37.4 Kitu chochote kinachohitajika ili kutimiza wājib chenyewe ni wājib
37.4 That which is required to fulfill a wājib is itself wājib
Jambo linalohitajika ili kutimiza wājib linaweza kuwa za aina mbili: i) linaweza kuwa jambo ambalo wajibu umewekwa kwa sharti lake, au ii) linaweza kuwa jambo ambalo wajibu hauko kwa sharti lake. Ikiwa wajibu umewekwa kwa sharti lake, basi hakuna tofauti kwamba kutimiza sharti hilo si wājib. Bali wājib ni kile ambacho wajibu wake umethibitishwa na dalili. Mfano wa hili ni wajibu wa swalah maalum, ambayo imewekwa kwa sharti la kupatikana kwa utakaso. Hata hivyo, utakaso si wajibu kutoka mtazamo wa amri inayothibitisha wajibu wa swalah. Bali ni sharti la kutekeleza wajibu huo, na wajibu wenyewe katika amri ya swalah ni swalah hiyo pale sharti linapokuwepo. Kuhusu jambo linalohitajika ili kutimiza wājib lakini si kama sharti la kisheria, bali kama sharti la kiuhalisia, hili nalo ni aina mbili: i) lile lililo ndani ya uwezo wa mukallaf, na ii) lile lisilo ndani ya uwezo wa mukallaf. Kuhusu la kwanza, ni wājib kwa amri ileile inayothibitisha wājib asilia unaohitajika, na wajibu wake ni kama wajibu wa jambo lililoletwa na amri ya Mwenye kuweka sheria. Mfano wa hili ni kuosha viwiko (mirfaqayn), bila ambayo wājib wa kuosha mikono hadi viwikoni hauwezi kutimia. Kutimiza hilo kunategemea kuosha angalau sehemu ya viwiko; hivyo kuosha sehemu ya viwiko ni wājib, ingawa amri haikulitaja hili waziwazi. Hii ni kwa sababu amri ilikuja na kile ambacho utekelezaji wake unategemea hilo, hivyo amri hiyo inajumuisha wājib asilia pamoja na kile ambacho utekelezaji wake unakitegemea. Dalili ya amri hiyo juu ya wajibu huu wa baadaye ni dalili ya kimaana [dalālat al-iltizām]. Mfano mwingine ni kuanzisha muundo wa kisiasa ili kusimamisha Khalīfah pale asipokuwepo, au kuwahesabu watawala. Kuanzisha Khalīfah ni wajibu, kama ilivyo wajibu wa kuwahesabu watawala. Kutekeleza wajibu huu ipasavyo haiwezekani kwa watu binafsi peke yao, hivyo inahitaji kuundwa kwa kundi la Waislamu ambalo kwa pamoja lina uwezo wa kuutekeleza. Kwa hiyo inakuwa ni wajibu kwa Waislamu kuanzisha kundi lenye uwezo wa kuanzisha Khalīfah au kuwahesabu watawala. Wakiacha kufanya hivi, wote wanakuwa wametenda dhambi, kwa sababu hawakutekeleza yale yaliyohitajika kwa ajili ya kutekeleza wajibu. Na wakianzisha kundi lakini lisilo na uwezo wa kutekeleza kazi zinazohitajika, bado wametenda dhambi na hawajatekeleza wajibu. Hii ni kwa sababu wajibu si tu kuanzisha kundi, bali kuanzisha kundi lenye uwezo wa kutekeleza wajibu unaohitajika.