د خوړو، جامو، اخلاقو او عبادتونو (عبادات) په اصل کې چې د احکامو اصل دی، په قوي ترین قول سره هیڅ علت نشته، او دا د دوو دلیلونو له امله دی:

According to the strongest view no „Illah exists in the Asl (origin) of the rules relating to food, clothing, morals and ritual worships („Ibadat), this is due to two reasons:

د نصونو په غور سره مو ومونده چې دوی کې عِلّت نه دی ذکر شوی.

a) By a scrutiny of the texts we found that they do not contain „Illah.

ب) دا قواعد د دې دنیا د نتیجو د ترلاسه کولو سره تړاو نه لري۔

b) These rules are not related to achieving results in this life.

د عبادت، خوراکي توکو (مطعومات)، جامو (ملبوسات) او اخلاقو هغه احکام چې د عبادت، خوراک، لباس یا اخلاقو سره تړاو لري، د علت له مخې نه شي استنباطیدلی. د دې اعمالو اصلي موخه عبادت دی، له همدې امله دې کې داسې مادي نتیجې نه غواړو، ځکه نتیجې په آخرت کې دي. دا احکام باید لکه څنګه چې په متن کې راغلي، هماغسې واخیستل شي او د علت پر بنسټ نه ولاړ وي. نو دعا، روژه، حج، زکات، د لمانځه طریقه (صلاة) او د هغې رکعتونه، د حج مناسک، د زکات نصاب او نور داسې احکام باید لکه څنګه چې په متن کې راغلي، ومنل شي، قبول شي او تسلیم شي (توقیفیه) او د دې لپاره علت نه لټول کیږي. همدا حکم د مړه حیوان د غوښې د خوړلو د منع کولو، خنزیر او نورو داسې احکامو لپاره هم دی. د دې احکامو لپاره علت لټول ناسم او خطرناک دي، ځکه که علت وپلټل شي، نتیجه به دا وي چې که د حکم علت له منځه ولاړ شي، نو حکم به هم نه وي؛ ځکه علت د حکم سره د شتون او عدم شتون په ترڅ کې تړلی دی.

The divine rules related to „Ibadat (worships), Mat‟umaat (foodstuffs), Malboosaat (clothing) or Akhlaq (morals) cannot be reasoned by „Illah. The primary motive for these actions is worship and hence there are no tangible results that we seek since the results are in the Hereafter. They should be taken as they came in the text and should not be based upon an „Illah. Thus, prayer, fasting, pilgrimage, Zakah, the method of praying (Salah), the number of its rak'at, the rites of pilgrimage (hajj) and the minimum amount of property liable to payment of Zakah (Nisab of Zakah), and the like should be taken, accepted and submitted to as they came in the text (Tawkifiyyah) and no „Illah is sought for them. The same applies to the prohibition of eating the meat of a dead animal, pork and the like. Seeking „Illah for these rules is wrong and dangerous, because if an „Illah was sought the result would be that if the „Illah of the rule ceased to exist then the rule would no longer exist. This is because the „Illah is connected to the rule in existence and absence.

د مثال په توګه، که فرض کړو چې پاکوالی د وضو „علت“ دی، فزیکي ورزش د لمانځه „علت“ دی، او ښه هضم د روژې „علت“ دی، نو په دې صورتونو کې هرکله چې „علت“ شتون ونه لري، حکم هم نه شي شتون لرلی، او دا به موږ د دې شرعي احکامو پرېښودلو ته رسوي. بل مثال دا دی: که یو څوک خوک وروزي چې هغه ښه خواړه ورکړي او په پاکه طریقه یې وساتي، ایا موږ ته به د هغه خوړل روا وي؟ یقیناً دا کار هغه حلال نه کوي.

As an example, if we assumed cleanliness was the „Illah for the Wudhu (ablution), and physical exercise as the „Illah for prayer, and good digestion as the „Illah for fasting etc., then in these situations whenever the „Illah doesn't exist, the rule would not exist either, this would lead us to abandoning these shari‟ah rules. Another example would be if someone raised a clean pig which they had fed with good food and kept in a hygienic manner, would we then be permitted to eat it? Of course that would not make it permissible.

له همدې امله د عبادت د حکمونو لپاره علت پلټل د حکم او د هغې د ترسره کولو لپاره خطرناک دي. نو له همدې امله واجب ده چې د عبادت حکمونه لکه څنګه چې دي هماغسې واخیستل شي، پرته لدې چې د دوی لپاره علت وپلټل شي.

Therefore seeking an „Illah is dangerous for the rule and its performance. Thus, it is obligatory to take rules of „Ibadat as they are, without seeking an „Illah for them.

برخلاف یوه عامه غلطه فهمی، د شرابو د حرمت لره هیڅ علت (عِلّت) نشته. د هغو آیاتو کې چې شراب حراموي، هیڅ داسې علت نه دی ذکر شوی، سربیره پردې رسول الله ﷺ فرمایلي دي:

Contrary to a common misconception the prohibition of alcohol contains no „Illah. There is no „Illah contained in the verses prohibiting it, furthermore the Messenger (saw) said:

د شراب (خمر) په ذات کې حرام شوی دی۔ خو د عبادتونو په فروع کې علتونه شتون لري، ځکه چې ځينې څرګند نتيجې غوښتل کيږي۔ مثلاً جهاد د عبادتونو له احکامو دی، خو پلی کول يې ځينې څرګندې نتيجې لري، نو په دې کې د علت شتون هم کيدای شي۔ پس د جهاد لپاره تيارۍ يوه څرګنده نتيجه ده چې غوښتل کيږي، او په دې کې علت هم شتون لري، هغه دا چې دښمن ته ويره ورکړل شي۔

» قش صِ ج خٌ شّ ؼٌ ١ ٕٙح « “Wine (khamr) was forbidden for itself.” However in the Furu‟ (branches) of worship „Illah‟s may exist because certain tangible results are sought. For example, Jihad is from the rules of worship („Ibadat) but its performance entails certain tangible results and hence there is a propensity for „Illah‟s to exist. So preparation for Jihad is a tangible result which is sought and it does contain an „Illah which is to terrify the enemy.

اخلاق هغه ارزښتونه دي چې د هغو لپاره قواعد وضع شوي دي ترڅو فضیلتونه او ښې کړنې، او همدارنګه د هغو ضد، وښیي. دا ارزښتونه د عبادت څخه هم رامینځ ته کیږي، او د معاملاتو کې هم مراعات کیږي. دا ځکه چې اسلام په خپل قانون جوړونه کې موخه داده چې انسان د کمال په لار یوسي، ترڅو د ممکنې لوړې درجې ته ورسیږي. له همدې امله انسان باید د لوړو صفتونو د ترلاسه کولو او ساتلو لپاره کار وکړي. ښه اخلاق هغه ارزښت دی چې ترلاسه کول یې مطلوب دي، ځکه دا هغه څه دي چې شریعت یې بیان کړي دي، او د دې فضیلتونو د ترسره کولو او ترلاسه کولو پر وخت د هغه ارزښت موخه ده. اخلاق د اسلامي شریعت یوه برخه ده، او د الله تعالی د امرونو او نهیونو یوه برخه ده، چې هر مسلمان باید ترلاسه یې کړي، ترڅو د هغه اسلام عمل بشپړ شي، او د الله تعالی د امرونو او نهیونو ترسره کول یې کامل شي.

The morals (Akhlaq) are values for which rules have been established to illustrate the virtues and noble deeds and their opposite. They also result from „Ibadat, as well as being observed in Mu'amalat. This is because Islam aims in its legislation to take man on the road towards perfection, so as to reach the highest achievable level. Therefore man has to work towards acquiring the supreme qualities and to maintain them. The good moral is a value which is intended to be achieved because it is one which Shar‟a has stated, and its value is targeted when performing these virtues and acquiring them. Morals are a part of the Islamic Shari‟ah, and a part of the commands and prohibitions of Allah, which must be achieved by every Muslim so that his performance of Islam becomes complete, and his undertaking of the commands and prohibitions of Allah is perfected.

مسلمان نه اخلاقي صفات د دې لپاره اختیاروي چې دا خپله ارزښت لري، نه د دې لپاره چې ورڅخه ګټه ترلاسه کړي. بلکې هغه یوازې د دې لپاره اختیاروي چې الله تعالیٰ هغه ته دا حکم کړی دی، او بل هیڅ دلیل نه لري. نو مسلمان د صداقت صفت د صداقت د ځانګړي ارزښت له امله نه غوره کوي، او نه د هغې د ګټې له امله، بلکې ځکه غوره کوي چې شریعت دا امر کړی دی.

A Muslim neither acquires moral attributes for their sake, nor for their benefit. Rather he acquires them only because Allah commanded him with them and for no other reason. So, a Muslim is not characterised with truthfulness for the sake of truthfulness itself, nor for the benefit it has, rather because Shar‟a ordered of it.

یو مسلمان باید اخلاق د اخلاقو د پاره ونه زدہ کړي۔ هغه عمل چې انسان یې ترسره کوي، شاید په خپل ذات کې بد وي، خو هغه دا ګڼي چې ښه دی، نو هغه یې ترسره کوي۔ هغه صفت چې انسان پرې موصوف وي، شاید په خپل ذات کې بد وي، خو هغه دا ګڼي چې ښه صفت دی، نو هغه یې غوره کوي، او په دې ترتیب سره غلطۍ رامینځ ته کیږي، ځکه انسان اخلاق د دې د پاره ترسره کوي چې دوی پخپله مقصد دي۔ د مثال په توګه، یو کس ممکن د ریښتیا ویلو هڅه وکړي د دې د پاره چې دا خپله یو ارزښت دی، نو کله چې هغه د دښمن لخوا نیول کیږي، هغه د دوی سره ریښتیا وایي او د مسلمانانو د لښکر د ځای او د دوی د ستراتیژۍ په اړه ټول معلومات ورکوي، که څه هم پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: {...}

A Muslim should not acquire morals for the sake of morals. An action which man performs might be by itself, bad, but he thought it good, so he performed it. The attribute, which he was characterised with, might be by itself bad, but he considers it a good attribute so he acquired it and thus errors would arise because man performed morals for their own sake. For example, someone may seek to be truthful for the sake of it, therefore when he is captured by the enemy he is truthful to them and gives them all the information regarding the position of the Muslim troops and their strategy even though the Prophet (saw) said:

«د جنګ دوکه ده» او اسلام دا منع کړی چې دښمن ته داسې معلومات ورکړل شي چې د مسلمانانو د زیان لامل شي.

»َ ج كٌَْشْخَ خَذْػَس « “War is deceit” And Islam prohibits giving information to the enemy that would lead to harming the Muslims.

جب تک اسلام اچھی صفات اور بری صفات کی تعریف نہ کرے اور جب تک مسلمان ان صفات کو اس تعریف کے مطابق انجام نہ دے، تب تک ان صفات کا حصول احکامِ شریعت کے موافق نہ ہوگا۔ لہٰذا مسلمان کو سچائی کو محض سچائی کی خاطر اپنی صفت نہیں بنانا چاہیے، نہ ہی شفقت کو محض شفقت کی خاطر، اور نہ ہی تمام اخلاق کو ان کی اپنی ذات کی خاطر اختیار کرنا چاہیے۔ بلکہ اسے ان اخلاق کو اللہ کے احکام کے طور پر اپنانا چاہیے، کیونکہ بنیادی حقیقت یہ ہے کہ یہ اخلاق اسلامی عقیدے پر مبنی ہیں۔ اس نکتے کا لحاظ رکھنا افراد میں ان اخلاق کے پائے جانے کی ضمانت دیتا ہے، اور یوں نفس کو ہر آلودگی سے پاک کرتا ہے اور اسے ہر بگاڑ پیدا کرنے والے عوامل سے دور رکھتا ہے۔ لہٰذا اخلاق کی حفاظت کا بہترین طریقہ یہ ہے کہ انہیں انہی امور تک محدود رکھا جائے جو نصِ شرعی (قرآن و سنت) میں بیان ہوئے ہیں۔

Unless Islam defines the good attributes and the bad attributes and unless the Muslim performs them according to this definition, then his acquiring of these attributes would not be in compliance with the Ahkam Shari‟ah. Therefore, the Muslim should not be characterised with truthfulness for the sake of truthfulness, nor should he be characterised with compassion for the sake of compassion, nor should he be characterised with all the morals for their own sake. Rather he should be characterised with them as commands from Allah, because the fundamental fact is that these morals are based on the Islamic „Aqeedah. Observing this issue would guarantee the possession of the morals in individuals, thus purifying the soul of any impurity and distancing it from any corrupting factors. Therefore, the best way to protect morals is to confine them to what is stated in the text (Qur'an and Sunnah).

دا چې اخلاق د ګټې لپاره ونه غوښتل شي، ځکه ګټه د اخلاقو مقصد نه دی او نه باید په دې ور ته پام واوړل شي، ځکه داسې نه شي چې اخلاق خراب کړي او د ګټې په شاوخوا یې وګرځوي. له همدې امله اخلاق هغه صفتونه دي چې انسان باید په خپله خوښه او په زړه سواندې سره پر ځان ولري، د الله تعالی د ویرې (تقوا) په هڅولو سره. مسلمان اخلاقو ته د دې لپاره ژمن نه وي چې دوی هغه ته په ژوند کې ګټه یا زیان رسوي، بلکې دی د الله تعالی د امر او نهي په غبرګون کې دا کار کوي. دا هغه پوهه ده چې د ښو اخلاقو صفت ثابت ساتي او د ګټې شاوخوا نه ګرځي. داسې اخلاق چې د ګټې په تبادلې ولاړ وي، فرد منافق کوي، په دې معنا چې یو ډول چلند ښکاره کوي او خپل حقیقي حال پټوي. مثال یې دا دی: یو څوک ممکن له بل سره یوازې له دې کبله ښه چلند وکړي چې غواړي هغه څه ترې واخلي، خو که څوک داسې وي چې له هغه څخه مادي ګټه نشي ترلاسه کېدای، نو دی به له هغه سره ښه چلند ونه کړي.

As for not acquiring morals for the sake of benefit, this is because benefit is not intended of the moral and should not be aimed at, lest it corrupts it and makes it revolve around the benefit. Hence, morals are attributes which man must be characterised with, freely and willingly, by the incentive of Taqwa (the fear of Allah). A Muslim does not abide by morals simply because they benefit or harm him in life, but he does so in response to the commands and prohibitions of Allah. This is the understanding, which makes characterisation with good morals constant and does not revolve around benefit. Such morals built on the exchange of benefit would make the individual a hypocrite, revealing certain behaviour while concealing his true nature. For example, may only be nice to another person because he wants him to buy something from him, but if there is someone who he cannot obtain material benefit from then he would not be nice to him.

لهذا، الأخلاق لا تُعلَّل، ولا ينبغي أبداً أن تُخترع لها علة. بل يجب قبولها كما جاءت في الشرع، بغض النظر عن أي علة. وإنه لخطأ وخطر أن يُطلب لها علة، حتى لا يُترك التوصيف بالأخلاق عندما تنتفي علتها.

Therefore, morals are not reasoned, and „Illah should never be invented for them. They must be accepted as they came in Shar‟a, irrespective of any „Illah. It is erroneous and dangerous to seek „Illah for morals, so as not to abandon the characterisation with morals when their „Illah has ceased.