52. Hadithi Maarufu (al Mashhour)
52. The Famous Hadeeth (al Mashhour)
Hadithi maarufu ni ile ambayo wapokezi wake ni zaidi ya watatu katika kila hatua ya mnyororo wake, lakini hawafikii kiwango cha mutawatir. Haitoi yakini; inatoa uwezekano mkubwa tu, kama khabar al-aahaad nyingine. Wamesema: inatoa uwezekano mkubwa unaokaribia yakini, kwa sababu Ummah uliipokea kwa kuikubali katika zama za Taabi'ina, na hivyo inathibitishwa kwa uhakika na Sahaba mmoja, na inapewa uzito kwa sababu Masahaba wa Mtume ﷺ ni waaminifu wasiosema uongo. Lakini kauli hii haimpi hadithi maarufu sifa yoyote zaidi ya zile za khabar al-aahaad, kwa sababu kauli kwamba inatoa uwezekano mkubwa unaokaribia yakini haina thamani. Jambo ni ama uwezekano mkubwa, ama yakini, wala hakuna jambo la tatu kwao; kwa hiyo hakuna kitu kati ya uwezekano mkubwa na yakini, wala kitu kinachokaribia hiki na kuwa mbali na kile. Kwa hiyo kauli hii haina maana, na hivyo hadithi maarufu inatoa uwezekano tu. Na kauli kwamba imethibitishwa kwa uhakika kutoka kwa Sahaba haina thamani, kwa sababu inapaswa kuthibitishwa kwa uhakika kutoka kwa Mtume ﷺ, si kutoka kwa Sahaba, na utafiti unahusu hadithi ya Mtume ﷺ, si kauli za Sahaba. Kwa hiyo kauli hii haina faida, na kwa msingi huo hadithi maarufu si zaidi ya khabar al-aahaad. Isipokuwa kwamba khabar al-aahaad haikubaliwi mpaka isimamiwe usimulizi wake, kwa sababu ina wapokezi wengine mbali na Masahaba, ilhali hadithi maarufu inaweza kukubaliwa bila uhakiki, kwa sababu upekee ulitokea katika usimulizi wa Masahaba, nao ni waadilifu na hawahitaji kuchunguzwa. Hadithi maarufu ni ile iliyoenea wakati wa Taabi'ina na Taabi'u Taabi'ina. Ikiwa imekuwa maarufu baada ya zama hizo mbili, basi hiyo haizingatiwi. Kwa hiyo, hatusemi kuhusu khabar al-aahaad iliyokuwa maarufu miongoni mwa watu baada ya zama hizo mbili kwamba ni Hadithi mashhur, bali tunasema: ni khabar aahaad, bila kujali ilivyokuwa maarufu. Na miongoni mwa Hadithi mashhur ni kauli ya Mtume ﷺ: "Hakika vitendo ni kwa nia," iliyopokewa na Al-Bukhari na Muslim.