زکات لغت میں مصدر "زکا" ہے۔ زکات کے معنی بڑھنے اور زیادہ ہونے کے ہیں۔ جب یہ لفظ کسی شخص کے بارے میں بولا جائے تو اس کا مطلب اصلاح پانا اور بہتر ہو جانا ہوتا ہے۔

Zakah in language is an infinitive of the verb zakah. Zakah means to grow and to increase. When it is said about a person, it means to improve, to become better.

له همدې امله زکات برکت، وده، پاکوالی او ښه والی دی۔ لسان العرب کې راغلي دي: «په عربي کې د زکات کلمې ریښه پاکوالی، وده، برکت او ستاینه معنا لري۔ د دې کلمې ټولې دا معناوې په قرآن او حدیث کې کارول شوي دي۔» الواحدي او نورو ته ډیره ښکاره داده چې د «زکات» ریښه زیاتوالی او وده معنا لري۔ مثال په توګه، د بوټو په اړه دا د وده کولو معنا لري، او د شیانو په اړه د زیاتوالي معنا لري۔ خو ځکه چې بوټي یوازې هغه وخت وده کوي چې د حشراتو او نورو زیانمنو شیانو څخه پاک وي، نو د «زکات» کلمه پاکوالی او پاکولو ته اشاره کوي۔ که دا کلمه د انسانانو په اړه وکارول شي، نو دا د ښه والي او صالحیت معنا ورکوي۔ تاسو کیدای شئ وواياست چې یو سړی «ذکي» دی، یعنې ښه اخلاق لري، یا تاسو کیدای شئ وواياست چې قاضي شاهدان «زکّى» کړل، یعنې هغه ښودله چې د دوی شهادت د ډیر لوړ معیار لرونکی دی۔

Consequently zakah is blessing, growth, cleanliness, and betterment.1 In Lisan al Arab it is said, "The root of the word zakah in Arabic means cleanliness, growth, blessing, and praise. All these meanings of the word are used in Qur'an and Hadith." It seems to be most obvious according to al Wahidi and others that the root "zakah" means increase and growth. For example, with respect to plants it means to grow and with respect to things, it means to increase. But since plants grow only if they are clean of insects and other detrimental things, then the word "zakah" implies cleanliness and cleansing. If it is used with respect to persons, zakah then means betterment and righteousness. You may say a man is "zaki"; that is, he has good character, or you may say that the judge "zakah" the witnesses to mean he shows that they are of a higher level in their testimony.

په شریعت کې زکات لفظ هغه متعینه برخه ده چې د مال څخه خدای ټاکلې ده چې مستحق طبقو ته ووېشل شي. دا لفظ د دې برخې د ادا کولو عمل لپاره هم کارول کېږي۔2 د النووي هغه روایت له مخې چې له الواحدي څخه نقل کړی، مال کې دا برخه له همدې کېدو زکات بلل کېږي ځکه چې هغه مال زیاتوي چې له هغه څخه ورکول کېږي، او هغه له ضایع کېدو او تباه کېدو څخه ساتي۔3 ابن تیمیه وویل: د زکات ورکوونکي باطني نفس ښه کېږي، او د هغه مال پاکېږي۔4 وده او پاکي یوازې په زکات ورکړل شوي مالونو پورې محدودې نه دي، بلکې زکات ورکوونکي شخص ته هم رسېږي، سره له دې چې الله ﷻ فرمايي: { د هغوی له مالونو څخه زکات واخله، چې ته یې په دې سره پاک او پاکیزه کړې } ۔5 الازهري وايي: دا غریبان هم وده کوي، یعنې زکات د بډاینه سړي په روح او مال کې روحاني او مادي وده راولي۔

In Shari'ah the word zakah refers to the determined share of wealth prescribed by God to be distributed among deserving categories. It is also used to mean the action of payment of this share2. According to al Nawawi's report from al Wahidi, this share of wealth is called zakah because it increases the funds from which it is taken and protects them from being lost or destroyed.3 Ibn Taimiyah said that the inner soul of the zakah payer becomes better, and his wealth becomes cleansed.4 Growth and cleanliness are not restricted to the zakated assets themselves, but reach out to the person who pays zakah, in accordance to the verse "out of their wealth take zakah that so thou mightest purify and sanctify them".5 Al Azhari says: it makes the poor grow too, meaning that zakah creates psychological and material growth for the rich in his soul and wealth.

النووي روى أن صاحب الحاوي قال: «ينبغي أن يُعلم أن الزكاة كلمة عربية معروفة قبل الإسلام، ومن المشهور أنها استُعملت في الشعر».

Al Nawawi reports that the author of al Hawi said: "It should be realized that zakah is an Arabic word known before Islam. It is well known that it has been used in poetry".

له بلې، داوود الظاهري وویل چې دې کلمې د قرآن کریم څخه مخکې په عربي ژبه کې هیڅ اصل نلري. د "الحاوي" مؤلف ځواب ورکړ: "که څه هم دا خبره بالکل غلطه ده، د نوم په اړه اختلافات د زکات د احکامو باندې اغیزه نه کوي." پدې پوهیدو سره، د یهودي مستشرق شاخت د دعوو لپاره هیڅ بنسټ نه شته، څوک چې د "دائرة المعارف الإسلامية" کې د "زکات" په عنوان سره لیکلي دي چې نبي ﷺ...

On the other hand, Dawud al Zahiri said this word has no source in the Arabic language before it was used in Qur'an. The author of al Hawi answered "although this is totally wrong, differences about the name do not affect the rulings on zakah." Knowing this, one can find no base for the claims of the Jewish Orientalist, Shacht, who wrote in the Encyclopedia of Islam under the title of Zakah that the Prophet (p)

هغه په زکات کې ټول مفهوم اخیستی او ځینې معنی یې د یهودو څخه اخیستې چې د عبرانی او آرامی ژبې "زکوت" کاروي." شاخت وايي: "پیغمبر ﷺ کله چې په مکه کې و، نو زکات او د هغې مشتقات یې د پاکۍ په معنی کاروله. دا معنی د عربی ژبې د زکات کلمې سره نژدې اړیکه لري او د عربو په ذهن کې هم همداسې ده، خو دا کلمه او مشتقات یې په قرآن کې یوازې همدې معنی کې کارول شوي دي، او دا د عربی اصلي معنی نه ده: دا د یهودیت څخه اخیستل شوې ده چیرې چې د "د خدای ویره" معنی لري.۷ شاخت په شان مستشرقین د اسلامي مفاهیمو، کلماتو، احکامو، فکرونو او اخلاقي ارزښتونو څومره چې ممکن وي، د یهودي یا عیسوي سرچینې ته یا لږ تر لږه د بل هر سرچینې ته، شرقي وي که غربي، منسوبول په جنون کې غواړي، او یوازې د خپلو تعصبونو خواهشاتو پیروي کوي. مګر د هغه دعوا د ردولو لپاره دا دوه خټې بسنه کوي:

used the word zakah to mean more than what it meant for the Arabs and borrowed some of the meaning of the word from Jews that used the Hebrew and Aramaic work Zakut." Schact said: "The Prophet (p), when he was in Makkah, used the word zakah and its derivatives to mean cleansing. This meaning has a close tie to the word zakah in Arabic and in the mind of Arabs but this word and its derivatives are not used except for that meaning in the Qur'an and this is not an original Arabic meaning: it is borrowed from Judaism where it means 'fear of God'.7 Orientalists such as Schact have a fanatic desire to attribute as much as they can of the Islamic concepts, words, rulings, thoughts, and ethical values to Jewish or Christian origins or at least to any other origin, be it Eastern or Western, following only the whims of their own bias. It is sufficient however, to disprove his claim by stating the following two points:

لومړی، قرآن کریم د "زکات" کلمه د هغه معنا سره یاده کړې ده چې اوس مسلمانان یې پیژني، او دا د مکې د دورې په پیل کې هم موجوده وه. دا کلمه په لاندې سورتونو کې راغلې ده: ۷:۱۵۶، ۱۹:۳۱ او ۵۵، ۲۱:۷۲، ۲۳:۴، ۲۷:۳، ۳۰:۳۹، ۳۱:۳ او ۴۱:۷. دا خبره په یقین سره معلومه ده چې پیغمبر ﷺ عبرني یا د عربي پرته بل کومه ژبه نه پوهېده، او د مدینې ته له هجرت دمخه له یهودو سره هیڅ اړیکه نه درلوده. نو ده ﷺ دا کلمه کله او څنګه له یهودو او یهودیت څخه اخیستې وای؟

Firstly, Qur'an used the word zakah, in the meaning known to Muslims now, as early as the beginning of the Makkan period. This is found in Suras: 7:156, 19:31 and 55, 21:72, 23:4, 27:3, 30:39, 31:3 and 41:7. It is undoubtedly known that the Prophet (p) did not know Hebrew or any other language except Arabic, and that he had no contact with Jews before migrating to Madinah. When and how could he borrow from Jews and Judaism?

دوهم، دا یوه محض اټکل دی چې د علمي میتودولوژۍ څخه سرغړونه کوي، که څوک دې ادعا وکړي چې یوه ژبې له بلې ژبې څخه یو کلمه اخیستې ده، یوازې په دې دلیل چې هغه کلمه په دواړو ژبو کې مشترکه ده. داسې یوه مشترکه کلمه لزوماً دا معنا نه لري چې یوې ژبې هغه له بلې ژبې اخیستې وي. د یوې ژبې د اخیستونکي او بلې د اخیستل شوې ژبې په توګه ټاکل، پرته له کوم ثبوت، لا زیات اټکلي دي.

Secondly, it is mere speculation that violates scientific methodology for anyone to claim that a language had borrowed a word from another language simply because he finds the word common to the two languages. Such a common word does not necessarily mean that one language borrowed it from the other. It is even more speculative to point out one language as borrowing and the other as borrowed from without any proof.

زکات چې په شریعت کې معلومه ده، ځینې وخت په قرآن او سنت کې «صدقه» هم ورته ویل کیږي، تر دې حده چې الماوردي وویل: «صدقه زکات دی، او زکات صدقه ده».

Zakah as known in Shari'ah is sometimes called in the Qur'an and Sunnah "sadaqah", to the extent that al Mawardi said "Sadaqah is zakah, and zakah is sadaqah.

دا دواړه د یوه شي دوه نومونه دي۔"8 خدای (ج) فرمایي: «د دوی له مالونو صدقه واخله، چې ته یې په دې سره پاک او پاکیزه کړې»9 او «او په دوی کې داسې کسان هم دي چې د صدقاتو په اړه تا ملامتوي»10 او «صدقات د فقیرانو او مسکینانو لپاره دي»۔11,12 حدیث وایي: «د پنځو وسقو څخه په لږ مال کې صدقه نشته۔ د پنځو اوښانو څخه په لږ کې صدقه نشته، او د پنځو اوقیو څخه په لږ کې صدقه نشته۔»13 کله چې پیغمبر ﷺ معاذ رضي الله عنه یمن ته لیږه، نو ورته وفرمایل: «دوی ته خبر ورکړه چې خدای د دوی په مالونو کې صدقه فرض کړې ده، چې د دوی له شتمنو څخه به اخیستل کیږي۔» دا ټول متنونه د زکات په اړه وو، پداسې حال کې چې د "صدقه" کلمه کارول شوې وه، حتی د زکات راټولونکی او ویشونکی "مصدّق" بللی شوی دی۔ خو د اسلام په وروستیو تاریخونو کې، صدقه په دودیز ډول یوازې د بې وزلو او محتاجانو ته ورکړل شوي رضاکارانه خیراتو لپاره کارول کیده۔ خو داسې دود نباید موږ وغولوي او د هغه معنا څخه مو ولرې کړي چې د قرآن د نازلیدو په وخت کې یې درلودله۔ د "صدقه" کلمې ریښه "صدق" ده۔ قاضي ابوبکر بن العربي، د زکات د صدقه نومولو په اړه تبصره کوي، وایي: «دا له صدق څخه اخیستل شوې ده۔ صدق د ښودل شوي عقیدې د عمل په واسطه ریښتیا کول دي۔ د صدق ریښه د یو شي د بل په واسطه تحقق او تایید دی۔ د ښځو لپاره "صدَاق" (مهر) پدې معنا دی چې د نکاح په واسطه د جنسي تړاو حلال والي تحقق کړي، او هغه مهر چې د شریعت په ځانګړو شرطونو سره معلوم دی۔»

They are two names for the same thing."8 God (J) says, "of their wealth take sadaqah that so thou mightest purify and sanctify them"9 and "and among them are men who slander thee in the matter of sadaqat"10 and "sadaqat are for the poor and the needy."11,12 Hadith says, "There is no sadaqah in what is less than five Wasq. There is no sadaqah in what is less than five camels and there is no sadaqah in what is less than five uqiyah."13 Addressing Mu'adh when sent to Yemen the Prophet (p) said "Inform them that God has prescribed sadaqah on their funds, to be taken from their rich." All these texts were talking about zakah while using the word sadaqah, even the zakah collector and distributor is called musaddiq. But In the later history of Islam, sadaqah was traditionally used to mean only Vol.untary charitable donations given to beggars and destitutes. But such a tradition must not be allowed to mislead us and divert us from the meaning of the word at the time when Qur'an was being revealed. The root of the word sadaqah is the word sidq. Judge Abu Bakr bin al 'Arabi, commenting on naming zakah sadaqah, states that "It is derived from sidq. Sidq is truthfulness in realizing declared belief by action. The root sidq means realizing and supporting something by another. The word sadaq (Dowry) for women means realizing the lawfulness of intimacy by the contract and the dowry under specific conditions known in Shari'ah.

لفظ "الزکاۃ" قرآن مجید میں تیس مرتبہ آیا ہے۔17 ان میں سے ستائیس مقامات پر یہ لفظ اُسی آیت میں نماز کے ساتھ مذکور ہے۔ ایک جگہ یہ نماز کے ساتھ ایک ہی آیات کے سلسلے میں آیا ہے، یعنی "وہ لوگ جو اپنی نماز میں عاجزی کرتے ہیں" اور "جو زکاۃ ادا کرنے میں سرگرم ہیں"۔18 قرآن مجید کے ان تیس مقامات کا جائزہ لینے سے معلوم ہوتا ہے کہ ان میں سے آٹھ مکی آیات ہیں اور باقی مدنی۔19 بعض مصنفین کا دعویٰ ہے کہ قرآن مجید میں زکاۃ کا ذکر نماز کے ساتھ اَسّی دو مقامات پر آیا ہے،20 لیکن یہ ایک واضح مبالغہ ہے۔ کیونکہ اگر ہم ان مقامات کو بھی شامل کر لیں جہاں زکاۃ کا ضمنی ذکر ہے، جبکہ خرچ کرنے، قرض دینے یا کھانا کھلانے جیسے الفاظ مذکور ہیں، تب بھی ہم اس مشہور تعداد تک نہیں پہنچتے۔ رہا لفظ "صدقہ" اور اس کی جمع "صدقات"، تو یہ قرآن مجید میں بارہ مرتبہ آیا ہے، اور یہ سب کے سب مدنی سورتوں میں ہیں۔

The word al zakah occurs in the Qur'an thirty times.17 In twenty-seven of them it is associated with prayers in the same verse. In one place it is mentioned with prayers in the same sequence of verses, this is, "those who humble themselves in their prayers" and "who are active indeed in zakah."18 Surveying these thirty places in the Qur'an shows that eight of them are Makkan verses and the others are Madinan.19 Some writers claim that zakah is associated with prayers in eighty-two places in the Qur'an20, but this is an obvious exaggeration. Since even if we include such places that have implicit reference to zakah, while words like spending, lending or feeding are mentioned, we would not reach that acclaimed number. As for the word sadaqah, and its plural, sadaqat, it is mentioned in the Qur'an twelve times, all of them in Madinan suras.