38. Sababu (Al Sabab)
38. The Cause ( Al Sabab)
Katika istilahi ya wanazuoni wa fiqhi, *sababu* (al-sabab) ni kila sifa dhahiri iliyo maalum ambayo dalili ya kisheria inaonyesha kuwa ni ishara inayoonyesha kuwepo kwa hukumu, si kuwekwa kwake kisheria. Kwa mfano, kuzama kwa jua kutoka katikati ya anga ni ishara inayoonyesha kuwepo kwa sala, katika kauli ya Allah Ta'ala: (Simamisha sala tangu jua linapopinduka mpaka giza la usiku…), Sura Al-Israa, aya ya 78, na katika kauli ya Mtume ﷺ:
Al-sabab in the jurisprudents terminology is every apparent precise quality, which the auditory evidence shows that it is an indication sign for the existence of the verdict (hukm) not the legislation of it, like making the traverse of the sun from the zenith of the sky a sign that indicates the existence of the prayer in the saying of Allah Ta’ala: (Perform the salaat since the traverse of the sun till the darkness of the night…), 78 surat Al- Israa’, and in the saying of the Messenger of Allah (SAW):
“ikiwa jua linapita kutoka kilele cha anga, basi swali”, amesimulia Al-Bayhaqi. Hii si ishara ya wajibu (wujoub) wa swalaah, na kadhalika kuonekana kwa mwezi mpya wa Ramadhani ni ishara inayoonyesha kuwepo kwa funga ya Ramadhani katika kauli ya Allah Ta’ala: (…basi yeyote miongoni mwenu atakayeshuhudia mwezi, na afunge…), Surat Al-Baqarah 185, na kauli yake (SAW): “Fungeni kwa kuuona (mwezi…)”, amesimulia Ahmad. Hivyo sababu (sabab) si sababu ya kuwajibisha hukumu, bali ni kiashiria cha kuwepo kwake. Na hakika ya sabab ni kwamba, imewekwa na shari'ah kwa ajili ya hukumu ya kisheria, kwa hekima inayohitajiwa na hukumu hiyo.