Halife, Vali'lerin fiillerini sorgulamalı ve onları yakından izlemelidir. Bunu ya bizzat yapmalı ya da durumlarını inceleyip denetimler gerçekleştirecek birini görevlendirmelidir. Muâvin de, Halife'ye yardımcı olduğu vilayetteki valilerin fiillerini izleme yetkisine sahiptir; ayrıca, devredilen yardımcının görevinde açıklandığı üzere, bu konudaki bulgularını ve aldığı kararları Halife ile gözden geçirmelidir. Böylece Halife, valilerin durumundan haberdar olur ve onların hâllerini takip etmiş olur. Ayrıca, zaman zaman hepsiyle veya bir kısmıyla bir araya gelmeli ve tebaanın onlara karşı şikâyetlerini dinlemelidir.

The Khalifah should inquire about the actions of the Wali and should monitor them closely. He should do this directly or appoint someone who would check their state of affairs and carry out inspections. The Mu’awin is also allowed to monitor the actions of the wulah in the wilayat that he helps the Khalifah in, and he should review his findings and decisions he took regarding them with the Khalifah, as has been explained in the task of the delegated assistant. Thus, the Khalifah would be aware of the states of the wulah, and following their situation. He should also meet with all of them or some of them from time to time and listen to the complaints of the subjects against them. .

Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) valileri atarken onları sınadığı; Muaz ve Ebu Musa ile yaptığı gibi, görevlerini nasıl yürütmeleri gerektiğini de onlara açıkladığı; Amr b. Hazm ile yaptığı gibi, Aban b. Sa'id'i Bahreyn'e vali olarak atadığında da bazı önemli hususlara dikkat çektiği ve ona şunu söylediği sabittir: .

It has been confirmed that the Messenger of Allah (PBUH) used to examine the Walis when appointing them, as he did with Muadh and Abu Musa. He used to explain to them how they should conduct their duties, as he did with amr b. Hazm. He also drew their attention to some important matters as he did with Aban b. Sa'id when he appointed him Wali over Bahrain and said to him: .

"Abd Qays'a iyi davranın ve liderlerine saygı gösterin."

"Look after ‘Abd Qays and honour their leaders". .

Aynı şekilde, O'nun (sallallahu aleyhi ve sellem) valileri hesaba çektiği, durumlarını denetlediği ve hakkında kendisine getirilen haberleri dinlediği de sabittir. O (ﷺ), valilerden kullanılan gelir ve giderlerin hesabını vermelerini isterdi.

Likewise it has also been confirmed that He (PBUH) used to hold the Walis accountable, inspect their situation and listen to news brought to him about them. He (PBUH) used to ask the Walis to account for the revenues and expenses used. .

Buhârî ve Müslim, Ebû Humeyd es-Sâ'idî'den rivayet etmişlerdir ki şöyle demiştir: Allah'ın Resûlü ﷺ, İbnu'l-Utbiyye'yi Benî Sâlim'in sadakasını toplamakla görevlendirdi. (Görevinden) dönüp Peygamber ﷺ'e geldiğinde şöyle dedi: "Bu sizin, bu da bana hediye edilmiştir." Bunun üzerine Allah'ın Resûlü ﷺ şöyle buyurdu:

Al-Bukhari and Muslim narrated on the authority of Abu Humaid Al-Sa'idi who said:. The Messenger of Allah (PBUH) appointed Ibn al-Utbiyya as ‘amil in charge of Sadaqah of Banu Salim. When he returned back to the Prophet (PBUH), he said: "This is for you and (this is a gift) that was presented to me.” So the Messenger of Allah (PBUH) said:.

"Eğer doğruyu söylüyorsan, o zaman hediyen sana gelsin diye neden babanın ve annenin evinde kalmadın?" Ömer (ra), valileri yakından izlerdi; onların durumlarını incelemek ve denetlemek üzere Muhammed İbnu Maslama'yı görevlendirmişti. Ömer, valileri hac mevsiminde toplar, performanslarını gözden geçirir, tebaanın onlar hakkındaki şikâyetlerini dinler, vilayetlerin işlerini onlarla görüşür ve kendi durumlarını da sorardı. Ömer'in etrafındaki insanlara şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Aranızdaki en iyi kişiyi size vali atayıp adil olmasını emretsem, görevimi yerine getirmiş olur muyum?" Onlar, "Evet" dediler. Ömer, "Hayır. Ona emrettiğim şeyi yapıp yapmadığını, performansını kontrol edip görmedikçe olmaz" diye cevap verdi. Ömer, valileri ve amilleri hesaba çekmekte titiz olmasıyla bilinirdi. Kesin delil olmadan bazılarını sadece şüphe üzerine azlederdi; hatta şüphe düzeyine bile ulaşmayan en küçük bir kuşku üzerine bir valiyi görevden alırdı. Bir gün bu konuda kendisine soru sorulduğunda şöyle dedi: "Halkın işlerini düzeltmek için bir emiri başkasıyla değiştirmek kolaydır." [Buhari, Sahih, #6979]

"Why did you not remain in your father’s and mother’s home so that your gift comes to you if you said the truth." ‘Umar (ra) used to closely monitor the Walis, and he appointed Muhammad Ibnu Maslamah to examine their state of affairs and inspect them. ‘Umar used to gather the Walis during the Hajj season to review their performance and to listen to the complaints of the subjects about them, and he also used to discuss with them the affairs of the Wilayah's and ask about their own conditions. It has been reported that ‘Umar once said to people around him: “Would you say that my duty would be fulfilled if I appointed over you the best from amongst you, and ordered him to be just?” They said, “Yes”. He replied, “No. Not until I had checked his performance, and seen whether or not he did what I had ordered him to do.” .‘Umar was known to be strict when accounting the Walis and the amils. He would even remove some of them on a suspicion without conclusive evidence, and he even used to remove a Wali on the slightest doubt that did not even reach the level of suspicion. He was asked about this one day and he said, “It is easy to swap an Amir for another so as to amend the people’s affairs.” [Bukhari, Sahih. #6979] .

Ancak onlara karşı sert tutumuna rağmen, görevlerini yerine getirmeleri için onlara geniş bir serbestlik tanıdı ve yönetimdeki itibarlarını korudu. Onları dinler, görüşlerini değerlendirirdi. Bir görüşü beğenirse, bunu onaylayıp benimsediğini göstermekten çekinmez, ardından valiyi övgüye boğardı. Bir gün kendisine Humus valisi Umeyr İbnu Sa'd hakkında haber ulaştı. Umeyr, Humus minberinde şöyle demişti: “İslam, idare güçlü olduğu sürece güçlü kalacaktır. İdarenin gücü ise kılıçla öldürmekle ya da kamçıyla dövmekle değil, hakla hükmetmekle ve adaleti ayakta tutmakla sağlanır.” Bunu duyan Ömer şöyle dedi: “Keşke Müslümanların işlerinde bana yardımcı olacak Umeyr İbnu Sa'd gibi bir adamım olsaydı.”

However, despite his strictness with them he gave them a free hand to undertake their duties and safeguarded their reputation in ruling. He used to listen to them and consider their arguments. If he liked an argument he was not shy of showing his approval and conviction of it and of showering the amil with praise afterwards. One day news reached him about his amil over Homs Umayr Ibnu Saad who had said while over the pulpit of Homs, “Islam will remain strong as long as the authority is strong. And the strength of the authority does not come about with the killing by the sword or the lashing by the whip, but by judging with the truth and the upholding of justice.” Upon hearing this ‘Umar said, “I wish I had a man like Umayr Ibnu Saad to help me with the Muslims' affairs.” .