پورتہ تعریف شوی و چې مجتہد هغه کس دی چې مسئله په ژوره توګه مطالعه کوي او حل یې د شریعت له سرچینو څخه غواړي. په هرصورت، رسولان پیغام راوري، چې شریعت هم پکې شامل دی. د دواړو اصطلاحونو ترمنځ ظاهري توپیر شتون لري. یو کس شریعت راوري، پداسې حال کې چې بل د شریعت طرف ته ځي ترڅو پکې څخه احکام استنباط کړي. همدارنګه، پیغمبر ﷺ د وحي له لارښوونې څخه برخمن و. الله ‌جل جلاله فرمایي:

As defined earlier, a Mujtahid is a person who studies the problem thoroughly and seeks the solution from the sources of Shari‟ah. However, the Messengers, bring the Message, which includes the Shari‟ah. There is an apparent difference between the two terms. One brings the Shari‟ah while the other goes to the Shari‟ah to extract rulings. Also, Prophet (saw) was guided by the revelation. Allah (swt) says:

﴿وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَىٰ * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَىٰ﴾ (النجم: ۳-۴)

“Nor does he speak of his desire. It is no less than revelation sent down to him.” (TMQ An-Najm: 3-4)

مجتهدین د وحی په رهنمایي نه لارښوونه کیږي، ځکه د محمد ﷺ نه وروسته هیڅ وحی نازله نشي. د مجتهد اجتهاد غلط کیدای شي. نبي ﷺ فرمایي:

The Mujtahideen are not guided by the revelation because there is no more revelation after Muhammad (saw). A Mujtahid‟s Ijtihad can be wrong. The Prophet (saw) says:

هر چا چې اجتهاد وکړ او په کې تېروتنه وکړه، د هغه لپاره یو اجر دی. او هر چا چې اجتهاد وکړ او سم شو، د هغه لپاره دوه اجره دي. (بخاري او مسلم)

“Whosoever does Ijtihad and errs therein shall have one reward. And whosoever performs Ijtihad and is correct shall have a double reward.” (Bukhari & Muslim).

که پیغمبر (ﷺ) مجتهد وي، نو دا امکان لري چې هغه (ﷺ) د پیغام په رسولو کې غلطي وکړي او بیا وحي هغه (ﷺ) سم کړي. نو دا داسي معنا لري چې د هغه وخت په ترڅ کې چې وحي دا خبره سمه کوي، د محمد (ﷺ) لخوا رسول شوی پیغام غلط و، او دا بالکل بې‌بنسټه ده.

If Prophet (saw) is considered a Mujtahid then there is a possibility of him (saw) making a mistake in delivering the Message and then the revelation corrected him (saw). Then this implies that in the time it takes for the revelation to correct the matter, the Message delivered by Muhammad (saw) was wrong which is completely absurd.

هغه دلیلونه چې د پیغمبر ﷺ د مجتهد کیدو په تایید کې وړاندې کیږي، دا دي:

The arguments which are brought in support of the Prophet (saw) being a Mujtahid, are:

کله چې یو نابینا سړی د اسلام د زده کولو لپاره هغه (ﷺ) ته راغی، نو الله (ج) د دې په اړه د پیغمبر (ﷺ) درېځ ته اشاره وکړه. الله (ج) فرمایي: «(پیغمبر (ﷺ)) تریوی شو او مخ یې واړاوه، ځکه چې نابینا سړی ورته راغی (او خبرې یې پرې کړې). مګر تا ته څه معلومه ده، شاید هغه پاکیزګي ترلاسه کړي؟ یا دا چې هغه نصیحت ومني او یادونه ورته ګټوره شي؟ خو هغه چې ځان ته بې‌نیازه ګڼي، تاسو هغه ته پام کوئ. حال دا چې که هغه پاکیزګي ترلاسه نه کړي، پر تا هېڅ ملامتي نشته. خو هغه څوک چې ستا په لور په ژور هڅه او ویره سره راغی، او تاسو هغه له پامه غورځوئ، نه، داسې نه ده، بېشکه دا د یادونې یوه پیغام دی.» (TMQ عبس 1-11)

When a blind man came to learn Islam from him (saw) and Allah (swt) in this regard addressed the attitude of the Prophet (saw). Allah (swt) says: “(The Prophet (saw)) frowned and turned away, because there came to him the blind man (interrupting). But what could tell you per chance he might grow in purity? Or that he might receive admonition and the reminder might profit him? As to the one who regards himself as self sufficient, to him does you attend. Though it is no blame to you if he grows not in purity. But as to him who came to you striving earnestly and with fear (in his heart) of him as though unmindful. By no means (should it be so) for it is indeed a Message of remembrance.” (TMQ Abasa 1-11)

دا آیت هغه پېښې ته اشاره کوي چې کله عبدالله بن ام مکتوم د نبي کریم ﷺ په لور راغی او د قرآن زده کول یې غوښتل، په داسې حال کې چې نبي کریم ﷺ د قریشو له مشرانو څخه یو تن ته دعوت ورکاوه.

The Ayah is addressing what happened with Abdullah ibn Ummi Muktum when he came to the Prophet (saw), wanting to learn the Qur‟an while the Prophet (saw) was giving Da‟wah to one of the heads of Quraysh.

په دې حالت کې پېغمبر ﷺ دوه لارې درلودې: يا دې عبدالله بن ام مکتوم ته پام واړوي، يا د قريشو مشرانو سره د دعوت دوام وکړي؛ هغه ﷺ دوهمه لاره غوره کړه. دواړه کارونه مباح وو، او الله (ج) د هغه ﷺ لپاره بله لاره غوره کړه. سربیره پر دې، د آيت جوړښت د پېغمبر ﷺ د انتخاب د حرام کیدو ښکاره نه کوي! هغه بل آيت چې راوړل کېږي، د بدر د جګړې پر مهال دی:

In this situation the Prophet (saw) had two options, either to attend to Abdullah ibn Ummi Muktum or continue the Da‟wah with the heads of Quraysh; he (saw) chose the latter. Both actions were Mubah (permissible) and Allah (swt) preferred for him (saw) the other option. Moreover, the structure of the Ayah does not indicate the Prophet‟s (saw) choice as being Haram! The other Ayah, which is brought, is during the battle of Badr:

«د یوه پیغمبر لپاره دا روا نه ده چې ترڅو هغه په ځمکه کې ښه غلبه پیدا نه کړي، هغه ته اسیران وي. تاسو د دنیا مال غواړئ، خو الله آخرت غواړي. او الله ډیر زبردست، ډیر حکیم دی.» [TMQ al-Anfal: 67]

“It is not fitting for a Prophet (saw) that he should have prisoners of war until he has thoroughly subdued the land. You look for the temporal goods of this world. But Allah looks to the Hereafter. And Allah is Exalted in might, Wise.” (TMQ al-Anfal: 67)

په راتلونکې آیت کې الله (ج) ذکر کوي چې کله چې نبي ﷺ د فدیې په بدل کې د بندیانو نیولو کار وکړ، نو هیڅ ګناه پکې نه وه.

In the succeeding Ayah Allah (swt) mentions that no sin was committed when the Prophet (saw) took in prisoners for ransom.

«که الله تعالیٰ یوه مخکینۍ فیصله نه وای، نو هغه فدیه چې تاسو واخیستله، په دې سبب به تاسو ته یو سخت عذاب رسیدلی وای.» (التوبہ: ۶۸ کې ترجمہ شوې)

“Had it not been for a previous ordainment from Allah, a severe punishment would have reached you for the (ransom) that you took.” (TMQ al-Anfal: 68)

په دې پیښه کې هم پیغمبر (صلی الله علیه وسلم ﷺ) دوه لارې درلودې: یا دې د کافرانو وژل په جګړه کې دوام ورکړي، یا دې ودرېږي او کافران د فدیې په بدل کې ونیسي. هغه ﷺ دویمه لاره وټاکله، مګر الله (سبحانه وتعالیٰ) خوښه کړه چې هغه ﷺ د میدان جګړې کې د کافرانو وژل دوام ورکړي. نو دواړه دلیلونه هیڅ یو هم دا ادعا نه ثابتوي چې پیغمبر ﷺ مجتهد و.

Again even in this incident the Prophet (saw) had two options: either to keep on killing the Kuffar or to stop and take the Kuffar as ransom. He (saw) chose the latter option, but Allah (swt) preferred for him (saw) to continue on killing the Kuffar in the battlefield. Thus, neither argument supports the claim that the Prophet (saw) was a Mujtahid.