12.9 Hadithi Mursal
12.9 The Mursal Hadīth
Hadīth ya mursal ni hadīth ambayo Sahābi ameachwa nje ya isnadi. Kama pale Tābi‘īn anaposema kwamba Mjumbe wa Allah ﷺ alisema au alifanya jambo fulani, au kwamba jambo fulani lilifanyika mbele yake. Mfano ni hadīth ya Tābi‘ī aliyekutana na idadi ya Sahaba na kuketi kujifunza kutoka kwao, kama ‘Ubayd Allah ibn ‘Iddi ibn al-Khayyar, Sa‘id ibn al-Musayyab na wengineo wa aina yao, wanaposema moja kwa moja kwamba:
The mursal hadīth is the hadīth from which the Sahābi has been omitted. Such as when the Tabi’says that the Messenger of Allah said or did such and such a thing, or such and such thing was done in his presence. An example would be the hadīth of a tabi'i who has met a number of companions and has sat down to learn from them like 'Ubayd Allah ibn 'Iddi ibn al-khayyar, Sa'id ibn al-Musayyab and their likes when they say (directly) that:
"Mtume wa Allah ﷺ alisema"
'The messenger of Allah said '
Ni jambo linalojulikana kwamba Watabi'in wote wanashughulikiwa kwa usawa, yaani, kile ambacho mtabi'i amesimulia kutoka kwa Mtume ﷺ bila kutaja Masahaba. Hakuna tofauti kati ya mtabi'i mkubwa au mdogo, kwa kuwa inajulikana vizuri kwamba wanashughulikiwa kwa usawa. Waandishi wa hadithi (muhaddithin), wanazuoni wa misingi ya fiqhi (usuliyyin) na maimamu wametofautiana kuhusu matumizi ya hadithi mursal kama ushahidi. Wako waliokataa kuitumia na kuiona kuwa imekataliwa kama hadithi munqati', na wako waliokubali matumizi yake. Wale wasiokubali wameikataa kwa sababu maalum, nayo ni kwamba mpokezi asiyejulikana ameachwa kutoka katika isnadi, na huenda akawa si mwaminifu. Kigezo katika kupokea hadithi ni kutegemewa na uhakika; mpokezi asiyejulikana si ushahidi. Hiyo ndiyo sababu ya kukataa hadithi mursal. Sababu hii ni sahihi, na kukataa hadithi kwa kuzingatia sababu hiyo ni sahihi, lakini haitumiki kwa hadithi mursal, kwa sababu mpokezi aliyeachwa ni Sahabi. Ingawa hajulikani kwa utambulisho wake, anajulikana kuwa Sahabi. Na Masahaba wote ni waaminifu ('udul); hawawezi kuwa wasiotegemewa, bali ni waaminifu kwa hakika. Hivyo, sababu ambayo kwayo wanakataa hadithi haitumiki kwa mursal, wala hakuna sababu nyingine ya kuikataa. Kwa kuwa inatimiza masharti ya matn, sanad na mpokezi, hakuna madhara kwa kumwacha Sahabi mradi inajulikana kwamba yeye ni Sahabi, na hivyo ni mwaminifu. Hii inaonyesha kwamba hadithi mursal ni ushahidi na inapaswa kutolewa hoja kama dalili. Inaweza pia kusemwa kwamba sababu ni uwezekano kwamba mtabi'i alisimulia kutoka kwa mtabi'i mwenzake aliyesimulia kutoka kwa Masahaba. Kuachwa kwa Sahabi hakumaanishi kuachwa kwa mpokezi mmoja tu. Lakini kukatika kwa mnyororo wa wapokezi kunamaanisha kwamba inawezekana wapokezi wawili wameachwa, mmoja wao akiwa anatimiza sharti la uadilifu, ambaye ni Sahābi, na hali ya mwingine, ambaye ni Tābi'ī, haijulikani wazi. Kuna uwezekano kwamba katika hadīth hiyo kuna jarḥ (kukosolewa kwa mpokezi) au ukosefu wa usahihi (ḍabṭ), na kwa sababu hiyo inakataliwa. Inaweza kusemwa hivyo. Jibu ni kwamba ufafanuzi wa hadīth mursal ni kwamba: