پس از نقل‌قول‌هایی از خاورشناسان، چند نقلقول از نویسندگان مسلمان درباره زکات میآوریم. محمد رشید رضا در تفسیر خود از قرآن یادآور می‌شود:
After quotations from orientalists, we give a few quotations from Muslim writers about zakah. Muhammad Rashid Rida, in his explanation of the Qur'an notes:
در فرض کردن زکات، اسلام از همه ادیان و قوانین متمایز است، چنانکه بیشتر نویسندگان از ملتهای گوناگون بدان اعتراف کردهاند. اگر مسلمانان تنها این رکن از دین خود را برپا میداشتند، هیچ فقیر و نیازمند یا کسی که زیر فشار بدهیها باشد، هرگز در جامعههای ایشان وجود نمیداشت.
In imposing zakah, Islam is distinct from all religions and legislations, as confessed by most writers of many origins. If Muslims would only establish this pillar of their religion, no poor or needy or persons under pressure of debts would ever exist in their societies.
متأسفانه بسیاری از مسلمانان این وظیفه را نادیده میگیرند و در نتیجه به دین و ملت خود زیان می‌رسانند. از این رو، در امور سیاسی و مالی به بدترین ملتها تبدیل شدهاند، تا جایی که حتی کنترل کشورهای خود را از دست داده و در امور گوناگون، از جمله تربیت فرزندانشان، به ملتهای دیگر وابسته شدهاند. امروزه کودکان مسلمان در مدارس مبلغان مسیحی تربیت میشوند و بدین‌سان از ملت خود جدا شده و به بیگانگان برده میگردند. اگر از ایشان پرسیده شود: «چرا خودتان مدارسی با سطح عالی تأسیس نمیکنید، به جای آنکه فرزندان خود را به مدارس مبلغان بفرستید؟» پاسخ میدهند: «ما منابع مالی برای این کار نداریم.» در حقیقت، ایشان نه غیرت، نه خرد و نه اراده اجرای دین خود را دارند، و با چشم خود میبینند که دیگران برای تأمین مالی مدارس و سازمانهای خیریه و سیاسی هزینه میکنند. بنابراین به این مسلمانانی که دین خود را از دست دادهاند و در واقع معیشت دنیوی خود را نیز از دست دادهاند، هشدار میدهم. خداوند میفرماید: «کسانی که خدا را فراموش کردند، او نیز ایشان را از یاد خودشان برد؛ اینان همان فاسقان نافرمانند.» کسانی که خواستار اصلاح جوامع مسلماناند، باید نخست با نجات بقایای دین و عزت آغاز کنند؛ با تأسیس سازمانهایی برای جمعآوری زکات و توزیع آن بر اساس شریعت. باید بدانند که سهم آزادسازی بردگان باید صرف آزادی مردمی شود که زیر استعمار رنج میبرند، در صورتی که کسی در بند بردگی نباشد، و سهم «فی سبیل الله» باید صرف بازسازی نظام اسلامی از راه شکوهمند جهاد شود، جهادی که اسلام را در برابر تجاوز کافران حفظ می‌کند. ایشان باید با نوشتن و سخن گفتن برای دعوت به اسلام و دفاع از ارزشهای آن هزینه کنند، در صورتی که دفاع با سلاح ممکن نباشد. باید درک کنیم که اگر همهٔ مسلمانان، یا اکثریت آنان، زکات را ادا کنند و آن را در مصارف شرعی خود صرف نمایند، همین امر کافی خواهد بود تا شکوه اسلام بازگردد، آنچه بیگانگان از سرزمینهای مسلمانان ربودهاند بازپس گرفته شود، و مسلمانان از بندگی کافران رهایی یابند. این مهم تنها با پرداخت یکدهم یا یکچهارم یکدهم از مالی که ثروتمندان دارند میسر است. ما با چشمان خود میبینیم که بسیاری از کسانی که بر سرزمینهای مسلمانان سلطه دارند، بیش از این مقدار را برای ملتها و ایدئولوژیهای خود خرج میکنند، بیآنکه حتی از سوی پروردگارشان به آن مکلف باشند.7
Unfortunately, many Muslims neglect this obligation, and consequently cause harm to their religion and their nation. So they have become the worst of all nations in political and financial matters to the extent that they even lost control of their own countries and became dependent on other nations, even in educating their children. Muslin children today are educated in Christian missionary schools, whereby they are lost to their nations and become enslaved to foreigners. If they are questioned, "why don't you establish schools yourselves on high levels of performance, instead of sending your children to missionary schools?" they answer, 'We do not have financial resources to do so." In reality, they do not have the zeal, the mind and the will to implement their religion. And they see with their own eyes other people spending to finance schools and charitable and political organizations. Thus vow to these Muslims that have lost their religion and thus have indeed lost their worldly living. God says, "Those who forget God, He makes them forget their own souls, such are the rebellious transgressors."6 Those who call for the reform of Muslim societies are required to start by saving the remnants of religion and dignity, by establishing organizations to collect zakah and distribute it according to Shari'ah. They must realize that the share of freeing slaves must be used to liberate people who suffer from colonialism if there is no one in the bondage of slavery, and that the share "in the way of God" must be used to re-establish the Islamic system through the glorious form of jihad, which preserves Islam before the aggression of disbelievers. They must spend to call for Islam and to defend its values by writing and speaking, if such defense is not viable by weapons. We must realize that if all, or the majority of Muslims perform zakah and spend it according to its proper designation, that would be sufficient to re-establish the glory of Islam, to regain what was stolen from Muslim land by foreigners, and to salvage Muslims from enslavement to unbelievers. This can be done only by spending one-tenth or one-quarter of a tenth from the wealth owned by the rich. We observe with our own eyes that may people who dominate over Muslim lands spend more than that for their own nations and ideologies, without even being obligated by their Lord.7
در شرح حدیثی از معاذ که پیامبر ﷺ به او فرمود: «به آنان خبر ده که خداوند بر ایشان در اموالشان صدقهای مقرر کرده است که از ثروتمندانشان گرفته شده و به فقیرانشان داده می‌شود»، شیخ محمود شلتوت، رئیس پیشین مسجد الأزهر، میگوید: این دستورهای پیامبر ﷺ نشان می‌دهد که زکات در اسلام صرفاً انتقال مازاد ثروت امت به درون خود آن است، زیرا از ثروتمندان گرفته و به فقیران داده می‌شود. به دیگر سخن، زکات تنها بخشی از ثروت را از یک دست تغییر کنترل می‌دهد: از دستی که سرمایه‌گذاری و حفاظت می‌کند، به دستی که کار و تلاش می‌کند (هنگامی که حاصل آن کار برای همه نیازهایشان کافی نیست)، یا به دستی که نمیتواند کار کند، یعنی دست فقیران.8
In his comment on the saying from Mu'adh that the Prophet (p) told him "Inform them that God imposes on them in their wealth a sadaqah, to be taken from the rich among them and rendered to the poor among them." Shaikh Mahmud Shaltut, former head of al Azhar mosque, says, These Prophet's instructions indicate that zakah in Islam is simply a transfer of the excess wealth of the nation within itself, since it is taken from the rich and given to the poor. In other words, zakah only changes control of some fraction of wealth from one hand-- the hand that invests and protect -- to the other hand - the hand that works and struggle (when the yield of that work is not sufficient for all their needs), or to the hand that cannot work, which is the hand of the poor.8
در کتاب «مبانی اقتصادی در اسلام در مقایسه با دیگر نظامهای معاصر»، ابوالاعلی المودودی درباره نقش و جایگاه زکات چنین میگوید:
In his book Economic Foundations in Islam Compared to Other Contemporary Systems, Abu al A'la al Maududi talks about the role and place of zakah:
آنچه اسلام در واقع میخواهد این است که ثروت در جامعه در دست چند نفر متمرکز نشود، و کسانی که به سبب اقبال یا تواناییهای خوب ثروت به دست میآورند، آن را انباشته نکنند و دستکم بخشی از آن را برای یاری رساندن به بیچارگانی خرج کنند که نمیتوانند معاش کافی به دست آورند. برای رسیدن به این هدف، اسلام از دو مسیر کار می‌کند. نخست، اسلام با همهی شیوههای تشویق اخلاقی و انگیزهی دینی، بخشندگی، همکاری و یاری رساندن به دیگران را برمیانگیزد، تا مردمی که طبعاً به گردآوری ثروت تمایل دارند، یاد بگیرند که با میل خود بخشی از مالشان را ببخشند. دوم، اسلام قانونی وضع می‌کند که ثروتمندان را ملزم می‌سازد سهمی معین و روشن از داراییشان را بپردازند. این پرداخت زکات است. نباید فراموش کرد که زکات در نظام اقتصادی اسلام عنصری بسیار مهم است و پس از نماز، از ارکان اسلام به شمار میآید. قرآن حتی به صراحت بیان می‌کند که انباشتن ثروت بدون پرداخت زکات روا نیست: «از اموال آنان صدقه بگیر تا بدانها پاکیزه و پاکشان گردانی.» واژهی زکات خود نشان می‌دهد که ثروتی که مردان و زنان گرد میآورند، اگر با پرداخت سالانهی ۲٫۵ درصد آن در راه خدا پاک و مطهر نشود، آلوده و گناهآلود است.
What Islam in fact wants is that wealth must not be concentrated in a few hands in society, that those who acquire wealth because of good fortune or good abilities must not hoard it and must spend at least part of it to help the unfortunate that can not obtain sufficiency of sustenance. In order to achieve this objectives, Islam works through two channels. First, Islam encourages generosity, cooperation, and helping others, by all means of moral encouragement and religious stimulus, so that people, who naturally like to accumulate, would be taught to like giving some of their wealth voluntarily. Second, Islam enacts a law that requires the rich to pay a certain well-defined fraction on their wealth. This payment is zakah. One must not forget that zakah is very important element in the Islamic economic system, it is next to prayer as a pillar of Islam. The Qur'an even explicitly states that hoarding wealth is not permitted without payment of zakah. "Out of their wealth take sadaqah, so thou might purify and sanctify them."9 The word zakah itself indicates that wealth accumulated by men and women is dirty and sinful if it is not purified and sanctified by paying 2.5 percent of it for the sake of God every year.
بیشک خداوند بینیاز است؛ هیچیک از این پرداختها به او نمیرسد و او به آن نیازی ندارد.
Undoubtedly God is rich, nothing of this payment given to Him nor does He need it.
بنابراین، «در راه خدا» بدان معناست که انسان بکوشد وضعیت فقرا را بهبود بخشد و نیز فعالیتهایی را آغاز کند که به سود کل ملت باشد. خداوند میفرماید: «صدقات تنها برای فقیران و بینوایان و کارگزارانی است که بر آن گماشته شدهاند، و کسانی که دلشان به تازگی به حق متمایل شده، و برای آزاد کردن بردگان و ادای وامداران، و در راه خدا، و برای در راه‌ماندگان است.»۱۰ بنابراین زکات سازمانی است برای همکاری متقابل در سطح اجتماعی میان همه مسلمانان. این سازمان، شرکت بیمه و صندوق ذخیرهٔ آنان است.
Therefore, "the sake of God" means that one seeks to improve the lot of the poor, as well as to initiate activities that benefit the nation as a whole. God says, "Sadaqat are for the poor, and the needy, and those employed to administer the funds, and those whose hearts have been recently reconciled to truth, for those in bondage and in debt, in the cause of God, and for the wayfarer."10 Zakah is thus an organization of mutual cooperation on the social level, among all Muslims. It is their insurance company and their reserve fund.
این همان ثروتی است که بیکاران، ناتوانان، بیماران، یتیمان و بیوهزنان میان مسلمانان را تضمین می‌کند، و مهمتر از همه، این نهادی است که به مسلمانان کمک می‌کند تا نگران آینده مادی خود نباشند. اصل سادهای که اسلام بنا نهاده این است: اگر امروز ثروتمند هستی، به دیگران کمک کن، زیرا اگر فردا فقیر شوی، تو هم کمک خواهی گرفت. لازم نیست نگران باشی که اگر فقیر شوی چه بر سرت میآید، یا اگر بمیری همسر و فرزندانت چه میشوند، یا اگر حادثهای برایت پیش آید چگونه گذران خواهی کرد، یا اگر در سفری بدون هیچ امکان مالی گم شوی چه خواهی کرد. زکات همواره آنجاست تا تو را بینیاز کند، نجاتت دهد، و نگرانیات از چنین حوادث و سختیهایی را برطرف سازد. تنها کاری که باید بکنی این است که 2.5
This is the wealth that guarantees the jobless, the inable, the sick, the orphans, and the widows among them, and above all, it is the institution that helps Muslims not to worry about their material future. The simple principle established by Islam is if you are rich today, help others, for you will receive help if you become poor tomorrow. You need not to worry about what would happen to you if you become poor, or to your wife and children if you die, or how you would manage if an accident befalls you, or if you get lost on a journey without any financial means. Zakah is always there to enrich you, to save you, to relieve your worry about such accidents or mishaps. All you need is to pay 2.5
درصدی از کل ثروت خود را به این مؤسسه بیمهای که خداوند بنا نهاده است بپردازید، و نسبت به خود و خانوادهتان برای تمام آینده احساس امنیت کنید. امروز به این مازاد ثروت نیازی ندارید، پس چرا آن را به کسانی ندهید که برای معاش خود به آن محتاجند؟ و هنگامی که به کمک نیاز داشته باشید، آن کمک به شما نیز ارزانی خواهد شد.
percent of all your wealth to this insurance institution established by God, and you feel secure about yourself and your family for all the future. You do not need this excess wealth today, so why not give it to those who need it for sustenance, and when you need help, it will be extended to you.
بدین ترتیب، تفاوت میان شیوهی اسلامی و شیوهی سرمایهداری روشنتر می‌شود.
Thus the contrast becomes clearer between the Islamic way and the capitalist way.
سرمایهداران مردم را به انباشت ثروت و دریافت سود از آن تشویق میکنند، تا بتوانید بیشتر از ثروت دیگران را به دست آورید. این با ماهیت این دین سازگار نیست. اسلام مقرر میدارد که اگر ثروت در دستان شما جمع شود، باید از مجاری توزیعی که اسلام فراهم کرده است جریان یابد، تا زندگی در اطراف شما شکوفا شود.
Capitalists urge people to accumulate wealth and to collect interest on it, so that you acquire more of other people's wealth. This is not consistent with the nature of this religion. Islam ordains that if wealth happens to accumulate in your hands, it must flow through the channels of distribution provided by Islam, so that life flourishes around you.
ثروت در سرمایهداری گردش محدودی دارد، در حالی که در نظام اسلامی آزاد است. در سرمایهداری، برای برداشت هر چیزی از استخر مشترک ثروت باید مقداری ثروت داشته باشید، ولی در اسلام، اگر ثروت مازادی دارید باید بخشی از آن را به جامعه بدهید، و آنان که به آن نیاز دارند خواهند آمد و آن را از استخر مشترک ثروت برخواهند داشت. این دو نظام هم از نظر ماهیت و هم از نظر رویکرد متفاوتاند و نمیتوانند در یک جا با هم همزیستی داشته باشند.11
Wealth circulation is restricted in capitalism, while it is free in the Islamic system. In capitalism, you must have some wealth to acquire anything from the common pool of wealth, while in Islam, if you have excess wealth, you must give a fraction to society, and those who need it will come and take it from the common pool. The two systems are different in both nature and approach and cannot co-exist in one place.11
ابوالحسن ندوی در کتاب «ارکان اربعه» توضیح می‌دهد که ویژگی اصلی زکات این است که بر پایه ایمان است و برای خشنودی خدا ادا می‌شود. این ویژگی در هیچ مالیات دیگری وجود ندارد. او سپس به دومین ویژگی اساسی زکات میپردازد:
Abu al Hasan al Nadwi, in his book The Four Pillars, explains that the principal feature of zakah is that it is based on faith and is performed for the sake of pleasing God. This does not exist in any other tax. He goes on to the second essential characteristic of zakah:
دومین ویژگی برجسته زکات، که آن را از مالیاتها و تعهدات مالی دیگری که پادشاهان، دیکتاتورها، و حتی جمهوریها و حکومتهای مردمی امروزی بر مردم تحمیل میکنند متمایز می‌سازد و از آغاز تا پایان، از نظر روش، اهداف و آثار با آنها تفاوت دارد، جایگاه قانونگذارانهای است که پیامبر ﷺ به آن داده است، در این سخن ایشان: «... از ثروتمندان آنان گرفته شود و به فقیرانشان بازگردانده شود». بنابراین زکات از ثروتمندان، به همان تعریفی که در شریعت آمده، گرفته می‌شود و به دستههایی که خداوند در قرآن تعیین کرده توزیع میگردد، و این تعیین به هیچ انسان یا گروهی واگذار نشده است. افزون بر این، همواره ترجیح داده می‌شود که زکات در همان سرزمینی که از آن گرفته شده، میان فقیران و نیازمندان آن خرج شود. این شیوه کلی زکات بود، حتی در دوران حکومتهایی که دقیقاً به تفصیل آموزههای اسلام پایبند نبودند و آرمان‌های اسلامی را در سیاست و حکومت تحقق نمیبخشیدند. حتی در چنین حکومتهایی نیز فقیران و نیازمندان از حقوق خود محروم نمیشدند و قانون اسلامی ملغی نمیگشت.12
The second distinguished characteristic of zakah, in contrast with other taxes and financial charges imposed by kings, dictators, or even republics and people's governments today, which makes zakah different from them from beginning to end in method, objectives, and effects, is the legislative position given it by the Prophet (p) in his statement, ". . . to be taken from the rich among them and rendered to the poor among them ". Thus, zakah is collected from the rich, as defined in Shari'ah, and distributed to categories determined by God in the Qur'an, which are not left to any man or group of people to decide. Moreover, it is always preferred that zakah be spent on the poor and needy in the same land it is collected from. This was the general practice of zakah even by governments that did not strictly follow the teachings of Islam in minute detail and did not realize the Islamic ideals in politics and government. Even under these governments, the poor and needy were not deprived of their rights, and Islamic law was not abolished.12
این با مالیاتها و عوارضی که امروزه دولتها وضع میکنند بسیار متفاوت است. در بیشتر موارد، مالیاتها از فقرا و طبقه متوسط گرفته شده و به رؤسا، ثروتمندان و قدرتمندان تحویل داده می‌شود. این مالیاتها از عرق جبین کشاورزان، کارگران، صنعتگران کوچک و کسبه خرد گرفته می‌شود؛ کسانی که شب و روز سخت کار میکنند، و خرج می‌شود برای دیدار با سران قبایل، مراسم، و خوراک و نوشیدنیهای جشنهایی که به مجللترین شکل، همانند آنچه در افسانههای هزار و یک شب توصیف شده، برگزار می‌شود. همچنین این اموال بهآزادی در سفارتخانههای آن کشور در دیگر کشورها، و برای تبلیغات به نفع دولت که خون و منابع مردم را به تحلیل میبرد، هزینه می‌شود. عواید این مالیاتها همچنین به روزنامهنگاران خارجی پرداخت می‌شود تا مقالاتی در ستایش دولت بنویسند؛ کاری که همه انواع دولتها، چه دموکراتیک، کمونیست، سرمایهداری یا سوسیالیست، انجام میدهند. صادقانهترین توصیف از این مالیاتها این است: «از فقرای میان ایشان گرفته شده و به ثروتمندان داده می‌شود». زکات که خداوند بر ثروتمندان واجب کرده تا به فقرا کمک کنند، لطف و رحمتی است برای کل امت، و نعمتی از سوی خداوند که با هیچیک از مالیاتهای دیگر قابل مقایسه نیست. اگر ناچار باشیم نام مالیات را بر آن بگذاریم، این مالیاتی است که کمترین بار را دارد و بیشترین سود را دربردارد.13
This is very different from taxes and fees imposed by governments today. In most cases, taxes are collected from the poor and middle class and rendered to the chiefs, the rich, and the powerful. They are taken from the sweat of farmers, laborers, small craftsmen, and small businessmen, who work hard day and night, on their jobs and spent for visiting chieftains, ceremonies, and food and drink for celebrations lavish as those described in the One Thousand and One Arabian Nights legends. They are also spent freely by embassies of the country in other countries, and on propaganda for the government that exhausts the blood and resources of people. Proceeds are paid also to foreign journalists to write articles praising the government, something done by all kinds of governments, whether democratic, communist, capitalist or socialist. The most truthful description of these taxes is "collected from the poor among them and given to the rich." Zakah, which is imposed by God on the rich to help the poor, is a form of kindness and mercy to the whole nation, a bounty from God incomparable to all other taxes. It is a tax, if one must-use the term, that is least burden some and most beneficial.13
نوبت من است که این پژوهش را به مردان و زنان اندیشمند، و به کارشناسان قانونگذاری مالی و مالیاتی ارائه کنم، تا بدانند اسلام، در وضع این زکات بر پایه اصول عدالت، که به والاترین اهداف میانجامد و با استوارترین پیوندها پشتیبانی می‌شود، چقدر بر نظامهای مالی و مالیاتی نوین پیشی گرفته است. امید آنکه این اندیشمندان و اهل قانون دریابند که هنگام تصویب قوانین و برقراری زکات بهصورت قانونی در همه کشورهای مسلمان، باید به باورهای این ملت مسلمان احترام بگذارند.
It is my turn to present this study to men and women of thinking, to experts of financial legislation and taxation, so they can know just how much Islam preceded modern financial and tax systems in legislating this zakah, based on principles of justice, that aims at the noblest objectives, and that is supported by the strongest bonds, hoping these thinkers and people of law may realize that they must observe the beliefs of this Muslim nation when they enact laws and establish zakah by law in all Muslim countries.
من این پژوهش را به متخصصان بیمههای اجتماعی ارائه میکنم تا بدانند که زکات نخستین نظام سازمانیافتهی رفاه در تاریخ بشر است، و اینکه تاریخ اقدام حکومت در رفاه اجتماعی از قرن هفتم میلادی با نزول قرآن آغاز شده، نه در اروپای غربی طی چند سدهی اخیر. آنان باید دریابند که رفاه اجتماعی و بیمه نوآوریهای معاصر نیستند، بلکه بخشی از نظام اصیل اسلامیاند که به مسلمانان و غیرمسلمانان به یکسان ارائه میشده است.
I present this study to specialists in social insurance so they may recognize that zakah is the first organized system of welfare in the history of mankind, that the history of governmental action in social welfare started in the seventh century with the revelation of the Qur'an, and not in Western Europe in the past few centuries. They must realize that social welfare and insurance are not contemporary inventions, but part of the original Islamic system, provided to Muslims and non-Muslims alike.
من این پژوهش را به روشنفکران معاصر در کشورهای مسلمان تقدیم میکنم؛ کسانی که نام و چهرهای مسلمان و عربی دارند، اما دل و اندیشهای اروپایی، آمریکایی، روسی یا چینی. باشد که دریابند اسلام دینی زاهدانه نیست که تنها در گوشهی عبادت زیست کند، بلکه دین و دولت است، نظام و ایمان است، و علم و عمل، میانجیگری و زندگی فعال، آزادی و عدالت، حقوق و تکالیف را در بر میگیرد. و همهی اینها به شایستهترین شکل در نظام زکات نمود می‌یابد.
I present this study to the contemporary intelligentsia in Muslim countries who have Muslim and Arab names and faces, but European, American, Russian , or Chinese hearts and minds, so they may realize that Islam is not a religion of asceticism that lives in the corner of worship alone, but a religion and a state, a system and a faith, encompassing knowledge and action, mediation and active life, freedom and justice, rights and obligations. All these are most justly manifested in the system of zakah.
من این پژوهش را به همه مسلمانان و دولتهای معاصر آنان تقدیم میکنم، تا مواضع خود را نسبت به نظام و احکام اسلامی، بهویژه زکات، بازنگری کنند و تناقضهایی را که قدرتهای استعماری بر زندگی ما تحمیل کردهاند از میان بردارند، و جوامع خود را از اثر استعمار فرهنگی و قانونگذاری پاک سازند؛ پس از آنکه سرزمینهای خود را از استعمار نظامی پاک کنند و به اسلام، بهعنوان منبع قانون و قانونگذاری، بازگردند.
I present this study to all Muslim people and their contemporary governments, so they can revise their positions of the Islamic law and system, especially zakah, in order to remove the contradictions imposed on our lives by the empirialistic powers, and rid their societies of the effect of cultural and legislative colonialism, after they cleanse their lands from military colonialism and return to Islam as a source of law and legislation.
در پایان، این پژوهش را به کسانی تقدیم میکنم که به فقه اسلامی و فرهنگ اسلامی اهتمام دارند، و به کسانی که خواستار اجرای نظام اسلامی در جوامع خود هستند، به امید آنکه در آن مطالعهای تطبیقی در پرتو قرآن و سنت بیابند که ایمانشان را استوار می‌سازد؛ که این دین میتواند در برابر هجوم به اصطلاح «مدرنیسم» پایداری کند و به نیازهای زندگی معاصر پاسخ دهد. اسلام بار دیگر میتواند جوامع را رهبری کند و امورشان را، زیر سایه شریعتش که همواره سرشار و بارور است و با همه زمانها و سرزمینها سازگار، به سوی حق، نیکی و عدالت هدایت نماید. و پایان دعوت ما همواره این خواهد بود: «الحمدلله ربّ العالمین».
Lastly, I present this study to those who are concerned with Islamic jurisprudence and Islamic culture, those who call for implementing the Islamic system in their societies, hoping that they find in it a comparative study in the light of Qur'an and Sunnah which strengthens their faith that this religion can endure the onslaught of so-called "modernism" and can respond to the needs of contemporary life. Islam can again lead societies and direct their affairs toward truth, goodness, and justice under its ever rich and fertile Shari'ah, that is suitable to all ages and lands. And the close of our call will always be "praise be to God, the Cherisher and Sustainer of the worlds."