۵.۲ فصل دوم: جایگاه نیت در زکات - فقه الزکاة | Quran Course

۵.۲ فصل دوم: جایگاه نیت در زکات - فقه الزکاة | Quran Course

اگر حکومت زکات جمع کند، پرداخت‌کنندهٔ زکات باید نیت داشته باشد. بنا بر نظر اکثر فقها، اگر پرداخت‌کننده با میل و رضا زکات را بدهد، نیت جمع‌کننده به‌تنهایی کافی نیست؛ البته در یک روایت از الشافعی این حکم شامل نمی‌شود.۶ النووی می‌گوید: «اما کسی که از پرداخت زکات امتناع می‌ورزد و حکومت آن را به زور از او می‌گیرد، اگر چنین کسی هنگام گرفتن زکات نیت کند، شرط تحقق می‌یابد، حتی بدون نیت جمع‌کننده. و اگر پرداخت‌کننده نیت لازم را نداشته باشد، نیت جمع‌کننده از نظر اجرای حکم قانونی کافی است و از پرداخت‌کننده خواسته نمی‌شود که دوباره پرداخت کند.»۷ ابن قدامه می‌گوید: «اگر حکومت زکات را با زور جمع کند، تکلیف قانونی پرداخت زکات ادا شده است.» با این حال، ابوالخطاب و ابن عقیل، هر دو از فقهای حنبلی، معتقدند که از نظر دینی، عبادت زکات در چنین حالتی انجام نشده است، زیرا پرداخت‌کننده نیت ندارد. ابن عقیل می‌افزاید: «وقتی فقها در این موارد الزامات زکات را ادا‌شده می‌دانند، منظورشان تکلیف قانونی است، نه تکلیف دینی.»۸ ابن العربی، از فقهای مالکی، توضیح می‌دهد که وقتی زکات به زور گرفته شود، برای کسی که زکات از او گرفته شده پاداشی نیست.۹ اما حنفی‌ها معتقدند زکات اموال غیرآشکار را نمی‌توان با پرداخت اجباری که حکومت از پرداخت‌کننده می‌گیرد ادا کرد، زیرا اصولاً حکومت مسئول جمع‌آوری این زکات نیست.10

If the government collects zakah, the zakah payer is required to have intention. The intention of the collector alone does not suffice if the payer gives zakah willingly, according to the majority of jurists; al Shafi'i in one report is not included.6 Al Nawawi remarks, "As for the person who refuses to pay zakah, from whom the government extracts zakah by force, if such a person makes intention when zakah is taken, the condition is satisfied, even without the collector's intention. If the payer does not make the necessary intention, that of the collector suffices as far as the application of the law is concerned, and the payer need not be asked to make another payment."7 Ibn Qudamah says, "If zakah is collected by the government with the use of force, the legal obligation of paying zakah is fulfilled." However, Abu al Khattab and Ibn 'Aqil, both Hanbalites, believe that from the religious point of view, the worship of zakah is not performed in such a case, because of the payer's lack of intention. Ibn 'Aqil adds, "When jurists consider zakah requirements satisfied in such cases, they mean that the legal, but not religious, obligation is satisfied."8 Ibn al 'Arabi, a Malikite, explains that when zakah is collected by force, no reward is due the person from whom it is taken."9 As for Hanafites, they believe zakah of non-apparent wealth cannot be fulfilled by forced payment extracted from the payer by the state, since the state is not, in principle, in charge of collecting this zakah.10

الحنفیہ اس بات کے قائل ہیں کہ زکوٰۃ کی ادائیگی کے ساتھ نیت ہونا ضروری ہے، جس طرح دوسری عبادات میں ہوتی ہے، چاہے زکوٰۃ مستحقین کو دی جائے یا حکومت کو۔ مالکیہ کے نزدیک نیت اس وقت ہونی چاہیے جب زکوٰۃ واقعی ادا کی جا رہی ہو، یا جب ادا کرنے والا وہ رقم الگ کر رہا ہو جو زکوٰۃ کے طور پر دی جانی ہے۔ اگر ان دونوں اوقات میں سے کسی میں بھی زکوٰۃ ادا کرنے کی نیت موجود نہ ہو، تو اس کے بعد کی نیت کافی نہیں ہوگی۔ شافعیہ نیت کے بعد ادائیگی کو درست قرار دیتے ہیں۔ امام النووی کے مطابق نیت اور ادائیگی کو بیک وقت جمع کرنا مشکل ہے۔ حنابلہ شافعیہ کے ساتھ اس بات پر متفق ہیں کہ نیت ادائیگی سے پہلے بھی ہو سکتی ہے۔ میرے نزدیک نیت کے وقت کا معاملہ آسانی اور سادگی پر مبنی ہونا چاہیے۔ عمومی طور پر زکوٰۃ ادا کرنے کا ارادہ ہونا ہی نیت کی شرط پوری کرنے کے لیے کافی ہے، اور اس میں باریک تفصیلات میں جانے کی ضرورت نہیں۔

Hanafites require that intention accompany the actual payment of zakah to the deservants, or to the government, the same as with other worship.11 According to Malikites, intention should exist at the time of actual payment or when the payer is preparing the amount to be paid as zakah. If the intention of paying zakah does not exist at either of these two times, any following intention does not suffice.12 Shafi'ites accept intention followed by payment. According to al Nawawi, it is difficult to have intention simultaneously with payment.13 Hanbalites agree with the Shafi'ites that intention may preceed actual payment.14 I believe the timing of intention is a matter that should be founded on easiness and simplicity. Having, in general , the will to pay zakah satisfies the intention requirement, without need for going into minute details.