9 Yargı
9 The Judiciary
Yargı, hükmü uygulamak amacıyla verilmesinden sorumludur. İnsanlar arasındaki anlaşmazlıkları çözer, toplumun haklarına zarar verebilecek her şeyi önler ve ayrıca insanlar ile yönetim sisteminin herhangi bir parçası olan kişiler arasındaki anlaşmazlıkları da çözer; bu kişiler yönetici olsun, devlet memuru olsun, Halife olsun ya da başka herhangi biri olsun.
The Judiciary is responsible for delivering the verdict for the purpose of enforcing it. It settles disputes between people, prevents whatever may harm the rights of the community and also settles the disputes between people and any person who is part of the ruling system, whether they are rulers or civil servants, the Khalifah or any other person. .
Yargı sisteminin kökenleri ve geçerliliği Kitap ve Sünnet'tir. Kitap'a gelince, Allah (S.W.T) şöyle buyurur:
The origins of the judicial system and its validity are the Book and the Sunnah. As for the Book, Allah (S.W.T) says: .
"Ve aralarında Allah'ın indirdiğiyle hükmet." [5:49].
"And judge between them by that which Allah has revealed." [5:49]. .
Ve O (S.W.T) şöyle buyurur: "Aralarında hüküm versin diye Allah'a ve Peygamberine çağrıldıklarında..." [24:48].
And He (S.W.T) also says: "And if they were invited to Allah and His Messenger to judge between them." [24:48].
Sünnete gelince, Allah'ın Elçisi ﷺ bizzat yargı işinin başında bulunmuş ve insanlar arasında hüküm vermiştir.
As for the Sunnah, the Messenger of Allah (PBUH) was himself in charge of the Judiciary and he judged between people. .
Allah'ın Elçisi ﷺ hâkimleri atardı. Yemen'e hâkim olarak 'Ali'yi atadı ve ona nasıl hüküm vereceğine dair talimat vererek şöyle buyurdu: .
The Messenger of Allah (PBUH) used to appoint the judges. He appointed ‘Ali as judge over Yemen and he gave him instructions about how to judge by saying: .
"İki adam sana gelirse, diğerinin ne söylediğini dinleyene kadar birinin lehine hüküm verme; o zaman hükmü doğru verebilirsin" diye rivayet edilmiştir. Tirmizi (Sünen, #1331) ve Ahmed (Müsned, 2/165) bunu nakletmiştir. Ahmed'in başka bir rivayetinde ise:
"If two men come to you do not give a judgement for one of them until you have heard what the other has had to say, then you will be able to judge" as narrated by Tirmidhi [Sunan, #1331] and Ahmad [Musnad, 2/165]. In another narration by Ahmad: .
"İki davacı adam önünüze oturduğunda, birincinin sözünü dinlediğiniz gibi diğerinin sözünü de dinleyene kadar konuşmayın." [Musnad, 2/165].
"If the two disputing men sat before you do not speak until you hear from the other as you heard from the first." [Musnad, 2/165] .
Ayrıca O, (ﷺ) Muâz'ı el-Cünd'de kadı olarak görevlendirmiştir. Bunların her biri, yargılık makamının meşruiyetine işaret eden delillerdir.
He (PBUH) also appointed Muadh as a judge over al-Janad. Each of these is evidences point to the validity of the judiciary. .
Yargının tanımı, yukarıda belirtildiği gibi insanlar arasındaki hükmü de kapsar. Ayrıca, Hisbe (kamu düzeni) anlamına gelen hisbeyi de kapsar ki bu şudur:
The definition of judiciary includes the judgement between people as mentioned above. It also includes the Hisbah (public order) which means: .
"Toplumun haklarına zarar veren şeylere ilişkin, bunun uygulanması amacıyla ilahi hükmün bildirilmesi." Bu husus, yiyecek yığını hadisinde öne çıkmaktadır. Sahih Muslim'de Ebu Hureyre'den rivayet edildiğine göre:
"Informing of the divine rule for the purpose of enforcing it regarding that which causes harm to the rights of the community." This is highlighted in the Hadith of the heap of food. It has been reported in Sahih Muslim on the authority of Abu Hurairah that: .
Allah'ın Elçisi (S.W.T) bir yiyecek yığınının yanından geçti. Elini içine soktuğunda parmakları ıslandı, bunun üzerine satıcıya şöyle dedi: "Bu nedir?" O da şöyle dedi: "Yağmur yüzünden ıslandı, ey Allah'ın Elçisi." Bunun üzerine ﷺ şöyle buyurdu: "İnsanlar görsün diye onu neden en üste koymadın? Bizi aldatan bizden değildir." [Muslim, Sahih, #102].
"The Messenger of Allah (S.W.T) passed by a heap of food. As he put his hand inside it his fingers got wet, so he said to the vendor: “What is this?” He said: “It was dampened by the rain O Messenger of Allah.” He (PBUH) said: “Why don't you put it on the top so that people can see it? He who cheats us is not one of us." [Muslim, Sahih, #102] .
Mazalim (haksızlıklar) da yargının bir parçası olarak kabul edilir, yönetimin bir parçası değildir; çünkü bunlar yöneticiye karşı yapılan şikâyetlerdir. Mazalim şöyle tanımlanır: "Halife ya da onun valilerinden veya çalışanlarından biriyle vatandaşlar arasında çıkabilecek herhangi bir anlaşmazlıkta veya Müslümanlar arasında, hüküm verilmek ve bunlara göre karar alınmak üzere kullanılacak Şeriat nasslarından herhangi birinin yorumu konusunda çıkabilecek herhangi bir ihtilafta, ilahi hükmün zorlayıcı bir biçimde uygulanması." Mazalim (haksızlıklar), Allah Resulü ﷺ'nün fiyatların belirlenmesi konusundaki hadisinde de geçmektedir; o şöyle buyurmuştur: .
It also includes the Mazalim (unjust acts), because they are part of the judiciary and not part of the ruling, because they are complaints against the ruler. The Muzalims would be defined as: "Delivering of the divine rule by way of compulsion in regarding any dispute there may be between the citizens and the Khalifah or any of his Walis or employees, or any difference between the Muslims about the interpretation of any of the Shariah texts to be used in order to judge by them and to rule according to them." The Mazalim (unjust acts) were mentioned in the Hadith of the Messenger of Allah (PBUH) regarding the fixing of prices where he said: .
"Ve gerçekten umarım ki Allah ‘azze ve celle ile, üzerimde hiçbir kimsenin, kan veya mal olsun, ona yaptığım bir mazlumiyet iddiasında bulunmadığı halde buluşurum." [Ahmed, Enes'ten rivayet etmiştir. Bkz. el-Heysemî, Mecmeu'z-Zevâid, c.4, s.102] Bu, yönetici, vali veya devlet memuruna karşı yapılan şikâyetlerin Mezâlim hâkimine sunulması gerektiğini ve Mezâlim hâkiminin ilahi hükmü uygulama yoluyla hayata geçireceğini göstermektedir. Dolayısıyla bu tanım, Hadis-i Şerifler ile Allah Resulü ﷺ'in uygulamalarında yansıyan yargının üç alanını kapsamaktadır: İnsanlar arasındaki ihtilafları çözmek, toplumun menfaatlerine zarar verebilecek her şeyi önlemek ve vatandaşlarla yöneticiler veya vatandaşlarla devlet memurları arasında, görevleri dahilinde ortaya çıkan ihtilafları çözmek.
“And verily I hope that I will meet Allah ‘azza wa jall without having anyone claiming against me a Mazlama, that I inflicted on him, be it of blood or funds.” [Ahmad narrated on the authority of Anas. See al-Haythami, Majma’ al-Zawa’id, vol.4, p.102]. This indicates that complaints against the ruler, or the Wali or the civil servant should be submitted to the judge of Mazalim, and the Judge of Mazalim would deliver the divine rule by way of enforcement. Therefore the definition would include the three areas of judiciary reflected in the Ahadith and actions of the Messenger of Allah (PBUH) and these are: settling disputes between people, preventing whatever may harm the interests of the community and the settling of the disputes between the citizens and the rulers or between the citizens and the civil servants within their duties.