با یک نگاه به مصارف زکات، جنبه‌ی اجتماعی آن بی‌درنگ آشکار می‌شود: «صدقات تنها برای فقیران و مسکینان و کارگزارانِ گردآوری آن، و کسانی که دلشان به دست آورده می‌شود، و در راه آزاد کردن بردگان و وامداران، و در راه خدا، و برای در راهماندگان است. این فریضه‌ای از سوی خداست.» روشن است که پرداخت زکات به این گروه‌ها اهداف مهم اجتماعی را دنبال می‌کند. برخی از آنها به دولت و نظم عمومی مربوط‌اند، مانند جلب دل‌ها و سهم «در راه خدا». این دو گروه نشان می‌دهند که حکومت باید زکات را گردآوری و در راه گسترش اسلام، پاسداری از راه خدا و دفاع از جامعه‌ی مسلمانان توزیع کند.

A glance at the categories to whom zakah is expended immediately reveals the social aspect of zakah: "Zakah is for the poor and needy and those employed to administer the funds, for those whose hearts have been reconciled, for those in bondage and in debt, in the way of God, and for the wayfarer. It is ordained by God." Clearly, giving zakah to these categories serves important social objectives. Some of them relate to the state and public order, such as heart reconciliation and the sake of God. These two categories imply that the government must collect and distribute zakah toward spreading Islam, preserving the way of God, and defending the Muslim community.

زکات سنگ بنای نظام تأمین اجتماعی اسلام است. بیمهٔ متقابلی که اسلام مقرر کرده فراتر از جنبهٔ مادی است و جنبه‌های معنوی، روانی، اخلاقی، فرهنگی و مدنی زندگی انسان را در برمی‌گیرد و همبستگی و همکاری متقابل میان اعضای جامعهٔ اسلامی را پرورش می‌دهد. به‌طور خلاصه، مراقبت اجتماعی متقابل در جامعهٔ اسلامی به همهٔ شاخه‌های زندگی انسان گسترش می‌یابد.۱ زکات تنها به حوزه‌ای می‌پردازد که بیمهٔ اجتماعی یا تأمین اجتماعی نامیده می‌شود. نظام‌های بیمهٔ اجتماعی معمولاً از بهره‌برداران می‌خواهند برای برخورداری از مزایا، حق بیمه و سهم‌پرداخت کنند، در حالی که نظام‌های تأمین اجتماعی ممکن است از سوی دولت و از بودجهٔ خودش تضمین شوند. زکات برای هیچ دریافت‌کننده‌ای شرط نمی‌کند که در پرداخت‌ها مشارکت داشته باشد یا داشته باشد؛ زکات صرفاً به نیازمندان یاری می‌رساند و از هر کسی که مازاد دارد وجوه گردآوری می‌کند.۲ در واقع زکات نخستین نظام تأمین اجتماعی است که در تاریخ بشریت وضع شده است؛ نظامی که به صدقهٔ داوطلبانهٔ فردی وابسته نیست، بلکه به نهادی حکومتی متکی است که پرداخت‌های منظم گردآوری می‌کند و کمک‌های سازمان‌یافته را به همهٔ نیازمندان توزیع می‌کند. این نظام زکات هم کمک منظم و هم رفع نیازهای اضطراری را فراهم می‌آورد. برای نمونه، در دستورالعملی که زُهری برای عمر بن عبدالعزیز تنظیم کرده، می‌خوانیم: «در آن سهمی است برای بیمار، ناتوان، و هر نیازمندی که نمی‌تواند خرج خود را تأمین کند؛ سهمی برای فقیری که تا رهایی از فقر یاری می‌شود؛ سهمی برای زندانیان، برای کسانی که گدایی می‌کنند و کسانی که نمی‌کنند؛ سهمی برای هر کسی که بار قرض بر دوش دارد، به شرط آنکه آن قرض از نافرمانی خدا پدید نیامده باشد؛ سهمی برای هر مسافری که در راه خانواده‌ای برای یاری‌اش نمی‌یابد. چنین مسافرانی باید غذا و سرپناه و علوفهٔ حیوان باربرشان را داشته باشند تا به خانه برسند.»3

Zakah is the cornerstone of Islam's social insurance system. The mutual insurance that Islam ordains goes beyond the mere material aspect to include spiritual, psychological, moral, cultural, and civic aspects of a person's life and to foster solidarity and mutual cooperation among members of the Islamic society. In short, mutual social care in Islamic society extends to all branches of human life.1 Zakah covers only the area called social insurance or social security. Social insurance systems usually require the users to pay premiums and contributions in order to participate in the benefits, while social security systems may be guaranteed by the state from its own budget. Zakah does not make it a condition for any recipient to participate or to have participated in the contributions; zakah simply provides relief to those in need and collects funds from whoever has excess.2 Zakah is in fact the first system of social security ever enacted in the history of humanity, a system that does not depend on individual voluntary charity but on a governmental institution that collects regular contributions and distributes organized relief to all those who are in need. This system of zakah provides regular relief as well as for emergency needs. We read, for example, in the instructions prepared by al Zuhri for 'Umar bin 'Abd al 'Aziz, "There is a share in it for the ill, the handicapped, and each needy person who cannot provide fro himself, a share for the destitute until they can be removed from destitution, a share for those in prisons, for those who beg and those who do not, a share to whoever is burdened by debts, provided such debts did not arise from disobedience to God, a share for every traveler who finds no family to help him on the road. Such travelers should be given food and shelter as well as feed for their transporting animal, until they reach home."3

فراتر از همه اینها، زکات در پی تحقق آرمان‌های جامعهٔ مسلمان و تقویت ستون‌های معنوی‌ای است که جامعه بر پایهٔ آنها بنا شده و به‌واسطهٔ آنها ویژگی متمایز خود را دارد. همان‌گونه که البهی الخولی به درستی بیان کرده است: ملت‌ها در حقیقت، افزون بر عوامل مادی، بر عناصر معنوی و روانی بنا می‌شوند. در واقع، عوامل معنوی در ایجاد وحدت و پویایی در هر جامعه‌ای بسیار تأثیرگذارترند. اسلام به این عوامل توجه ویژه‌ای دارد و هزینه کردن از درآمد جامعه برای پرورش و پشتیبانی از این عوامل را یکی از تکالیف اساسی آن قرار داده است.

Above all that, zakah aims at realizing the ideals of the Muslim society and nourishing the spiritual pillars on which the society is founded and by which it is distinctively characterized. As rightly stated by al Bahi al Khawli, Nations are truly founded on spiritual and psychological elements in addition to material factors. Indeed, the spiritual factors count much more in creating unity and vitality in any community. Islam pays great attention to these factors and makes spending out of the income of the community--to nourish and support these factors--one of its major obligations.

اسلام به سه عامل اصلی توجه ویژه دارد. نخست، آزادی یا حریت. یکی از اهداف زکات، آزاد کردن افراد از بند بردگی است. برای نخستین بار در تاریخ بشریت، آزاد کردن بردگان توسط اسلام به یک تکلیف اجتماعی تبدیل شد که بخشی معین از ثروت جامعه برای آن هزینه می‌شود. دوم، تشویق افراد به انجام طرح‌های مصلحت عمومی و هزینه کردن برای از بین بردن اختلاف‌ها میان بخش‌های جامعه و آشتی دادن افراد و گروه‌ها، به منظور پرهیز از ناآرامی اجتماعی. چنین کارهایی با اختصاص سهمی از زکات برای حمایت از کسانی که مسئولیت مالی این اهداف را بر عهده می‌گیرند، تشویق می‌شوند. سوم، هزینه کردن در راه خدا و گسترش دین صحیحی که از جانب اوست، مورد تأکید قرار گرفته است. جهاد در راه خدا شامل دفاع از آرمان‌ها و آموزه‌هایی است که خداوند پیامبرانش را برای آن فرستاد، و برپا داشتن یکتایی خدا و درستکاری بر روی زمین.8

One can distinguish three major factors to which Islam gives special attention. The first is freedom or liberty. One of the objectives of zakah is to liberate individuals in the bondage of slavery. For the first time in the history of humanity, the liberation of slaves was made, by Islam, a social obligation for which a certain portion of the community's wealth is spent. Secondly, encouraging individuals to carry out projects of public interest and to spend toward smoothing out differences between segments of the community and reconciling individuals and groups in order to avoid social unrest. Such actions are encouraged by assigning a share of zakah to support those who shoulder financial responsibility for these purposes. Thirdly, spending in the way of God and spreading the sound religion that comes from Him is urged. Fighting in the way of God includes defending the ideals and doctrines for which God sent His messengers, and up-holding the oneness of God and righteousness on earth.8

وجود ثروت هنگفت در کنار فقر شدید، یک فاجعه اجتماعی بزرگ است که اسلام در جامعه‌اش آن را تحمل نمی‌کند. قرآن تأکید می‌کند: {هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا}۱۰ واژه عربی «جمیعاً» که برای «همه» به کار رفته، می‌تواند به این معنا باشد که همه آنچه در زمین آفریده شده، برای شما است، یا اینکه آنچه آفریده شده، برای همه شما است.

The presence of a great concentration of wealth side by side with severe poverty is a major social calamity that Islam does not tolerate in its society. The Qur'an emphasizes, "It is He Who has created for you all things that are on earth."10 Arabic word "jami'a" used for "all" may mean all things created are for you, or things created are for all of you.

یکی از اهدافی که اسلام دنبال می‌کند، کاهش تفاوت‌های اجتماعی و اقتصادی از طریق ارائه حمایت و کمک مالی به نیازمندان است تا آنان را به ثروتمندان نزدیک‌تر سازد.

One of the objectives Islam aims for is reducing socio-economic differences by providing support and financial help to the have-nots to bring them closer to the haves.

اسلام با بسیاری از قوانین، نهادهای اجتماعی و دستورهای اقتصادی خود به این مشکل می‌پردازد تا عدالت را هم در توزیع ثروت و هم در توزیع درآمد تحقق بخشد. خداوند می‌فرماید: «آنچه خدا از اموال اهل آبادی‌ها به پیامبرش بازگردانده، از آنِ خدا و پیامبر و خویشاوندان و یتیمان و مسکینان و در راه‌ماندگان است، تا میان ثروتمندانِ شما دست‌به‌دست نگردد.»۱۱ در این بخش، تنها نقش نهاد زکات را در کاستن از تفاوت‌های اقتصادی بررسی می‌کنیم. باید در نظر داشت که در جامعه‌ای که بر پایهٔ اسلام زندگی می‌کند و با آن اداره می‌شود، باید مردمی کار کنند و شمار افراد بیکار بسیار اندک باشد، زیرا اسلام با دیگر ابزارهایی که دارد، بیکاری را بازمی‌دارد و فرصت‌های شغلی فراهم می‌کند. زکات، چنان‌که پیش‌تر دیدیم، تنها به تهیدستان یاری نمی‌رساند، بلکه هدفش این است که تهیدستان را صاحب وسایل تولید کند، با دادن ابزار و ماشین‌آلاتی که برای کار مولد لازم است، به‌گونه‌ای که افرادِ دریافت‌کنندهٔ زکات برای همیشه از شمار فقیران و نیازمندان بیرون روند. این افزون بر پناهگاه ضروری و کمک فوری است که زکات فراهم می‌آورد. در بخش پیشین نیز بحث کردیم که آنچه به‌عنوان زکات داده می‌شود باید به مالکیت گیرنده درآید، تا دریافت‌کنندگان زکات دیگر نداشته‌های خود را از دست‌داده نمانند.

Islam tackles this problem with much of its legislation, social institutions, and economic directives in order to achieve Justice both in the distribution of wealth and the distribution of income. God says, "What God has bestowed on His Apostle [and taken away] from the people of the townships, belongs to God, to His Apostle, and to kindred and orphans, the needy, and the wayfarer, in order that it may not merely make a circuit between the wealthy among you."11 In this section, we are discussing only the role of the institution of zakah in reducing economic differences. We must keep in mind that in a society which behaves according to, and is ruled by, Islam there must be people working and much smaller number of idle persons, because of the other means by which Islam discourages idleness and provides jobs. Zakah, as we have seen earlier, does not only provide relief to the poor but aims also at making the poor own means of production by giving them the tools and machinery necessary for productive work, so that persons given zakah are removed forever from the category of poor end needy deservants. This is in addition to necessary shelter and immediate relief that zakah provides. We also discussed in the previous part that what is given as zakah must become owned by the recipient so that recipients of zakah no longer remain have-nots.

اسلام در درون هر مسلمان، از طریق تربیت و آموزش، نفرت از گدایی را می‌کارد. حتی درخواست هرگونه کمک نیز، جز در حال نیاز شدید، ناپسند شمرده می‌شود. ابومسلم خولانی می‌گوید: عوف بن مالک به من گفت: «هفت، هشت یا نه نفر از ما با رسول خدا ﷺ بودیم که فرمود: "آیا با رسول خدا ﷺ بیعت نمی‌کنید؟" ما چندی پیش بیعت کرده بودیم، پس گفتیم: "ما با شما بیعت کرده‌ایم!" او این درخواست را سه بار تکرار کرد. سپس دست‌های خود را گشودیم و بیعت کردیم. یکی از ما گفت: "ای رسول خدا ﷺ، ما با شما بیعت می‌کنیم، اما بر چه چیزی؟" پیامبر ﷺ فرمود: "این‌که خدا را بپرستید و هیچ چیزی را با او شریک نسازید، نماز پنج‌گانه را بخوانید، شنوا و فرمان‌بردار باشید..."

Islam implants abhorance of begging inside each Muslim through training and education. Even asking for any kind of assistance is disliked, except in dire need. Abu Muslim al Khawlani says he was told by 'Awf bin Malik, "Seven, eight, or nine of us were with the Messenger of God (p) when he said, "Won't you give your pledge to the Messenger of God?" We had given our pledge not a long time ago, so we said, "We have given you our pledges!" He repeated that request three times. Then we extended our hands open and gave our pledge. One of us said, "O Messenger of God, we give you our pledge, but on what? The Prophet said, 'That you worship God and do not associate partners with him whatsoever, that you pray the five prayers, that you listen and obey . .

«. . . » و آهسته کلمه‌ای گفت و ادامه داد: «و اینکه از مردم هیچ چیز نخواهی.» راوی حدیث می‌افزاید: «پس ممکن است تازیانهٔ یکی از این افراد در حال سوارکاری از دستش بیفتد و از کسی نخواهد که آن را به او بدهد.»۱۲ ثوبان روایت می‌کند که پیامبر خدا ﷺ پرسید: «چه کسی به من تعهد می‌دهد که از مردم هیچ چیز نخواهد تا من بهشت را برای او ضمانت کنم؟» ثوبان گفت: «ای پیامبر خدا، من.» پیامبر ﷺ فرمود: «از مردم هیچ چیز مخواه.» ثوبان هیچ‌گاه از کسی چیزی نخواست.۱۳ افزون بر این، پیامبر ﷺ دست گیرنده را دست پایین و دست دهنده را دست بالا نامید. ایشان یارانش را به خودکفایی آموخت و به آنان آموخت که در دست دیگران به دنبال چیزی نباشند. ابوسعید می‌گوید: «گروهی از انصار از پیامبر خدا ﷺ درخواست کردند»

. . . ' and he whispered a word and continued, 'and that you do not ask people for anything.'" The narrator of the saying adds, "So it may happen that the whip of one of these people drops from his hand while riding and he does not ask anyone to hand it to him."12 Thawban narrates that the Messenger of God (p) asked, "Who pledges to me that he will not ask people for anything so I can guarantee him the Garden?" Thawban said, "O Messenger of God, I do." The Prophet said, "Do not ask people for anything." Thawban did not ask anything from anyone.13 Additionally, the Prophet (p) calls the receiving hand and the lower hand and the hand of the giver the upper hand. He taught his Companions to be self-sufficient and not to look for anything in the hands of other people. Abu Sa'id says, "Some people from the Ansar asked the Messenger of God (p)

پیامبر خدا ﷺ دو اصل اساسی را به یارانش آموخت. نخست، کار سرچشمهٔ کسب درآمد و وسیلهٔ امرار معاش است. مسلمانان ترغیب شدهاند که با کار کردن، در پهنهٔ زمین گام بردارند و در پی نعمتهای خداوند باشند.

The Messenger of God (p) taught his Companions two essential principles. Firstly, work is the source of gaining income and means of sustenance. Muslims are urged to traverse through tracts of the earth in search of the bounties of God through work.

کار، چه دستی و چه غیر دستی، بهتر از زندگی کردن با کمک‌های تحقیرآمیز است. پیامبر ﷺ

Work, manual or otherwise, is better than living on humiliating grants. The Prophet (p)

او می‌گوید: «اگر یکی از شما طنابی بر پشت خود بردارد و دسته‌ای هیزم بیاورد و آن را بفروشد تا خداوند به ارزش آن آبروی او را حفظ کند، این برای او بهتر است از اینکه از مردم درخواست کند، چه به او داده شود و چه منع گردد.»15

says, "For anyone of you, taking some rope on your back and bringing a bunch of wood and selling it in order for God to preserve, with its value, the dignity of one's face, is better than asking people, whether one is given or prevents."15

اصل دوم این است که درخواست کردن بی‌جهت از مردم ممنوع است، زیرا موجب خواری و بی‌آبرویی است. مسلمانان از دست‌درازی به گدایی برای رفع نیاز منع شده‌اند، مگر کسانی که نیاز بر آنان چیره شده باشد. هر که درخواست کند در حالی که آنچه نیازهای اساسی‌اش را برطرف می‌کند داشته باشد، در روز قیامت در حالی می‌آید که گدایی‌اش به‌صورت خراشی بر چهره‌اش است. این مطلب در چند حدیث تکرار شده است. بخاری، مسلم و نسائی از ابن عمر روایت می‌کنند که پیامبر ﷺ فرمود: «هیچ‌کس پیوسته گدایی نمی‌کند مگر آنکه روز قیامت با چهره‌ای که گوشتی بر آن نیست نزد خدا می‌آید.» نویسندگان چهار کتاب سنن روایت می‌کنند که پیامبر ﷺ فرمود: «کسی که در حالی که توانگری دارد گدایی می‌کند، گدایی‌اش در روز قیامت به‌صورت خراشی بر چهره‌اش ظاهر می‌شود.» از پیامبر ﷺ پرسیده شد که حد توانگری چیست؟ فرمود: «پنجاه درهم یا معادل آن از طلا.» چهره گرامی‌ترین عضو بدن انسان است و نشان خفت‌آور گدایی بر آن نمایان می‌شود.

The second principle is that asking people unnecessarily is prohibited, because it is indignifying. Muslims are prohibited from resorting to begging for relief except for those who are beaten by need. He who asks while having what satisfies his essential needs shall come on the Day of Resurrection with his begging a scar on his face. This is reiterated in several sayings. Al Bukhari, Muslim, and al Nasa'i report from Ibn 'Umar that the Prophet (p) said, "None shall persist in begging but will come to God with his face stripped of flesh." The authors of the four books on Sunan report that the Prophet (p) says, "He begs while he has satisfaction, his begging appears on the Day of Resurrection as a scar on his face." The Prophet was asked what the limit of satisfaction is. He answered, "Fifty dirhams or their equivalent in gold."16 The face is the most honored part of one's body, and that is where the humiliating mark of begging appears.

درمان مشکل گدایی دوگانه است. گام نخست، فراهم کردن شغلی مناسب برای همه کسانی است که می‌توانند کار کنند. این یکی از مسئولیت‌های دولت اسلامی نسبت به شهروندانش است؛ دولت نباید در برابر مشکل بیکاری بی‌تحرک بماند. همچنین دولت نباید بدون ریشه‌یابی مشکل، پیوسته از محل صدقات کمک‌رسانی کند. در بحث توزیع زکات در آغاز این کتاب، بارها تأکید کردم که «صدقه برای هیچ توانگری و برای هیچ فرد نیرومند و توانایی حلال نیست». در حقیقت، هر کمکی که به شخص توانا به کار و کسب داده شود، به نوعی تشویق به بیکاری است. مناسب‌ترین پاسخ به چنین مشکلی همان کاری است که رسول خدا ﷺ هنگامی که کسی از ایشان کمک خواست، انجام داد. انس بن مالک روایت می‌کند که مردی از انصار برای کمک مالی نزد پیامبر ﷺ آمد. پیامبر ﷺ فرمود: «آیا در خانه‌ات چیزی نیست؟» مرد گفت: «چرا، یک پارچه داریم که بخشی از آن را می‌پوشیم و بخشی دیگر را زیر خود پهن می‌کنیم، و یک کاسه که با آن آب می‌نوشیم.» پیامبر ﷺ فرمود: «آن‌ها را نزد من بیاور.» مرد آن‌ها را آورد. رسول خدا ﷺ آن‌ها را گرفت و اعلام کرد: «چه کسی این‌ها را می‌خرد؟» مردی گفت: «من آن‌ها را به یک درهم می‌گیرم.» پیامبر ﷺ فرمود: «کیست که بیشتر از یک درهم بدهد؟» این را دو یا سه بار تکرار کرد. مرد دیگری گفت: «من آن‌ها را به دو درهم می‌گیرم.» پیامبر ﷺ آن‌ها را به او داد و دو درهم را گرفت و به صاحبش داد و فرمود: «با یکی از آن‌ها خوراک بخر و برای خانواده‌ات ببر، و با درهم دیگر تیشه‌ای بخر و نزد من بیاور.» سپس رسول خدا ﷺ با دست خود دسته‌ای چوبی به تیشه بست و به مرد گفت: «برو هیزم جمع کن و بفروش، و تا پانزده روز نباید تو را ببینم.» مرد هیزم جمع کرد و فروخت... سپس با ده درهم سود نزد پیامبر ﷺ آمد: ... با بخشی از آن پارچه خرید و با بخشی دیگر خوراک خرید... پیامبر خدا ﷺ فرمود: «این کار برای تو بهتر است از گدایی‌ای که در روز قیامت به‌صورت خراشی بر چهره‌ات باشد. گدایی جز برای یکی از سه نفر روا نیست: فقیرِ نیازمندِ بی‌چیز، یا کسی که بار قرض‌های سنگین بر دوشش است، یا کسی که باید دیه‌ی قتل خطایی را بپردازد.» در این داستان، شیوه‌ی عملی آموزش پیامبر ﷺ را مشاهده می‌کنیم؛ آن‌جا که نمی‌خواست آن شخص از زکات بگیرد، زیرا توانایی کسب درآمد داشت، و چنین گرفتنی جز به‌عنوان آخرین راه روا نیست. دولت مسئول آن است که در یافتن شغل‌های مناسب برای همه‌ی شهروندانش یاری دهد. «این سخن، گام‌های عملی‌ای را نشان می‌دهد که اسلام، مدت‌ها پیش از هر نظام دیگری که بشریت می‌شناسد، برای ریشه‌کن کردن فقر و بیکاری برداشته است. درمان تنها در پرداخت کمک فوری خلاصه نمی‌شود، بلکه وسایل خوداتکایی و کار مولد را نیز فراهم می‌آورد. پیامبر ﷺ آموخت که انسان باید از همه‌ی توانایی‌هایش، هرقدر هم که اندک باشند، بهره گیرد و پیش از آن‌که به گدایی یا درخواست روی آورد، همه‌ی راه‌های کار مولد را بیازماید. او آموخت که هر شغلی که روزی حلال فراهم آورد، شرافتمندانه و با عزت است، حتی اگر کار آن جمع‌کردن هیزم و بردن آن بر پشت و فروختن آن باشد، تا انسان با گدایی خوار نشود.»

The cure for the problem of begging is twofold. The first step is providing suitable job to all those who can work. This is one of the responsibilities of the Islamic state towards its citizens; the state must not remain paralyzed when faced with the problem of unemployment. Nor must the state keep providing relief from sadaqat without rectifying the root of the problem. Throughout the discussion of zakah distribution early in this book, I repeatedly emphasized that "The sadaqah is not lawful to any rich person, nor to a strong and capable one." Indeed, any relief given to a person who is capable of earning is in a way encouragement of idleness. The most proper response to such a problem is what the Messenger of God did when a person asked him for relief. Anas bin Malik narrates that a person from Ansar came asking the Prophet (p) for financial help. The Prophet answered, "Isn't there anything in your house?" The man said, "Yes, a piece of cloth. We use some of it to wear and spread another part to sit on, and a cup in which we drink water." The Prophet said, "Bring them to me." He brought them, The Messenger of God (p) took them and announced, who will buy these?" A man said, "1 will take them for one dirham." The Prophet said, "Who Gives more than one dirham?" twice or thrice. Another man said, "I will take them for two dirhams." The Prophet gave them to him and took the two dirhams and gave them to the owner saying, "Buy with one of them food to send to your family and buy with the other an axe-head and bring it to Me." Than the Messenger of God tied with his own hands a piece of wood to the axe for a handle and told the man, "Go and get wood and sell . . . . I must not see you for fifteen days." The man got wood and sold it . . . . He later came to the Prophet with ten dirhams gained: . . . . He bought cloth with some and food with some . . . . The Messenger of God (p) said, "This is better for you than the begging that comes as a scar on your face on the Day of Resurrection. Begging is not permissible except to one of three. A destitute poor person, or a person under overwhelming debts, or a person who ought to pay ransom for an accidental homicide."20 We observe in this story the practical teaching of the Prophet when he did not want that person to take zakah because he was able to earn, and such taking is not permissible except as a last resort. The government is responsible for helping to find suitable jobs for all its citizens. "This saying provides practical steps taken by Islam a long time before any other system known to humanity in order to wipe out poverty and unemployment. The treatment is not only to extend immediate relief, but to provide means of self-support and productive work. The Prophet taught that one must use all one's abilities, no matter how few they might be and to exhaust all means of productive wok before resorting to begging or asking. He taught that any job that provides lawful sustenance is honorable and dignified, even if it were getting wood on one's back and selling it, so that one is not humiliated by begging.

گسترش برادری میان فرزندان آدم به طور عام و میان اعضای جامعه مسلمانان به طور خاص، یکی از اهداف اساسی در اسلام است. همبستگی اجتماعی، امنیت اجتماعی و همکاری متقابل، برادری را تقویت می‌کنند. بی‌شک، همواره نیاز است که میان کسانی که خود را درگیر اختلاف و دشمنی می‌کنند، آشتی برقرار شود.

Spreading brotherhood among the children of Adam in general and members of the Muslim society in specific is one of the basic objectives in Islam. Social solidarity, social security, and mutual cooperation strengthen brotherhood. No doubt, there is a continuous need for reconciling people who get themselves in disputes and feuds.

در نخستین جامعهٔ اسلامی که پیامبر ﷺ در مدینه بنیان نهاد، صحنه‌ای آرمانی از برادری، عشق متقابل و مراقبت از یکدیگر را می‌بینیم؛ با وجود رقابت‌های قبیله‌ای و اقتصادی‌ای که پیش از اسلام وجود داشت و با وجود تفاوت‌های قومی و فرهنگی میان مهاجران به مدینه (مهاجرین) که از شاخهٔ عدنانی عرب بودند، و انصار که پیش از هجرت در مدینه زندگی می‌کردند و از شاخهٔ قحطانی عرب بودند. خود انصار از دو قبیلهٔ بزرگ تشکیل می‌شدند که دهه‌ها با یکدیگر در شهر می‌جنگیدند، افزون بر چند فرد از پیشینه‌هایی کاملاً بیگانه با مهاجران و انصار، مانند بلال حبشی، سلمان فارسی و صهیب رومی. افزون بر این‌ها، جامعهٔ مدینه افرادی خشن از بادیه‌نشینان مانند ابوذر را در کنار شهرنشینانی که در ناز و نعمت بزرگ شده بودند، مانند مصعب بن عمیر، در بر می‌گرفت. این جامعه به شیوه‌ای بی‌نظیر با برادری درهم تنیده شده بود، به گونه‌ای که انسان برای برادرش همان را دوست می‌داشت که برای خود دوست می‌داشت. قرآن تصویری از این کاربست آرمانی برادری ترسیم می‌کند: «برای آن دسته از تهی‌دستان مهاجر که از خانه‌ها و دیارشان بیرون رانده شدند، در جستجوی فضل خدا و خشنودی او و یاری خدا و پیامبرش؛ آنان همان راستگویانند.»

In the first Islamic society, established by the Prophet in Madinah, we are given an ideal scene of brotherhood, mutual love and care, in spite of the tribal and economic rivalry that existed before Islam and in spite of the ethnic and cultural differences between the migrants to Madinah (Muhajirin) who were from the 'Adnani branch of Arabs, and the Ansar, who lived in Madinah before migration and were of the Qahtani branch of Arabs. The Ansar themselves were composed of two major tribes that had been fighting each other in the city for decades, in addition to a few individuals from backgrounds totally alien to both Muhajiran and Ansar, such as the Ethiopian Bilal, the Persian Salam, and the Byzantine Suhaib. On top of that, Madinan society included rough bedouins like Abu Dharr side by side with luxuriously raised urbanites like Mus'ab bin 'Umair. This society was woven with brotherhood in a unique manner, whereby one loves for one's brother exactly what one loves for one's self. The Qur'an draws a picture of this ideal application of brotherhood: "The indigent migrants, those who were expelled from their homes and their prophet, while seeking grace from God, His good pleasure, and pleasing God and His Apostle, such are indeed the sincere ones.

اگرچه این برادری آرمانی در زندگی واقعی نخستین جامعه اسلامی تحقق یافت، اسلام به عنوان یک شیوه زندگی برای زندگی انسان قانون‌گذاری می‌کند بی‌آنکه این واقعیت را نادیده بگیرد که انسان‌ها گناه می‌کنند، اشتباه می‌کنند، کینه و اختلاف دارند، و این اختلافات ممکن است تا نابودی، خونریزی و تصرف اموال دیگران پیش برود.

Although this ideal brotherhood was realized in the actual life of the first Islamic society, Islam as a way of life legislates for human life without disregarding the fact that human beings sin, make mistakes, have feuds and disputes, which may go as far as destruction, bloodshed, and taking other people's resources.

دشمنی‌هایی که به مرحلهٔ جنگ و ستیز می‌رسند، به قدمت خود بشریت هستند. قرآن به ما می‌گوید که فرشتگان هنگامی که خداوند آدم را آفرید از او پرسیدند: «آیا کسی را در آن قرار می‌دهی که در آن فساد کند و خونریزی نماید؟ حال آنکه ما تو را تسبیح و تقدیس می‌کنیم؟»۲۳ داستان دو پسر آدم در قرآن این‌گونه بازگو شده است: «داستان دو پسر آدم را به حق بر ایشان بخوان. آنگاه که هر دو قربانی‌ای تقدیم کردند، از یکی پذیرفته شد و از دیگری پذیرفته نشد. آن یکی گفت: "البته تو را خواهم کشت." آن دیگری گفت: "خداوند تنها از پرهیزگاران می‌پذیرد. اگر تو دستت را به سوی من دراز کنی تا مرا بکشی، من دستم را به سوی تو دراز نخواهم کرد تا تو را بکشم، زیرا من از خداوند، پروردگار جهانیان، می‌ترسم.

Feuds that reach the stage of fighting are as old as humanity itself. The Qur'an tells us that the angels asked God when He created Adam, "Wilt Thou place therein one who will make mischief therein and shed blood? Whilst we celebrate Thy praises and glorify Thy holy name?"23 The story of the two sons of Adam is told in the Qur'an: "Recite to them the truth of the story of the two sons of Adam. Behold, they each presented a sacrifice to God. It was accepted from one but not from the other. Said the latter, 'Be sure, I will slay thee.' 'Surely', said the former, 'God doth accept the sacrifice of those who are righteous. If thou dost stretch thy hand against me to slay me, it is not for me to stretch my hand against thee to slay thee, for I do fear God, the Cherisher of the worlds.

«من می‌خواهم گناهم را همراه با گناه خودت بر دوش تو بگذارم، و تو از یاران آتش خواهی بود؛ و این است پاداش ستمکاران.» نفس سرکش آن یکی او را به کشتن برادرش واداشت. او برادرش را کشت و از زیانکاران شد. سپس خداوند کلاغی را فرستاد که زمین را می‌کاوید تا به او نشان دهد چگونه شرمساری برادرش را بپوشاند. او گفت: «وای بر من! آیا ناتوان بودم که مانند این کلاغ باشم و شرمساری برادرم را پنهان کنم؟» و آنگاه سخت پشیمان شد.24

For me, I intend to let thee draw on thyself my sin as well as thine, for thou wilt be among the companions of the Fire, and that is the reward of those who do wrong.' The selfish soul of the other led him to the murder of his brother. He murdered him and became one of the lost ones. Then God sent a raven who scratched the ground to show him how to hide the shame of his brother.'Woe unto me; said he. Was I not even able to be as this raven and hide the shame of my brother?' Then he became full of regrets."24

اسلام می‌کوشد برای هر فرد در جامعهٔ اسلامی، تأمینِ معاش و امنیت از ترس را تضمین کند، تا انسان بتواند بخش خوبی از انرژی خود را به عبادت خداوند اختصاص دهد. خداوند، در بیان بزرگیِ نعمتش بر قبیلهٔ قریش، می‌فرماید: «لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ، إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ، فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَٰذَا الْبَيْتِ، الَّذِي أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ». بدترین چیزی که ممکن است برای یک فرد یا یک گروه از مردم رخ دهد، از دست دادن یکی از این دو نعمت است. خداوند می‌فرماید: «وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُّطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّن كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ». قوانین اسلامی برای هر فرد در دولت اسلامی، مسلمان یا غیرمسلمان، سطح مناسبی از زندگی را تضمین می‌کنند، به‌گونه‌ای که خوراک، پوشاک و مسکن، افزون بر مراقبت‌های بهداشتی و آموزش، در دسترس باشد. پیش‌تر نشان داده شد که نظام زکات هدفش تأمین نیازهای فقیران و نیازمندان و خانواده‌های آنان برای تمام عمر است.

Islam attempts to guarantee each person in the Islamic society sufficiency of sustenance and security from fear, so that a human being can devote a good part of his or her energy to worshiping God. God, in showing the tribe of Quraish how great was His bounty to them, says, "For the covenants [of security and safeguard] enjoyed by the Quraish. Their covenants covering journeys by winters and summer. Let them adore the Lord of this House, Who provides them with food against hunger and with security against fear."34 The worst that may happen to a person or a group of people is the loss of either of these two bounties. God says, "God sets forth a parable, a city enjoying security and quiet, abundantly supplied with sustenance from every place, yet was it ungrateful for the favors of God, so God made it taste of hunger and terror in extreme, [closing in on it] like a garment [from every side] because of the evil [which its people] wrought."35 The Islamic laws guarantee every person in the Islamic state, Muslim or not, a suitable level of living, whereby food, clothing, and shelter are available in addition to health care and education. It was shown earlier that the system of zakah aims at satisfying the poor and the needy and their families for life.

اما بلایای طبیعی ممکن است به‌طور ناگهانی و غیرمنتظره به هر فردی برسد، چه ثروتمند و چه غیر ثروتمند، چه کشاورز، چه تاجر، چه صنعتگر و چه مالک زمین. بلایای طبیعی ممکن است عمومی و مشترک برای یک منطقه باشد، مانند خشکسالی، سیل، آلودگی به حشره‌کش، انفجارها، یا ممکن است فردی باشد، مانند حوادث، آتش‌سوزی، و از دست رفتن دارایی‌ها یا منابع درآمد.

But natural disasters may hit-unexpectedly-any person, rich or not, whether a farmer, a merchant, an industrialist, or a landlord. Natural disasters may be common to an area, like drought, flood, insecticide contamination, explosions, or they may be individual, such as accidents, fires, and loss of assets or sources of income.

کسانی که دچار بلایای طبیعی یا حوادث می‌شوند، تنها به صدقات داوطلبانه واگذار نمی‌شوند. آنان از درآمد زکات سهمی دریافت می‌کنند. پیامبر ﷺ به قَبیصه فرمود: «درخواست کردن جایز نیست، مگر در سه مورد.» پیامبر ﷺ از میان آن موارد، مردی را یاد کرد که بلایی دارایی‌اش را نابود کرده باشد. مفسران نخستین قرآن، در شمار «غارمین» [وامداران] این گونه کسان را آورده‌اند: «کسی که خانه‌اش آتش گرفته، یا دارایی‌اش به‌وسیله سیل از میان رفته، یا بدهی‌هایی دارد که خانواده‌اش را تحت فشار قرار داده است.»37

Individuals struck by natural disasters or accidents are not left to voluntary charity alone. They are given a share in the proceeds of zakah. The Prophet told Qubaisah, "Asking is not permissible, except in three cases." The Prophet mentioned among them a man struck by a disaster that wipes out his wealth. Early commentators on the Qur'an include in the category of persons under debt [al gharimin] "He whose house caught fire or whose wealth was wiped out by flood or who has debts that burden his family."37

در حدیثی که پیش‌تر ذکر شد، پیامبر (ص) می‌فرماید چنین شخصی می‌تواند درخواست کند "تا آنکه معاش کافی به دست آورد". بی‌تردید این مقدار از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به عواملی چون سطح عمومی زندگی، اندازه خانواده و جایگاه اجتماعی بستگی دارد. برای مثال، بازرگانی که کالاهایش در آتش سوخته است، برای تأمین معاش خود ممکن است به خرید حداقلی از کالا نیاز داشته باشد که برای نوع کسب و کارش کافی باشد. برخی فقیهان حتی معتقدند که چنین افرادی باید مبلغی دریافت کنند که آنان را به همان سطحی که پیش از وقوع حادثه داشتند بازگرداند.۳۸ به باور من، آنچه میزان کمک به کسانی را که دچار بلایا شده‌اند تعیین می‌کند، به میزان وجوه موجود در صندوق زکات و چند عامل دیگر، یعنی سایر نیازهایی که بر این وجوه تکیه دارند، بستگی دارد. در پایان باید تأکید کرد که مناطق روستایی کشورهای مسلمان امروز به چنین بیمه اسلامی برای جبران پیامدهای مالی بلایای طبیعی و خشکسالی به شدت نیازمندند، زیرا فقر گسترده و ناکافی بودن صدقات داوطلبانه برای پذیرش مسئولیت کامل چنین بیمه‌ای وجود دارد.

In the saying mentioned above, the Prophet (p) says such a person may ask "until he secures sufficiency of sustenance." This undoubtedly differs from one person to another, depending on factors such as the general standards of living, size of family, and social status. For a merchant whose inventory is burned, for example, securing sustenance of living may require purchasing a minimum amount of inventory sufficient for his type of business. Some jurists even argue that such people must be given amounts sufficient to put them back on their feet at the level they had before the accident took place.38 I believe what determines how much persons struck by disasters should be given depends on the availability of funds in the zakah agency and on several other factors, namely other needs that draw on these funds. Lastly, it must be emphasized that the rural areas of today's Muslim countries desperately need such Islamic insurance against the financial aftermath of natural disasters and drought, because of predominant poverty and insufficiency of voluntary charity to take total responsibility for such insurance.

اسلام، تا آنجا که به پاسخ و عمل بی‌حدوحصر، تصادفی و بی‌بند‌وبار به غریزه جنسی اجازه نمی‌دهد، به افراط دیگر نیز اجازه نمی‌دهد و هیچ گرایشی به تجرد داوطلبانه را نمی‌پذیرد. سرکوب غریزه جنسی یا از میان بردن آن در این نظام اسلامی پذیرفته نیست. اسلام به ازدواج تشویق می‌کند و نذر تجرد و اخته کردن را منع می‌کند. مسلمانی که توان ازدواج دارد، اجازه ندارد با این ادعا که خود را وقف پرستش و ستایش خدا کرده است، در تجرد زندگی کند. پیامبر ﷺ

Islam, in as much as it does not allow unlimited, haphazard response to and practice of the sexual drive, does not allow the other extreme and does not entertain any tendency to voluntary celibacy. Suppression of the sexual drive or its elimination is not accepted by this system of Islam. Islam encourages marriage and forbids taking vows of celibacy and castration. A Muslim who is able to marry is not permitted to live in celibacy claiming that he is devoted to adoring and worshiping God. The Prophet (p)

روزی گرایشی به ترک ازدواج در میان برخی از یارانش مشاهده کرد. او بی‌درنگ اعلام کرد که این انحرافی ناپذیرفتنی از اسلام و سنت اوست.

noticed once an inclination toward celibacy among some of his Companions. He immediately declared that this is an unacceptable deviation from Islam and his tradition.

او میگوید: «همانا من از همه شما داناتر به خدا و ترسانتر از او هستم، اما شب به نماز میایستم و میخوابم، روزه میگیرم و میخورم، و با زنان ازدواج میکنم. هرکس از سنت من روی بگرداند، از من نیست.»۳۹ سعد بن ابی وقاص روایت میکند: «رسول خدا ﷺ ...

He says, "I am indeed the most knowledgeable among you about God ('s teachings) and the one who fears Him most, but I stand [in prayers] in the night and I sleep; I fast [sometimes] and I eat, and I marry women. He who desires not my way [of conduct] does not belong with me."39 Sa'd bin Abi Waqqas narrates, "The Messenger of God (p)

[در ادامه] رد کرد [نذر] ترک ازدواج عثمان بن مظعون را. اگر به او اجازه می‌داد، خودمان را اخته می‌کردیم.»۴۰ افزون بر این، پیامبر ﷺ به جوانان فرمود: «ای جوانان، هر کدام از شما که توان ازدواج را دارد باید ازدواج کند، زیرا ازدواج برای فروبستن چشم و حفظ عفت بهتر است.»۴۱ برخی از دانشمندان چنین استنباط کرده‌اند که ازدواج بر هر مسلمانی واجب است و برای کسی که توانایی ازدواج را دارد، خودداری از ازدواج جایز نیست. مسلمان نباید به سبب تنگی معیشت یا به سبب سنگینی مسئولیت‌های آن از ازدواج دوری کند. خداوند به کسانی که ازدواج را وسیله‌ای برای آرامش انسانی و حفظ خویش از انحراف جنسی ممنوع می‌دانند، بی‌نیازی وعده می‌دهد. خداوند می‌فرماید: {و مجردان خود را و غلامان و کنیزان صالح خود را همسر دهید. اگر تهی‌دست باشند، خداوند از فضل خویش آنان را بی‌نیاز می‌گرداند.}42

rejected the [attempted] celibacy vow of 'Uthman bin Maz'un. If he had allowed him, we would have castrated ourselves."40 Furthermore, the Prophet called on the youth, "O young people, whoever can afford the requirement of marriage among you must marry, since marriage is better for lowering the gaze and protecting chastity."41 Some scholars deduce that marriage is obligatory on each Muslim and refraining from marrying is not permissible for anyone who has the means to marry. Muslim must not avoid marriage because of tightness in their means of living or because of the burden of its responsibilities. God promises enrichment to those who look to marriage as a means of human satisfaction and protection against prohibited practice of the sexual drive. God says, "Marry those among you who are single or the virtuous ones among your slavers, male or female. If they are in poverty, God will give them means out of His grace."42

پیش‌تر نشان داده شد که کمک به درِ‌ماندهٔ راه (ابن‌السبیل) یکی از هشت مصرف زکات است. خداوند در چند جای قرآن، به توجه به درِ‌ماندهٔ راه ترغیب کرده است. اسلام می‌خواهد که هر فردی خانه‌ای داشته باشد و به خانواده‌ای تعلق داشته باشد، و وضعیت بی‌خانمانی را برای هیچ کس نمی‌پسندد. بنابراین، سرپناهِ مناسب برای فرد و خانوادهٔ او جزو نیازهای اساسی به شمار می‌آید که خداوند برای برآوردن آن‌ها زکات را مقرر کرده است. النووی توضیح می‌دهد که نیازهای اساسی شامل خوراک، پوشاک، مسکن و هر چیزی است که برای زندگی ضروری است، در حدی که با شأن و موقعیت اجتماعی گیرنده متناسب باشد، بدون اسراف و بخل.۴۶ ابن‌حزم می‌افزاید: «بر ثروتمندان هر منطقه واجب است که همهٔ نیازهای فقیرانِ آن منطقه را تأمین کنند. اگر این کار را انجام ندهند، حکومت باید ایشان را به انجام آن وادار کند. اگر درآمد زکات و فیء کافی نباشد، باز هم تأمین نیازهای خوراک، پوشاک تابستانی و زمستانی، و سرپناهی که از آفتاب، باران و چشمان رهگذران محافظت کند، باید از مال ثروتمندان فراهم شود.»47

It was shown earlier that help for the wayfarer is one of the eight goals of zakah dispersement. In several places in the Qur'an, God encourages taking care of the wayfarer. Islam prefers every person to have a home and belong to a family, and does not like a status of homelessness for anyone. Consequently, adequate shelter for a person and his or her family is included under essential needs, for satisfaction of which zakah is enacted by God. Al Nawawi explains that essential needs include food, clothing, residence, and everything that is indispensable for life, at a level that suits the receiver and his or her social status without extravagance or miserliness.46 Ibn Hazm adds "It is an obligation on the rich people of every region to provide for all the needs of the poor in that region. If they do not fullfill this, the government must force them to do so. If the proceeds of zakah and fa'i are not sufficient, still, satisfaction of the needs for food, clothing for summer and winter, and shelter that protects from the sun, the rain, and the eyes of passers-by, must be provided from the wealth of the rich."47

در بخش «ابن السبیل» از جزء چهارم این کتاب یادآور شدیم که کودکان بی‌سرپرست نیز در شمار مصارف زکات قرار می‌گیرند، زیرا آنان واقعاً «فرزندان خیابان» هستند.

In the chapter on the wayfarer in part four of this book, we noted that foundlings are also covered in the benefits of zakah, since they are indeed "children of the street."