9.4 Hâkimlerin geçim kaynakları
9.4 The judges’ means of living
Kadıların hükümleri:
Provisions of the judges:
El-Hafız'ın el-Fetih'te belirttiğine göre rızık, imamın Müslümanların maslahatlarını yürütene bait ül-mal'dan tayin ettiği şeydir. Yargılık, bait ül-mal'dan rızık gerektirmenin caiz olduğu görevlerden biridir; Devletin Müslümanların maslahatı için kendisini çalıştırdığı bir işlevdir. Şeriata uygun olarak Müslümanların maslahatıyla ilgili herhangi bir işi üstlenmek üzere istihdam edilen kimse, bu iş ibadet olsun ya da olmasın, ücrete hak kazanır. Bunun delili, Allah'ın (S.W.T) sadaka toplayanlara bir pay ayırmasıdır.
Al-Hafiz mentioned in Al-Fath: provision (rizq) is that which the imam appoints from bait al-mal to whoever discharges Muslims interests. Judiciary is one of the tasks which is allowed to obligate provision to it from bait ul-mal, which is a function the State employed them for of the interests of Muslims. Anyone who is employed to undertake in accordance with the shara any work relating to the interests of the Muslims, is entitled to a wage, whether this work was worship or otherwise. The evidence to this is that Allah (S.W.T) assigned a share to those who collect the sadaqah. .
Yani O (S.W.T) şöyle buyurur: .
So He (S.W.T) says: .
"Ve onları toplayanlar." [TMQ 9:60].
"And those who collect them." [TMQ 9:60].
Ebu Davud, İbn Huzeyme (Sahîh'inde), el-Beyhakī ve el-Hâkim, iki şeyhin şartları üzere sahih olduğunu bildirmiş ve Zehebî de bunu kabul etmiştir; Büreyde'den rivayet edilen bir hadiste Allah'ın Resûlü ﷺ şöyle buyurmuştur:
Abu Dawud, Ibn Khuzaymah in his Sahih as well as Al-Bayhaqi and Al-Hakim, declare sound on the conditions of the two sheikhs, and agreed by Al- Dhahabi, a narration from Buraydah that the Messenger of Allah ( PBUH) said: .
"Kendisine görevlendirip ücret verdiğimiz herhangi bir çalışanın, bu ücretin üzerinde aldığı her şey hıyanettir (gulul)." [Ebu Davud, Sünen, #2943].
"Any employee we used and assigned to him provision, any provision he takes more than that is deception (ghulul)." [Abu Dawud, Sunan, #2943]. .
Mawardi, el-Hâvî'de şöyle demiştir: "Kadılığın karşılığı Beytülmal'den alınabilir; çünkü Allah (c.c.) sadaka toplayanlara ondan bir pay ayırmıştır. Ömer de Şüreyh'i görevlendirmiş ve ona her ay yüz dirhem tutarında bir maaş bağlamıştır. Halifelik Ali'ye geçtiğinde ona her ay beş yüz dirhem tahsis etmiştir. Ayrıca Zeyd b. Sâbit de kadılık için ücret almıştır." Buhârî bu konuda şu yorumu yapmıştır: .
Al-Mawardi said in Al-Hawi: "Judiciary is allowed to take provision for it from bait ul-mal, because Allah (S.W.T) has assigned to the collectors of Sadaqah a share from it. ‘Umar has also appointed Shurayh and assigned to him provision made of one hundred dirham monthly. When Khilafah reached Ali he assigned to him five hundred dirham every month, additionally Zayd ibn Thabit took a wage for judiciary". Al-Bukhari commented on this saying: .
"Şurayh yargılık karşılığında ücret alırdı". El-Hafız, bu sözü şerh ederek şöyle dedi: "Şurayh'in rivayetine gelince, Sa'id b. Mansur bize anlattı; Sufyan, Mücahid'den, o da Eş-Şa'bi'den bize haber verdi; (Eş-Şa'bi) dedi ki: 'Mesruk yargılık karşılığında ücret almazdı, Şurayh ise alırdı.'" El-Hafız, El-Fetih'te şunu zikretti: "İbnü'l-Münzir, Zeyd b. Sabit'in yargılık karşılığında ücret aldığını zikretti. İbn Sa'd, Nafi'den rivayet etti; (Nafi') dedi ki: 'Ömer b. El-Hattab, Zeyd b. Sabit'i yargılığa tayin etti ve ona bir maaş bağladı.'" Sahabe ile onlardan sonra gelenler, yargılık için maaş almanın caiz olduğu konusunda icma etmişlerdir. El-Hafız, El-Fetih'te şöyle dedi: "Ebu Ali El-Kerabisi dedi ki: 'Yargıcın yargılık yapması için maaş alması caizdir; bu, Sahabe ve onları izleyenler de dahil olmak üzere bütün alimlerin kabul ettiği bir görüştür. Bu, farklı bölgelerdeki fakihlerin görüşüdür; aralarında bir ihtilaf bilinmemektedir. Mesruk bunu hoş görmemiştir, ancak buna kimse yasak koymamıştır.'" İbn Kudame, El-Muğni'de şunu zikretti: "Ömer, Muaz b. Cebel ve Ebu Ubeyde'yi Şam'a gönderdiğinde onlara yazdı; aralarından iyi insanları bulup onları yargılıkta görevlendirmelerini istedi ve şöyle dedi: 'Onlar için elinizden geleni yapın, onların geçimini sağlayın ve onları Allah'ın malıyla tatmin edin.'"
"Shurayh used to take a wage over judiciary". Al-Hafiz said commenting on this comment: "As regarding the report of Shurayh, Sa’id ibn Mansur told us that Sufyan informed us from Mujahid from Ash-Sha'bi, he said, “Masruq did not use to take a wage on judiciary, and Shurayh used to take." Al-hafiz mentioned in Al-Fath: "Ibn al-Mundir mentioned that Zayd ibn Thabit used to take a wage on Judiciary". Ibn Sa'd narrated from Nafi', he said: "‘Umar ibn Al-Khattab employed Zayd ibn Thabit on judiciary and he assigned provision to him." The Sahabah made ijmaa', as well as those that came after them on the permissibility of taking provision for judiciary. Al-Hafiz said in Al-Fath: "Abu Ali Al-Karabisi said,”It is not wrong that the judge takes provision for making judiciary as conceived by all the scholars, including the Sahabah and those that followed them. This is the opinion of the jurists of the various provinces, without knowing a difference between them. Masruq however disliked that, but no one prohibited it." Ibn Qudamah mentioned in Al-Mughni, "‘Umar wrote to Muadh ibn Jabal and Abu Ubaydah when he sent them to Al-Sham, to find out some good people amongst them and use them on judiciary, he said, “do your utmost for them, provide for them and satisfy them with the wealth of Allah."