فصل چهارم: زمان پرداخت
7.4 Chapter Four Time Of Payment
مسلمانان به اتفاق نظر دارند که زکات فطر با پایان رمضان واجب میشود، بر اساس آن حدیثی که پیشتر از ابن عمر نقل شد که «رسول خدا ﷺ زکات فطر رمضان را واجب کرد...». با این حال، در مورد زمان دقیق وجوب آن اختلاف دارند. شافعی، احمد، اسحاق، ثوری و مالک (در یک روایت) معتقدند که زکات فطر با غروب آفتاب در آخرین روز رمضان، یعنی هنگامی که آخرین روز به پایان میرسد، واجب میشود. ابوحنیفه و شاگردانش، لیث، ابوثور و مالک (در روایت دیگری) میگویند که زکات فطر در سپیدهدم روز عید واجب میشود، زیرا هدف آن شاد کردن فقرا در آن روز است.۱ این اختلاف تنها یک پیامد دارد: آیا نوزادانی که در آن شب متولد میشوند و کسانی که در آن شب میمیرند، در محاسبه مقدار زکات به حساب آیند یا نه.2
Muslims unanimously agree that zakah of al fitr is obligated upon the end of Ramadan, in accordance with the previously mentioned saying from Ibn 'Umar that "The Messenger of God (p) imposed zakah of fast-breaking of Ramadan . . . " However, they differ in regard to the exact time this obligation becomes due. Al Shafi'i, Ahmad, Ishaq, al Thawri, and Malik (in one narration) believe zakah of al fitr is due at sunset on the last day of Ramadan, i.e. when the last day ends. Abu Hanifah and his disciples, al Laith, Abu Thawr, and Malik (in another narration) say it is due at dawn on the day of the feast, since it aims at bringing happiness to the poor on that day.1 The difference has only one application: whether new born babies and persons who die during that night should be counted in calculating the amount of zakah.2
آخرین مهلت پرداخت
The last time for payment
البخاری و مسلم از ابن عمر روایت میکنند: «رسول خدا ﷺ دستور داد که زکات فطر پیش از نماز عید پرداخته شود.» عِکرِمہ میگوید: «باید پیش از خواندن نماز، زکات پرداخت. خدا میفرماید: "قطعاً کسانی رستگار میشوند که زکات بدهند، نام پروردگارشان را یاد کنند و نماز بخوانند."» ابن خُزَیمہ از کَثیر، از پدرش و او از جدش روایت میکند که از رسول خدا ﷺ درباره این آیه پرسیده شد و ایشان پاسخ دادند: «این آیه درباره زکات فطر نازل شده است.» اما این حدیث ضعیف است، زیرا کَثیر بسیار غیرقابل اعتماد است. افزون بر این، این آیه مکی است، در حالی که زکات فطر پس از آنکه روزه ماه رمضان در مدینه تشریع شد، واجب گردید. از سوی دیگر، البخاری و مسلم از ابوسعید روایت میکنند: «ما در زمان حیات رسول خدا ﷺ در روز عید فطر زکات میدادیم...» که این روایت دلالت دارد بر اینکه تمام آن روز، وقت پرداخت است.
Al Bukhari and Muslim report from Ibn 'Umar "The Messenger of God (p) ordered zakah of al fitr paid prior to 'Id prayers." 'Ikrimah says "One should pay zakah before making the prayers. God says, 'But those will prosper who pay zakah, and gloriy the name of their Lord, and then pray.'"3 Ibn Khuzaimah reports from Kathir, from his father from his grandfather, that the Messenger of God (p) was asked about this verse and answered, "It was sent down in regard to zakah of al fitr."4 But this saying is weak because Kathir is very unreliable.5 Moreover, the verse is Makkan, while zakah of al fitr was imposed after the fasting of Ramadan was prescribed in Madinah. On the other hand, al Bukhari and Muslim report from Abu Sa'id, "We used to pay, during the lifetime of the Messenger of God (p) on the day of breaking the fast . . . .," I implying that all the day is time for payment.
به عقیدهی الشافعی، میتوان زکات فطر را در تمام روز عید پرداخت کرد، هرچند بهترین زمان پرداخت، صبح زود پیش از نماز عید است. همرأی با الشافعی، اکثر علما بر این باورند که به تأخیر انداختن پرداخت تا پس از گذشت وقت نماز عید ناپسند است، زیرا زکات فطر برای بینیاز کردن فقرا در همان روز در نظر گرفته شده است، پس باید به آنان فرصت داده شود تا در خود همان روز از آن بهره ببرند.
Al Shafi'i suggests that this zakah can be paid during the whole day of 'Id, although the best time for payment is early morning before 'Id prayers. Agreeing with al Shafi'i the majority of scholars believe delaying payment until the time for 'Id prayers passes is undesirable, since zakah of al fitr is meant to enrich the poor on that day, so they must be given time to use it during the day itself.
ابن حزم میگوید تأخیر پرداخت تا پس از وقت نماز ممنوع است، و اگر زکات پیش از نماز پرداخت نشود، باید بعداً نیز پرداخت شود، زیرا حق واجب فقرا باید ادا شود، با وجود اینکه حق خداوند مبنی بر پرداخت پیش از نماز نقض شده است.۶ الشوکانی استدلال میکند که پرداخت در وقت پیش از نماز واجب است، بر اساس این سخن ابن عباس: «هر که آن را پیش از نماز بپردازد، برای او به عنوان زکات پذیرفته است، و هر که پس از نماز بپردازد، صدقهای است مانند دیگر صدقات.» تأخیر در پرداخت زکات فطر تا پس از پایان روز عید، به اتفاق نظر گناه شمرده میشود، با وجود اینکه در هر حال باید پرداخت شود.7
پاورقیها
Footnotes.
۱. المغنی، ج ۳، ص ۶۷-۶۸.
1. Al Mughni, Vol. 3, pp. 67-68.
۲. بداية المجتهد، الجزء ۱، ص ۲۷۳.
2. Bidayat al Mujtahid, Vol. 1, p. 273.
۳. سورۃ الأعلى، ۸۷:۱۴-۱۵.
3. Sura al A'la, 87:14-15.
۴. نیل الأوطار، ج ۴، ص ۱۹۵.
4. Nail al Awtar, Vol. 4, p. 195.
۵. الشافعی و ابوداوود او را «رکنی از ارکان باطل» توصیف کردهاند. ر.ک: میزان الاعتدال، ج ۳، ص ۴۰۶-۴۰۷، تهذیب التهذیب، ج ۸، ص ۴۲۱-۴۲۳، التاریخ الکبیر للبخاری، ج ۴، ص ۲۱۷، الجرح والتعدیل، ج ۲، ص ۱۵۴، و المستدرک، ج ۱، ص ۱۲۸.
5. Al Shafi'i and Abu Daud describe him as a "cornerstone of falsehood." See al Mizan, Vol. 3, pp. 406-407, Tahdhib al Tahdhib, Vol. 8, pp. 421-423, al Tarikh of al Bukhari, Vol. 4, p. 217, al Jarh wa al Ta'dill, Vol. 2, p. 154, and al Mustadrak, Vol. 1, p. 128.
۶. المُحَلّى، ج ۶، ص ۱۴۳.
6. Al Muhalla, Vol. 6, p. 143.
۷. نیل الاوطار، جلد ۴، ص ۱۹۵.
7. Nail al Awtar, Vol. 4, p. 195.
۸. المحلّی، ج ۶، ص ۱۴۳. دیدگاه ابن حزم با دیدگاه مکتب امامیه همسوست؛ نگاه کنید به: فقه الامام جعفر، ج ۲، ص ۱۰۶.
8. Al Muhalla, Vol. 6, p. 143 The view of Ibn Hazm coincides with that of the Imami school; see Fiqh al Imam Ja'far, Vol. 2, p. 106.
۹. الشرح الكبير مع حاشية الدسوقي، الجزء ۱، ص ۵۰۸.
9. Al Sharh al Kabir with Hashiat al Dusuqi, Vol. 1, p. 508.
۱۰. المغنی، ج ۳، صص ۵۸-۶۹.
10. Al Mughni, Vol. 3, pp. 58-69.
۱۱. البحر، ج ۲، ص ۱۹۶.
11. Al Bahr, Vol. 2, p. 196.