در حدیثی از ابن عمر آمده است: «رسول خدا ﷺ زکات فطر را ... یک صاع خرما یا یک صاع جو واجب کرد ...». ابوسعید خدری گفت: «در زمانی که رسول خدا ﷺ میان ما بود، زکات فطر را با یک صاع طعام، یک صاع کشک (پنیر خشک‌شده) می‌دادیم. این وضع ادامه داشت تا آنکه معاویه به مدینه آمد و گفت: "به نظر من دو مد گندم شام معادل یک صاع خرماست." مردم این را پذیرفتند.» این حدیث را گروه (محدثان) روایت کرده‌اند و پنج تن از راویان افزوده‌اند: «ابوسعید می‌گوید: "اما من همان‌گونه که پیش از این می‌دادم، همچنان می‌دادم."» بنابراین، دلالت این دو متن آن است که یک صاع بر هر فرد واجب است.

In the saying from Ibn 'Umar, "The Messenger of God (p) imposed . . . one sa' of dates or one sa' of barley . . . ." Abu Sa'id al Khudri said, "We used to pay zakah of breaking the fast of Ramadan, when the Messenger of God (p) was among us, with one sa' of food, one sa' of dried yogurt. We remained this way until Mu'awiyah came to us in Madinah and said, 'I think two mudd of the wheat of Syria is equivalent to one sa' of date.' People accepted that." Reported by the group, and the five reporters add, "Abu Sa'id says, 'but I continued paying it the same way I used to'." Thus, the indication of these two texts is that one sa' is obligatory for each person.

الدهلوی می‌گوید: مقدار زکات فطر یک صاع تعیین شده است، زیرا «این مقدار برای خانواده‌ای با اندازه متوسط کافی است؛ بنابراین رضایت فقیران را فراهم می‌کند بی‌آنکه بر پرداخت‌کننده بار سنگینی بگذارد.»۱ اجماع وجود دارد که از خوراکی‌هایی مانند خرما و جو، یک صاع واجب است. اگر گندم یا کشمش داده شود، بنابر نظر سه مذهب از فقیهان، یک صاع واجب است؛ این نظر از ابوسعید، ابوالعالیه، ابوالشعثاء، الحسن البصری، جابر بن زید، اسحاق، الهادی، القاسم، الناصر و المؤیدبالله نقل شده است.2

Al Dahlawi says zakah of al fitr is determined at one sa' because "this is sufficient for an average-size household; thus it provides satisfaction for the poor without burdening the payer."1 There is ijma' that from foodstuffs like date and barley, one sa' is obligatory. If wheat or raisin is given, one sa' is obligatory according to three schools of jurists, Abu Sa'id, Abu al Aliah, Abu al Sha'tha, al Hasan al Basri, Jabir bin Zaid, Ishaq, al Hadi, al Qasim, al Nasir, and al Mu'ayyad bi Allah.2

استدلال آنان بر همان حدیثی استوار است که از ابوسعید ذکر شد. النووی می‌گوید: «این حدیث دو نکتهٔ مهم را بیان می‌کند: نخست اینکه واژهٔ "طعام" در حجاز به معنای گندم به کار می‌رفت، به‌ویژه هنگامی که در کنار سایر خوراکی‌ها ذکر شود، و دوم اینکه این حدیث چند جنس را نام می‌برد که ارزش آن‌ها متفاوت است، که این یعنی مقدار یک صاع مقصود است، صرف‌نظر از ارزش آن.»۳ کسانی که می‌گویند نصف صاع کافی است، جز داستان معاویه و چند روایت دیگر که آشکارا ضعیف‌اند، دلیلی ندارند.4

Their argument is derived from the above mentioned saying from Abu Sa'id. Al Nawawi says, "This saying makes two important points: One, the word 'food' is used in Hijaz to mean wheats, especially when the word is used in additive relation to other foodstuff, and second, it mentions several items whose values are different, which means that the quantity of one sa' is intended regardless of the value."3 Those who say it is one half a sa' have no evidence except the story of Mu'awiyah and a few other obviously weak sayings.4

درباره ماجرای معاویه، اکثر علما بر این باورند که این نظر، در بهترین حالت، رأی یکی از صحابه است که دیگر صحابه، که پیامبر را بهتر از معاویه می‌شناختند، با آن مخالفت کرده‌اند. با این حال، قاعده این است که هنگامی که صحابه میان خود اختلاف دارند، به دلیل تازه‌ای نیاز است، زیرا نظر یکی از ایشان بر نظر هر کس دیگری برتری ندارد. اکثریت استدلال می‌کنند که خود آن حدیث و همچنین قیاس، به نفع یک صاع از همه خوراکی‌های یادشده، از جمله گندم، است، و معاویه نیز گفته است که این دیدگاه شخصی اوست و نه چیزی که از پیامبر ﷺ شنیده باشد. هرچند اجتهاد همواره جایز است، اما وقتی نص وجود دارد، پذیرفته نیست.6

As for the story of Mu'awiyah, the majority of scholars believe that it is at best the opinion of a Companion which is opposed by other Companions who knew the Prophet better than Mu'awiyah. However, the rule is that when the Companions disagree among themselves, additional evidence is needed, since the view of one of them does not have more weight than that of any other. The majority argues that the saying itself as well as the analogy are in support of one sa' of all food items mentioned, including wheat, and Mu'awiyah did say it was a personal view and not that he had heard it from the Prophet (p).5 Although ijtihd is always permissible, it is not acceptable when there is a text.6

ابوحنیفه و شاگردانش معتقدند که نیم صاع گندم کافی است.۷ این نظر زید بن علی و یحیی نیز هست.۸ ابن حزم می‌گوید: «از عمر بن عبدالعزیز، طاوس، مجاهد، سعید بن المسیب، عروة بن الزبیر، ابوسلمة بن عبدالرحمن، سعید بن جبیر، اوزاعی، لیث و سفیان، این حکم به‌درستی روایت شده است.» ابن حزم همچنین روایاتی از چند تن از صحابه با همین مضمون ذکر می‌کند، از جمله ابوبکر، عمر، عثمان، علی، عایشه، اسماء بنت ابوبکر، ابوهریره، جابر، ابن مسعود، ابن عباس، ابن زبیر و ابوسعید. ابن حزم می‌افزاید که روایات همه ایشان صحیح است، جز آنچه درباره ابوبکر، ابن عباس و ابن مسعود آمده است.9

Abu Hanifah and his disciples believe a half sa' of wheat is sufficient.7 This is also the view of Zaid bin 'Ali and Yahya.8 Ibn Hazm says, "it is correctly attributed to 'Umar bin 'Abd al 'Aziz, Taus, Mujahid, Sa'id bin al Musayyib, 'Urwah bin al Zubair, Abu Salamah bin 'Abd al Rahman, Sa'id bin Jubair, al Awza'i, al Laith, and Sufyan." Ibn Hazm also mentions reports from several Companions to the same effect, including Abu Bakr, 'Umar, 'Uthman, 'Ali, 'A'ishah, Asma bint Abu Bakr, Abu Hurairah, Jabir, Ibn Mas'ud, Ibn 'Abbas, Ibn al Zubair, Abu Sa'id. Ibn Hazm adds that reports from all of them are correct except those about Abu Bakr, Ibn 'Abbas, and Ibn Mas'ud.9

ابوحنیفہ اور ان کے ساتھی اپنے موقف کی تائید میں درج ذیل دلیلیں پیش کرتے ہیں:

Abu Hanifah and his group provide the following to support their view:

ابو داود از عبداللہ بن ثعلبہ روایت می‌کند که رسول خدا ﷺ فرمودند: «صدقۀ فطر یک صاع گندم برای هر دو نفر است»۱۰۔ حاکم از ابن عباس، به نقل از پیامبر ﷺ، روایت می‌کند: «صدقۀ فطر دو مُد گندم است»۔ دو مُد نصف یک صاع است۔ ترمذی روایتی مشابه از عمرو بن شعیب، از پدرش، از پدربزرگش دارد۔ ابو داود و نسائی از حسن بصری روایتی مُرسل نقل می‌کنند که «رسول خدا ﷺ این صدقه را یک صاع خرما یا جو، یا نصف صاع گندم، واجب کردند»۱۱۔ و چند روایت دیگر نیز وجود دارد که با هم، حکم عمومی روایت مربوط به صاع را محدود می‌کنند و گندم را از آن مستثنا می‌سازند۔12

Firstly, Abu Daud reports from 'Abd Allah bin Tha'labah that the Messenger of God (p) said, "sadaqah of al fitr is one sa' of wheat for each two persons."10 Al Hakim reports from Ibn 'Abbas, attributed to the Prophet (p) "Sadaqah of al fitr is two mudd of wheat." Two mudd is half a sa'. Al Tirmidhi has a similar saying from 'Amr bin Shu'aib from his father from his grandfather. Abu Daud and al Nasa'i report a mursal saying from al Hasan that "The Messenger of God imposed this sadaqah one sa' of date or barley, or half a sa' of wheat."11 And there are a few other sayings that, together, stand to restrict the general implications of the saying on the sa' by excluding wheat.12

ثانیاً، از چند صحابی به صحت روایت شده که نصف صاع گندم واجب است. سفیان از علی نقل می‌کند: «نصف صاع گندم». این قول از خلفای چهارگانه و دیگران نیز روایت شده است۔ ابن المنذر بر پایه همین روایات می‌گوید: «از پیامبر ﷺ هیچ روایت صحیحی درباره گندم نمی‌شناسیم، زیرا گندم در مدینه رایج نبود. هنگامی که در عصر صحابه فراوان شد، نصف صاع آن را برابر با یک صاع جو قرار دادند. آنان پیشوایانی هستند که نظرشان را نباید نادیده گرفت.» ابن المنذر سپس، به گونه‌ای که حافظ ابن حجر توضیح داده، همین قول را با زنجیره‌های صحیح از عثمان، علی، ابوهریره، جابر، ابن عباس، ابن زبیر و مادرش اسماء نیز روایت می‌کند۔ طحاوی ادعای اجماع در این مسئله دارد، اما اختلاف ابوسعید که در حدیث بالا آمده، این ادعا را رد می‌کند۔ افزون بر این، حنفی‌ها استدلال می‌کنند که سخن ابوسعید: «من همچنان همان‌گونه که در زمان پیامبر ﷺ می‌دادم، می‌دهم»، دلالت ندارد که یک صاع گندم واجب باشد، و هیچ‌کس نمی‌گوید که پرداخت بیش از نصف جایز نیست؛ در واقع مازاد آن صدقه مستحب است۔16

از تمام این استدلال‌ها و شواهد چنین برمی‌آید که گندم در حجاز در زمان پیامبر ﷺ خوراک رایجی نبود، از این رو ایشان یک صاع از آن را واجب نکردند. حدیثی که بخاری از ابن عمر روایت کرده این را تأیید می‌کند، زیرا در آن آمده است: «... یک صاع خرما یا یک صاع جو»، و مردم آن را برابر با دو مُدّ گندم می‌دانستند؛ و در روایتی دیگر آمده است: «مردم آن را برابر با نیم صاع می‌دانستند».[۱۹] ابن قیم از ابوداوود نقل می‌کند: «معلوم است که عمر نیم صاع گندم را برابر با یک صاع از این چیزهای دیگر قرار داد».[۲۰] با این حال، در دو مجموعهٔ صحیح ذکر شده که معاویه بود که این کار را کرد. احادیث مُرسَل متعددی وجود دارد که یکدیگر را تقویت می‌کنند. ابن قیم سپس به حدیث ابن ابی صغیر اشاره می‌کند و می‌افزاید که حسن بصری می‌گوید: «در پایان رمضان، ابن عباس از بالای منبر [جایگاه سخنران] در بصره سخنرانی کرد و گفت: "صدقهٔ روزه‌تان را بپردازید." مردم گویا متوجه نشدند. سپس افزود: "آیا کسی از اهل مدینه اینجاست؟"»

From all these arguments and evidence, it seems that wheat was not a common food in Hijaz at the time of the Prophet, so he did not impose one sa' on it. The saying reported by al Bukhari from Ibn 'Umar supports this, since it reads ". . . one sa' of date or one sa' of barley. People considered this equivalent to two mudd of wheat, " and in another version "People considered it equivalent to half a sa'."19 Ibn al Qayyim quotes Abu Daud, "It is known that 'Umar made one half of a sa' of wheat equal one sa' of these other things."20 It is however, mentioned in the two correct collections that Mu'awiyah was the one who did this. There are several mursal sayings that strengthen one another. Ibn al Qayyim then refers to the saying from Ibn Abi Saghir and adds that al Hasan al Basri says, "At the end of Ramadan, Ibn 'Abbas gave a speech from above the minbar [stand of the speaker] in Basrah saying, 'Pay the sadaqah of your fasting.' People seemed not to have understood. Then he added, 'Who here is from Madinah?

برخیز و برادرانت را آموزش ده، زیرا آنان نمی‌دانند. فرستاده‌ی خدا ﷺ

Stand up and teach your brothers, since they do not know. The Messenger of God (p)

«...فرض کرد که زکات فطر یک صاع خرما یا جو، یا نیم صاع گندم، بر هر فرد آزاد یا برده، مرد یا زن، کوچک یا بزرگ باشد...» سپس وقتی علی آمد و قیمتهای پایین را دید، گفت: «خداوند به شما رفاه بخشیده است؛ آیا لازم نیست که آن را یک صاع از هر چیزی قرار دهید؟» این روایت را ابوداوود و نسائی نقل کردهاند.۲۲ ابن قیم میافزاید: «استاد ما، ابن تیمیه، به این دیدگاه گرایش دارد و میگوید که این با نظر احمد درباره کفارات سازگار است، که در آن نیم صاع گندم را معادل یک صاع از سایر چیزها میداند.»23

imposed this sadaqah, one sa' of date or barley, or half a sa' of wheat, on each free person or slave, male or female, young or old . . . .' Then when 'Ali came and noticed the low prices, he said, 'God has given you prosperity; would you not make it one sa' of anything?'" Reported by Abu Daud and al Nasa'i.22 Ibn al Qayyim adds, "Our teacher, Ibn Taimiyah, inclines toward this view, saying it is consistent with Ahmad's view about kaffarat, in which he equates half a sa' of wheat to one sa' of other things."23

برخلاف انتظار، برخی نوشته‌های مالکی اعطای بیش از یک صاع را ناپسند شمرده‌اند، زیرا صاع مقدار تعیین‌شده در شریعت است و باید همان‌گونه الزامی باشد، همان‌طور که افزودن بر عبادات ناپسند است.۲۶ این استدلال چندان قانع‌کننده نیست؛ زیرا اگرچه زکات عبادت است، اما تکلیفی اجتماعی و مالی نیز هست، و پرداخت بیش از میزان واجب، آن را از اهدافش منحرف نمی‌کند؛ بلکه این کار بهتر است. قرآن می‌فرماید: «و هر کس کار نیکی را داوطلبانه انجام دهد، برای او بهتر است»،۲۷ که در مورد پرداخت کفاره‌ی افطار یک روز از رمضان (که خوراک یک نیازمند است) نیز صدق می‌کند. احمد و ابوداوود از ابی بن کعب روایت می‌کنند که زکات واجب مردی یک شتر ماده‌ی یک‌ساله بود، اما او می‌خواست شتر ماده‌ی بهتری به گردآورنده بدهد و می‌گفت آنچه واجب است برای سواری یا شیردهی به‌درد نمی‌خورد؛ امّا ابی [گردآورنده] از پذیرفتن آن سر باز زد و آن‌ها برای داوری نزد پیامبر ﷺ رفتند. پیامبر ﷺ فرمود: «این چیزی است که بر شما واجب است، ولی اگر بخواهید بیشتر بدهید، خداوند به شما پاداش می‌دهد و ما نیز پذیرای آن هستیم.» سپس فرمان داد که شتر بزرگ‌تر پذیرفته شود و برای برکت مال آن مرد دعا کرد.28

Strangely enough, some Malikite writings express dislike of giving more than one sa', since a sa' is the Shari'ah prescription and it should be binding just as it is disliked to increase in worships.26 This argument is not very convincing, since though it is a worship, zakah is also a socio-financial obligation, so paying more than is due does not sidetrack it from its objectives; in fact, it is better. The Qur'an says "Whoever volunteers more, it is indeed better for him,27 in regard to compensation payment for breaking the fast of a day of Ramadan (which is the food for a person in need.) Ahmad and Abu Daud report from Ubai bin Ka'b that the required amount of zakah due from a certain man was one one-year-old she-camel, but he wanted to give a better she-camel to the collector, saying that the required one was too young to be used for riding or to give milk, but Ubai [the collector] refused to accept it, and they went to the Prophet (p) for judgement. The Prophet said, "This is what is obligated on you, but if you want to volunteer more, God shall reward you for it, and we accept to take it." Then he ordered the bigger camel to be accepted and prayed God to bless the man's wealth.28

متن بالا روشن می‌سازد که بیش از حقِ واجب دادن جایز و پاداش‌دار است. علی می‌گوید: «اگر خداوند به تو رفاه داد، تو نیز باید بیشتر ببخشی.»

The above clear text indicates that giving more than is due is acceptable and rewardable. 'Ali says, "if God gives you prosperity, you should also give more."

در جلد اول این کتاب نشان داده شد که یک صاع، اگر با گندم سنجیده شود، برابر با ۲۱۷۶ گرم است. از آنجا که صاع یک واحد اندازه‌گیری حجمی است، اگر کالایی سنگین‌تر از گندم به کار رود (مثلاً

It was shown in volume one of this book that one sa' equals 2176 grams if measured in wheat. Since the sa' is a volume measure, if an item heavier than wheat is used (e.g.

…برنج) بیش از ۲۱۷۶ گرم داده شود تا حجم آن برابر با یک صاع باشد. النووی استدلال می‌کند که صاع، به عنوان یک واحد اندازه‌گیری حجم، نیازی به برآورد بر حسب وزن ندارد، زیرا اقلام غذایی وزن‌های متفاوتی دارند؛ بنابراین باید مقداری برابر با حجم یک صاع داده شود، صرف‌نظر از وزن آن.۲۹ ابن حزم می‌افزاید که به گفته اهالی مدینه، یک صاع (از نظر وزن) ۵٫۳۳ رطل است، اما این مقدار از یک قلم غذایی به قلم دیگر متفاوت است.30

rice) more than 2176 grams should be given in order to make the volume of one sa'. Al Nawawi argues that the sa', being a measure of volume, need not be estimated in weight, since food items have different weights; thus, a quantity equal to the volume measure of one sa' must be given, regardless of its weight.29 Ibn Hazm adds that according to the residents of Madinah, a sa' is 5.33 ratl (in weight) but it differs from one item to another.30

صدقۀ فطر کی احادیث میں چند غذائی اجناس کا ذکر آیا ہے، یعنی کھجور، جو، کشمش اور خشک دہی (اقط)۔ ان میں سے بعض روایات میں گندم اور مکئی کا بھی اضافہ ہے۔ کیا یہی اجناس ہیں جن سے ادائیگی کی جا سکتی ہے؟ مالکی اور شافعی فقہاء کا موقف ہے کہ ان اجناس کا ذکر محض بطور مثال ہے، اور یہ واجب ادا کرنے والے کے علاقے کی سب سے عام غذا یا اس کی اپنی عام خوراک کی جنس سے بھی ادا کیا جا سکتا ہے۔ بعض کے نزدیک ایسا ہے۔ بہت سے مالکی فقہاء کے نزدیک رمضان کا مہینہ وہ وقت ہے جس میں سب سے عام غذائی جنس کا تعین کیا جائے گا،[31] جبکہ بعض شافعی فقہاء عید الفطر کے دن سب سے عام غذائی جنس کا تعین کرتے ہیں،[32] بشرطیکہ وہ زیادہ تر لوگوں کی خوراک ہو۔ اگر کئی اجناس یکساں طور پر عام ہوں تو ان میں سے کوئی بھی جنس درست ہے۔

The sayings on zakah of al fitr mention a few food items, namely date, barley, raisin, and dried whole-milk yogurt. Some of their versions add wheat and corn. Are these the only kinds that can be paid? Malikites and Shafi'ites argue that these kinds are mentioned only as examples, and the requirement can be paid in the form of the most common food items in the payer's area or the most common food .the payer usually eats, according to some. Many Malikites believe that the month of Ramadan is the time during which the most common food item is determined,31 while some Shafi'ites determine the most conmon food item on the day of 'Id al fitr,32 as long as it is eaten by most people. If several kinds are equally common, any of these kinds is suitable.

بی‌شک، بهتر است که بهترین‌ها را از میان آنها برگزید.33

Certainly, it is preferred to give the best among them.33

در مقابل، حنبلی‌ها معتقدند که زکات فطر تنها به یکی از پنج قلمی که پیش‌تر ذکر شد پرداخت می‌شود، تا زمانی که پرداخت یکی از آن‌ها میسر و مقدور باشد.۳۴ از ابوحنیفه و احمد نقل شده که پرداخت به شکل آرد را جایز دانسته‌اند.35

On the other hand, Hanbalites believe fitrah can only be-paid in the form of one of the five items mentioned above, as long as paying one of them is available and affordable.34 Abu Hanifah and Ahmad are quoted as permitting payment in the form of flour.35

به نظر می‌رسد که پیامبر (ﷺ) این اقلام را صرفاً به عنوان نمونه ذکر کرده‌اند، زیرا آن‌ها خوراکی‌هایی بودند که در زمان ایشان میان عرب‌ها شناخته شده بود. بنابراین، اگر امروز برنج یا ذرت در برخی سرزمین‌ها بیشتر مصرف می‌شود، پرداخت زکات فطر باید به همان اشکال باشد.

It seems that the Prophet (p) mentions these items merely as examples, since they were the foodstuffs known to the Arabs at his time. Consequently, if rice or corn are more used in certain lands today, payment of zakah of al fitr must be in their forms.

ابن حزم استدلال می‌کند که در پرداخت زکات فطر تنها خرما یا جو پذیرفته است، به این دلیل که از ابومجلز روایت شده که گفت: «از ابن عمر پرسیدم: خداوند به ما فراخی داده است؛ آیا گندم در پرداخت زکات فطر بهتر از خرما نیست؟ گفت: همراهانم راه خود را رفتند و من دوست دارم از راه آنان پیروی کنم.»۳۶ احمد شاکر در تعلیق خود می‌گوید که با جمع کردن همه سخنان موجود در این باره روشن می‌شود که استدلال ابن حزم بی‌پایه است. برای نمونه، معاویه گندم را پیشنهاد کرد و هیچ یک از صحابه با آن مخالفت نکرد. (هرچند ابوسعید بر کاهش مقدار اعتراض کرد، اما بر نوع آن خرده نگرفت.) گزارش ابن عمر که ابن حزم آورده نیز دلیلی به شمار نمی‌آید، زیرا ابن عمر در عمل شخصی خود به پیروی دقیق و لفظی از رفتار پیامبر ﷺ شهرت دارد.

جمهور عالمان بزرگ پرداخت قیمت (ارزش) را تأیید نمی‌کنند. هنگامی که از احمد درباره پرداخت زکات فطر با پول پرسیده شد، پاسخ داد: «می‌ترسم رضایت‌بخش نباشد، زیرا با سنت پیامبر خدا ﷺ مخالف است.» وقتی به او گفته شد که گفته می‌شود عمر بن عبدالعزیز پول را به‌عنوان پرداخت این زکات می‌پذیرفت، احمد گفت: «آیا آنان سخن پیامبر خدا ﷺ را به‌خاطر سخن کسی دیگر رها خواهند کرد؟ ابن عمر گفت: "پیامبر خدا ﷺ زکات فطر را واجب کرد..." و خداوند می‌فرماید: "خدا را اطاعت کنید و پیامبر را اطاعت کنید".» [38] این دیدگاه مالک و شافعی نیز هست. [39] ابن حزم هم همین نظر را دارد، به این دلیل که پول تنها جانشین پرداخت است و جانشین جز با توافق متقابل معتبر نیست.

The three leading scholars do not approve of payment in value. When Ahmad was asked about payment of zakah of al fitr in money, he answered, "I am afraid it is not satisfactory, since it is in opposition to the tradition of the Messenger of God." When he was told that it is said 'Umar bin 'Abd al 'Aziz used to accept money as payment of this zakah, Ahmad said, "Would they abandon the saying of the Messenger of God for the saying of someone else? Ibn 'Umar said 'The Messenger of God (p) imposed zakah of al fitr . . . .' and God says 'Obey God and obey the Messenger.'"38 This is also the view of Malik and al Shafi'i.39 Ibn Hazm shares the same view, on the grounds that money is only a substitute payment, and a substitute is not valid except by mutual agreement.

از آنجا که زکات حقّ خداوند است، نمی‌توان آن را با چیز دیگری معاوضه یا جایگزین کرد.40

Since zakah is due to God, one cannot negotiate a substitute.40

از سوی دیگر، ثوری، ابوحنیفه و شاگردان او معتقدند که پرداخت زکات فطر به صورت ارزش (پول) جایز است. این نظر از عمر بن عبدالعزیز و بصری نیز نقل شده است.۴۱ ابن ابی شیبه از عَوْن روایت می‌کند: «نامهٔ عمر بن عبدالعزیز را شنیدم که در بصره (که عدی در آنجا فرماندار بود) برای او خوانده می‌شد. در آن آمده بود که از هر کارمزدبگیری باید به ازای هر نفر نیم درهم گرفته شود.»۴۲ از حسن نقل شده که گفت: «پرداخت زکات فطر به درهم جایز است.»۴۳ ابواسحاق می‌گوید: «من در پرداخت زکات رمضان به درهم، در میان پیشینیان حضور داشتم.»۴۴ و از عطاء نقل شده که زکات فطر را به صورت سکهٔ نقره پرداخت کرده است.45

On the other hand, al Thawri, Abu Hanifah, and his disciples believe it is permissible to pay zakah of al fitr in value. This is also reported from 'Umar bin 'Abd al 'Aziz and al Basri.41 Ibn Abi Shaibah reports from 'Awn, "I heard the letter of 'Umar bin 'Abd al 'Aziz being read to 'Adi in Basrah (where he was governor). It said that one-half a dirham per person must be taken from all salary earners."42 Al Hasan is reported as saying, "It is permissible to pay zakah of al fitr in dirhams."43 Abu Ishaq says, "I attended their (the predecessors) paying of the zakah of Ramadan is dirhams,"44 and 'Ata is reported to have given zakah of al fitr in silver currency.45