دا زکات د رمضان د روژې د پای په ماتولو سره واجب کیږي. ځینې وخت ته "صدقۀ الفطر" هم وایي۔ څرنګه چې مخکې څرګنده شوې وه، لفظ "صدقه" په قرآن، سنت او شریعت کې د زکات په معنا کارول شوی دی۔ دا ته د انساني فطرت زکات هم وایي، په دې بنسټ چې دا د انسان له فطرت څخه اخیستل شوی۔ هغه مقدار چې ورکول کیږي ځینې وخت "فطره" هم بلل کیږي، او دا یو مشتق اصطلاح ده چې یوازې ځینو فقیهانو کارولې ده۔1

This zakah is caused by breaking the fasting at the end of Ramadan. It is sometimes called "sadaqat al Fitr". It was shown earlier that the term "sadaqah" is used to mean zakah in Qur'an, Sunnah, and Shari'ah. It is also called zakah of human nature [fitrah] on the basis that it is derived from the nature of the human creature. The amount paid is sometimes called "fitrah' which is a derived term used only by some jurists.1

د فطر زکات د هجرت په دویم کال کې فرض شو، همدې کال کې چې د رمضان روژه فرض شوه،۲ ددې لپاره چې روژه نیوونکي پاک او صافه شي، او د عید په ورځ بې وزلو ته خوښي ورسیږي.

Zakah of fast-breaking was obligated in the second year of Hijrah, the same year fasting Ramadan was obligated,2 in order to purify and sanctify those who fasted and to bring happiness to the poor on the day of 'Id.

د زکات د نورو ډولونو په پرتله، د فطر زکات په مال یا عاید باندې نه، بلکې په اشخاصو باندې لګول کیږي. له همدې امله د زکات د ورکړې د شرطونو کې سخت توپیرونه شتون لري، لکه څنګه چې دا به په دوهم فصل کې ولیدل شي.

Distinct from other forms of zakah, zakah of al fitr is levied on persons and not on wealth or income. This means there are drastic differences in the conditions of zakatability, as will be seen in chapter two.

ابن عمر رضي الله عنهما روایت کوي چې رسول الله ﷺ د رمضان د روژې د افطار زکات، یو صاع کجوړو یا یو صاع جوارو، په هر مسلمان باندې فرض کړ، آزاد وي یا غلام، نارينه وي یا ښځه. ډیرو علماوو، زاړو او نویو، "فرض کړ" د لفظ څخه وجوب مراد اخیستی دی؛ نو د فطر زکات په شریعت کې واجب دی، او دا د هغه عمومي حکم څخه دی چې الله تعالیٰ فرمایي: "او زکات ورکړئ".4

The group reports from Ibn 'Umar, "The Messenger of God imposed zakah of breaking the fast of Ramadan, at one sa' of date, or one sa' of barley, on every Muslim, free or slave, male or female."3 The majority of scholars, ancient and modern, understand the word "imposed" to indicate obligation; thus, zakah of al fitr is an obligation in Shari'ah included in the general obligation of the verse "and give zakah".4

پیغمبر ﷺ نے اسے زکات کا نام دیا اور ہر مسلمان پر اسے فرض کیا۔ اس حدیث کی بعض دوسری درست روایات میں "رسول اللہ ﷺ نے فرض کیا..." کے الفاظ آئے ہیں، جو اس زکات کے واجب ہونے کو صاف ظاہر کرتے ہیں۔⁵ ابوالعالیہ، عطاء اور ابن سیرین، نیز البخاری، اس زکات کے واجب ہونے کے قائل ہیں۔⁶ یہی موقف مالک، الشافعی اور احمد کا بھی ہے۔

The Prophet (p) called it zakah and imposed it on every Muslim. Some other correct versions of the saying mention "The Messenger ordained . . . ." which clearly shows the obligatory nature of this zakah.5 Abu al 'Aliah, 'Ata, and Ibn Sirin, along with al Bukhari, state that this zakah is obligatory.6 This is also the view of Malik, al Shafi'i, and Ahmad.

حنفی مذهب والے، جو فرض (یعنی هغه حکم چې د قطعی نص، لکه قرآن کریم، څخه ثابت وي) او واجب (یعنی هغه حکم چې د غیر قطعی نصونو، لکه مفرد روایت لرونکو احادیثو څخه ثابت وي) ترمنځ توپیر کوي، د صدقة الفطر زکات یوازې واجب ګڼي.

Hanafites, who distinguish between the obligation [fard which is imposed by a clearcut text such as Qur'an], and the requirement [wajib, which is imposed by texts which are not clear-cut, such as single chain sayings] consider zakah of al fitr only wajib.

د حنفیانو په وینا، د فرض انکار کفر دی، مګر د واجب انکار کفر نه دی، ځکه چې د دوی په نظر واجب یوازې یو عملي مکلفیت دی، پداسې حال کې چې فرض یو اعتقادي مکلفیت دی. نور درې مذهبونه داسې توپیر نه کوي، نو دا مسأله یوازې د تعریفونو اختلاف دی.7

According to Hanafites, denying a fard equals disbelief, whereas denying a wajib does not, since wajib for them is a practical obligation only, while fard is an ideological obligation. The other three schools do not make such a distinction, so the matter is simply a difference in definitions.7

الشافعی یو داسی ښکاره کیږي چې د فطر زکات "سنت مؤکد" دی، ځکه چې د ابشهب څخه ملکي مذهب ته یوه روایت منسوب دی. دغه رأی د ځینو ظاهرو او د شافعي مذهب پیروي کوونکي ابن اللبان هم کړی، په دې دلیل چې "فرض" کلمه په لغت کې اصلاً د "اندازه کول" معنا لري، خو دا خبره د دې فصل په پیل کې ذکر شوي څه سره ردیږي. سربیره پردې، ابن دقیق العید وایي: "په لغت کې "فرض" اصلاً د اندازه کولو معنا لرله، خو اوس په شریعت کې د "واجب کول" په معنا کارول کیږي، نو بهتره داده چې همدا معنا وټاکل شي." ابن الهمام وایي: "د شارع د خبرو هغه معنا اخیستل ضروري دي چې په شریعت کې کارول کیږي، پرته له هغه دلیل څخه چې خلاف یې ښیې، په ځانګړې توګه پدې حالت کې، د بل روایت په رڼا کې چې بخاري او مسلم یې راوړی، په کوم کې چې "أمر" کلمه یعنې حکم کول کارول شوي." د فطر زکات د واجب والي تائید دې خبرې سره هم کیږي چې دې ته "زکات" ویل کیږي. تر دې حده چې امام نووي د ابن اللبان له نظر وروسته لیکي: "دا یو مردود او منحرف رأی دی؛ دا څرګنده غلطه ده." ابن راهویه وایي چې د فطر زکات واجب والی د اجماع په شان دی، او المنذري هم "دا اجماع ده" نقل کړې. خو د ابن راهویه خبره ښکاره توګه دقیقه ده، په ځانګړې توګه له دې امله چې ابراهیم بن عليه او ابوبکر الاصم دا نظر لري چې دا زکات هغه وخت منسوخ شو چې عام زکات واجب شو. دوی دا نظر د هغه روایت سره تائید کوي چې احمد او النسائي راوړی، چې کله د قيس بن سعد بن عبادة څخه د فطر زکات په اړه وپوښتل شو، هغه وویل: "د الله رسول ﷺ د زکات له حکمه مخکې د فطر زکات حکم کړی و."

ابن عباس رضی الله عنهما فرمائی: «رسول الله ﷺ د فطر زکات د روزه‌دار د پاکۍ لپاره، د لغو خبرو او بد عملونو څخه، او د بې وسو لپاره د خوراک د چمتووالي په توګه فرض کړه.»[13] د عبادت کوونکي له لپاره ممکنه ده چې په رمضان کې بې ځایه، بد خبرې یا ناوړه احساسات پیدا شوي وي چې پاکولو ته اړتیا ولري، ځکه کامله روژه یوازې له خوراک او څښاک څخه ځان ساتل نه، بلکې له بد عملونو او د نورو ته د اذیت رسوونکو خبرو څخه ځان ساتل هم دي. له همدې امله د فطر زکات واجب دی، ترڅو د روژې هرې ناپاکۍ او کمۍ جبران کړي، لکه څنګه چې نفل او سنت لمونځونه د فرض لمانځه د کمو کیفیتونو جبران کوي.14

Ibn 'Abbas says, "The Messenger of God (p) imposed zakah of al fitr as a purification of the faster from vain talk and bad doing, and as a food provision for the needy."13 The worshiper may have incurred during Ramadan vain, ill words, or indecent feelings that require purification, since perfect fasting is not merely abstention from and drink, but abstention from ill-doing and offensive speech to others. Thus, zakah of al fitr is obligated to make up for any impurities and imperfections in fasting, just like voluntary and sunnah prayers make up for imperfections in obligatory prayers.14

دا سربیره، عید د خوشحالۍ، شادۍ او لمانځنې ورځ ده، او بېوزلو ته مرستې ته اړتیا ده، تر څو دوی هم خپلو ماشومانو او کورنیو ته همدا خوشحالي راوړي. د فطر زکات د عید په ورځ د بېوزلو د خواړو د چمتو کولو لپاره فرض شوی دی. په بله روایت کې، پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «دوی [بېوزلي] په دې ورځ خوشحاله کړئ.»15

In addition, 'Id is a day of joy, happiness, and feasting, and the poor need help to bring the same happiness to their children and households. Zakah of al fitr is obligated to provide food to the poor on the day of 'Id. In another saying, the Prophet is reported to say, "Make them [the poor] satisfied on this day."15