اصلي دليل د نبوت د ثبوت لپاره خپله الله (ج) دی، ځکه چې هغه دی چې موږ ته لاره ښيي چې په وجدان سره هغه ولټوو، او بيا د نبوت د دعويدارانو څېړنه وکړو ترڅو د هغه سره د ښه اړيکې د جوړولو فرصت پیدا کړو. ټول انسانان په فطري ډول د خدای د شتون په منلو مجبور دي او د هغه لوړ قدرت د موندلو يوه طبيعي تمايل لري چې دوی يې په ډېر ژور ډول احساسوي. که څه هم هر انساني تمدن د دستکارۍ يا رسمي زده کړې د پراختيا لپاره نه و هڅول شوی، خو هر يو يې د يوې ډول مذهبي عبادت ته ژمن و. انسانانو په تاريخ کې دا کار تل کړی دی، او له همدې امله انتروپولوژيستانو تر اوسه د ملحدينو يوه بومي ټولنه نه ده موندلې، او ځينې نن ورځ ساينسپوهان استدلال کوي چې د خدای يا يوې لوړې قدرت باور زموږ په جينونو کې نغښتی دی۔ حتی کمونيستان چې له دين انکار يې کړی و، باز هم لينن يې د هرې خوا په مجسمو سره ستايه او د هغه کتابونه داسې لوستل کېدل لکه مقدس صحيفې. همدارنګه، عصري ملحدين هم په منظم ډول شبه مذهبي چلند ښيي او اکثراً د روحانيت بديلې بڼې لټوي. د بيلګې په توګه، په امريکا کې يوازې شاوخوا يو ميليون بالغان خپل ځان پاګن يا ويکن بولي، خو ۶۰ سلنه امريکايان لږترلږه يو "نوي عصر" عقيده منې، لکه د ستورپېژندنې يا فالګيرۍ باور، يا دا باور چې کرستالونو په شان شيان روحاني انرژي لري۔ په پای کې، دا ماورايي تمايل چې موږ ټول يې تجربه کوو، د خدای له خوا په موږ کې پيدا شوی يو قوي او عمومي ځواک دی، چې موږ هغو پيغمبرانو ته رابولي چې هغه د خپل ځان ته د لارښوونې لپاره ټاکلي دي. د هغوی پيغام د خدای، د هغه د لويې، د هغه د لارښوونې، او د دې ژوند او راتلونکي ژوند د حقيقت په اړه دومره ژور په موږ کې غږېږي، چې موږ په ايمان راوستلو مجبوريږو۔
The primary proof of prophethood is God Himself, for it is He who guides us to intuitively seek Him out, and subsequently investigate the claimants to prophethood for an opportunity to better connect with Him. All people are instinctually driven to believe in the existence of God and have an innate impulse to discover this higher power which they sense so strongly. While not every human civilization was driven to develop craftsmanship or formal education, each one committed itself to some form of religious practice. People have done this throughout recorded history, and thus anthropologists have yet to find an indigenous society of atheists, and some scientists today argue that belief in God or a higher power is hardwired into our genes.4 Even communists who disavowed religion still deified Lenin by putting his statue everywhere and reciting his works as if they were scripture. Similarly, modern atheists exhibit a consistent pattern of quasi-religious behavior and are often found seeking alternate forms of spirituality. For instance, only about one million US adults identify as pagan or Wiccan, yet a staggering 60% of Americans ascribe to at least one “New Age” belief such as belief in astrology and/or psychics, or the belief that objects like crystals contain spiritual energy.5 Ultimately, this metaphysical yearning we all experience is a powerful, universal force, created within us by God, that drives us to seek out the prophets He elected to guide us to Him. Their message regarding God, His greatness, His guidance, and the reality of this life and the next resonates so deeply within us that we find ourselves compelled to faith.
موږ یوازې د خدای په اړه د یوې داخلي باور او د هغه سره د اړیکې د لیوالتیا له امله خدای ته نه یو راکش شوي، بلکې د هغه د موندلو د خپلې وړتیا په اړه د یوې زړه راکښونکې «باور» له امله هم راکش شوي یو۔ خلک شاید دا ونه منې چې عقل ممکن دا استدلال وکړي چې خدای شتون لري، حکیم دی او د یوه هدف لرونکی دی، خو دا نشي تشریح کولی چې زموږ ذهنونه په لومړي ځای کې د عقلي استدلال معتبر وسیلې ولې دي۔ کله چې عقلپال رینه دیکارټ خپل فکري سفر پیل کړ، هغه پوه شو چې د بې قیده شک تګلاره به هغه په بې باورۍ کې ډوبه کړي۔
We are not just “driven to God” by an inner surety about Him and the impetus to connect with Him, but also by a fascinating “trust” in our ability to find Him. People may not appreciate that while reason may argue for God existing, being wise, and being purposeful, it cannot explain why our minds are reliable instruments of reason in the first place. When the rationalist René Descartes embarked on his intellectual journey, he realized that unbridled skepticism would drown him in uncertainty.
دیکارت بیا د یقین د لاسته راوړلو لپاره داسې یوه ضمانت ولټاوه چې زموږ شتون حقیقي وي، همدارنګه زموږ هغه حواس چې ادراک کوي، او زموږ هغه عقلونه چې پروسس کوي. موږ څنګه ردولی شو دا احتمال چې موږ یوازې د یوې بهرنۍ مخلوق د تصور یوه بڼه یو، او د دې څه تضمین شته چې زموږ فکر د شیطاني پریانو لخوا نه وي اړول شوی؟ دیکارت مجبور شو چې دا نتیجه واخلي چې "باور" دلته یوه بنسټیزه اړتیا ده، چې پرته له هغې هر ډول فکر، څیړنه او تحلیل بې ګټې دي. د هغه "زه فکر کوم، نو زه یم" جمله هم پرته له دې لنگر څخه سرګردانه وه، او دا لنگر یوازې خپل خدای کولی شو چې ورته ټینګ کړي.
د دیکارت په څرک کې موږ باید ومنو چې خدای نشي کولی درواغجن وي، ځکه درواغ یو نیمګړتیا ده، او له بلې خوا چې هغه موږ ته هغه وړتیاوې راکړې چې د ځانګړو حقیقتونو ته رسیدلی شو، نو موږ باید حقیقت وپلټو. هغه لیکي: ...چې لمر دا یا هغه شکل لري، او نور، یا هغه څه چې کم روښانه او په ځانګړې توګه نه دي تصور شوي، لکه رڼا، غږ، درد او داسې نور، دا یقیني دي چې که څه هم دا ډیر شکمن او نا څرګند دي، خو یوازې دې بنسټ پر چې خدای درواغجن نه دی، او له همدې امله هغه په ما کې هیڅ داسې درواغ ته اجازه نه ده ورکړې چې د هغې د سمولو وسیله یې ما ته نه وي ورکړې، زه کولی شم په ډاډ سره امید ولرم چې زه په خپل ځان کې هغه وسیله لرم چې دلته هم حقیقت ته ورسیږم.6
Descartes then sought a safeguard that would ensure that our existence is real, as are our senses that perceive, as are our minds that process. How can we dismiss the possibility that we are merely a figment of an extraterrestrial creature’s imagination, and what guarantee is there that our thinking is not manipulated by evil demons? Descartes was forced to conclude that “trust” was a fundamental necessity here, without which every mode of thought, investigation, and analysis would be pointless. His “I think therefore I am” proposition was adrift without this anchor, and nothing qualified to ground it but God Himself. In Descartes’ framing, we must accept that God cannot be a deceiver because deception is an imperfection, and since He has equipped us with the faculties to arrive at certain truths, then we should pursue truth. He writes, ...that the sun is of such and such a figure, etc., or which are less clearly and distinctly conceived, such as light, sound, pain and the like, it is certain that although they are very dubious and uncertain, yet on the sole ground that God is not a deceiver, and that consequently, He has not permitted any falsity to exist in my opinion which He has not likewise given me the faculty of correcting, I may assuredly hope to conclude that I have within me the means of arriving at the truth even here.6
جرمي چې د انسان د عقل د "هر ناسم شي" سم کولو وړتیا ورکړل شوې ده، دا د انسان د پوهې ډیر اټکل دی، خو ډیکارت دا حقیقت سم درک کړ چې تر دې چې موږ ومنو چې د سم فکر کولو توان خدای ورکړی دی، هیڅ عقلي دلیل نشي کیدای چې پیل شي. کله چې شکوک کوونکي د خدای لپاره څرګندونه غواړي، پداسې حال کې چې خدای زموږ د څرګندونې سرچینه ده، دوره یي استدلال ناگزیر کیږي. له همدې امله د قرآن کریم یوه د خدای نوم الحق دی: هغه حقیقت چې پرته له هغه نه هیڅ حق یا واقعیت ممکن نه دی.۷ نقادان دا د خپل فلسفي ډېر مهم پناه ځای په توګه پیژني، د عقیدې له تعصب څخه د ساتنې یوه سنګر، او هغه بنسټ چې ټول تجربي او عقلي ثبوتونه پرې ولاړ دي. دا د دوی یوازینی تضمین دی چې جنجالي چلونې او ښکلي خبرې به هیڅکله د دوی دفاع ته داسې ټروي اس ونه ګرځي چې عقیده یې خرابه کړي، نړیوال لید یې فاسد کړي، او دوی د بې باوره شکونو د ځنګلونو په وړاندې بې وسه شکار جوړ کړي.8
While being given the ability to correct “any falsity” is an overestimation of the human intellect, Descartes was correct in realizing that without first conceding that God is responsible for our capacity to think straight, no rational arguments can follow. When skeptics seek an explanation for God, when God is the explanation for us, circular reasoning becomes inescapable. This is why one of God’s divine names in the Qur’an is al-Ḥaqq: the Ultimate Reality, the One without whom no truth or reality is possible.7 Critical thinkers will recognize this as their indispensable philosophical stronghold, a refuge against dogmatism, and the bedrock upon which all empirical and rational proofs must stand. It is their only guarantee that polemical acrobatics and fancy language will never become a Trojan horse that breaches their defenses, corrupts their worldview, and renders them powerless prey before the fangs of radical skepticism.8
نو په پای کې دا خدای دی چې زمونږ په دننه کې د هغه پیژندنه، د هغه سره د اړیکې لپاره نه ختمیدونکې تږي، او د هغه چا د دلیلونو د څیړلو په وړتیا باور پیدا کړی دی چې د هغه په نوم خبرې کوي.
Hence, it is ultimately God who created within us knowledge of Him, an insatiable appetite to connect with Him, and a confidence in our ability to investigate the proofs offered by anyone who claims to speak in His name.