11 Beytülmal (devlet hazinesi)
11 Bayt al-mal (the state treasury)
Bayt al-Mal, devlet gelirlerinin harcanana kadar saklandığı yeri gösteren bileşik bir tamlamadır. Ayrıca Müslümanlara ait fonların alınmasından ve harcanmasından sorumlu olan kurumu da ifade edebilir.
Bayt al-Mal is a compound phrase construction, and indicates the place where the State's revenues are kept till they are spent. It could also mean the authority responsible for receiving and spending the funds entitled for the Muslims. .
Vali'ye, ordunun, yargının ve maliyenin dışında kalan özel bir yetki verildiğini zaten kabul ettik. Böylece bütün ordu, Cihad Emiri'nin başkanlık ettiği merkezi bir daire olacaktır. Yargı, merkezi bir daire olacaktır (yargı adıyla bilinen). Bütün maliye ise, devletteki diğer kurumlardan ayrı olan ve diğer kurumlar gibi Halife'ye bağlı olan merkezi bir daire (Beytü'l-mal adıyla bilinen) oluşturacaktır.
We have already adopted that the wali is given a special authority that excludes the army, judiciary and funds. Thus, the whole army will be a central department (presided over by Amir al-Jihad). The judiciary will be a central department (known as judiciary), and the entire funds form a central department (known as bayt al-mal), which is separate from any other organisation in the State, and follows the Khalifah as do the other organisations. .
Bayt al-mal'ın Elçinin (PBUH) veya Halife'nin, ya da onun yönetmesi için atadığı kimsenin doğrudan yetkisi altında olduğuna dair pek çok delil vardır. Allah'ın Elçisi (PBUH) bazen fonlarla doğrudan ilgilenir, bunların korunduğu bir kasası bulunurdu. Fonları teslim alır, dağıtır ve hak ettikleri yerlere harcardı. Başka zamanlarda ise bu işi üstlenmesi için birini görevlendirirdi. Ondan sonra Hulefa-i Raşidin de aynısını yapardı; ya Bayt al-mal'ın sorumluluğunu bizzat üstlenir ya da bunu onların adına yapması için başkalarını görevlendirirlerdi. Allah'ın Elçisi (PBUH) fonları mescitte bulundururdu. Buhari'nin Enes'ten rivayet ettiğine göre, Enes şöyle demiştir: "Nebi'ye (PBUH) Bahreyn'den bazı mallar getirildi. Şöyle buyurdu: 'Bunları mescide serin.'" [Buhari, Sahih, #421]. Bazen de bunu eşlerinden birinin odalarından birinde saklardı; nitekim Buhari'nin Ukbe'den rivayet ettiği gibi, Ukbe şöyle demiştir:
There are abundant evidences that the bayt al-mal was under the direct authority of the Messenger (PBUH) or the Khalifah, or whoever he appointed to preside over it. The Messenger of Allah (PBUH) used to on occasions deal directly with the funds, where they had a safe. He used to receive the funds, distribute them and spend them in their due place. On other occasions He (PBUH) used to appoint somebody to take care of that. This is what the Khulafaa' Rashidun used to do after him, where they either they took charge of the Bayt al-mal by themselves or they delegated others to do that on their behalf.. The Messenger of Allah (PBUH) used to place the funds in the mosque, as Al-Bukhari narrated from Anas, he said:. "Some funds were brought to the Prophet (PBUH) from Bahrain. He said: ‘Spread it in the mosque’" [Bukhari, Sahih, #421].. He would sometimes put it in one of the rooms of his wives, as it was narrated by Al-Bukhari from Uqbah, he said: .
tut beni, ve emrettim ki bunlar paylaştırılsın". Aksi takdirde onları kasasında tutuyordu. Müslim'in Ömer'den rivayet ettiğine göre, o şöyle dedi: .
hold me back, and I ordered it should be divided’". He otherwise kept them in his safe as Muslim narrated from ‘Umar that he said: .
"Ben de ona, 'Allah'ın Elçisi nerede?' dedim. O da, 'Ahşap çıkmada, kasasında.' dedi. Allah'ın Elçisi'nin ﷺ kasasına baktım; odanın bir tarafında, bir sa' (küçük bir hacim ölçüsü) kadar bir miktar arpa ve meyve suyu yapılmak için kullanılan ağaç meyveleri kadar bir miktarın bulunduğunu birden gördüm. Odada asılı duran işlenmemiş bir deri de gördüm. Gözlerim yaşardı. Peygamber ﷺ, 'Ey Hattab'ın oğlu, seni ağlatan nedir?' dedi. Ben de, 'Ey Allah'ın Peygamberi! Bu hasır senin yanını etkilemişken, ve senin kasan, benim orada gördüğümden başka bir şey görmediğim bir kasayken nasıl ağlamam ki?' dedim."
"So I said to her, ‘Where is the Messenger of Allah (PBUH)?’ She said ‘He is in his safe in the wooden oriel.’ I gazed in the safe of the Messenger of Allah (PBUH), and I suddenly saw an amount of barley of about one sa' (a small cubic measure) and equal to that of tree fruits used for juice on one side of the room. I saw as well an untanned skin hanging in the room. My eyes wept. The Prophet said ‘What does make you weep, son of Al-Khattab?’ I said ‘O Prophet of Allah! Why I should not weep when this mat has influenced your side and this is your safe in which I do not see except that which I see’.” .
Hulefa-i Raşidin döneminde, mallarının saklandığı yer zamanla beytü'l-mal olarak bilinmeye başlandı. Sa'd, et-Tabakat'ta Şall İbn Ebi Haytheme ve başkalarından şöyle naklettiğini zikreder: "Ebu Bekir'in es-Sünh'te, kimsenin bekçilik etmediği bir evi vardı. Ona, 'Neden bu evi korumak için birini görevlendirmiyorsun?' denildi. O da, 'Evin bir kilidi var' dedi. Içindeki malları dağıtırdı, sonunda ev boşalırdı. Medine'ye taşındığında, malları da beraberinde götürdü ve evinde sakladı."
At the time of the khulafa’ al-rashidun, the place in which funds were kept came to be known as bayt al-mal. Sa'd mentioned in Al-Tabaqaat from Shall ibn Abi Haythma and others: "Abu Bakr used to have a house in Al-Sanh not guarded by anybody. So it was said to him, ‘Why do you not put somebody to guard it?’ He said, ‘It has a lock.’ He used to give out that which was in it till it became empty. When he moved to Madinah, he moved it and placed it in his house." .
Hinad, Zühd kitabında, Enes'ten gelen sağlam bir rivayetle nakletmiştir ki şöyle demiştir: "Bir adam Ömer'e gelip dedi ki: 'Ey Müminlerin Emiri! Bana destek ol, çünkü cihada çıkmak istiyorum.' Ömer şöyle cevap verdi: 'Onun elinden tutup Beytü'l-Mal'e götürün, istediği kadar para alabilsin.'" Şafiî, el-Umm'da, İbn Hacer'in sahih olduğunu tasdik ettiği bir rivayetle Abdullah bin Vedi'a'dan nakletmiştir ki şöyle demiştir: "Ebu Huzeyfe'nin kölesi Salim, bizden olan Selme bint Yeʿar adında bir kadının kölesiydi. Kadın onu Cahiliye döneminde azat etmişti. Yemame'de öldürüldüğünde, mirası Ömer bin Hattab'a getirildi. O da Vedi'a bin Hizam'ı çağırıp dedi ki: 'Bu, senin kölenin mirasıdır ve sen buna daha layıksın.' Vedi'a dedi ki: 'Ey Müminlerin Emiri! Allah bizi onun mirasına muhtaç bırakmamıştır. Kadınımız onu koşulsuz azat etmiştir; bu yüzden onun meselesinden dolayı kendimizi rezil etmek (ya da bize zarar vermek) istemeyiz.' Bunun üzerine Ömer, onun miras malını Beytü'l-Mal'e koydu." Beyhakî ve Darimî rivayet etmiştir; İbn Hazm ise bunu düzeltmiştir: "Sufyan bin Abdullah bin Rabia es-Sakafî bir deri çanta bulup Ömer bin Hattab'a getirdi. Ömer dedi ki: 'Bir yıl boyunca duyur; eğer tanınırsa ona ver, yoksa senindir.'"
Hinad narrated in Al-Zuhd through a good narration from Anas, he said: "A person came to ‘Umar and said, ‘O Amir ul-Mu'minin! Support me for I want to go in Jihad. ‘Umar replied, ‘Hold his hand and take him to bayt al-malso he can take the funds he wants." Al-Shafi'i narrated in Al-Umm, which was authenticated by Ibn Hajar from ‘Abdullah ibn Wadi’ah, he said: "Salim, the servant of Abu Hudhayfah was a servant to a woman from us called Salma bint Yeaar, she freed him in her days of Jahiliyyah. When he was killed in Al- Yamamah, his heritage was brought to ‘Umar ibn Al-Khattab. So he called upon Wadeeah ibn Khidham and said, ‘This is the heritage of your servant, and you deserve it more.’ He said, ‘O Amir ul-Mu'minin. Allah has made us of no need to him. Our woman has freed him unrestricted; so we do not want to bring disgrace to ourselves, (or to bring loss upon us) from his matter.’ So, ‘Umar put his heritage wealth in the Bayt al-Mal." Al-Bayhaqi and Al-Darimi narrated, and Ibn Hazim corrected that "Sufyan ibn Abdullah ibn Rabeeah Al- Thaqafy found a leather bag and brought it to ‘Umar ibn Al-Khattab. He said, announce it for one year; and if it was recognised then give it, otherwise it is yours.’ .
Kimse onu tanımadı, bu yüzden bir sonraki yıl onunla buluştu ve ona bundan bahsetti. Ömer şöyle dedi: "Bu senindir, çünkü Allah'ın Resulü (ﷺ) bize şunu emretmişti: 'Medine'de Peygamber (ﷺ) arkasında ikindi namazını kıldım. Namazın sonunda selam verdi ve hızla ayağa kalktı. Arkasındaki Müslümanların saflarını geçerek hanımlarından bazılarının odalarına doğru gitti. İnsanlar onun hızına hayran kaldı. Yanlarına döndü ve onların hızına şaşırdıklarını gördü. Şöyle dedi: 'Yanımızda bir miktar altın tozu olduğunu hatırladım; beni alıkoymasından hoşlanmadım, bu yüzden dağıtılmasını emrettim.'" Aksi halde onları kasasında saklardı. Müslim'in Ömer'den rivayet ettiğine göre o şöyle dedi: "Bunun üzerine ona sordum: 'Allah'ın Resulü (ﷺ) nerede?' Hanım, 'Ahşap çıkmada kasasında' dedi. Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) kasasına baktım ve birden odanın bir tarafında, yaklaşık bir sa' (küçük bir hacim ölçüsü) miktarında arpa ve meyve suyu için kullanılan ağaç meyvelerine denk bir miktar gördüm. Odada asılı işlenmemiş bir deri de gördüm. Gözlerim yaşardı. Peygamber (ﷺ) şöyle dedi: 'Seni ağlatan nedir, ey Hattab'ın oğlu?' Ben dedim ki: 'Ey Allah'ın Peygamberi! Bu hasır yan tarafınızda iz bırakmışken ve bu, göremediğim hiçbir şeyin olmadığı kasanızken neden ağlamayayım?'"
Nobody recognised it, so he met him the next year and mentioned it to him. ‘Umar said, ‘It is yours, for the Messenger of Allah (PBUH) ordered us "I prayed the asr behind the Prophet (PBUH) in Madinah. He gave salam at the end of the prayer and stood up quickly. He crossed the lines of the Muslims behind him going to some of his wives' rooms. The people were amazed of his speed. He came back to them, and saw they were surprised of his speed. He said, ‘I remembered some gold dust with us, so I hated it would hold me back, and I ordered it should be divided’". He otherwise kept them in his safe as Muslim narrated from ‘Umar that he said: "So I said to her, ‘Where is the Messenger of Allah (PBUH)?’ She said ‘He is in his safe in the wooden oriel.’ I gazed in the safe of the Messenger of Allah (PBUH), and I suddenly saw an amount of barley of about one sa' (a small cubic measure) and equal to that of tree fruits used for juice on one side of the room. I saw as well an untanned skin hanging in the room. My eyes wept. The Prophet said ‘What does make you weep, son of Al-Khattab?’ I said ‘O Prophet of Allah! Why I should not weep when this mat has influenced your side and this is your safe in which I do not see except that which I see’.” .
Halifeler döneminde, fonların saklandığı yer bayt al-mal olarak bilinir hale geldi. Sa'd, Et-Tabakat'ta Şall ibn Ebi Haythama ve başkalarından aktarır: "Ebu Bekir, Es-Sanh'ta kimsenin bekçilik etmediği bir evi vardı. Ona, 'Neden buna birini bekçi koymuyorsun?' denildi. O, 'Kilidi var' dedi. İçindekileri, boşalana kadar dağıtırdı. Medine'ye taşındığında, onu da taşıyıp evinde yerleştirdi." Hınad, Ez-Zühd'de iyi bir rivayetle Enes'ten şöyle aktarır: "Bir adam Ömer'in yanına gelip dedi ki: 'Ey Emirü'l-Müminin! Cihada gitmek istiyorum, bana destek ol.' Ömer dedi ki: 'Elinden tut ve onu bayt al-mal'a götür, istediği kadar fon alsın.'" Eş-Şafi'i, El-Umm'da, İbn Hacer'in sahih bulduğu bir rivayetle Abdullah ibn Vedia'dan aktarır: "Ebu Huzeyfe'nin kölesi Salim, bizden Selma bint Yeaar adında bir kadının kölesiydi. Kadın, onu Cahiliye döneminde azat etti. Yemame'de öldürüldüğünde, mirası Ömer ibn Hattab'a getirildi. Bunun üzerine Vedeah ibn Hıdham'ı çağırdı ve dedi ki: 'Bu, kölenin mirasıdır ve sen ona daha layıksın.' O dedi ki: 'Ey Emirü'l-Müminin! Allah bizi ona muhtaç bırakmadı. Kadınımız onu koşulsuz azat etti; bu yüzden onun işinden dolayı kendimize utanç getirmek (ya da zarar vermek) istemeyiz.' Bunun üzerine Ömer, mirasını bayt al-mal'a koydu." El-Beyhaki ve Ed-Darimi rivayet etmiş, İbn Hazm ise şöyle düzeltmiştir: "Sufyan ibn Abdullah ibn Rebia es-Sekafi, deri bir çanta bulup Ömer ibn Hattab'a getirdi. Ömer dedi ki: 'Bir yıl boyunca duyur; tanınırsa ona ver, aksi halde senindir.'"
At the time of the khulafa’ al-rashidun, the place in which funds were kept came to be known as bayt al-mal. Sa'd mentioned in Al-Tabaqaat from Shall ibn Abi Haythma and others: "Abu Bakr used to have a house in Al-Sanh not guarded by anybody. So it was said to him, ‘Why do you not put somebody to guard it?’ He said, ‘It has a lock.’ He used to give out that which was in it till it became empty. When he moved to Madinah, he moved it and placed it in his house.". Hinad narrated in Al-Zuhd through a good narration from Anas, he said: "A person came to ‘Umar and said, ‘O Amir ul-Mu'minin! Support me for I want to go in Jihad. ‘Umar replied, ‘Hold his hand and take him to bayt al-malso he can take the funds he wants." Al-Shafi'i narrated in Al-Umm, which was authenticated by Ibn Hajar from ‘Abdullah ibn Wadi’ah, he said: "Salim, the servant of Abu Hudhayfah was a servant to a woman from us called Salma bint Yeaar, she freed him in her days of Jahiliyyah. When he was killed in Al- Yamamah, his heritage was brought to ‘Umar ibn Al-Khattab. So he called upon Wadeeah ibn Khidham and said, ‘This is the heritage of your servant, and you deserve it more.’ He said, ‘O Amir ul-Mu'minin. Allah has made us of no need to him. Our woman has freed him unrestricted; so we do not want to bring disgrace to ourselves, (or to bring loss upon us) from his matter.’ So, ‘Umar put his heritage wealth in the Bayt al-Mal." Al-Bayhaqi and Al-Darimi narrated, and Ibn Hazim corrected that "Sufyan ibn Abdullah ibn Rabeeah Al- Thaqafy found a leather bag and brought it to ‘Umar ibn Al-Khattab. He said, announce it for one year; and if it was recognised then give it, otherwise it is yours.’ .
Kimse tanımadı, bu yüzden onunla ertesi yıl karşılaştı ve bunu ona bildirdi. Ömer dedi ki: "Bu senindir, çünkü Allah'ın Resulü (ﷺ) bize bunu yapmamızı emretti." Adam dedi ki: "Ben onu istemiyorum." Ömer onu alıp Beytü'l-mal'e koydu. Ed-Darimî, Abdullah b. Amr'dan rivayet etti, dedi ki: "Osman'ın zamanında bir köle, akrabası olmadan vefat etti. Bunun üzerine malının Beytü'l-mal'e konulmasını emretti." İbn Abdilber, el-İstizkâr'da Enes b. Sirin'den rivayet etti: "Ali, Beytü'l-mal boşalana kadar mal taksim ederdi. Sonra orası temizlenir ve o da içinde otururdu." Bu, Beytü'l-mal'in birinci anlamına, yani mekâna ilişkindir. İkinci anlamına, yani sorumlu otoriteye gelince, bu şu gerçekten kaynaklanır: Mallar bazen bir mekânda muhafaza edilmez; örneğin araziler, petrol kuyuları, doğalgaz kuyuları, madenler ve maldan alınıp hak sahiplerine verilen zekât gibi sadaka malları bir yerde saklanmaz. Beytü'l-mal bazen sorumlu otoriteyi ifade etmek için de kullanılmıştır. Nitekim Beyhakî, Ahmed b. Hanbel'in el-Müsned'inde ve Abdürrezzak'ın el-Musannef'inde Lâhik b. Humeyd'den rivayet ettiklerine göre: "İbn Mes'ud, kadılığa ve Beytü'l-mal'e başkanlık etmek üzere görevlendirildi." Bu, Ömer'in onu Beytü'l-mal'e kapıcı olarak gönderdiği anlamına gelmez; aksine malları toplama ve harcama yetkisiyle görevlendirildiği anlamına gelir. İbn Mübarek'in ez-Zühd'de Hasan'dan rivayet ettiği ve aynı anlama gelen bir olay da vardır: Basra emirleri Ebu Musa el-Eş'ari ile birlikte gelip kendilerine yiyecek tahsis etmesini istediklerinde, sözlerini bitirirken şöyle dedi: "Ey emirler topluluğu! Size Beytü'l-mal'den iki koyun ve iki garib (ekilebilir bir arazi parçası) tahsis ettim." Dolayısıyla bu ifade sorumlu otoriteyi de kastedebilir.
Nobody recognised it, so he met him the next year and mentioned it to him. ‘Umar said, ‘It is yours, for the Messenger of Allah (PBUH) ordered us to do that.’ He said, ‘I do not want it.’ ‘Umar took it and put it in the Bayt al- mal." Al-Darimi narrated from Abdullah ibn Amru, he said: "A servant passed away at the time of ‘Uthman without having a relative. So, he ordered that his wealth be put in Bayt al-mal." Ibn Abd al-Barr narrated in Al-Istidhkar from Anas ibn Sirin “Ali used to divide the funds until the bayt al-mal became empty. It would then be cleaned and he would sit in it.". This is in regards to the first meaning of Bayt al-mal, which is the place. With regards to the second meaning, which is the responsible authority, this is necessitated by the fact that the funds are sometimes not kept in a place, such as like the lands, oil wells, gas wells, mines, and the charity funds that are taken from the wealth and paid to its deserved people without being kept in a place. The Bayt al-malis sometimes used to mean the responsible authority as narrated by Al-Bayhaqi, Ahmad in Al-Musnad, and ‘Abd al-Razzaq in His Musannaf, from Lahiq ibn Humayd "Ibn Mas'ud was sent to preside over the judiciary and bayt al-mal.” It would not mean that ‘Umar sent him as a doorman to the bayt al-mal, rather with responsible authority of collecting and spending the funds. This is the same meaning as narrated by Ibn Al- Mubarak in Al-Zuhd from Al-Hasan, when the amirs of Al-Basrah came with Abu Musa Al-Ash’ari and requested from him to assign food for them. He said in concluding his words to them: "O folk of amirs! I have assigned to you from the Bayt al-maltwo sheep and two gareeb (a patch of arable land)", thus it can mean the responsible authority.
Beytülmal'in gelirlerini yöneten ve giderlerini karşılayan kişi Halifedir.
The one that disposes of the revenues and deals with the expenses of bayt al- mal is the Khalifah.
Allah'ın Elçisi ﷺ, Osman'ın zorluk ordusuna (ʿusrah) yaptığı bağışları kucağında almıştı. Ahmed rivayet etti, et-Tirmizî de hasen ve garîb olarak rivayet etti; el-Hâkim rivayet edip düzeltti, ez-Zehebî de ona katıldı. Abdurrahman İbn Semüre'den şöyle dediği rivayet edilmiştir:
The Messenger of Allah (PBUH) was the one that received the donations of ‘Uthman to the army of hardship ('usrah) in his lap. Ahmad narrated and Al-Tirmidhi narrated from hasan and gharib, and Al-Hakim narrated it and corrected it, Al-Dhahabi agreed with him, from Abdul Rahman ibn Samrah that he said: .
Osman, Tebuk Gazvesi'ni hazırladığında bin dinarla Peygamber ﷺ'in yanına geldi ve bu parayı Peygamber ﷺ'in kucağına döktü. Anlatıldığına göre Peygamber ﷺ, onları çevirip evirmeye başladı ve şöyle dedi: "Osman, bugünden sonra yapacağı hiçbir iş yüzünden zarar görmeyecek." Bunu birkaç kez tekrarladı. Peygamber ﷺ bazen onları bizzat kendisi dağıtırdı. Buhari, Enes'ten şöyle rivayet etmiştir:
"‘Uthman came to the Prophet (PBUH) with one thousand dinar when he prepared the army of the hardship (ghazwah of Tabuk) and he emptied it in the lap of the Prophet (PBUH). He said the Prophet (PBUH) started to turn them around and say: ‘Uthman will not be harmed by any work he does after today, and he said that many times". He used sometimes to divide them by himself. Al-Bukhari narrated from Anas: .
Bahreyn'den gelen mallar Peygamber ﷺ'e getirildi. O da "Onları mescide yayın" buyurdu. Namazı bitirdiğinde yanlarına oturdu ve gördüğü hiç kimseyi vermeden bırakmadı. Böylece Allah'ın Resulü ﷺ kalktığında yanlarında tek bir dirhem bile kalmamıştı. Ebu Bekir, Bahreyn'den gelen malların taksimini bizzat üstlendi. Buhari, Cabir'den rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir: .
"Funds from Bahrain were brought to the Prophet (PBUH). He said spread them in the mosque. When he finished the prayer, he sat down close to them and left nobody he saw without giving him. So, when the Messenger of Allah (PBUH) stood up there was no single dirham left with them.". Abu Bakr took responsibility of dividing by himself the funds coming from Bahrain. Al-Bukhari narrated from Jabir, he said: .
"Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: 'Bahreyn'den mal gelirse, sana şu kadar, şu kadar ve şu kadar verirdim', yani üç kez. Allah'ın Resulü ﷺ vefat edip de Bahreyn'den mal geldiğinde, Ebu Bekir birine şöyle seslenmesini emretti: 'Allah'ın Resulü ﷺ'ye borcu olan ya da onunla ilgili bir alacağı olan kimse bize gelsin.' Bunun üzerine ben ona gidip dedim ki: Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştu: 'Benim payım şu kadar, şu kadardır.' Bunun üzerine bana üç kez verdi."
"The Messenger of Allah (PBUH) said: ‘If funds came from Bahrain, I would give you thus and thus and thus, i.e. three times. When the Messenger of Allah (PBUH) passed away and the funds came from Bahrain, Abu Bakr ordered somebody to call: Whoever has some debt or something with the Messenger of Allah (PBUH) let him come to us. So I went to him and said the Messenger of Allah (PBUH) said: ‘for me is thus and thus, so he gave me three times.’".