پیغمبر محمد ﷺ یوه ځل وفرمایل: بیشکه الله تعالیٰ د نړۍ خلکو ته وکتل، نو د عربو او غیر عربو څخه یې کرکه وکړه، مګر د کتاب والاوو څه پاتې شوي ډلې پرته. او هغه وفرمایل: ‹ما تا [اے محمد] رالیږلی یې، ترڅو تا وازمویم او تا په ذریعه نور وازمویم. او په تا یې یو داسې کتاب نازل کړی دی چې په اوبو نه شي مینځل کیدای›۔۲۳

The Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم once said, Indeed, Allah looked towards the people of the world and resented the Arabs and non-Arabs alike, except for some remnants from the People of the Book. And He said, ‘I have sent you [O Muhammad] to test you and test [others] through you. And I sent down to you a Book that cannot be washed away with water…23

دیرو متخصصانو داسې باور لري چې شپږمه پیړۍ تر ټولو بده وه چې په هغې کې ژوند وشي. دا نه وه ۱۳۴۶-۱۳۵۳ کال، کله چې تور مرض (Black Death) د اروپا نیمه خلک ووژل، نه ۱۵۲۰ کال، کله چې ژومبو ناروغۍ د امریکا د اصلي خلکو ۶۰ تر ۹۰ سلنه ووژل، نه ۱۹۱۸ کال، کله چې د ہسپانوي زکام له امله د ۵۰ میلیونو څخه زیات خلک مړه شول.

Many experts believe that the sixth century was the worst in which to live. It was not 1346-1353, when the Black Death killed half of Europe, nor 1520, when smallpox killed 60-90% of the indigenous people of the Americas, nor 1918, when the Spanish Flu led to the deaths of over 50 million people.

ہارورڈ یونیورسٹی کے مائیکل میک کارمک ۲۴ کے مطابق، دراصل وہ سال ۵۳۶ عیسوی تھا اور اس کے پیدا کردہ مصائب شاید انسانی تاریخ کا بدترین دور تھا۔۲۵ اگرچہ ان کی کتابیں اور تحقیق ماحولیات پر مرکوز ہیں، لیکن دنیا کا اخلاقی زوال اسی کے ساتھ ساتھ جاری تھا۔ انسان جس طرف بھی رخ کرتا، تاریکی ہی چھائی ہوئی نظر آتی۔ رومی کولوسیم میں تماشائی اس وقت شور مچاتے جب ایک شیر ایک چیختے ہوئے قیدی کو چیر پھاڑ دیتا۔ ایران میں شاہی خاندان تک محرم رشتوں سے نکاح کرتا تھا، کیونکہ ساسانی دور کے آخر تک زرتشتی قانون میں قریبی رشتہ داروں کے درمیان شادی معمول بن چکی تھی۔۲۶ ساسانیوں نے عبادت میں یکسانیت صرف غیر راسخ طریقوں کے خلاف پرتشدد ظلم و ستم کے ذریعے حاصل کی، یہاں تک کہ ایک مشترکہ زرتشتی ڈھانچے کے اندر اپنے ہی ہم مذہبوں کے خلاف بھی۔

As Harvard University’s Michael McCormick24 posits, it was actually the year 536 and the misery it spawned which could be the worst period of all known human history.25 While his books and research focus on ecology, the moral regression of the world followed in parallel. Wherever a person turned, darkness prevailed. In Roman coliseums, crowds would cheer a lion as it mauled a screaming prisoner. In Persia, even the imperial family practiced incest, as by the late Sasanian period, next-of-kin marriages had become normative in Zoroastrian law.26 Uniformity of worship was only achieved by the Sasanians through violent persecution of unorthodox practices, even against co-religionists within a common Zoroastrian framework.

په هند کې د ذاتونو په نظام کې ټيټ مقام لرونکي خلک د موږکانو او موږو غوښتونکو حشراتو سره برابر، که نه نو تر دوی هم ټيټ ګڼل کېدل، ځکه چې دغه ځناور ځينې وختونه د معبدونو په ټاټوبي کې د مقدس ژوي په توګه ژوند کوي.

27 In India, those at the bottom of the caste system were equivalent, if not inferior to, rodents and vermin—since such animals were sometimes considered holy temple-dwellers.

په عربستان کې داسې یو سخت زړه موندل ستونزمن نه و چې د خپلې ماشومې لور ژوندۍ ښخولو توان ولري. په عیسویت کې د عیسی مسیح د هویت په اړه پیچلتیا غالبه شوه، ډیرو کسانو ادعا کوله چې هغه خدای په بدن کې راغلی دی، پداسې حال کې چې نورو مذهبي ډلو ویلي وو چې هغه یو دروغجن واعظ و چې له حرامه اړیکې زېږېدلی و.

In Arabia, finding a stony heart that could stomach burying his infant daughter alive was no challenge. In Christianity, mystery triumphed regarding the identity of Jesus Christ , many claiming he was God incarnate, while other faith groups alleged he was an imposter preacher born out of wedlock.

مشرق کی طرف، لوگ خالق کو چھوڑ کر آگ، پانی، ہتھیاروں اور شرمگاہوں کی عبادت کرتے تھے۔ بہت سے معاشروں میں عورت کو روح سے خالی سمجھا جاتا تھا، یا اس کی تخلیق صرف مرد کی خدمت کے لیے مانی جاتی تھی، اور بعض اوقات اس کا مطلب یہ بھی ہوتا تھا کہ مرد اپنے دوستوں کے ساتھ تفریحی جوئے میں اسے گروی رکھ دیتا تھا، یا اس کی موت پر اسے زندہ جلا دیا جاتا تھا۔ بہت سے نومولود پیدائش کے بعد زندہ نہیں رہتے تھے، اور جوانی تک پہنچنے والے اس سے بھی کم تھے۔ غلامی میں پیدا ہونے والے عموماً اپنی حیثیت بدلنے سے قاصر رہتے تھے، اور اس تاریخی دور کی بعض بڑی تہذیبوں میں معاشرے کا یہ طبقہ آبادی کے 75 فیصد سے بھی زیادہ تھا۔28

Further East, people worshipped fire, water, weapons, and genitalia instead of the Creator. In many societies, a woman was seen as having no soul, or as having been created only to serve man, and at times that could even mean pawning her over a recreational gamble with his friends or being burned alive at his funeral. Many infants did not survive birth, and even fewer reached adulthood. Those born into slavery were generally unable to change their status, and in some major civilizations of that historical period, this sector of society exceeded 75% of the population.28

د دې نړۍ د حال په پام کې نیولو سره، څنګه ممکنه ده چې خدای د دې سیارې خلکو ته د امید یوه ړوندۍ ونه بښي؟ دا نه پوهیدونکې خبره ده چې یو ډیر مهربان، په هرڅه قادر خدای به مداخله ونه کړي. په حقیقت کې، ډیر مهربان په خپله مخلوق کې هیڅکله هیر نه کړ، بلکه بیا یو ځل د دوی ته لاس ورکړ، «...

With this being the condition of the world, how could God not offer a glimpse of hope for the people of this planet? It is unfathomable that a supremely compassionate, all-capable God would not intervene. Indeed, the Most Merciful did not abandon His creation, but reached out to them yet again, “...

تاکې څوک چې هلاک شي [د کفر له امله] هغه د دلیل له مخې هلاک شي، او څوک چې ژوندی پاتې شي [په ایمان سره] هغه هم د دلیل له مخې ژوندی پاتې شي.29

so that those who perished [through disbelief] would perish upon evidence and those who lived [in faith] would live upon evidence.”29

د وروستي پیغمبر، محمد ﷺ، لیږلو سره، الله تعالی دوی ته څه کمښت نه دی کړی، که څه هم ځینې خلک د روښانه کولو وروسته د هغه د پیغام له منلو څخه انکار کولو پریکړه کوي او په دې ډول پخپله ځانونه ناکام کوي.

By sending the final prophet, Muhammad صلى الله عليه وسلم, God did not fail them, even if some choose thereafter to fail themselves by deciding after the clarification to decline his message.