Wannan ya dogara ne a kan ƙara yawan amfanin gona da iri-irensa, kuma yawanci yana bin hanyoyi biyu: a) neman hanyoyin ƙara yawan amfanin ƙasa, da b) faɗaɗa filayen noma a matsayin hanyar bunƙasa.
This is based on increasing the yield and variety of farm produce, and usually follows two methods : a) finding means of increasing productivity of the land, and b) increasing the farming lands as a method of expansion.
Waɗannan suna faruwa ta hanyar amfani da injuna na zamani masu inganci, sinadarai, da kuma samar da iri mai kyau. Ya kamata Gwamnati ta bai wa manoman da ba su iya sayen injuna, iri da sinadaran da suke bukata tallafi (grants) maimakon lamuni (loans), kuma ya kamata ta ƙarfafa waɗanda suke iya, su sayi irin waɗannan kayayyaki.
These take place by using modern and sophisticated machinery, chemicals and by providing high quality seed. The State should provide grants (as opposed to loans) to the farmers who are unable to buy what they need in terms of machines, seed and chemicals, and it should also encourage those who are able, to buy such materials.
Faɗaɗawa tana faruwa ne ta hanyar ƙarfafa gyaran ƙasar da ba ta noma da kuma noma ta. Ya kamata Gwamnati ta ba da filayen gona na sarauta waɗanda ba a amfani da su yadda ya kamata ko waɗanda aka bari ba a amfani da su, ga manoma masu iya aiki amma ba su da fili ko kuma suna da ɗan kaɗan, daga cikin filayen da ke ƙarƙashin ikonta. Duk wanda ya yi watsi da filinsa tsawon shekaru uku a jere, za a tilasta masa ya mika shi ga Gwamnati, wadda za ta ba da shi ga mutanen da za su amfana da shi.
Imam Abu Yusuf ya ruwaito cewa: "Muhammad ɗan Ishaƙ ya ba ni labari cewa 'Umar ɗan al-Khattab ya ce yana jawabi ga mutane a kan mimbari: 'Duk wanda ya karɓi ƙasar da ta mutu (ba a noma ta ba), za ta zama tasa, kuma duk wanda ya gina katanga a kewayen fili, ba shi da haƙƙi a kanta bayan shekaru uku. Wannan ya kasance ne domin mutane suna shinge filayen da ba sa noma.'" (Kitab al-Kharaj).
The expansion takes place by encouraging the revival of barren land and cultivating it. The State should grant feudal lands which are improperly used or left unused, to farmers who are able to work but have no land or little land, and from lands that are under its control. Anyone neglecting his land for three consecutive years would be forced to give it up to the State, which would allocate it to people who would make use of it. Imam Abu Yusuf narrated that : “Muhammad ibn Ishaque related to me that ‘Umar ibn al-Khattab said addressing the people on the pulpit : ‘Whoever receives a dead land, (it) would belong to him and whoever constructs a boundary wall, has no right over it after three years. This was because the people used to enclose land which they did not cultivate.’” (Kitab al-Kharaj).
Ta hanyar bin waɗannan hanyoyi guda biyu, za a samu karuwar amfanin gona, kuma manufar manufofin noma za ta cika.
By following these two methods, an increase in farm produce would be achieved, and the aim of the agricultural policy would be realised.
Akwai, duk da haka, abubuwan da ya kamata a yi la'akari da su yayin aiwatar da irin wannan manufa. Da zarar an tabbatar da ƙaruwar yawan amfanin gona, ya kamata a yi la'akari da inganta ingancin kayan da ake samarwa. Manufar inganta yawan amfani dole ne a cimma ta hanyar zamanantar da injuna; wannan yana bukatar ƙaddamar da juyin juya halin masana'antu domin ya dace da shirin noma mai buri, inda masana'antu za su zama babbar hanyar ci gaba.
There are, however, issues to be considered while implementing such a policy. Once increased productivity is ensured, improving the quality of the produce has also to be considered. The policy of improving productivity has to be achieved by modernising the machinery; this necessitates the launching of an industrial revolution to match the ambitious agricultural programme, with industry providing the main means of progress.
Saboda haka, manufofin noma ya kamata su kasance da manufofi uku na asali a kokarinsu na inganta yawan amfanin gona:
Therefore, the agricultural policy should have three main aims in its bid to improve productivity:
Inganta kayayyakin abinci, da manufar biyan bukatun mutane, da kawar da fargabar yunwa idan aka samu fari, gazawar amfanin gona, ko takunkumin tattalin arziki. Ya kamata a yi ƙoƙari wajen inganta da ƙara yawan kayayyakin abinci, duka na aikin gona da na dabbobi.
Improving food products, with the aim of satisfying the needs of the people, and to remove the spectre of famine in case of drought, failing crops or economic embargo. Efforts should be made to improve and increase productivity of food products in both agricultural and animal produce.
Ƙara yawan samar da kayan sakawa kamar auduga, ulu da siliki, domin waɗannan su ne muhimman buƙatu waɗanda ya kamata a samar da su ba tare da dogaro da shigo da su daga waje ba, kuma ba tare da haifar da ƙarancinsu ba idan aka sanya takunkumin tattalin arziki.
Increasing productivity in clothing materials such as cotton, wool and silk, for these are basic necessities that should be made available without having to resort to imports and without creating a shortage in case of economic embargo.
Inganta samar da kayayyakin da za su sami kasuwa a waje, ko su kasance kayan saka ne ko kayan abinci, kamar 'ya'yan itatuwa masu citta, dabino da sauransu.
Improving the production of goods which would have a market abroad, whether they were textiles or food products, like citrus fruits, dates etc.
Ayyukan ci gaba kamar gina madatsun ruwa, magudanan ruwa, rijiyoyi da sauran su za a ba su fifiko idan suna da matukar muhimmanci, domin manufar ba wai kawai a ƙaddamar da juyin juya halin noma ba ne, a'a, har da juyin juya halin masana'antu, ba tare da yin watsi da noma ba, sai dai kullum ana aiki don ƙara yawan samarwa; manufar kuma ita ce a cimma ci gaban abin duniya, kuma wannan ba zai yiwu ba sai da juyin juya halin masana'antu.
Development projects like the building of dams, canals, wells and others are to be given priority if they were indispensable, for the aim is not only to launch an agricultural revolution, but an industrial one, without neglecting the agricultural but always working towards increasing production; the aim also is to achieve material progress, and this cannot be realised without an industrial revolution.
Duniyar Musulunci ba ta ci gaba ba, tattalin arzikinta ya dogara ne kawai ga noma da sauran albarkatun ƙasa, kuma kusan babu masana'antu. Saboda haka, ana buƙatar babban ƙoƙari don fara juyin juya halin masana'antu. Ya kamata a watsar da shirye-shiryen ƙasashen mulkin mallaka, domin suna nufin ci gaba da riƙe duniyar Musulunci tana dogara ga noma kawai, ta hanyar ƙarfafa irin wannan manufa da hana ci gabanta na masana'antu, don ta ci gaba da dogara ga Yamma, wadanda ke samar da mafi yawan injina kuma su ne kawai tushen gyaransu.
The Muslim world is underdeveloped with an economy based solely upon agriculture and other natural resources, and there are scarcely any industries. Therefore, an immense effort is needed to put the industrial revolution into motion. The schemes of the colonial powers should be abandoned, for they aim at keeping the Islamic world relying solely on agriculture by encouraging such a policy and impeding its industrial progress to keep it dependent on the West, who provide most of the machinery and are the only source of maintenance.
Yana da kyau a ambaci anan wata ka'ida ta asali ta tattalin arziki a Musulunci, wacce ke cewa: "Duk abin da zai amfani al'umma, ya kamata a samar da shi idan kuɗi sun samu, muddin ba shi ne abin da ba makawa ba." Ma'ana, idan Gwamnati tana da kuɗi, to ya kamata a ba da kuɗin aikin, amma idan Gwamnati ba ta da kuɗi, bai kamata ta sanya haraji a kan jama'a don ta biya aikin ba, haka kuma bai kamata ta ci bashi dominsa ba, koda daga 'yan ƙasarta ne.
It is worth mentioning here a basic economic principle in Islam that says, “Anything that reaps benefit to the Ummah should be provided for if funds were available, provided that it is not indispensable.” This means that if the State had funds available, then the project should be funded, but if the State did not have funds, it should not impose taxes upon the people in order to finance the project, nor borrow money for it, even from its own citizens.