from Talhah, "A man from Najd came to the Messenger of God (p). His hair was uncombed, and his loud voice [was heard] from a distance. He does not even understand what he says, until he came close to the Messenger of God (p) and started asking him about Islam. The Messenger of God (p)

ویلي یې: «په ورځ او شپه کې پنځه لمونځونه». سړي وویل: «ایا زما باندې دا پرته له دې نور هم فرض دي؟» پیغمبر ﷺ وفرمایل: «نه، مګر که ته له خپلې خوښې نفل وکړې». رسول الله ﷺ وفرمایل: «او د رمضان روژه». سړي وویل: «ایا زما باندې پرته له دې نورې روژې هم فرضې دي؟» پیغمبر ﷺ وفرمایل: «نه، مګر که ته له خپلې خوښې نفل ونیسې...» بیا پیغمبر ﷺ زکات یادونه وکړه. سړي وویل: «ایا زما باندې د دې پرته بل څه هم ورکول فرض دي؟» پیغمبر ﷺ وفرمایل: «نه، مګر که ته له خپلې خوښې ورکړه وکړې». سړی په داسې حال کې بیرته وګرځید او ووت چې ویل یې: «زه به له دې څخه نه زیاتوم او نه به کموم». رسول الله ﷺ وفرمایل: «که دا سړی خپل دا ژمنه پوره کړي، نو بریالی به شي» یا «نو به جنت ته داخل شي، که دا ژمنه پوره کړي».2

said, 'Five prayers in the day and night' The man said 'Do I have to do more?' The Prophet said, 'No, unless you volunteer.' The Messenger of God (p) continued, 'And the fasting of Ramadan.' The man said, 'Do I have to fast other than this?' The Prophet answered, 'No, unless you volunteer . . .' and then the Prophet mentioned zakah. The man said, 'Do I have to pay anything else besides it? The Prophet said, 'No, unless you volunteer.' The man turned around and left saying, 'I shall not do anything more nor less than these.' The Messenger of God (p) commented, 'He will be successful if he honors this promise" or "he will enter the Garden if he honors this promise."2

2. البخاری د ابوهریره رضی الله عنه څخه روایت کوي چې: «یو بدوي عرب د پیغمبر ﷺ په خدمت کې راغی

2. Al Bukhari reports from Abu Hurairah, "A bedouin Arab came to the Prophet (p)

او ويې ويل: "ماته داسې یو کار ووایه چې کله یې وکړم نو جنت ته ننوځم." پیغمبر ﷺ وفرمایل: "د خدای عبادت وکړه، د هغه سره هیڅ شی شریک مه ګرځوه، فرض لمونځ وکړه، فرض زکات ورکړه، او د رمضان روژه ونیسه." سړي وویل: "د هغه ذات په نوم چې زما ژوند د هغه په لاس کې دی، زه به پر دې څه زیات نه کړم." کله چې سړی لاړ، د خدای رسول ﷺ وفرمایل: "څوک چې خوښوي چې د جنت د ځای والو څخه یو سړی وګوري، نو دې سړي ته وګوري." په لومړۍ روایت کې، پیغمبر ﷺ بیانوي چې له زکات پرته بل هیڅ شی فرض نه دی.

and said, 'Guide me to something which if I do I shall enter the Garden. The Prophet said, 'Worship God and do not associate partners with Him whatsoever, and pray the obligated prayer, and fulfill the obligated zakah, and fast Ramadan.' The man said, 'By the name of He in Whose Hand is my soul, I shall not add anything to those.' When the man left, the Messenger of God (p) said, 'He who it pleases him to see a man who is among the dwellers of the Garden may look at this man.'" In the first saying, the Prophet (p) says that there is nothing obligatory except zakah.

یہ حدیث اس بات پر واضح نص ہے۔ دونوں روایات میں دونوں آدمی اعلان کرتے ہیں کہ وہ فرض زکوٰۃ کے سوا کچھ ادا نہیں کریں گے، اور نبی ﷺ ان کے اس اعلان کو قبول فرماتے ہیں اور بیان فرماتے ہیں کہ یہی جنت میں داخلے کے لیے کافی ہے۔ اگر زکوٰۃ کے علاوہ بھی کوئی مالی واجبات ہوتے تو یہ دونوں آدمی اس وقت تک جنت کے مستحق نہ ٹھہرتے جب تک وہ دوسرے واجبات بھی ادا نہ کر دیتے۔

This saying is a clear text to this effect. In both sayings, the two men declare that they will perform nothing besides the obligatory zakah, and the Prophet (p) accepts that declaration and states that this is sufficient for entering the Garden. If there were other financial obligations besides zakah, these men would not deserve to enter the Garden unless those other obligations are fulfilled.

۳۔ امام الترمذی نے ابو هریرہ سے روایت کیا ہے، فرمایا: «رسول الله ﷺ نے فرمایا: "اگر تم اپنے مال کی وہ زکات ادا کر دو جو تم پر واجب ہے تو تم نے وہ سب کچھ ادا کر دیا جو تم پر لازم تھا۔"»3

3. Al Tirmidhi reports from Abu Hurairah, "The Prophet (p) said, 'If you pay the zakah due on your wealth you will have fulfilled all that is obligated on you.'"3

۴۔ الحاکم د جابر رضي الله عنه څخه روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: «که تاسو د خپل مال زکات ورکړئ، نو تاسو د هغه شر له ځان څخه لرې کړی وي.»4

4. Al Hakim reports from Jabir that the Prophet (p) said, "If you pay the zakah on your wealth, you will have turned away its evil from you."4

۵۔ حاکم نے ام سلمہ رضی اللہ عنہا سے روایت کیا ہے کہ وہ سونے کے کچھ ٹکڑے زیور کے طور پر پہنا کرتی تھیں۔ انھوں نے نبی ﷺ سے پوچھا: "کیا یہ خزانہ جمع کرنا ہے؟" آپ ﷺ نے فرمایا: "اگر تم اس کی واجب زکوٰۃ ادا کرو تو یہ خزانہ جمع کرنے کی مانند نہیں۔"۵ اس حدیث کے بعض روایات میں نبی ﷺ فرماتے ہیں: "جو مال زکوٰۃ کے نصاب تک پہنچ جائے اور اس کی واجب زکوٰۃ ادا کر دی جائے، وہ خزانہ جمع کرنا نہیں ہے۔"۶ یہ حدیث اس بات کی طرف اشارہ کرتی ہے کہ خزانہ جمع کرنے کے بارے میں قرآن کی وعید ان لوگوں پر لاگو نہیں ہوتی جو اپنے خزانوں پر زکوٰۃ ادا کرتے ہیں، اور اس سے بالواسطہ طور پر یہ مفہوم نکلتا ہے کہ ایسے افراد پر اس کے علاوہ کچھ اور واجب نہیں۔ اس نظریے کے بعض حامی ایک اور حدیث کو بھی شامل کرتے ہیں، جس میں نبی ﷺ سے روایت ہے کہ آپ ﷺ نے فرمایا: "مال میں زکوٰۃ کے سوا کوئی حق نہیں۔"7

5. Al Hakim reports from Umm Salamah that she used to wear some pieces of gold as ornaments. She asked the Prophet, "Is this hoarding?" He answered, "If you pay its due zakah, it is not like hoarding."5 In some versions of this saying, the Prophet says, "Anything that reaches the amount that is zakatable, and its due zakah is paid, is not hoarding."6 This saying indicates that the Qur'an's warning against hoarding does not apply to persons who pay zakah on their treasures, which indirectly means such individuals are not obligated to pay anything else. Some supporters of this view add another saying in which the Prophet (p) is reported to have said, "On wealth there are no dues except zakah."7

دا څرګنده ده چې لومړۍ دوه ویناوې سمې دي. دریمې وینا سلسله یې ضعیفه ده، او څلورمه وینا د تر ټولو منل شوې څیړنې له مخې نوقوف ګڼل کېږي [یعنې د یو صحابي قول چې نبي ﷺ ته منسوب نه وي]. څو چې پنځمې وینا ته راځو، د هغې د سلسلې باندې نیوکه شوې ده. "په مال کې له زکات پرته نور حق نشته" دا وینا ډېره ضعیفه ده، او له کومې شک‌شبهې پرته نه منل کېږي. په حقیقت کې دا غلطه او ناسمه ده.

It is obvious that the first two sayings are correct. The third saying has a weak chain, and the fourth one is considered nawquf [a statement of a Companion not attributed to the Prophet] according to the most acceptable scrutinization. As for the fifth saying, there is criticism of its chain. The saying "On wealth there are no dues except zakah" is very weak, and, without the slightest hesitation unacceptable. In fact, it is incorrect and wrong.

یو شمیر د دې نظر ملاتړ کوونکي همدارنګه دا استدلال کوي چې هغه ټول نصونه چې د زکات پرته نورو مالي واجباتو موجودیت ښيي، کېدای شي د یوازې استحباب په مانا وګڼل شي، نه د وجوب په مانا. دوی دا هم وايي چې د زکات د فرض کېدو وړاندې مختلف مالي واجبات لازم وو، خو کله چې زکات د یوه مالي فرض په توګه نبي کریم ﷺ ته نازل شو، نو ټول پخواني حقوق لغوه شول. سربېره پردې، دوی د ترمذي هغه روایت رد کوي چې فاطمه بنت قیس څخه روایت کړی چې نبي کریم ﷺ فرمایلي: "د زکات پرته په مال کې نور حقوق هم شته." دوی دا دلیل راوړي چې ترمذي پخپله دا روایت ضعیف بولي، او د منتقدینو په وینا دا روایت غیر صحیح هم ګڼل شوی.9

Supporters of this opinion also argue that all texts which indicate the existence of financial obligations besides zakah can be interpreted as references to mere desirability and not to obligation. They also claim that before zakah was mandated, different financial obligations were obligatory, but when zakah was revealed to the Prophet as a financial obligation, all previous dues were annulled. Additionally, they reject a report by al Tirmidhi from Fatimah bint Qais that the Prophet (p) said, "There are other dues on wealth besides zakah"8, on the ground, that al Tirmidhi himself grades it weak and it is decried as inauthentic by saying critics.9