Hatua ya 65. Njia ya Kujua Lugha ya Kiarabu
65. The Way To Know The Arabic Language
Lugha ya Kiarabu ni makubaliano (mkataba) ambayo Waarabu waliafikiana juu yake. Kwa hiyo waliweka maneno maalum kwa maana maalum, kama walivyoweka usemi "al-samaa'" (mbingu), "al-ardh" (ardhi), "al-maa'" (maji) kwa maana zake mahsusi; na walivyoweka usemi "al-quru'" kwa hedhi na pia kwa usafi (tohara), na usemi "al-jawn" kwa jeusi na kwa jeupe, na usemi "al-saleem" kwa aliyeumwa na nyoka na kwa aliye mzima, na kadhalika. Kwa kuwa lugha ya Kiarabu ni makubaliano ya Waarabu, njia ya kuijua ni kuichukua kutoka kwao. Hivyo, wakisema: "Usemi fulani umewekwa kwa maana fulani," au wakisema: "Maana fulani imewekwa kwa usemi fulani," kauli yao itakubaliwa na kuthibitishwa, wala haitabishaniwa, kwa sababu makubaliano hayo hayana shaka, ni jambo walilokubaliana juu yake, si jambo la kiakili wala linalohusiana na mtazamo wa akili. Kwa hiyo chochote Waarabu wanachosema kuhusu lugha kinakubaliwa. Na kinachokusudiwa kwa "Waarabu" ni Waarabu halisi safi (al-a'raab al-'aaribah) ambao walikuwa wakizungumza lugha ya Kiarabu kabla ya kuharibika kwa ulimi wa Kiarabu, na baadhi yao walibaki hadi karne ya nne ya Hijria. Waliishi jangwani, na lugha yao haikuharibika, kwa hiyo lugha inaweza kuchukuliwa kutoka kwao. Na njia ya kuchukua kutoka kwao ni kupitia riwaya sahihi (iliyothibitishwa). Kutokana na hayo, njia ya kuijua lugha ya Kiarabu ni upokezi wa mutawaatir na wa aahaad. Upokezi wa mutawaatir unajulikana kwa yakini na bila shaka; ikiwa kuna tuhuma, haukubali kutiliwa shaka. Mfano ni ujuzi wetu wa kuita kiini (jawhar) kuwa hivyo, na sifa ( 'araadh) kuwa hivyo, na majina mengine kama mbingu (al-samaa'), ardhi (al-ardh), joto (al-harr), baridi (al-bard), na mengineyo. Ujuzi huu tumeupata kupitia tawaatur ya uhakika. Na aḥād ni kile ambacho hakijulikani kwetu, wala hakipokelewi kama mutawaatir. Kwa hiyo, njia ya kupata uwezekano wa kukubalika kwake ni kupokelewa kwa watu wachache, kama maneno yanayosimuliwa kutoka kwa waandishi na wataalamu wa lugha kama al-Khaleel, al-Asma'y na wengineo. Na maneno mengi ya lugha ya Kiarabu ni ya mutawaatir, na machache ni ya aḥād. Hii ndiyo njia ya kuijua lugha ya Kiarabu: ni usimulizi kutoka kwa Waarabu, ama kwa tawaatur au kwa aḥād, wala hakuna njia nyingine isipokuwa hizi. Kuhusu akili, haina manufaa katika kuijua lugha ya Kiarabu, wala haina thamani, kwa kuwa jambo hili ni la kupokewa kutoka kwa wale walioiweka lugha, si jambo la kutambua kwa hisia; na kwa sababu akili inaweza tu kufanya kazi kwa kujitegemea kuthibitisha lazima ya kuwepo kwa vilivyopo, na kutowezekana kwa visivyokuwepo.