Muâviniler, Halife'nin hilafetin görev ve sorumluluklarını yerine getirmesinde ona yardımcı olmak üzere atadığı vezirlerdir. Hilafet içinde, özellikle devlet büyüyüp genişlediğinde, pek çok görev vardır ve bunlar tek başına Halife için ağır bir yük olurdu. Bu nedenle, bu yükü taşımasında ve sorumluluklarını yerine getirmesinde ona yardım edecek kişilere ihtiyacı vardır.

The assistants are the wazirs whom the Khalifah appoints to assist him in discharging the tasks and responsibilities of the Khilafah. There are numerous tasks in the Khilafah, especially when the State is growing and expanding, and these would be a heavy burden for the Khalifah alone. Hence he needs people to help him in carrying this burden and discharging his responsibilities. .

Kısıtlama olmaksızın onlara vezir demek geçersizdir; aksi takdirde İslam'daki vezir kavramının anlamı, laik, kapitalist demokratik temele dayanan ve bugün gözlemlediğimiz diğer insan yapımı güncel sistemlerdeki anlamıyla karışır.

It is invalid to call them wazirs without restriction, otherwise the meaning of wazir in Islam will be confused with its meaning in the current man made systems based on the secular, capitalist democratic basis, or other systems we observe today. .

Mu'avin at-tafwid veya temsil yetkili yardımcısı, Halife'nin yönetim ve otorite sorumluluğunu kendisiyle birlikte taşıması için atadığı veziridir. Bu nedenle Halife, işlerin yürütülmesini kendi görüşüne göre yapma ve bunları şer'i hükümlere uygun olarak kendi içtihadıyla icra etme yetkisini ona devreder. Böylece Halife, ona işlerin genel olarak incelenmesini ve genel vekilliği devretmiş olur.

The delegate assistant or mu’awin at-tafwid is the wazir appointed by the Khalifah to carry with him the responsibility of ruling and authority. So, the Khalifah delegates to him the discharge of the affairs according to his own opinion and to execute them according to his own ijtihad, in accordance with the divine rules. Thus the Khalifah delegates to him general examination of the affairs and general deputyship. .

Hâkim ve et-Tirmizî, Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet etmiştir ki Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur:

Al-Hakim and at-Tirmidhi reported from Abi Sa’id al-Khudri that the Messenger of Allah (PBUH) said: .

"Benim göklerden iki vezirim Cibril ve Mikail'dir, yeryüzünden iki vezirim ise Ebu Bekir ve Ömer'dir." [Hâkim, el-Müstedrek, c. 1, s. 10, no: 3046 ve Tirmizî, Sünen, no: 3680].

“My two ministers (wazirs) from the heavens are Jibra’il and Mika’il and my two ministers on the earth are Abu Bakr and ‘Umar.” [Al-Hakim, al-Mustadrak, vol.1, p.10, #3046 and Tirmidhi, Sunan, #3680] .

Hadisteki "vezir" kelimesi, dilsel anlamıyla yardımcı ve destekçi anlamına gelir. Kur'an-ı Kerim'de de Allah (SWT) şöyle buyurduğunda bu anlamda kullanılmıştır:

The word ‘wazir’ in the Hadith means the helper and the assistant, which is the linguistic meaning. It has been used in the Qur’an with such a meaning when Allah (S.W.T) says: .

"Ailemden bana bir vezir ver." [TMQ 20:29].

‘Give me a minister from my family.’ [TMQ 20:29].

Vezir kelimesi aynı zamanda yardımcı ve asistan anlamına da gelir. Hadiste geçen "vezir" kelimesi mutlaktır; yani her türlü yardım ve destek her konuda bu kapsama girer. Dolayısıyla vezir, halifenin hilafetin görev ve işlerinde yardımcı olabilir. Ebu Said el-Hudri'nin hadisi, yönetim işinde yardıma özgü değildir; çünkü Allah Resulü'nün (ﷺ) göktEN iki veziri olan Cibril ve Mikail'in, onun yönetimle ilgili sorumluluk ve görevlerinde yardımıyla bir ilgisi yoktur. Bu nedenle hadiste geçen "vezirai" (iki vezirim) ifadesi, dilsel anlamının dışında bir şeyi göstermez; yani "iki yardımcım" demektir. Hadisten ayrıca birden fazla yardımcıya sahip olmanın caiz olduğu da anlaşılır.

It also means a helper and assistant. The word wazir in the Hadith is unrestricted (mutlaq) which includes any help or assistance in any matter. Therefore he can assist the Khalifah in the functions and the tasks of the Khilafah. The Hadith of Abi Sa’id al-Khudri is not specific to assistance in the matter of ruling, because Jibra’il and Mika’il, the two wazirs of the Messenger of Allah (PBUH) from heaven, have no relationship in helping him in the responsibilities and functions of ruling. Therefore the word wazirai (my two wazirs) in the hadith does not indicate other than the linguistic meaning, which is my two assistants. It is also understood from the hadith that it is allowed to have more than one assistant. .

Ebu Bekir ve Ömer, Allah Resulü ile birlikte yönetim görevini üstlenmiş gibi görünmese de, onları kendisine iki vezir olarak atamak, onlara her konuda, yönetim meseleleri ve görevleri de dahil olmak üzere, sınırsız biçimde yardım etme konusunda zorunlu yetkiler vermiştir. Ebu Bekir halife olduktan sonra, Ömer b. el-Hattab'ı kendisine yardımcı olarak atamış ve onun yardımı çok belirgin olmuştur. Ömer halifelik makamına geçtikten sonra, Osman ve Ali Ömer'in yardımcıları olmuş, ancak yönetim meselelerinde Ömer'e yardım etmek için herhangi bir rol üstlenmiş gibi görünmemişlerdir. Durumları, Ebu Bekir ve Ömer'in Allah Resulü ﷺ ile olan durumuna benzemektedir. Osman zamanında ise Ali ve Mervan b. el-Hakem onun iki yardımcısı olmuştur.

Though Abu Bakr and ‘Umar did not appear to have carried the task of ruling along with the Messenger of Allah (PBUH), appointing them as two wazirs to himself gives them the mandatory powers of assisting him in every matter without restriction, including the matters and tasks of ruling. After Abu Bakr became the Khalifah, he appointed ‘Umar b. al-Khattab as an assistant to him and his assistance was very evident. Once ‘Umar held the post of the Khilafah, ‘Uthman and ’Ali were ‘Umar’s assistants, but they did not appear to carry out any role of assistance to ‘Umar in the matters of ruling. Their situation was similar to that of Abu Bakr and ‘Umar with the Messenger of Allah (PBUH). At the time of ‘Uthman, ’Ali and Marwan b. al-Hakam were his two assistants. .

Ancak Ali bazı işlerden hoşnutsuzdu, bu yüzden uzak durdu. Ancak Mervan ibn el-Hakem, Osman'a yönetim görevlerinde açıkça yardımcı oluyordu. Eğer vekil yardımcı dürüst olsaydı, halife için büyük bir fayda olurdu. Ona her iyi şeyi hatırlatır ve onun uygulanmasında yardımcı olurdu. Aişe'den (ra) rivayet edildiğine göre Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurmuştur: .

However ’Ali was unhappy about some affairs, so he remained distant. However, Marwan ibn Al-Hakam quite evidently assisted ‘Uthman in the tasks of ruling. If the delegate assistant was honest, he would be of great advantage to the Khalifah. He would remind him of everything good and help him in its execution. It was narrated from Aisha (ra) that the Messenger of Allah (PBUH) said: .

"Allah bir emire hayır dilediğinde ona dürüst bir vezir verir. Emir bir şeyi unuttuğunda ona hatırlatır; hatırladığında ise ona o konuda yardımcı olur. Allah ona başka bir şey dilediğinde ise ona kötü bir vezir verir. Emir bir şeyi unuttuğunda ona hatırlatmaz; hatırladığında da o konuda ona yardımcı olmaz." [Ebu Davud, Sünen, #2932] Ahmed de bunu Müsned'inde rivayet etmiştir. En-Nevevî, bunun isnadının iyi (ceyyid) olduğunu söylemiştir. El-Bezzar da senediyle rivayet etmiş, el-Heysemî bu konuda, "ravilerinin tamamı sahihtir" demiştir.

“If Allah wished something good to the amir he would make for him an honest wazir. When he forgets something, he would remind him, and if he remembered it he would help him in it. If Allah wished to him something else, he would make for him a bad wazir. When he forgets something, he would not remind him, and if he remembered it he would not help him in it.” [Abu Dawud, Sunan, #2932]It was narrated by Ahmad [in the Musnad]. Al-Nawawi said its isnad is good (jayyid) and Al-Bazzar narrated through his isnad regarding which Al-Haythami said: “its transmitters are all sahih”. .

Messenger (PBUH) ve Hulefâü'r-Râşidîn dönemindeki yardımcıların işleri incelendiğinde, yardımcının belirli konularla görevlendirilebileceği ve yalnızca bu konulardaki genel denetimle yetkili kılınabileceği görülür. Ayrıca tüm konularda genel denetimle görevlendirilebileceği gibi, belirli bir yerde genel denetim görevini üstlenebileceği ve çeşitli yerlerde genel denetim görevi ile görevlendirilebileceği de anlaşılmaktadır. Bu hususta Buhârî ve Müslim'in Ebû Hureyre'den rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: . Not: Metinde "(PBUH)" ifadesi kelime olarak geçtiğinden, kurala uygun olarak Türkçede ayrıca ﷺ yazılmamış, "Messenger" ifadesi ise orijinal metindeki haliyle "Messenger" olarak bırakılmıştır.

By examining the work of the assistant at the time of the Messenger (PBUH) and the time of the khulafa’ al-rashidun, we find the assistant might be assigned to specific issues, where he is entitled of their general examination. He might also be appointed to have general examination in all the issues. He can also be appointed in a (certain) place and has the task of general examination, as well as in various places with a task of general examination. It has been narrated by al-Bukhari and Muslim through Abu Hurayarah, he said: .

Allah'ın Resulü ﷺ, Ömer'i sadaka görevlisi olarak gönderdi. [Buhari, Sahih, #1468 ve Müslim, Sahih, #2274].

“The Messenger of Allah (PBUH) sent ‘Umar as responsible for sadaqah.” [Bukhari, Sahih, #1468 and Muslim, Sahih, #2274] .

İbn Huzeyme ve İbn Hibban rivayet etmiştir:

Ibn Khuzaymah and Ibn Hibban reported: .

“Allah'ın Resûlü ﷺ Ci'rane umresinden döndüğünde, Ebu Bekir'i hac ile görevlendirerek gönderdi.” [Nesâî, Sünen, #2993].

“When the Messenger of Allah (PBUH) returned back from the umrah of Ji’ranah, he sent Abu Bakr responsible for hajj.” [Al-Nasa’i, Sunan, #2993] .

Bu, Ebu Bekir ve Ömer (ra) ile Allah Resûlü'nün (sav) iki yardımcısının, Allah Resûlü'nün (ﷺ) zamanında belirli görevlerde genel denetim için görevlendirildikleri anlamına gelir; ne var ki bunlar, vekâlet bakanlığının gerektirdiği üzere genel denetim ve vekâletle atanmış iki vezirdi. Ali ve Osman'ın Ömer zamanındaki durumu da böyleydi. Ebu Bekir zamanında bile Ömer'in Ebu Bekir'e yardımı, genel denetim ve vekâlet konusunda açıkça görülüyordu; öyle ki bazı Sahabeler Ebu Bekir'e, "Halife kim, bilmiyoruz? Ömer mi, yoksa sen mi?" demişlerdir. Yine de Ebu Bekir, bazı dönemlerde Ömer'i kadılık makamına atamıştır; bu, el-Beyhakî'nin, el-Hafız [İbn Hacer el-Askalânî'nin] doğruladığı bir rivayetiyle nakledilmiştir. Buradan anlaşılıyor ki Resûlullah'ın (ﷺ) siyeri ve ondan sonraki Hulefâ-i Râşidin, yardımcıyı genel denetim ve vekâletle yükümlü kılmaktadır. Bununla birlikte, Peygamber'in (ﷺ) Ebu Bekir ve Ömer ile yaptığı gibi ve Ebu Bekir'in Ömer ile yaptığı gibi, yardımcının belirli bir yer veya göreve tayin edilmesi caizdir. Bu, Hilafet devletinin kuzey bölgelerini takip etmesi için bir yardımcı, güney bölgelerini takip etmesi için başka bir yardımcı atamaya benzer. Halife, birinci yardımcıyı ikincinin, ikinciyi de birincinin yerine koyabilir. Bir yardımcıyı belirli bir göreve, diğerini başka bir göreve yöneltebilir; Halifeye yardım etmek için uygun gördüğü şekilde hareket edebilir. Bu gibi durumlarda yardımcının yeniden atanmasına gerek yoktur; yalnızca bir görevden başka bir göreve nakledilmesi yeterlidir. Çünkü o, aslen genel denetim ve vekâletle yükümlüdür ve bu görevlerin hepsi yardımcı olarak atanmasının kapsamına girer. Asistan bu konuda validen farklıdır; zira vali, bir yerde genel denetimle görevlendirilir ve oradan nakledilmediği sürece bu görevine devam eder. Eğer nakledilirse, yeni yer ilk atamaya dahil olmadığından, yeniden atanması gerekir. Oysa asistan genel denetim ve vekâletle görevlendirilmiştir; bu nedenle bir yerden başka bir yere, yeniden vekâlet verilmesine gerek kalmadan nakledilebilir, çünkü aslında tüm işlerde genel denetim ve vekâletle yetkilendirilmiştir.

This means Abu Bakr and ‘Umar (ra), the two assistants of the Messenger of Allah (PBUH), were charged with general examination in specific tasks at the time of the Messenger of Allah (PBUH), though they were two assistants (wazirs) that were appointed with general examination and deputyship, as is required by the ministry of deputyship. This was the case of ’Ali and ‘Uthman at the time of ‘Umar. Even at the time of Abu Bakr, the assistance of ‘Umar to Abu Bakr was evident in the general examination and deputyship, to the point that some of the Sahabah said to Abu Bakr, “We do not know who the Khalifah is? Is it ‘Umar or you?’ Yet, Abu Bakr appointed ‘Umar in a post of judiciary in some periods, as it is reported by al-Bayhaqi through a narration which was corroborated by al-Hafiz [Ibn Hajar al- ‘Asqalani]. Thereupon, it is understood from the Seerah of the Messenger (PBUH) and the khulafa’ Rashidun after him that the assistant is entrusted with the general examination and deputyship. However, it is allowed that the assistant is designated to a specific place or task, as the Prophet (PBUH) did with Abu Bakr and ‘Umar, and as Abu Bakr did with ‘Umar. This is like appointing an assistant to follow up the northern regions whilst appointing another to follow up the southern regions of the Khilafah state. The Khalifah is allowed also to put the first assistant in the position of the second and the second in the position of the first. He can direct one assistant to a specific task, and another to a different task, anyway he deems fit to help the Khalifah. In such cases an assistant does not require a new designation; he needs only to be transferred from one task to another. This is because he is entrusted originally with the general examination and deputyship, and all of these tasks are within his appointment as an assistant. The assistant differs in this regard from the governor (wali), where the governor is entrusted with the general examination in one place without being transferred from it. In case he is transferred he would rather need new appointment, because the new place is not included in the first appointment. However, the assistant is entrusted with the general examination and deputyship, so he is allowed to be transferred from one place to another without the need of new deputyship, since he is in origin entrusted with the general examination and deputyship in all the tasks. .

Bütün bunlardan anlaşılıyor ki Halife, yardımcısını devletin tüm bölgelerinde, bütün görevlerin genel denetimiyle birlikte vali olarak atar. Ancak ona belirli bir görevi, örneğin doğu bölgelerinin sorumluluğunu, bir diğerini batı bölgelerinin sorumluluğunu ve benzerlerini verme yetkisine de sahiptir. Birden fazla yardımcı görevlendirildiği durumda böyle bir düzenlemenin önemi açıktır; böylece görevleri birbiriyle çakışmaz.

It is understood from all of this that the Khalifah appoints his assistant deputyship in all the regions of the state, with the general examination of all the tasks. However, he is allowed to charge him with a specific task, such as responsibility for the eastern districts, and another for the western districts, and so on. The importance of such an arrangement is evident in the case of having more than one delegated assistant, so their tasks would not conflict. .

Halife'nin, özellikle devletin geniş olması nedeniyle birden fazla yardımcıya ihtiyaç duyacağı göz önüne alındığında, bu yardımcılardan her birinin devletin her yerinde görev yürütmesine izin verilmesi, görevlerini yerine getirmelerinde sorunlara yol açardı. Çünkü her birinin sahip olduğu genel denetim ve vekâlet yetkisinden kaynaklanan müdahale karışıklığı ortaya çıkabilir.

Since, the Khalifah will need more than one deputy assistant, particularly because of the vast size of the state, allowing each one of them to conduct tasks all over the state would create problems in discharging their tasks. This is due to the possibility of interference that results from the general examination and deputyship, which each one of them has. .

Bu nedenle, şunu benimsiyoruz:

Therefore, we adopt: .

• Atama bakımından: asistan, devlet genelinde genel denetim ve vekillik görevi ile yetkilendirilir.

• In terms of appointment: the assistant is entrusted with the general examination and deputyship, all over the state. .

• Eylem açısından: Devletin bir bölgesinde görevlendirilir. Bu, Hilafetin, yetki verilmiş yardımcılar arasında vilayetlere (wilayaat) bölündüğü anlamına gelir. Bir yardımcı doğuda, diğeri batıda, bir üçüncüsü kuzeyde ve benzeri biçimde yardım eder.

• In terms of action: he is charged with a task in a part of the state. This means the Khilafah is divided into states (wilayaat) among the delegated assistants. One assistant would help in the east, while the other in the west, a third in the north, and so on. .

Nakil bakımından: Yardımcı, yeni bir naiplik (vekâlet) gerekmeksizin bir yerden başka bir yere ve bir görevden başka bir göreve nakledilir. Aksine, ilk naipliğine dayanarak nakledilir; çünkü naipliğinin esası, tüm görevleri kapsayan yetkili bir yardımcı olmasıdır.

• In terms of transference: the assistant is transferred from one place to another and from one task to another without the need of new deputyship. He is rather transferred based on his first deputyship, for the origin of his deputyship is being a delegated assistant that covers all tasks.