مواد مشمول مالیات، چه درآمد باشد و چه دارایی، لزوماً همان مواد مشمول زکات نیستند. کارشناسان مالیاتی از نظر اقلام مشمول مالیات، چهار نوع مالیات را برمی‌شمارند: مالیات بر سرمایه، بر درآمد، بر اشخاص و بر مصرف.

Taxable materials, whether income or assets, are not necessarily the same as zakatable materials. Taxation specialists count four kinds of taxes from the point of view of taxable items: taxes on capital, on income, on persons, and on consumption.

زکات مصرف را شامل نمی‌شود؛ بلکه از ثروتمندان و از آنچه پس از مصرف باقی می‌ماند گرفته می‌شود. زکات گاهی بر داراییها مانند طلا، نقره و چارپایان وضع می‌شود، گاهی بر درآمد مانند محصولات کشاورزی، و بر افراد در قالب زکات فطر. این فصل زکاتهای مربوط به سرمایه، درآمد و افراد را با معادلهای مالیاتیِ آنها مقایسه می‌کند.

Zakah does not cover consumption, it is taken from the rich on what is left after consumption. Zakah is sometimes levied on assets, such as gold, silver and livestock, sometimes on income, such as agricultural produce, and on persons in the form of fast-breaking zakah. This chapter compares zakahs on capital, income, and persons with their tax counterparts.

زکات بر سرمایه، بسیار پیش از آنکه سوسیالیست‌های اروپایی خواستار وضع مالیات بر سرمایه شوند، تشریع شده بود۔¹ طرفداران مالیات بر سرمایه معمولاً مزایای زیر را برای آن برمی‌شمارند:

Zakah on capital was enacted long before European socialists called for levying taxes on capital.1 Proponents of taxes on capital usually present the following advantages:

۱. سرمایه برای صاحبانش چندین مزیت اجتماعی و اقتصادی فراهم می‌کند، از جمله امنیت و فرصت‌هایی برای کسب ثروت بیشتر.

1. Capital provides its owners with several social and economic benefits including security and opportunities to earn more wealth.

مالیات بر سرمایه تمام ثروت شخصی را دربر می‌گیرد، از جمله ثروتی که هیچ درآمدی ایجاد نمی‌کند؛ در مقابل، مالیات بر درآمد تنها بر کسانی وضع می‌شود که درآمد دارند.

2. Taxes on capital reach all private wealth including wealth that does not yield any income, as compared to income tax, which is imposed only on earners.

۳. با گرفتن ثروت راکد، مالیات‌های سرمایه‌ای سرمایه‌گذاری را تشویق می‌کنند.

3. By taking idle wealth, capital taxes encourage investment.

۴. مالیات سرمایه، سرمایه‌داران را ترغیب می‌کند که تولید خود را افزایش دهند تا زیانی را که از پرداخت مالیات به‌بار می‌آید جبران کنند۔

4. Capital tax encourages capitalists to increase their production to make up for the loss resulting from tax payment.

با اخذ مالیات سرانه (جزیه) افزون بر مالیات بر درآمد، نیازی به افزایش نرخ مالیات بر درآمد برای تأمین منابع بیشتر برای دولت باقی نمی‌ماند.

5. By imposing capital tax in addition to income tax, the need for raising income tax rates to provide additional resources to the state is eliminated.

۶. مالیات سرمایه، فقرا و بی‌بضاعتان را تحت فشار قرار نمی‌دهد، و به همین دلیل اصلاحی سوسیالیستی به شمار می‌رود.2

6. Capital tax dose not burden the poor and the have-nots, and is therefore considered a socialist reform.2

مخالفان مالیات بر سرمایه، معایب زیر را مطرح می‌کنند:

Opponents of capital tax bring forth the following disadvantages:

۱. وضع مالیات بر سرمایه اغلب تأثیری منفی بر تمایل به پس‌انداز و توان سرمایه‌گذاری دارد، و ظاهراً این امر تأثیری منفی بر اقتصاد به‌طور کلی دارد.

1. Levying a tax on capital very often has a negative effect on the propensity to save and the ability to invest, which apparently has a negative effect on the economy as a whole.

به دلایلی مانند آنچه در بالا آمد، برخی از متخصصان مالیاتی پیشنهاد می‌کنند که دولت هنگام وضع مالیات بر سرمایه، قواعد زیر را رعایت کند:

For reasons like the ones mentioned above, some tax specialists suggest that the government observe the following rules when imposing taxes on capital:

توصیه می‌شود که مقدار مالیاتی که جمع‌آوری می‌شود زیاد نباشد. نباید بخش بزرگی از سرمایه را بگیرد. نرخ آن باید معتدل باشد، تا مالیات سرمایه از درآمد سرمایه پرداخت شود، بدون آنکه به خود اصل سرمایه دست زده شود.

1. It is advisable that the amount of tax collected not be great. It must not take a big chunk of capital. The rate must be moderate, so that capital tax can be paid out of capital's income without touching the principal itself.

۲. مالیات سرمایه نباید تنها مالیات در این نظام باشد، بلکه باید مکمّل سایر مالیات‌ها، به‌ویژه مالیات بر درآمد، باشد.4

2. Capital tax must not be the only taxes in the system, but must rather be supplementary to other taxes, especially income tax.4

۳. حدّاقلّ مقدارِ معیّنی از سرمایه باید از مالیات معاف باشد۔

3. A certain minimum amount of capital must be exempt from taxes.

۴. بدهی‌هایی که بر مال تعلق دارد باید از مبلغ مشمول زکات کسر شود یا از آن خارج گردد۔5

4. Liabilities on wealth must be excluded or deducted from the taxable amount.5

وقتی زکات را به‌عنوان یک مالیات بررسی می‌کنیم، درمی‌یابیم که تمام شرایط یک مالیات سالم بر سرمایه را دارد؛ به این صورت که با رعایت قواعد لازم، معایب مالیات‌های سرمایه را از میان برده و در عین حال مزایای آن‌ها را حفظ می‌کند.

Looking at zakah as a tax, we find that it fulfills all the requirements for a healthy tax on capital, by observing the necessary rules that eliminate the disadvantages of taxes on capital, while preserving the advantages.

۱. اسلام زکات را بر هر نوع سرمایه‌ای واجب نمی‌کند، بلکه تنها بر سرمایه‌ی رشدکننده (نامی) تعلق می‌گیرد. سرمایه‌ی رشدکننده آن ثروتی است که معمولاً بازده دارد (خواه صاحب آن سرمایه را بی‌کار نگه دارد یا آن را سودآور کند). این حکم بدان سبب است که زکات از عایدات سرمایه گرفته شود، نه از اصل آن. خود واژه‌ی «زکات» به معنای، از جمله، «رشد» در زبان عربی است. برخی فقها کاربرد واژه‌ی «زکات» در قرآن برای این نوع پرداخت را بر این اساس توضیح داده‌اند که زکات تنها بر دارایی‌های رشدکننده واجب می‌شود.6

1. Islam does not impose zakah on every kind of capital. It is only levied on growing capital. Growing capital is that wealth which usually has yield, (regardless of whether the owner renders the capital idle or profitable). This is in order to collect zakah from the proceeds of capital and not from the principal. The word "zakah" itself means inter alia -- "growth" in Arabic. Some jurists explain the use of the word "zakah" for this kind of levy in the Qur'an on the basis that zakah is levied only on growing assets.6

بر این اساس، زیورآلاتی که به‌عنوان دارایی رو به رشد به کار گرفته نمی‌شوند، زکات‌پذیر نیستند، در حالی که زیورآلات اندوخته‌شده زکات‌پذیرند، زیرا اندوختن به معنای معطل گذاشتن چیزی است که در غیر این صورت رو به رشد می‌بود. فقها اتفاق نظر دارند که خانه‌هایی که به‌عنوان محل سکونت خود مالکان به کار می‌روند، زکات‌پذیر نیستند.

Accordingly, jewelry that is not used as growing asset is not taxable, whereas hoarded jewelry is zakatable, since hoarding implies making idle what is otherwise growing. Jurists agree that houses used as residences of the owners are not zakatable.

نه لباس، نه اثاثه‌ی خانه، نه حیوانات سواری، نه سلاح‌های شخصی، نه ابزار صنعتگران، و نه کتاب‌های مورد استفاده برای مطالعه و تحقیق، زیرا همه‌ی این‌ها رشد نمی‌کنند و برای استفاده‌ی شخصی مالکان، به‌منظور برآورده کردن نیازهای اساسی ایشان، تخصیص یافته‌اند.۷ با این حال باید توجه داشت که در نظام‌های مالیاتی ساخته‌ی بشر، معمولاً خانه‌های مسکونی مشمول مالیات‌اند، و حتی اشکال منقول ثروت نیز در بسیاری از کشورها مشمول مالیات هستند.8

Neither are clothes, furniture, riding animals, personal weapons, craftsmen's tools, and books used for study and research, because all these do not grow and are assigned for personal use to satisfy basic needs of the owners.7 We must, however, note, that in man-made taxation systems residential houses are usually taxable even mobile forms of wealth are taxable in many countries.8

درآمد در دوران معاصر مهم‌ترین منبع مالیات است. سال‌ها پیش، درآمد حاصل از املاک غالب بود، اما امروزه درآمد از کار، سرمایه یا هر دو وجود دارد. با پیشرفت صنعتی‌شدن و افزایش تجارت داخلی و بین‌المللی، درآمد حاصل از کار و سرمایه چندین برابر شد. درآمد شامل سود حاصل از فعالیت‌های تجاری و صنعتی، بازده سهام و اوراق قرضه، سود حرفه‌مندان، و دستمزد و حقوق کارمندان دولت و همچنین مؤسسات خصوصی و عمومی می‌شود.

Income is the most important source of taxes in modern times. Years ago, income from real estate used to be predominant, but nowadays we have income from labor, capital, or both. With the advancement of industrialization and the increase in domestic and international trade, income from labor and capital increased manifold. Income includes profit from commercial and industrial activities, returns of stocks and bonds, profits of professionals, and wages and salaries of employees of the government as well as of private and public establishments.

نیازهای مالی دولت‌های مدرن بهتر از طریق مالیات‌های مستقیم بر درآمد تأمین می‌شود تا از طریق مالیات‌های غیرمستقیمی که در گذشته رایج بودند. افزون بر این، مالیات بر درآمد نزد دانشمندان مالیه پذیرفتنی‌تر است، زیرا با توزیع بار مالیات میان همه درآمدمندان، به تحقق عدالت در نظام‌های اقتصادی معاصر نزدیک‌ترین است.13

Financial needs of modern states are better satisfied by direct taxes on income than by indirect taxes that prevailed in the past. Moreover income taxes are more acceptable by taxation scholars, because they are closest to fulfilling justice in contemporary economic systems by spreading the tax burden among all income earners.13

درآمد عبارت است از جریان ثروت تازه‌ای که از منبعی ثابت و دائمی حاصل می‌شود. این منبع ممکن است مادی باشد یا نباشد. منابع مادی شامل زمین و ساختمان، ماشین‌آلات و تجهیزات، و پول است، در حالی که منبع غیرمادی، کار است، چه کار یدی و چه کار فکری. در بیشتر موارد، درآمد از ترکیب بیش از یک منبع پدید می‌آید.14

Income is the flow of new wealth from a constant and permanent source. This source may or may not be physical. Physical sources include real estate, machinery and equipment, and money, while the non-physical source is labor, whether manual or non-manual. In most cases, income results from the combination of more than one source.14

این تعریف همچنین مستلزم آن است که منابع درآمد عموماً دائمی و پیوسته باشند. (دائمی بودن به معنای دوام مطلق نیست، بلکه به معنای طول عمر نسبی است.)

This definition also implies that the sources of income are generally permanent and continuous. (Permanency does not mean absolute permanency but relative longevity)

با به کار بستن اصل معافیت‌های استهلاک سرمایه، سرمایه نسبت به نیروی کار پایدارتر می‌شود.۱۵ تفاوت در طول عمر منبع درآمد معمولاً مبنای تفاوت در مشمول مالیات بودن آن است؛ یعنی بار مالیاتی به گونه‌ای توزیع می‌شود که نرخ مالیات بر درآمدی که از منابع مالی حاصل می‌شود بالاتر و بر درآمدی که صرفاً از کار حاصل می‌شود پایین‌تر باشد.

With application of the principle of allowances for capital amortization, capital becomes more permanent than labor.15 Differences in the lifespan of the source of income are usually bases for differences in its taxability; i.e. the tax burden is distributed in such a way that the tax rate is higher on income that flows out of financial resources and lower on income that flows out of labour alone.

بارزترین نمونهٔ زکات بر درآمد، زکات کشاورزی است. نرخ آن بین پنج تا ده درصد است؛ نرخ بالاتر زمانی اعمال می‌شود که هزینه‌های کشاورزی حداقل باشد (یعنی زمین با باران آبیاری می‌شود)، و نرخ پایین‌تر زمانی اعمال می‌شود که آب باید به زمین برده شود. رِکاز (زکات گنج‌های مدفون و معادنی که از دل زمین استخراج می‌شود) نرخ بیست درصد دارد، و درآمد حاصل از کار و حرفه نرخ دو درصد دارد.5

The most obvious example of zakah on income is the agricultural zakah. Its rate differs from five to ten percent-- the higher rate applies when farming costs are minimum (i.e. the land is watered by rain), and the lower rate applies when water must be brought to the land. Rikaz, (zakah on buried treasures and minerals extracted from the earth) has a rate of 20 percent, while income from labor and professions has a rate of 2.5

درصد. نرخ زکات بر درآمد تجاری نیز ۲٫۵ درصد است، زیرا زکات بر درآمد تجاری با زکات بر موجودی کالای تجاری یکپارچه است و زکات یک‌جا هم بر دارایی‌های تجاری و هم بر درآمد حاصل از تجارت محاسبه می‌شود.

percent. The rate on trade income is also 2.5 percent, since zakah on commercial income is integrated with zakah on commercial inventory, zakah is calculated at once on both trade assets and accrued income from trade.

بنابراین، اسلام نرخ‌های متفاوتی از زکات را بر درآمد اعمال می‌کند؛ نرخ‌هایی که بسته به میزان تلاشی که صرف می‌شود تغییر می‌کنند. در مواردی که هزینه‌های تولید درآمد مشمول زکات بالا باشد، نرخ کمتری از زکات اعمال می‌شود، و برعکس.

Thus, Islam applies different rates of zakah on income, rates that vary in accordance with efforts expended. At high costs of producing the zakatable income, a low rate of zakah applies, and vice verse.

انواع دیگر زکات بر درآمد عبارت‌اند از: زکات بر زاد و ولد چهارپایان، زکات بر عسل و سایر فرآورده‌های حیوانی، و زکات بر درآمد املاک و سایر سرمایه‌های ثابت، که در بخش سوم این کتاب به‌طور مفصل درباره آن‌ها بحث شده است.

Other forms of zakah on income include zakah on the offspring of livestock, zakah on honey and other animal products, zakah on earnings of real estate and other fixed capital, as discussed in detail in part three of this book.

مالیات‌های سرانه، که گاهی عوارض نیز خوانده می‌شوند، در بسیاری از کشورهای غربی رایج بودند و هنوز هم در بسیاری از ایالت‌ها امروزه وجود دارند، هرچند که استفاده از آن‌ها رو به کاهش است. مهم‌ترین مزیت مالیات بر سر، سهولت برآورد و جمع‌آوری آن است، اما عمده‌ترین عیب آن این است که بر اساس توانایی فرد مشمول مالیات در پرداخت آن نیست. بسیاری از دولت‌ها به همین دلیل این شکل از مالیات‌گیری را کنار گذاشتند، هرچند که هنوز در برخی ایالت‌های ایالات متحده و در فرانسه به کار می‌رود.16

Taxes on persons, sometimes called tolls, were common in many western countries, and still exist in many states today, although their use is declining. The most important merit of a tax on heads is easiness in estimation and collection, but the main disadvantage is that it is not based on the ability of the taxable person to pay. Many governments discontinued this form of taxation for that reason, although it is still used in some states of the United States and in France.16

زکات فطر در پایان ماه رمضان بر افراد واجب می‌شود. این زکات همان مزایای سادگی در محاسبه و جمع‌آوری را دارد که مالیات سرانه دارد. افزون بر این، زکات فطر اهداف مهم معنوی، اخلاقی و اجتماعی را نیز دنبال می‌کند، علاوه بر انتقال اموال، همان‌گونه که سایر انواع زکات چنین می‌کنند. اما برخلاف مالیات سرانه، کسانی که توان پرداخت آن را ندارند از زکات فطر معاف هستند. این حکم مورد اتفاق همه علمای مسلمان است.

Zakah of fast breaking at the end of the month of Ramadan is levied on persons. It has the same advantages of simplicity of calculation and collection as the tax on persons. Above this however, zakah of fast breaking serves important spiritual, moral, and social objectives in addition to its transfer of funds like other forms of zakah. But unlike the tax on persons, individuals who cannot afford payment are exempt from zakah of al fitr. This is unanimously agreed upon by Muslim scholars.

با واجب کردن این زکات یک‌بار در سال بر هر مسلمان، اسلام می‌خواهد همهٔ مسلمانان را آموزش دهد که برای رفاه برادران مسلمان خود، به‌ویژه در مناسبت‌های اعیاد دینی، ببخشند و از خود بگذرند. بر این اساس، معافیت از این زکات بسیار محدودتر از معافیت از دیگر انواع زکات است. حتی فقرا نیز، جز آن‌ها که کاملاً بی‌چیز و نیازمندند، موظف به پرداخت این زکات‌اند. پیامبر ﷺ دربارهٔ پرداخت زکات فطر می‌فرماید: «اما ثروتمندان شما (که آن را می‌پردازند)، خداوند آنان را پاک می‌گرداند، و اما فقیران شما (که آن را می‌پردازند)، خداوند به آنان بیش از آنچه می‌دهند، عطا می‌کند.»۱۷ خوشبختانه، امروزه این زکات در سراسر سرزمین‌های مسلمانان، از میان همهٔ انواع زکات، بیش از همه به یاد آورده و عمل می‌شود.

By imposing this zakah once a year on each Muslim, Islam aims at training all Muslims to spend and sacrifice for the welfare of fellow Muslims, especially on the occasion of the religious feast days. Accordingly, exemptions from this zakah are much more strictly reduced than exemptions from other forms of zakah. Even the poor, except the totally destitute, are required to pay this zakah. The Messenger (p) says regarding payment of zakah of al fitr, "As for the rich among you (who pay it), God will sanctify them, and as for the poor among you (who pay it), God will render to them more than they give."17 Fortunately, this zakah is today the most remembered and practiced throughout the Muslim land of all forms of zakah.