4.7 Adayların kısa listesi
4.7 The nominees’ shortlist
Aday listesinin kısaltılması
Short listing of the nominees
Khulafa-i Raşidin'in atanma yöntemi incelendiğinde, adayların bir ön eleme sürecinden geçtiği açıkça görülmektedir. Benî Saîde Salonu'nda adaylar Ebû Bekir, Ömer, Ebû Ubeyde ve Sa'd İbn Ubâde idi. O dönem için bunlar yeterliydi; ancak Ömer ve Ebû Ubeyde, Ebû Bekir'e denk gördükleri kimse bulunmadığından ona karşı çıkmadılar. Böylece rekabet Ebû Bekir ile Sa'd İbn Ubâde arasında kaldı. Ardından salonda bulunan etkili kişiler Ebû Bekir'i seçerek ona akit biatı verdiler. Ertesi gün Müslümanlar Ebû Bekir'e itaat biatında bulundular.
After examining the method of the appointment of the Khulafaa’ Rashidun, it is clear there was short listing of the nominees. In the hall of Bani Sa’idah, the nominees were Abu Bakr, ‘Umar, Abu Ubaydah and Sa’d ibn ‘Ubadah. These were enough at the time, but ‘Umar and Abu Ubaidah did not consider anybody equal to Abu Bakr, so they did not challenge him. Thus competition was limited to Abu Bakr and Sa’d ibn ‘Ubadah. Then the influential people present in the hall elected Abu Bakr and gave him the contracting Bayah. The next day, the Muslims gave Abu Bakr the Bayah of obedience. .
Ebu Bekir, Müslümanlara halifelik makamı için Ömer'i aday gösterdi; başka bir aday ise ortaya koymadı. Müslümanlar ona önce akdi biat, ardından itaat biatı verdiler.
Abu Bakr nominated ‘Umar to the Muslims for the post of Khalifah, without having any other nominees. The Muslims gave him the contracting Bayah, and then the Bayah of obedience. .
Ömer, altı kişiyi aday gösterdi ve Halifeliği bu altı kişiyle sınırladı; böylece Müslümanlara bu altı kişi arasından bir Halife seçme hakkı verildi. Abdurrahman, kendisini adaylardan çıkardıktan sonra kalan beş kişiyle görüştü ve yetkiyi kendisine devretmeleri üzerine adayların sayısını ikiye, Ali ve Osman'a indirdi. İnsanların görüşlerini araştırdıktan sonra, görüş Osman'ın Halife olması yönünde karar kıldı.
‘Umar nominated six people and limited the Khilafah to them, whereby the Muslims were given the choice to choose a Khaleefah from amongst the six. After removing himself from the nominees, Abdul Rahman discussed with the remaining five, limiting the number of candidates to two; Ali and ‘Uthman, after they delegated the matter to him. After investigating the opinions of the people, the opinion settled on ‘Uthman as a Khaleefah. .
Hz. Ali'nin halifeliğe atanmasına gelince, onun dışında halifelik için başka bir aday yoktu; bu yüzden Medine ve Kûfe'deki Müslümanların çoğu ona biat etti ve o dördüncü halife oldu.
As for the appointment of ’Ali, there was no other nominee for Khalifah beside him, so the majority of Muslims of al-Madinah and al-Kufah gave him the Bayah, and he became the fourth Khaleefah. .
Madem ki ‘Uthman (ra)’nın biatı, bir halifenin seçilmesi için izin verilen azami süreyi, yani iki geceleriyle birlikte üç günü içermiş; ayrıca adayların altı kişiyle sınırlandırılması ve bunların ikiye indirilmesi söz konusu olmuştur. Bu konuyu doğru anlamak açısından taşıdığı değer nedeniyle bu olayları ayrıntılı olarak ele alacağız. 1- ‘Umar (ra), Hicri 23 yılı Zilhicce ayının sonuna dört gün kala, çarşamba sabahı mihrapta namaz kılarken bıçaklandı. ‘Umar (ra), Allah onu lanetlesin Ebu Lu’lu’anın neden olduğu yaralanması sonucunda, Hicri 24 yılı Muharrem ayının başında, pazar sabahı vefat etti. Suheyb (ra), ‘Umar (ra)’nın vasiyeti üzerine onun cenaze namazını kıldırdı.
Since the Bayah of ‘Uthman (ra) included the maximum period allowed for electing a Khaleefah, i.e. three days including their two nights, as well as the limiting of the nominees to six people, which were shortlisted to two, we are going to discuss these events in detail because of its value in understanding this subject correctly. 1- ‘Umar (ra) was stabbed whilst he was standing in the mihrab praying on the dawn of Wednesday, 4 days before the end of Dhul Hijjah 23 AH. ‘Umar (ra) passed away on Sunday morning, at the beginning of Muharram in 24 AH, as a result of his injury caused by Abu Lu’luah, may Allah curse him. Suhaib (ra) prayed janazah (funeral prayer) on him according to the will of ‘Umar (ra). .
2- Ömer defnedildikten sonra Mikdad, Ömer'in tavsiye ettiği şûra üyesi altı kişiyi bir evde topladı; evi Ebû Talha koruyordu. Oturup birbirleriyle istişare ettiler. Sonra aralarından Abdurrahman İbn Avf'ı, onların rızasıyla, kendilerinden bir halife seçmesi için görevlendirdiler.
2- When ‘Umar was buried, Al-Miqdad gathered the six people of shura recommended by ‘Umar in a house, which Abu Talha guarded. They sat down consulting with each other. Then they delegated Abdul Rahman ibn Awf from amongst themselves to choose a Khalifah from them, with their consent. .
3- Abdurrahman onlarla görüşmeye başladı ve her birine sordu: "Kendinizin dışında, bu topluluk içinden bu yetkiye layık olduğunu düşündüğünüz kimdir?" Cevapları Ali ve Osman'ın ötesine geçmedi. Sonunda Abdurrahman meseleyi bu ikisine indirgedi.
3- Abdul Rahman started discussing with them, and asked each one of them: “Apart from yourself, who do you think is worthy of this authority from among this group?" Their answer was not beyond ’Ali and ‘Uthman. Finally, ‘Abd al- Rahman confined the matter to those two. .
4- Bundan sonra Abdurrahman, yukarıda belirtildiği gibi insanlara danışmaya başladı.
4- After that Abd al-Rahman started consulting the people as was mentioned above. .
5- Çarşamba gecesi, yani Ömer (ra) ölümünden sonraki üçüncü günün gecesi (yani Pazar günü), Abdurrahman, yeğeni El-Müsver ibn Mahrame'nin evine gitti. İbn Kesir bu olayı El-Bidaye ve'n-Nihaye adlı kitabında şöyle aktarır:
5- On Wednesday night, i.e. the night of the third day after the death of ‘Umar (ra) (i.e. Sunday), Abdul Rahman went to the house of his nephew, Al- Muswar ibn Makhramah, where Ibn Kathir reports the following in his book Al- Bidayah Wan-Nihayah: .
Dördüncü gün, yani ‘Ümer’in vefatından sonraki dördüncü günün gecesi başladığında, Abdurrahman bin Avf, yeğeni el-Miswar bin Mahreme'nin evine geldi ve “Uyuyor musun, ey Miswar? Allah'a yemin ederim ki üç gecedir pek uyuyamadım…” dedi. Yani Pazar sabahı ‘Ümer’in vefatından sonraki üç gece, yani Pazartesi, Salı ve Çarşamba geceleri kastediliyordu. Devamla şöyle dedi: “Git, Ali ile Osman'ı bana çağır…” Onları mescide getirdi ve halka, genel bir namaza katılmaları için çağrı yapıldı. Bu, Çarşamba günü şafakta gerçekleşti. Sonra Ali'nin (ra) elini tuttu ve ondan Allah'ın Kitabı, Resulünün Sünneti ve Ebu Bekir ile ‘Ümer'in uygulaması üzerine biat etmeyi sordu. Ali (ra) bilinen cevabı verdi: Kitap ve Sünnet üzerine evet; Ebu Bekir ve ‘Ümer'in uygulamasına gelince, o kendi içtihadını yapacaktı. Bunun üzerine elini bıraktı ve Osman'ın elini tuttu, ona da aynı soruyu sordu. Osman, “Evet, Allah'a yemin ederim.” dedi. Böylece biat Osman'a (ra) tamamlanmış oldu.
When the night that begins the fourth day after the death of ‘Umar started, he came to the house of his nephew, Al-Muswar ibn Makhramah and said, “Are you sleeping, O Muswar? By Allah! I have not enjoyed much sleep since three…” i.e. the three nights after the death of ‘Umar on Sunday morning, meaning the nights of Monday, Tuesday and Wednesday. He continued to say, “Go and call ’Ali and ‘Uthman for me…”, then he brought them to the masjid and the people were called to attend a public prayer. This was at dawn on Wednesday. Then he held the hand of Ali (ra) and asked him about taking the Bayah over the book of Allah and the Sunnah of His Messenger and the action of Abu Bakr and ‘Umar. ‘Ali (ra) gave him the well known answer: Over the book and the Sunnah, yes; as for the action of Abu Bakr and ‘Umar, he would make his own ijtihad. So, he dropped his hand and held the hand of ‘Uthman and asked him the same question. ‘Uthman said, “Yes, by Allah.” Thus the bayah was concluded to ‘Uthman (ra). .
Suhaib, o gün sabah ve öğle namazlarında insanlara imamlık etti. Ardından Osman (ra), Müslümanların halifesi olarak ikindi namazında insanlara imamlık etti. Bu demektir ki, Osman (ra)'ya biatın sabah namazında başlamasına rağmen, Suhaib'in imamlığı ancak Medine'deki etkili kişilerin Osman'a biatı tamamlandığında sona erdi. Bu, ikindiden kısa bir süre önce tamamlandı; o gün öğlenin ortasını geçtikten sonra, ikindiden önce, Sahabe birbirini çağırarak Osman'a biat etmeye devam etti. Biat ikindiden önce tamamlanınca Suhaib'in imamlığı sona erdi ve Osman, halifeleri olarak ikindi namazında insanlara imamlık etti. El-Bidaye ve'n-Nihaye'nin yazarı, Osman'ın biatı sabahleyin aldığı halde Suhaib'in neden öğle namazında imamlık ettiğini açıklamaktadır. Şöyle der: "İnsanlar ona mescitte biat ettiler, ardından şura evine (yani halkın şura için toplandığı eve) götürüldü ve geri kalan insanlar da ona biat etti. Görünüşe göre biatı öğleden sonraya kadar tamamlayamadı. Dolayısıyla Suhaib o öğle namazını Peygamber'in mescidinde kıldırdı. Bu nedenle Müslümanlara halife, emirü'l-mü'minin Osman'ın imamlık ettiği ilk namaz, salatü'l-asr oldu."
Suhaib led the people in the fajr and zuhr prayers of that day. Then ‘Uthman (ra) led the people in the ‘asr prayer as the Khalifah of the Muslims. This means that despite the contracting Bayah to ‘Uthman (ra) starting at the fajr prayer, the leadership of Suhaib did not expire except after the Bayah of the influential people in al-Madinah to ‘Uthman. This was completed little before ’Asr, when the Sahabah summoned each other to give bayah to ‘Uthman until after the middle of that day had passed and before asr. When the taking of the Bayah was completed before asr the leadership of Suhaib finished, and ‘Uthman led the people in the asr prayer as their Khalifah. The author of al-Bidayah wa al-Nihayah explains why Suhaib led the people in the zuhr prayer though ‘Uthman took the Bayah at fajr. He says: “The people gave him the Bayah in the masjid, then he was taken to the house of shura (i.e. the house where the people of shura met), so the rest of the people gave him the Bayah. It seems he did not finish taking the Bayah until after zuhr. So, Suhaib prayed that zuhr in the Prophet’s mosque, thus the first prayer in which the Khalifah, amir ul-mu’minin, ‘Uthman led the Muslims was salat al-asr.” .
'Umar'ın yaralandığı günle, vefat ettiği gün ve 'Uthman'a biat günü hakkında bazı rivayet farklılıkları bulunmaktadır. Yine de, en güçlü delile sahip olan rivayeti zikretmeye özen gösterdik.
There are some reported differences about the days in which ‘Umar was injured, the day of his death and the day of bayah to ‘Uthman. However we have endeavoured to mention the report with the strongest evidence. .
Bu nedenle, Halifelik makamı boşaldığında (ölüm veya görevden alınma yoluyla), bu makama aday gösterme yapılırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulmalıdır: 1- Halife atamak için yapılan çalışma, görev tamamlanana kadar gece gündüz sürdürülmelidir.
Consequently the following matters must be considered when making nominations for the post of Khilafah after it becomes vacant (through death or dismissal), which are: 1- The work to appoint a Khaleefah must be done day and night until the task is completed. .
2- Adayların sözleşme koşullarını yerine getirme açısından ön seçimden geçirilmesi gerekir; bu işlem mahkeme-i mezalim (mezâlim mahkemesi) tarafından yürütülür.
2- Nominees have to be shortlisted in terms of fulfilling the contractual conditions, a matter that is conducted by the mahkamat al-mazalim. .
3- Adaylar iki kez kısaltılır: önce altıya, sonra ikiye. Bu kısaltma işlemini Ümmet meclisi, Ümmet'in temsilcileri olarak yürütür. Bunun nedeni, Ümmet'in Ömer (ra)'i temsilci olarak yetkilendirmesi; onun da altı kişiyi aday göstermesi ve bu altı adayın kendi aralarından Abdurrahman'ı temsilci seçmesidir. Abdurrahman, görüşmelerden sonra adayları ikiye indirmiştir. Dolayısıyla bütün bunlardaki dayanak Ümmet meclisi, yani onun temsilcileridir.
3- Nominees are short listed twice: to six, and then to two. The council of the Ummah conducts this short listing as representatives of the Ummah. This is because the Ummah delegated ‘Umar (ra) to represent them, who nominated six people, and the six nominees delegated a representative from amongst themselves, Abul Rahman, who shortlisted the nominees to two after discussion. Thus, the reference in all of this is the Ummah’s council, i.e. its representatives. .
4- Geçici emirin görevi, sonuçların açıklanmasıyla değil, Halife'nin biat alımının tamamlanmasıyla sona erer. Suhayb'ın liderliği, Osman'ın seçilmesiyle değil, onun biatının tamamlanmasıyla bitmiştir.
4- The task of the provisional amir expires after the completion of the taking of the Bayah by the Khalifah, rather than by the announcement of the results. The leadership of Suhaib did not finish by the election of ‘Uthman, but rather by the completion of his Bayah. .
Buna göre, Halife'nin seçilme usulünü belirleyen bir kanun, üç gün ve geceleri boyunca çıkarılacaktır. Bu kanun zaten yürürlüğe konmuştur ve uygun zamanda, inşaallah, görüşülüp kabul edilecektir.
Accordingly, a law will be issued that determines the way of electing the Khalifah during the three days including their nights. This law has already been enacted, and it will be discussed and adopted at the right time, insha’allah. .
Bu, bir Halife bulunduğu hâlde vefat etmiş veya görevden alınmışsa ve yerine bir Halife atanması gerektiği durumdur. Ancak hiç Halife yoksa, Müslümanlara Şeriat'ın hükümlerini uygulamak ve İslam'ın da'vetini dünyaya taşımak için bir Halife atamak farz olur; nitekim 28 Recep 1342 H (3 Mart 1924) tarihinde İstanbul'daki İslam Hilafeti'nin kaldırılmasından bu yana durum budur. Böyle bir durumda İslam dünyasındaki Müslüman ülkelerin her biri bir Halife atamaya elverişlidir ve Hilafet ona akdedilir. Dolayısıyla Müslüman ülkelerden biri bir Halifeye Bey'at verir ve Hilafet ona akdedilirse, diğer ülkelerdeki Müslümanlara onun otoritesine boyun eğme bey'atini, yani itaat bey'atini vermek farz olur. Bu, Hilafet o ülkenin halkının bey'atiyle ona akdedildikten sonradır. Ancak o ülkede şu şartların yerine getirilmesi gerekir:
This is the case if there was a Khalifah and he passed away or was removed, and a Khaleefah needs to be appointed to replace him. However, if there is no Khaleefah at all, it becomes obligatory upon the Muslims to appoint a Khaleefah, to implement the rules of the Shariah and to carry the Islamic da’wah to the world, as is currently the case since the removal of the Islamic Khilafah in Istanbul, on 28th Rajab 1342 H (3rd March 1924). In such a situation, every one of the Muslim countries in the Islamic world is suitable to appoint a Khalifah, and the Khilafah would be concluded to him. So, if one of the Muslim countries gave the Bayah to a Khaleefah, and the Khilafah was concluded to him, it becomes obligatory upon the Muslims in the other countries to give him the Bayah of obedience, i.e. a bayah of submission to his authority. This is after the Khilafah has been concluded to him through the Bayah of the people of his country. However, the following conditions have to be fulfilled in that country: .
1. Ülkenin yönetimi otoritesi Müslümanların elinde olmalı, İslam dışı bir ülkenin elinde ya da İslam dışı bir etki altında olmamalıdır.
1. The authority of the country must be in the hands of the Muslims and not in the hands of a non-Islamic country or under a non-Islamic influence. .
2. O ülkedeki Müslümanların güvenliği İslam tarafından garanti altına alınmalıdır; yani onların ülke içinde ve dışında korunması İslam adına ve diğer tüm güçleri dışlayarak İslami güçler tarafından sağlanmalıdır.
2. The security of the Muslims in that country must be guaranteed by Islam, i.e. its protection at home and abroad should be in the name of Islam and by Islamic forces to the exclusion of all others. .
3. İslam'ın uygulanması derhal, kapsamlı ve köklü bir biçimde gerçekleştirilmelidir; İslam Mesajının iletilmesinde Halife bizzat yer almalıdır.
3. The implementation of Islam should take place with immediate effect in a comprehensive and radical manner; the Khalifah must be involved in the conveying of the Islamic Message. .
4. Halife, akdin şartlarını yerine getirmek zorundadır; tercih edilen şartları yerine getirmese de, asıl önemli olan akdin şartlarıdır.
4. The Khalifah must fulfil all the contractual conditions, although he might not fulfil the preferred conditions, since what really matters are the conditions of the contract. .
Bu ülke bu dört şartı sağlarsa, Hilafet yalnızca o ülkenin biatıyla kurulmuş olur ve yalnızca onunla tamamlanmış olur. Kendisine biat edilen Halife meşru Halife olur ve ondan başkasına verilen her biat geçersiz olur. Bundan sonra başka bir Halifeye biat eden her ülkenin biatı, Allah Resulü ﷺ'ün şu sözü sebebiyle geçersiz olur:
Should that country satisfy these four conditions then the Khilafah would be established by the Bayah of that country alone, and the Khilafah would be concluded by her alone. The Khalifah to whom they gave the Bay’ah would become the legitimate Khalifah, and any Bay’ah to other than him would be invalid. Any country that might give the Bayah to another Khalifah after that, his Bayah would be invalid, due to the saying of the Messenger of Allah (P.B.U.H): .
“İki halifeye biat verilirse, sonradan gelenini öldürün.” [Müslim, Sahîh, #1853]
“If Bay’ah was taken to two Khaleefah, then kill the latter of them.” [Muslim, Sahih, #1853] .
"İlkinin biatını yerine getirin, sonra ilk olanı." [Buhari, Sahih, #3455].