Üç tür yargıç vardır: Birincisi Kadı'dır; insanlar arasında alım satım işlemleri ve ceza hukukuyla ilgili anlaşmazlıkları çözmekle görevlidir. İkincisi Muhtesib'tir; topluluğun veya mülkün çıkarlarına zarar verebilecek her türlü hukuk ihlalini çözmekle görevlidir. Üçüncüsü ise Mezâlim yargıcıdır; insanlar ile Devlet arasındaki anlaşmazlıkları çözmekle görevlidir.

There are three types of judges: One is the Qadi, and he is in charge of settling the disputes between people over transactions and penal codes. The second is the Muhtasib, who is in charge of settling any breach of law that may harm the interests of the community or property. And the third is the judge of Mazalim, who is in charge of settling disputes between the people and the State. .

Bunlar üç tür kadıdır. İnsanlar arasındaki ihtilafları çözen kadıya dair delil, Allah'ın Resulü'nün ﷺ fiilinden ve Muaz İbnu Cebel'i Yemen'in bir bölgesine kadı olarak tayin etmesinden çıkarılmaktadır. Toplumun çıkarlarını tehlikeye atan anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin kadılığın delili ise, kadının Muhtesib olarak anıldığı durumda, Allah'ın Resulü'nün ﷺ fiili ve sözüyle sabittir; zira şöyle buyurmuştur: .

These are the three types of judges. As for the evidence about the judge who settles disputes between people, this is derived from the actions of the Messenger of Allah (PBUH), and from his appointment of Muadh Ibnu Jabal over an area of Yemen. As for the evidence of the judiciary regarding the settling of disputes which endanger the interests of the community, where the judge is known as the Muhtasib, this is confirmed by the action and saying of the Messenger of Allah (PBUH), for he said: .

"Bizi aldatan, bizden değildir." [Bu, Ahmed'in Ebu Hureyre'den rivayet ettiği bir hadisin parçasıdır.]. Böylece O (ﷺ), hile yapanlara karşı çıkar ve onları cezalandırırdı.

"He who cheats us is not one of us". [This is a part of a hadith narrated by Ahmad on the authority of Abu Huraira.]. Thus, He (PBUH) used to challenge the cheaters and punish them. .

O da tüccarlara ticarette doğruyu söylemelerini ve sadaka vermelerini emrederdi. Ahmed, Kays İbnu Ebi Garza el-Kinani'den rivayet etti, şöyle dedi: "Medine'de mal alır ve kendimize simsar derdik. Bunun üzerine Allah'ın Resulü ﷺ yanımıza çıktı ve bize daha güzel bir isimle seslendi, şöyle buyurdu: ﷺ ."

He (PBUH) used also to order the traders to speak the truth in trading and give charity. Ahmad narrated from Qays Ibnu Abi Gharza Al Kinani, he said, “We used to buy cargo in Madinah and we would call ourselves brokers, so the Messenger of Allah (PBUH) came out to us and called us with a better name, He (PBUH) said: .

“Ey tüccarlar, satış konuşmayı ve yemin etmeyi gerektirir; o hâlde onu sadaka ile karıştırın.”

“O traders, verily the selling entails talking and the taking of oaths, so do mix it with Sadaqah”. .

Ahmad, Ebu'l-Minhal'den de rivayet etmiştir:

Ahmad also narrated from Abu Al-Minhal: .

"Zeyd bin Erkam ile Bera bin Azib'in ortak olduklarını ve ikisinin de gümüşü peşin ve veresiye olarak satın aldıklarını. Bu haber Allah'ın Resulü'ne ﷺ ulaştı ve şöyle buyurdu: 'Peşin ödeme yapılan yerde bir sakınca yoktur, veresiye satılan yerde ise reddedilmesi gerekir.'"

"That Zayd ibn Arqam and Al-Bara' Ibn ‘Azib were partners, so they both bought some silver with cash on the spot and by credit. This news reached the Messenger of Allah (PBUH) so he ordered: 'Where the payment is made on the spot there is no harm, and where it is sold on loan it must be rejected.'” .

Böylece Elçi (SAV), onları kredili faizden (riba) men etti. Bütün bunlar hisbenin yargı yetkisi kapsamındadır. Toplumun çıkarlarına zarar verebilecek uyuşmazlıkları çözen yargıya hisbe demek, aslında İslam Devleti'nde yürütülen belirli bir görevi ifade eden teknik bir terimdir; yani tüccarları ve zanaatkârları ticaretlerinde, işlerinde, ürünlerinde hile yapmalarına, ölçü ve tartıda haksızlık etmelerine veya toplumun çıkarlarını etkileyebilecek başka her türlü eylemlerine karşı denetlemek.

Thus the Messenger (PBUH) prevented them from the riba of credit. All this is the judicial remit of the Hisbah. Calling the judiciary that settles the disputes that may harm the interests of the community as the Hisbah is in fact a technical term referring to a specific task carried out in the Islamic State, i.e. To control the traders and skilled workers lest they cheat in their trade, their work, their products, lest they wrongly use the weights and measures, or any other type of action that may affect the interests of the community..

Bu, Allah'ın Elçisinin (ﷺ) uygulayıp uyulmasını emrettiği ve bizzat hüküm verdiği bir davranıştır; nitekim Bera' İbn Âzib'in rivayet ettiği hadiste, gümüşün veresiye satılmasından her iki tarafın da kaçınmasını emrettiği belirtilmektedir.

And this is the very action that the Messenger of Allah (PBUH) demonstrated and ordered to be observed, and personally applied judgement upon, as mentioned in the Hadith of Al-Bara' Ibn Azib, where he ordered both parties to abstain from selling silver by credit. .

Allah'ın Elçisi (SAV) da Mekke'nin fethinden sonra çarşılarında muhtasip olarak Sa'id ibn Al-As'ı görevlendirmiştir; bu, İbn Sa'd'ın Tabakat'ında ve İbn Abdilber'in El-İstiab'ında rivayet edilmektedir. Dolayısıyla hisbenin delili Sünnet'tir. Ömer b. el-Hattab da kendi kabilesinden bir kadın olan Şifa'yı, yani Süleyman ibn Ebi Hatme'nin annesi Ümmü Süleyman'ı, çarşı müfettişi, yani hisbe kadısı olarak atamıştır. Ayrıca Abdullah ibn Utbe'yi Medine çarşısının kadısı olarak atamıştır; bunu Malik, Muvatta'da, Şafiî de Müsned'inde nakletmiştir. Halife bizzat kendisi de hisbe yargısıyla ilgilenir ve tıpkı Allah'ın Elçisi ﷺ gibi çarşılarda dolaşırdı. Halifeler hisbe işlerini Mehdi'nin dönemine kadar sürdürdü; Mehdi, hisbe için özel bir teşkilat kurdu ve bu teşkilat yargı teşkilatlarından biri hâline geldi. Harun er-Reşid zamanında muhtasip (hisbe kadısı) çarşılarda dolaşır, ölçü ve tartıları denetler, tüccarların alışverişlerini incelerdi.

The Messenger of Allah (PBUH) has also appointed Sa'id ibn Al-As as a muhtasib in the markets of Makkah after its conquest as reported in the Tabaqaat of ibn Sa'd and in Al-Istiab of Ibn ‘Abd al- Barr. Therefore, the evidence of hisbah is the Sunnah. ‘Umar b. Al-Khattab had also appointed Al- Shifa, a woman from his clan, who is Umm Suleiman ibn Abi Haythma, as a market judge (inspector) i.e. a judge of Hisbah; and he also appointed Abdullah ibn Utbah a judge on the market of Al-Madinah, as Malik mentioned in Al-Muatta' and Al-Shafi'i in his Musnad. He also himself used to deal with the judiciary of the Hisbah, and walk around in the markets just like the Messenger of Allah (PBUH). The Khalifah went on dealing with the Hisbah until the days of Al-Mahdi who set a special organisation to the Hisbah which became one of the organisations of Judiciary. At the time of Al-Rasheed, Muhtasib (judge of Hisbah) used to go around in the markets, checking the weights and measures and to look into the traders’ transactions. .

Mezâlim (haksızlıklar) hakiminin delili hakkında ise bu, Allah (SWT)'un şu sözünden çıkarılır:

As for the evidence for the judge of Mazalim (unjust acts), this is derived from Allah (S.W.T) saying:.

"Eğer bir konuda anlaşmazlığa düşerseniz, onu Allah'a ve Peygambere havale edin." [4:59]. Bu, Allah'ın (S.W.T) şu sözünün hemen ardından gelmiştir:

"If you dispute about something refer it to Allah and the Messenger." [4:59]. This came immediately after Allah's (S.W.T) saying: .

{"O you who believe obey Allah and obey the Messenger and those in authority from among you."} [4:59].

"O you who believe obey Allah and obey the Messenger and those in authority from among you." [4:59]. .

Bu nedenle, vatandaşlar ile yöneticiler arasındaki her türlü ihtilaf Allah'a ve O'nun Resûlü'ne, yani Allah'ın hükmüne havale edilmelidir. Bu da bu ihtilafta hüküm verecek bir hâkimin bulunmasını gerektirir ve bu hâkim, Mezâlim hâkimidir. Bu konudaki delil, Allah Resûlü'nün (ﷺ) fiil ve sözlerinden çıkarılmaktadır. Ancak Allah Resûlü (ﷺ), tüm devlet genelinde Mezâlim için belirli bir hâkim tayin etmemiştir; ondan sonra Hulefâ-i Râşidîn de böyle yapmamıştır, çünkü bizzat kendileri Mezâlim işlerine bakıyorlardı; Ali İbnu Ebî Tâlib de bunlardan biridir. Ayrıca Mezâlim için belirli bir zaman veya özel bir usul de belirlememiştir; bir mazlumiyet (haksızlığa uğrama) durumunu ortaya çıktığı şekilde ele alıyordu, dolayısıyla bu, onun genel görevlerinin bir parçasıydı. Bu yaklaşım, Abdülmelik İbn Mervân'ın dönemine kadar aynı şekilde sürdü; Mezâlim için belirli bir zaman tayin eden ilk halife odur. Bu mezalimlerden biri kendisine müphem gelince, onu hâkimine havale ederdi. Daha sonra halife, insanların şikâyetlerine bakmak üzere naipler tayin etmeye başladı ve Mezâlim için, "Adalet Evi" (Dâru'l-Adl) olarak bilinen özel bir sistem ortaya çıktı. Mezâlim için özel bir hâkim bulundurmak caizdir, çünkü halifenin zorunlu yetkileri altına giren her iş için, bu işi onun adına yerine getirmek üzere naip tayin etmesi mübahtır. Belirli bir zaman ve belirli bir usul tayin etmek de caizdir, çünkü bütün bunlar mübah olan işlerin kapsamına girmektedir.

Therefore, any dispute between the citizens and the people in authority should be referred to Allah and His Messenger i.e. to the rule of Allah. This necessitates the presence of a judge to give judgement on this dispute, and this is the judge of Mazalim. Evidence is also derived from the action and saying of the Messenger of Allah (PBUH). However, the Messenger of Allah (PBUH) did not appoint a specific judge for the Mazalim over the whole State, nor did the Khulafa' Rashidun after him, for they used to take charge of the Mazalim themselves as was the case with Ali Ibnu Abi Talib. He did not however assign a specific time or a special style for the Mazalim; he simply dealt with a Mazlima (a case of an unjust act) as it happened, so it was just part of his general duties. This approach remained the same until the days of Abdul Malik Ibn Marwan; he was the first Khalifah to introduce a specific time for the Mazalim; and when one of these Mathalim was ambiguous to him, he used to refer it to his judge to deal with it. Then the Khalifah began to appoint deputies to look into people's complaints, and a special system was then introduced for the Mazalim, which was known as the "House of Justice" (Dar-ul-Adl). This is permissible in terms of having a special judge for Mazalim, because for anything that falls under the mandatory powers of the Khalifah, he is allowed to appoint deputies to perform that on his behalf. It is also permissible to have a specific time and a specific style because all this falls under the mubah (permissible acts). .